W kamienicy mieszczańskiej. U sąsiadów na pokojach i w kuchni

O wystawie

Na piętrze w muzealnej kamienicy, po sąsiedzku, znajduje się drugie, mniejsze, czteropokojowe mieszkanie średniozamożnej rodziny mieszczańskiej.

Muzealna ekspozycja w tym właśnie mieszkaniu prezentuje typową śląską kuchnię. Króluje w niej biały, kaflowy piec z charakterystycznymi emaliowymi brytfannami i żeliwnym rondelkiem. Pod drzwiczkami pieca stoi węglarka z węglem, łopatką, pogrzebaczem i zgarniaczem popiołu, obok zaś wiadro z zapasem węgla i drewnem.

Ważnym meblem był także kredens kuchenny z wysuwaną stolnicą oraz przyścienny stół, przy którym przygotowywano jedzenie. Całości umeblowania dopełniają szafki i półki zawieszone na ścianach, z kompletami naczyń na przyprawy i sypkie artykuły żywnościowe, a także moździerzami i młynkami do kawy. Na specjalnym wieszaku znalazły swe miejsce pokrywki, lejki, cedzaki i chochle. Obok pieca postawiono ławkę na buty, na niej zaś konewki na wodę. Przy piecu także – mały stołeczek, tzw. ryczkę. W pobliżu kredensu swoje miejsce znalazła blaszana umywalka z lustrem wiszącym na ścianie i z kompletem emaliowanych naczyń toaletowych. To przy niej pan domu zwykle dokonywał męskiej toalety, o czym informuje komplet przyborów do golenia. Ściany kuchni zdobią płócienne, haftowane makatki. O tym, że rodzina żyła na średnim poziomie świadczą takie sprzęty, jak: chłodziarka – „pokojowa lodownia” – oraz pralka korbowa, elektroluks i ręczna froterka, a także maszyna do szycia.

Pozostała część mieszkania – trzy pokoje usytuowane od frontu kamienicy: pokój stołowy (jadalnia), salon oraz sypialnia, połączone ze sobą systemem amfiladowym oraz przedpokojem odrębnymi wejściami na ogół chronione były od codziennego „bałaganu”.

Pokój stołowy wyposażono na muzealnej ekspozycji w standardowy komplet mebli w stylistyce secesyjnej. Zgodnie z obyczajami kultywowanymi w rodzinach średniozamożnych urządzono tu kącik pana domu, w którym po pracy, separując się od rodzinnego harmidru, mógł odpocząć przy radiu, lekturze gazety, popykać cygaro czy też zagrać w szachy lub warcaby. W narożniku pokoju obok drzwi ustawiono pianino. Dopełnieniem tej specyficznej oazy rodzinnego spokoju są charakterystyczne obrazy: Kwiaty w wazonie, Martwa natura z owocami oraz Leśny pejzaż, rozwieszone na ścianach ponad meblami.

Kolejnym pokojem w amfiladzie mieszkania jest salonik pani domu. Urządzono go kompletem mebli wykonanym w latach 20. XX wieku, w typowym, mieszczańskim stylu biedermeierowskim.

Muzealną ekspozycję kończy sypialnia wyposażona podobnie jak poprzednie pokoje w tradycyjny garnitur mebli z łożem małżeńskim, typowo zasłanym, z „paradną” lalką na środku oraz z szezlongiem i fotelami rozkładanymi, tzw. leniuchami.

Zwiedzanie ekspozycji ułatwią publikacje Za progiem miejskiego domu w Katowicach w XIX i XX wieku, wydana w językach polskim, angielskim i niemieckim.

Zobacz również