Z

 

ZABYTKÓW TECHNIKI SZLAK, zob. ►Szlak Zabytków Techniki

ZADOLE, ośrodek sportu i rekreacji ►Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Katowicach, 8 km na południe od centrum miasta, w dzielnicy ►Ligota; pomiędzy ulicami Poziomkową, Wczasową i Traktorzystów, przecięty ulicami Studencką i Śląską; korty tenisowe, tory deskorolkowe, basen ze zjeżdżalnią, tenis stołowy. letnia szkółka tenisowa, amfiteatr na 800 osób, place zabaw, deptaki; park o pow. 12 ha, zał. w 1900, wyodrębniony z lasów fideikomisu pszczyńskiego, był własnością spółki Kazimierz Czapla, Jan Flieger, Sobociński, zakupiony został przez Jerzego Dreyzę; od 1906 miejsce zlotów: chórów, w l. 1912–1914 i 1920 gniazdo Okręgu VI Związku Sokołów Polskich w Państwie Niemieckim, XXX ►Dzielnicy Śląskiej Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce; w l. 1932–39 ►Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Męskiej Diecezji Śląskiej; obecnie własność miasta; organizator: zawodów rekreacyjno-sportowych dla mieszkańców dzielnicy, dorocznej imprezy pod nazwą „Święto Kwitnących Głogów”, Grand Prix MOSiR w biegach przełajowych i in.

ZAŁĘŻE, dzielnica Katowic; do l. 70. XIX przejawy kultury fizycznej na tym terenie nieudokumentowane; pierwszy obiekt (kręgielnia przy gospodzie Christa) służył formom niezorganizowanym k.f., zapewne rekreacji podróżujących; formy zorganizowane (związane z okresem grynderskim w dziejach Górnego Śląska) pojawiły się w Z. pod koniec XIX w. w strukturach ►turnerskiego ruchu: od 1898 ►Männer Turn Verein Zalenze, od 1905 akcji ►Volks- und Jugendspiele (►Spiel- und Eislaufverein), od 1906 w klubach sportowych (Sport Club 06 Zalenze; zob. ►06 Katowice); temu trendowi podporządkowano dalszy rozwój bazy: powstały ►boisko 06 Zalenze, ►hala gimnastyczna przy Szkole Podstawowej nr 22, ►lodowisko dla Spiel und Eislaufverein. Początkowa większa aktywność ludności pochodzenia niem. uwarunkowana była jej przewagą ekonomiczną i poparciem administracji państwowej, począwszy od 1911 układ ten zaczął się zmieniać za sprawą polskiego ►Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Załężu, zaś proces tworzenia pol. struktur k.f. uległ przyśpieszeniu w okresie plebiscytowym (KS ►Naprzód 1912 Załęże); zamieszanie związane z likwidacją mecenatu Polskiego Komisariatu Plebiscytowego w k.f. wykorzystał na krótko ►Verein Zalenzer Sportfreunde i ►Radfahrer Club Zalenze (zob. ►Towarzystwo Cyklistów 1905 Katowice); od połowy l. 20. XX w. do struktur k.f. dołączyły organizacje młodzieżowe (►Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej w Załężu), ►świetlica nr IV, w l. 30. XX w. ►Oddział Młodzieży Powstańczej w Załężu, ►Oddział Młodzieży Powstańczej w Kolonii im. Ignacego Mościckiego, Chrześcijański Związek Młodzieży ►Odrodzenie (zob. ►Gwiazda Załęże), kluby i sekcje sportowe Związku Strzeleckiego (►Strzelec Załęże oraz ►Strzelec Załęska Hałda); rozwój robotniczych klubów sportowych związanych z Polską Partią Socjalistyczną: RKS ►Jedność Załęże, RKS ►Wolność Załęska Hałda, Żeński RKS ►Jedność Załęże; panoramę organizacji k.f. w Załężu uzupełniają struktury efemeryczne: ►Klub Lubowników Szachu, ►Towarzystwo Cyklistów 1928, klub tenisowy ►Rakket, Klub Sportowy ►Czwiklitzer, Klub Motocyklowy ►MOJ; w okresie okupacji hitlerowskiej struktury k.f zostały zredukowane do jednej jednostki – ►Turn und Sportverein 1895 Zalenze (Kattowitz-West); po zakończeniu II wojny światowej odbudowa polskich struktur k.f. odbywała się w oparciu o robotnicze kluby sportowe (RKS Załęże) i nie objęła Załęskiej Hałdy i Kolonii Mościckiego; oparciem był przemysł (RKS Kopalnia „Kleofas”, KS Napęd Załęże, Koło Sportowe ►Górnik Załęże-Dąb, KS ►Kleofas 06 Katowice, KS ►MOJ Załęże); na teren Z. częściowo wszedł KS ►Baildon (boisko piłkarskie po KS ►Naprzód 1912, sale do szermierki i tenisa stołowego przy ul. Żelaznej); obecnie zorganizowany ruch sportowy związany jest z uczniowskimi klubami sportowymi w szkołach starego Załęża (w l. 70. XX w. istniała klasa sportowa hokeja na trawie przy SP nr 20) i w Osiedlu Witosa (►Goliat, ►Zawisza); uprawiane dyscypliny sportu: boks mężczyzn i kobiet, gimnastyka sportowa mężczyzn i kobiet, kolarstwo, koszykówka, lekkoatletyka. łyżwiarstwo figurowe, palant, piłka nożna, piłka ręczna, siatkówka, strzelectwo, szachy, szermierka, tenis, tenis stołowy, zapasy; obiekty sportowe: ►boisko KS Baildon Katowice, ►boisko Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Załężu, ►Bugla, ►hala KS Kleofas na Obrokach, ►strzelnica ►Kurkowego Bractwa Strzeleckiego na Buglowiźnie, ►korty tenisowe na Obrokach, ►sala gimnastyczna Szkoły Podstawowej nr 23 przy ul. Józefa Wolnego, ►ośrodek przygotowań olimpijskich w szermierce (hala szsrmiercza KS Baildon), ring bokserski w Zakładowym Domu Kultury huty „Baildon”; działacze: Wiktor Baranek, Paweł Chrószcz, Wiktor Sławiński, Leopold Świtała; sportowcy: Jan Adamaszek, Edward Dytko, Jerzy Gryt, Matylda Ossadnik-Ogiermannowa, Jerzy Pierończyk, Wilhelm Schneider, Franciszek Spitol, Elżbieta Szyroka, Marcin Walas; trenerzy: Alojzy Chrószcz, Franciszek Kik; Maria Kluba (Zawada); osiągnięcia: 4 olimpijczyków pochodzących z Załęża uprawiających gimnastykę sportową, lekkoatletykę, piłkę nożną, zapasy klasyczne); medale MP zdobywali przedstawiciele 06 Katowice, Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Załężu, KS Baildon Katowice, MOJ Katowice, Kleofas 06 Katowice.
A. Steuer: Ruch sportowy w Katowicach-Załężu (1895–1998). W: „Kronika Katowic”, t. 8. Katowice 1999; AUM Katowice, zesp. 2, sygn. 558; zesp. 1, sygn.: 1/2443, 2456, 1/2465.

ZAMONIT, (zamek i amonit) akcja popularyzująca (w formie pieszych obozów wędrownych) zagospodarowanie turystycznego i rekreacyjnego Jury Krakowsko-Częstochowskiej (1961–1988); której pomysłodawcą był Jerzy Wojciechowski, z-ca komendanta Chorągwi Katowickiej Związku Harcerstwa Polskiego; a współtwórcą Adela Korczyńska. Z. objął młodzież (w wieku 15–18 l.) z obu obszarów województwa katowickiego (górnośląskiego i zagłębiowskiego); przeszkody organizacyjne uniemożliwiły zapoczątkowanie akcji letniej w 1960 kolidującej z terminem wielkiego harcerskiego Zlotu Grunwaldzkiego w 550. rocznicę bitwy polsko-krzyżackiej. Sztab Z. rozlokował się na zewnętrznym dziedzińcu zamku w Ogrodzieńcu, w Podzamczu. Uczestnicy akcji wzięli udział w pracach archeologicznych i konserwatorskich zamku, budowie zbiorników przeciwpożarowych, dróg, remizy strażackiej, ośrodka zdrowia; malowaniu znaków szlaków turystycznych, (m.in. na żółtym Szlaku Warowni Jurajskich). Z. sponsorowany był przez wiele ośrodków przemysłowych; w sezonie organizowano od 6 (w 1961) do ponad 20 obozów harcerskich (l. 70. i początek l. 80.) z udziałem kilku tys. uczestników; przyczynił się do rozwoju terenoznawstwa i opartych na nim biegów na orientację (zob. ►Zamonit Katowice).
Po ziemi naszej roześlem harcerzy… Z dziejów harcerstwa polskiego na Górnym Śląsku. Pod red. Krystyny Heskiej-Kwaśniewicz. Katowice 2006.

ZAWISZA KATOWICE, Uczniowski Klub Sportowy; powstał w 2015 przy ZSO nr 7 w Osiedlu Witosa w Katowicach. sekcja szermierki.
http://zawiszakatowice.pl/zawisza/

06 KATOWICE (także: „06” Zalenze, „06” Załęże), KS zał. 23 VIII 1906 pod patronatem kopalni „Kleofas” („Cleofasgrubbe”), pierwszy górniczy klub sportowy na ziemiach polskich. z boiskiem (1907) wchodzącym w skład górniczego kompleksu rekreacyjno-sportowego nad Rawą, w bliskim sąsiedztwie Arbeiterheim. Pierwotnie jednosekcyjny, należał do ►Süd-Ostdeutsche Fußballverband. Siedziby: w restauracji u Golczyka, od 1925 – Ani Ebel, przy ul. Zamułkowej 1 w budynku gminy Załęże. Finansowo był związany z Volksbundem. Spolonizowany w l. 30. XX w. Od poł. l. 20. XX w. wielosekcyjny – sekcje: bokserska (1925), ciężkoatletyczna (1925), hokeja na lodzie (1935–1939), lekkoatletyczna (1926–1931, połączyła się z sekcją lekkoatletyczną KS ►„Pogoń” Katowice), piłki nożnej (1906–1939), tenisowa (1928–1933). Władze hitlerowskie przekazały sprzęt i boisko Turn- und Sportverein 1895. Należał do Śląskiego Okręgowego Związku Bokserskiego, Górnośląskiego Okręgowego Związku Lekkoatletycznego, Górnośląskiego (Śląskiego) Okręgowego Związku Piłki Nożnej, Związku Tenisistów Województwa Śląskiego. Osiągnięcia: 1 (0–0–1) medal w lekkoatletyce kobiet (1928), udział w rozgrywkach tenisowych klasy A (1932–1933). Działacze: Heinrich Am Ende, Kołodziej (boks), Paweł Talaga, Karol Michatz, Łukasz Gruszka. Wyróżnione odznaką na X-lecie piłki nożnej.
A. Steuer: Ruch sportowy w Katowicach-Załężu (1895–1998). W: „Kronika Katowic”. T. 8. Katowice 1998, s. 67–68; „Siedem Groszy” 1933, nr 81; G. Grzegorek, A. Frużyński, P. Rygus: Kopalnie i huty Katowic. Katowice 2017.

 

ZGODA BORKI, RKS, przy kopalni „Polska” (Noglik i S-ka) istniał w l. 1932–1934; sekcje: lekkoatletyczna, palantowa; 35 członków (1933); działacze: Jan Woźniok, Adolf Ścigiel, Józef Kuźnik.
A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; „Gazeta Robotnicza” 1932, nr 7, 93.

ZIELONY SZLAK ROWEROWY W KATOWICACH nr 121, prowadzący od ►Janowa przez ►Nikiszowiec, ►Giszowiec do ►Murcek; długości 12 km, zaczynający się u zbiegu ulic Szopienickiej i Oswobodzenia; na trasie: Galeria Szyb Wilson. KWK „Wieczorek”, osiedle Nikiszowiec, kościół św. Anny, Muzeum Historii Katowic, staw ►Bolina, ośrodek wypoczynkowy ►Bolina, z przecięcie z ►czerwonym szlakiem rowerowym nr 101 i zakończenie w ►Murckowskiej Dolince.
https://roweremposlasku.pl/zielony-szlak-rowerowy-nr121-katowice/

ZJEDNOCZONE TOWARZYSTWO SPORTOWE SZOPIENICE, zob. ►Pierwszy Klub Sportowy Szopienice

ZRYW, nazwa jednostek sportowych (kół i KS) podległych Wydziałowi Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego Związku Walki Młodych (III 1945), wbrew przedwojennej tradycji, opowiadającej się za współpracą w zakresie kultury fizycznej z wojskiem; na terenie Katowic pierwsze koło powstało w Panewnikach (1945), kolejne w Dębie i Katowicach, które utworzyło doraźną strukturę sportową z ORMO (1947), zob. ►ORMO-ZRYW Katowice; po 1948 wszystkie jednostki sportowe Z. połączyły się z ►Organizacją Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych, utworzyły Zrzeszenie Sportowe ►Związkowiec; popularne dyscypliny sportowe: lekkoatletyka, tenis stołowy.
Mała Encyklopedia Sportu, t.1. Warszawa 1982.

ZRYW, Zrzeszenie Sportowe Szkolnictwa Zawodowego (uczniów i pracowników); powołana decyzją Głównego Komitetu Kultury Fizycznej (25 II 1953), na wniosek ZG Związku Młodzieży Polskiej i Centralnego Zarządu Szkolenia Zawodowego; Z. nawiązywał w nazwie do KS ►Zryw (1945-48) Związku Walki Młodych, którego ZMP była spadkobiercą i twórcą programu wychowania fizycznego analogicznego jak w zlikwidowanej Powszechnej Organizacji ►Służba Polsce (1955), w zakresie dostosowanym do zimnowojennych potrzeb ówczesnych decydentów życia politycznego, realizowanego w programie masowych imprez tej organizacji opartego na marszobiegach wiosennych organizowanych dla uczczenia kolejnych rocznic utworzenia armii radzieckiej, jesiennych dla uświetnienia rocznic bitwy pod Lenino; wojskowych torów przeszkód; kolarskich rajdów pokoju towarzyszących Wyścigowi Pokoju; Zrzeszenie Sportowe Z. likwidowało zależność kół sportowych szkolnictwa zawodowego od resortowych central sportowych związków zawodowych. Zarząd Wojewódzki (IV 1953) skupiał koła w 98% placówek szkolnych; tylko nieliczne rozwijały aktywność sportową: w Katowicach do takich należało Koło Sportowe (KS) ►Zryw przy ►Technikum Wychowania Fizycznego. Zrzeszenie Sportowe Z. uległo likwidacji w październiku 1957; zob. ►Szkolny Związek Sportowy Województwa Śląskiego.

ZRYW KATOWICE, RKS, zał. 1946 przy Fabryce Muenstermann; sekcje: gimnastyczna, gier sportowych, piłki nożnej, bokserska, pływacka, zlikwidowany 1948; prezes: inż. Gepner.
APK, zesp. Urząd Wojewódzki Śląski, Wydział Społeczno –Polityczny, sygn. 819.

ZRZESZENIA SPORTOWE, ZS, ogólnopolskie centrale skupiające terenowe bądź zakładowe koła sportowe działające w poszczególnych resortach (pionach): w l. 1949–1957 na terenie Katowic były to struktury przy: 1. branżowych związkach zawodowych – o nazwach: ►Budowlani, ►Górnik, ►Kolejarz, ►Ogniwo, ►Spójnia, ►Stal, ►Unia; 2. resorcie bezpieczeństwa publicznego – ►Gwardia; 3. w szkolnictwie różnych szczebli – ►Akademickie Zrzeszenie Sportowe, ►Zryw; 4. przy Związku Samopomocy Chłopskiej – ►Ludowe Zespoły Sportowe; 5. w spółdzielczości pracy – ►Start; 6. przy ►Związku Młodzieży Polskiej►Związkowiec oraz przy kuratorium szkolnym ►Szkolne Koła Sportowe. Przyjęty w Polsce model ZS został oparty na strukturze kultury fizycznej obowiązującej w Związku Radzieckim.
B. Cimała, A. Steuer: Sport w województwie katowickim. Struktura, baza, kadry. W: Z dziejów kultury fizycznej na Śląsku. Rozwój kultury fizycznej na Śląsku w latach 1919–1989. T. 1. Katowice 2009.

ZRZESZENIE ŚLĄSKICH TOWARZYSTW LAWN-TENISOWYCH W KATOWICACH, pierwsza na terenie województwa śląskiego, centrala tenisa ziemnego, zał. 1929. kluby (m.in.): Klub Tenisowy ►Pogoń Katowice, ►Policyjny Klub Sportowy, ►06 Katowice, ►Rakett Załęże, ►Roździeń Szopienice; organizator rozgrywek o drużynowe i indywidualne mistrzostwo Śląska; działacz: Aleksander Bernstock.
A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008.

ZWIĄZEK CYKLISTÓW WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO, zob. ►ZWIĄZEK CYKLISTÓW I MOTOCYKLISTÓW WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

ZWIĄZEK CYKLISTÓW I MOTOCYKLISTÓW WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO, zał. 6 IV 1923 w Katowicach; pierwsza polska regionalna organizacja sportów kolarskich (kolarstwo szosowe, piłka rowerowa, jazda figurowa na rowerze) i motocyklowych; 14 klubów (1924): m.in. ►Kolejowy Klub Sportowy, ►Szarotka Dąbrówka Mała, ►Towarzystwo Cyklistów 1905 Katowice, później m.in. ►Rekord Janów, ►Policyjny Klub Sportowy, ►Polonia Janów, ►Legia Dąb, ►Roździeń Szopienice; od 1925 zrzeszone w Polskim Związku Towarzystw Kolarskich; od 1934 Śląski Okręgowy Związek Kolarski (zob. ►Śląski Związek Kolarski); działacze: Augustyn Skiba, Jan Ćwięczek, Artur Ziemba, Władysław Buechs,
A. Steuer: Kultura fizyczna w województwie śląskim 1922–1939. Zarys monograficzny. Pod red. F. Serafina. Katowice 1996.

ZWIĄZEK DZIENNIKARZY I PUBLICYSTÓW SPORTOWYCH, zał. w 1925 w Katowicach; skupiał polskich, niemieckich i żydowskich dziennikarzy popularyzujących idee kultury fiz. w społeczeństwie śląskim; przewodniczący; Stanisław Nogaj, Stanisław Rochowiak, Michała, Stanisław Żeliga-Żuławski.

ZWIĄZEK GÓRNOŚLĄSKICH KLUBÓW TENISOWYCH W KATOWICACH, jedna z dwóch (1929–1931) równolegle działających central tenisowych w województwie śląskim (nie obejmowała klubów Śląska Cieszyńskiego), zajmowała się wyłącznie rozgrywkami międzyklubowymi o puchar Śląska; kluby katowickie ►Katowicki Klub Tenisowy i ►Pogoń Katowice należały także do Krakowsko-Śląskiego Okręgu Polskiego Związku Lawn-Tenisowego; po ich wycofaniu się z prac związku zlikwidowany (m.in. tolerancja zawodowstwa) przez Polski Związek Lawn-Tenisowy, przekształcił się w ►Śląski Okręgowy Związek Tenisowy. Działacz: Aleksander Bernstock.
A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim w latach 1922–1939. Opole 2008.

ZWIĄZEK STRZELECKI GISZOWIEC, organizacja paramilitarna; w ramach wydziału wychowania fizycznego prowadziła (1934) sekcje; lekkoatletyki, gier sportowych, tenisa stołowego, boksu, ciężkiej atletyki, kolarską, krótkofalówkarską, pływacką.
J. Tofilska: Giszowiec. Monografia historyczna. Katowice 2016.

ZWIĄZEK STRZELECKI „STRZELEC”, organizacja paramilitarna, zał. 1926; z siedzibą okręgu w Katowicach, od 1929 podokręgu; formy działalności: oświatowa, strzelectwo, krótkofalówkarstwo, gołębiarstwo pocztowe, wychowanie fizyczne i sport realizowany w klubach (Klub Sportowy ►Związku Strzeleckiego „Śląsk” w Katowicach, ►Klub Szybowcowy Związku Strzeleckiego „Śląsk” w Katowicach, ►Klub Motocyklowy, ►Klub Narciarski); oddziały: Bogucice, Brynów, Dąb, Giszowiec, Janów, Murcki, Nikiszowiec, Podlesie, Szopienice, Śródmieście, Wełnowiec, Załęska Hałda, Załęże, Zawodzie; uprawiane dyscypliny: boks, gimnastyka, hazena, hokej na lodzie, koszykówka, kolarstwo, lekkoatletyka, łucznictwo, piłka nożna, pływanie, podnoszenie ciężarów, sport motocyklowy, szachy, szermierka, strzelectwo, tenis stołowy, zapasy; członek ►Śląskiego Związku Narciarskiego, ►Polskiego Związku Atletycznego.
Sprawozdanie Zarządu i Komendy Związku Strzeleckiego Podokręg „Śląsk" za rok 1936/1937. [b.m.r.w., ok.1937]

ZWIĄZEK STRZELECKI „ŚLĄSK”, organizacja paramilitarna wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego; ze szkołą strzelecką w Rybnej; ►Klubem Szybowcowym ZS „Śląsk” w Libiążu Małym; uprawiane dyscypliny: ►strzelectwo, ►łucznictwo; w jego strukturach działały ►Klub Motocyklowy Związku Strzeleckiego i 6 terenowych w Chorzowie, Cieszynie, Bielsku, Mysłowicach, Chrzanowie, Będzinie, ►KS Związku Strzeleckiego „Śląsk” Katowice; sekcja automobilowa, a także 640 sekcji sportowych z 10 tys. członków, w tym 145 sekcji lekkoatletycznych (zob. ►lekkoatletyka), 6 ►piłki nożnej, 207 ►gier sportowych, 62 bokserskich (zob. ►boks), 8 ciężkoatletycznych (zob. ►ciężka atletyka), 6 ►hokeja na lodzie, 24 łyżwiarskich (zob. ►łyżwiarstwo), 68 narciarskich (zob. ►narciarstwo), 34 kolarskich (zob. ►kolarstwo), 1 akrobatyczna (zob. ►akrobatyka). 34 boiska sportowe i 2 własne sale gimnastyczne. Z.S. uczestniczył w akcji zdobywania Państwowej Odznaki Sportowej; prezes Kazimierz Nieć, wiceprezesi: Włodzimierz Dąbrowski, dr Adam Kocur; komendant Władysław Tarnowski.
Sprawozdanie Zarządu i Komendy Podokręgu Związku Strzeleckiego „Śląsk” za lata 1937–1938 i 1938–1939. [b.m. r.w.]; A. Steuer: Z dziejów szybownictwa w woj. śląskim 1928–1939. W: „Kronika Katowic”. T. 5. Katowice 1995.

ZWIĄZKOWIEC KATOWICE, klub sportowy Zrzeszeń Sportowych Związkowiec (dla organizacji sportowych podporządkowanych Związkowi Młodzieży Polskiej); utworzony po zjednoczeniu lewicowego ruchu młodzieżowego we Wrocławiu (1948) przez struktury sportowe podległe dotąd Związkowi Walki Młodych (Zryw) i Polskiej Partii Socjalistycznej (►Organizacja Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych, ►Związek Robotniczych Klubów Sportowych). Na przełomie l. 40.–50. XX w. Zrzeszenie było najsłabszym ogniwem w strukturze kultury fizycznej, rozpadło się w l. 1950–1951; przeszło do ZS ►Ogniwo. Związkowiec Katowice jako jednostka organizacyjna obejmowała zasięgiem swojego działania miasto i powiat katowicki; w 1950 klub liczył 114 członków; prowadził sekcje: kolarską (1950), koszykówki kobiecej (1950), lekkoatletyki (1949–1950], piłki nożnej, piłki ręcznej, siatkówki kobiet (1950), siatkówki mężczyzn (1950) i tenisa stołowego; siedziba mieściła się w Wojewódzkim Domu Kultury przy ul. Francuskiej 12 w Katowicach. Osiągnięcia: 2 (1–1–0) medale MP w lekkoatletyce (1949), zdobyte przez 2 sportowców.
Mała encyklopedia sportu. T. 2: L–Ż. Warszawa 1987; H. Kurzyński i in.: Historia finałów lekkoatletycznych mistrzostw Polski 1922–2011. Konkurencje kobiece. Bydgoszcz 2011; H. Kurzyński i in.: Historia finałów lekkoatletycznych mistrzostw Polski 1920–2007. Konkurencje męskie. Szczecin 2009; „Dziennik Zachodni” 1950, nr 89, 94, 1951, nr 13.

Osiągnięcia klubowe na MP w lekkoatletyce

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1949 Gertruda Gębolis 100 m 1
1949 Jan Filipek chód na 50 km 2

H. Kurzyński i in.: Historia finałów lekkoatletycznych mistrzostw Polski 1922–2011. Konkurencje kobiece. Bydgoszcz 2011; H. Kurzyński i in.: Historia finałów lekkoatletycznych mistrzostw Polski 1920–2007. Konkurencje męskie. Szczecin 2009.

ZWROT, Stowarzyszenie Żeglarskie Z. w Giszowcu, zał. 1996, zarejestrowane 30 XII 2001; siedziba: Izba Śląska („Gawlikówka”) przy Domu Kultury w Giszowcu. Nawiązuje do tradycji Górniczego Klubu Żeglarskiego ►„Staszic”. Działalność rozpoczęło od zakupu 2 jachtów typu Sasanka 660s, Tango 770s. Dysponuje bazą żeglarską nad zalewem Dziećkowice (dzierżawa od Klubu Żeglarskiego „Opty”), wyposażoną w jachty typu „Zefir” oraz katamaran; a także kemping. Członkowie biorą udział w rejsach śródlądowych oraz morskich. Działacze wyróżnieni odznaką Zasłużony dla Żeglarstwa Śląskiego: Witold Janus, Zenon Łaska, Jerzy Andrzej Sikora (pełniący funkcję prezesa), Grzegorz Szoepe oraz członek honorowy Ryszard Leszczewski.
http://zwrot.org/history.php

 


LEKSYKON STRUKTUR KATOWICKIEGO SPORTU I TURYSTYKI

WSTĘP

Leksykon Struktury katowickiego sportu i turystyki zawiera hasła dotyczące polskich, niemieckich i żydowskich organizacji kultury fizycznej działających w przeszłości i obecnie na terenie miasta Katowice (w jego współczesnych granicach). Hasła, ułożone alfabetycznie, poświęcone są między innymi: reprezentującym polski ruch gimnastyczny gniazdom Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, niemieckim i żydowskim organizacjom turnerskim, organizacjom kultury fizycznej związanym z działalnością socjaldemokracji niemieckiej i polskiej, polskim i niemieckim klubom sportowym, regionalnym bądź ogólnopolskim związkom sportowym, jeżeli miały siedzibę w Katowicach, sekcjom sportowym i turystycznym polskich i niemieckich i organizacji młodzieżowych oraz bractw strzeleckich, a także współcześnie funkcjonującym stowarzyszeniom, zrzeszeniom, organizacjom, sekcjom i klubom, które w swoich założeniach statutowych uwzględniają działalność na rzecz wychowania fizycznego, sportu i turystyki. Wśród haseł leksykonu nie mogło zabraknąć opisu obiektów sportowych, gdzie katowiczanie mogli podziwiać zmagania sportowców bądź uprawiać amatorsko wybrane dyscypliny.

Różnorodność opisywanych struktur organizacji sportowych i turystycznych sprawiła, że niemożliwe stało się ujednolicenie treści poszczególnych haseł. Chcąc jednak zawrzeć jak najwięcej informacji, starano się umieścić w każdym haśle takie informacje, jak: profil działania, data powstania, lata funkcjonowania, adres siedziby, działające sekcje, nazwiska wybitnych i zasłużonych sportowców, trenerów i działaczy, osiągnięcia medalowe (seniorów, juniorów i młodzieży) na najważniejszych imprezach sportowych, dorobek w poszczególnych dyscyplinach sportu.

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł