S

 

SAMOLOTOWE SPORTY, dyscyplina z grupy ►lotniczych sportów; początki (1923) związane z działalnością Warsztatu Konstrukcyjnego „Silesia” braci Soporów w Wielkich Hajdukach (lądowania na poniemieckim ►lotnisku wojskowym w ►Panewnikach); działania propagandowe na rzecz s.s.: ►Klub Pilotów Województwa Śląskiego (1927–1929), ►Kolejowa Kadra Lotnicza; działalność szkoleniową (1928–1939 i 1946–nadal) prowadziły ►Śląski Klub Lotniczy Katowice (samoloty: „Ślązak” i „Powstaniec”, poświęcone przez bpa Arkadiusza Lisieckiego, ufundowało społeczeństwo śląskie), ►Aeroklub Śląski w Katowicach (1931–1939, 1946–1949, 1957–nadal), ►Liga Lotnicza (1949–1953), ►Liga Przyjaciół Żołnierza (1953–1956), ►Służba Polsce; na ►lotnisku w ►Muchowcu: w zakresie sportowym (z pierwszym śmiertelnym wypadkiem – Zbigniewa Prabuckiego w 1931) i wojskowego przysposobienia wojskowego; Aeroklub Śląski brał udział w zawodach samolotowych: w III Południowo-Zachodnim Locie Polskim (1931), I Rajdzie Kobiecym z udziałem Marii Wardas (1931); organizował Śląskie Zawody Lotnicze (1937); wznowił działalność sportową w 1946; startował w MP (od 1956), w 1961 zorganizowanych w Katowicach (obejmowały także ►akrobację samolotową); w l. 70 XX w. sporadycznie brał udział w zawodach rajdowo-nawigacyjnych, bez spektakularnych sukcesów; osiągnięcia sportowe: 7 (1–3–3) medali w ogólnopolskich zawodach samolotowych (1938–1949) i MP (1956–1965); czołowi piloci: Felicjan Kawala, Wiktor Pełka, Zbigniew Rowiński, Leonard Satel, Maria Wardasówna, Władysław Wojnar.
Polskie lotnictwo sportowe. Almanach. Kraków 1987

SANECZKARSTWO, dyscyplina sportu; na obszarze współczesnych Katowic najstarszą znaną jej formą były wyścigi konnych zaprzęgów sań, lokalne w zasięgu (ograniczone do jednej wsi – Podlesia), wiążą się ze świecką oprawą świąt kościelnych – towarzyszyły tradycyjnym pasterkom w wigilię Bożego Narodzenia; zawody miejscowych gospodarzy z metą na dziedzińcu kościoła parafialnego należały do niezorganizowanych form kultury fizycznej. Wraz ze zmniejszaniem się gabarytów sprzętu s. stało się formą rekreacji ruchowej społeczeństwa katowickiego, do tego celu służyły aleje: ►Parku Południowego w Katowicach; w 1933 na ►Wzgórzu Wandy w ►Murckach wybudowano pierwszy w nizinnej części województwa śląskiego tor saneczkowy; s. znajdowało się w programie wychowania fiz. szkół podstawowych, np. w ►Janowie i ►Szopienicach; od 1952 w sposób zorganizowany: pierwsze sekcje – w KS ►Górnik przy Zakładach Drzewnych Przemysłu Węglowego oraz w Kole Sportowym ►Zryw przy ►Technikum Wychowania Fizycznego w Katowicach, a także w KS ►Start Katowice (do końca l. 50. XX w.). Sekcja saneczkarsko-bobslejowa ►Wojewódzkiego Komitetu Kultury Fizycznej w Katowicach przekształciła się w ►Śląski Związek Sportów Saneczkowych (1957); osłabienie s. w końcu l. 50 XX w.) spowodowane było odległą od Katowic bazą (Mikuszowice Śl.), co doprowadziło do sytuacji, że działała tylko jedna sekcja – ►GKS Katowice (1964–koniec l. 70. XX w.); działacze: Piotr Bałowski, Józef Kaszper, Leon Kaźmierczak, Jan Steller. W konstrukcji sprzętu wysokiej klasy zasłużył się Paweł Stolecki (produkcją zajmowały się Zakłady Mechaniczne Rapid w Wełnowcu), który przyczynił się do większości sukcesów katowickich saneczkarzy. S. obok ►szermierki i ►zapasów w stylu klasycznym należało w dziejach kultury fizycznej w Katowicach do najbardziej „medalodajnych” dyscyplin – osiągnięcia: 2 (1–0–1) medale MŚ (1970–1971); 4 (1–0–3) medale ME; 39 (14–13–12) medali MP zdobytych przez zawodników ►Górnika Katowice, ►GKS-u Katowice i ►Kolejarza Katowice (1956–1961). Z katowickich klubów wywodziło się 6 olimpijczyków; ośrodek katowicki należał w tym czasie do najsilniejszych w Polsce; rywalizował skutecznie z klubami Bielska-Białej, Krynicy i Krakowa. Wśród przyczyn upadku dyscypliny w Katowicach (ale i w całej Polsce) należy wskazać zbyt duże odległości od bazy saneczkarskiej w Beskidach oraz rozwój s. na świecie, powodujący wymianę torów śniegowych na bardzo drogie w utrzymaniu tzw. rynny lodowe (II połowa l. 70. XX w.). Katowickie s. odrodziło się w 2010 w ►AZS AWF Katowice. Najbardziej znani sportowcy: Helena Macher, Wiesława Martyka, Irena Pawełczyk-Kowalska, Barbara Piecha, Ryszard Siuda.

Osiągnięcia

MP

Lp.Imię nazwiskoKlubKonkurencjaRokMiejsce
1 Helena Macherówna Kolejarz Katowice jedynki 1955 3
2 Śmigielski – Hampel Górnik Katowice dwójki 1956 3
3 Mieczysław Pawełkiewicz Górnik Katowice jedynki 1959 1
4 Irena Pawełczyk, Mieczysław Pawełkiewicz, Ryszard Siuda, Władysław Szczęść Górnik Katowice drużynowo 1960 1
5 Zdzisław Siuda – Władysław Szczęść Górnik Katowice dwójki 1961 1
6 Irena Pawełczyk, Mieczysław Pawełkiewicz, Kazimierz Kubica, Ryszard Siuda, Gębalski, Władysław Szczęść Górnik Katowice drużynowo 1961 1
7 Ryszard Siuda / Kazimierz Kubica, Gębalski, Władysław Szczęść, Helena Macher, Nęcka, Pawlik, Malarz Górnik Katowice drużynowo 1962 1
8 Irena Pawełczyk, Ryszard Siuda Górnik Katowice drużynowo 1962 2
9 Władysław Szczęść Górnik Katowice jedynki 1962 2
10 Zdzisław Siuda – Władysław Szczęść Górnik Katowice dwójki 1962 3
11 Edward Fender Górnik Katowice jedynki 1963 3
12 (brak składu) Górnik Katowice drużynowo 1963 3
13 Irena Pawełczyk-Kowalska Górnik Katowice jedynki 1964 1
14 Ryszard Pędrak – Szczyrba GKS Katowice dwójki 1964 2
15 Helena Macher GKS Katowice jedynki 1964 3
16 Helena Macher GKS Katowice jedynki 1964 3
17 Irena Pawełczyk-Kowalska GKS Katowice jedynki 1965 1
18 Wiesława Martyka GKS Katowice jedynki 1965 2
19 Helena Macher GKS Katowice jedynki 1965 3
20 Helena Macher GKS Katowice jedynki 1966 3
21 Wiesława Martyka GKS Katowice jedynki 1967 1
22 Wiesława Martyka, Helena Macher, Barbara Piecha oraz dwójki mężczyzn GKS Katowice drużynowo 1969 2
23 Wiesława Martyka GKS Katowice jedynki 1969 1
24 Elżbieta Zimna GKS Katowice jedynki 1969 2
25   GKS Katowice drużynowo 1970 1
26 Wiesława Martyka GKS Katowice jedynki 1970 1
27 Barbara Piecha GKS Katowice jedynki 1971 1
28 Wojciech Kurowski AZS AWF Katowice jedynki 2014 1
29 Patryk Poręba – Karol Mikrut AZS AWF Katowice dwójki 2014 2
30 Karol Mikrut AZS AWF Katowice jedynki 2014 3
31 Wojciech Kurowski, Paula Kruk, Patryk Poręba, Mateusz Żakowicz AZS AWF Katowice sztafeta 2015 1
32 Wojciech Kurowski AZS AWF Katowice jedynki 2015 2
33 Patryk Poręba – Mateusz Żakowicz AZS AWF Katowice dwójki 2015 2
34 Karol Mikrut AZS AWF Katowice jedynki 2015 3
35 Mateusz Sochowicz, Paula Kruk, Wojciech Chmielewski, Jan Kowalewski AZS AWF Katowice sztafeta 2016 2
36 Paula Kruk AZS AWF Katowice jedynki 2016 3
37 Mateusz Sochowicz AZS AWF Katowice jedynki 2017 2
38 Mateusz Sochowicz, Paula Kruk, Tomasz Sieniuta AZS AWF Katowice sztafeta 2017 2
39 Mateusz Sochowicz AZS AWF Katowice jedynki 2018 2

 

SCHLESISCHE WINTERSPORT VEREIN KATOWICE, niemiecki klub sportowy, zał. 1929. Był członkiem ►Deutsche Turnerschaft in Polen i ►Deutsche Turnerbund. Prowadził sekcje: hokeja na lodzie (uczestniczyła w mistrzostwach Śląska), kajakarską (powstała w wyniku rozłamu w ►Katowickim Klubie Kajakowym), narciarską (będącą członkiem Polskiego Związku Narciarskiego) ze szkółką narciarską w Szczyrku. Filia klubu działała w Nowej Wsi (Wirek, dz. Rudy Śl.). W 1933 klub skupiał 500, w 1936 – 700, w 1938 – 650 członków. Prezesem był Benno Libera. Klub nie miał osiągnięć sportowych.

SEKCJA GIMNNASTYKI WOJEWÓDZKIEGO KOMITETU KULTURY FIZYCZNEJ W KATOWICACH zob. ►Okręg Katowicki Polskiego Związku Gimnastycznego

SEKCJA GROTOŁAZÓW KOŁA PTTK PRZY ZAKŁADACH WYTWÓRCZYCH URZĄDZEŃ SYGNALIZACYJNYCH zob. ►Katowicki Klub Speleologiczny

SEKCJA SPELEOLOGII KLUBU TURYSTYKI NARCIARSKIEJ I GÓRSKIEJ PTTK „WIERCHY” zob. ►Katowicki Klub Speleologiczny

SEKCJA SZYBOWCOWA PRZYSPOSOBIENIA WOJSKOWEEGO W KATOWICACH, od 16 XI 1933 zrzeszona w ►Okręgowym Komitecie Szybowcowym w Katowicach. Liczyła 23 członków. Dysponowało szybowcem Komar przystosowanym do lotu za samolotem.
A. Steuer: Z dziejów szybownictwa w woj. śląskim 1928–1939. W: „Kronika Katowic”. T. 5. Katowice 1995.

SIGMA KATOWICE, KS, zał. 2005, sekcja hokeja na lodzie; działalność związana ze ►Spodkiem; należy do Zrzeszenia Amatorskich Klubów Hokeja na Lodzie w Polsce, występuje w amatorskiej II lidze.

SILESIA GISZOWIEC (Silesia Katowice II), niemiecki klub hokeja na lodzie, zał. 1931 w Zawodziu, od I 1934 w Giszowcu, korzystał z lodowiska w Giszowcu; istniał do ok. 1937.
Z dziejów Bogucic. Materiały z sesji popularnonaukowej zorganizowanej przez Miejski Dom Kultury „Bogucice-Zawodzie" z okazji 650-lecia Bogucic w dniach 13–14 października 2010 roku. [Red. A. Niesyto]; „Polonia” 1933, nr 2885; „Siedem Groszy” 1934, nr 3.

SILESIA KATOWICE, Robotniczy KS przy Fabryce Porcelany „Giesche”, jednosekcyjny, piłkarski, zał. ok. 1946–1947, połączył się z KS Ferrum Katowice (zob. ►Słowian Katowice)
APK, zesp. Okręgowy Związek Piłki Nożnej w Katowicach, sygn. 50.

SIŁA GISZOWIEC, stowarzyszenie kultury fizycznej, zał. 1922, ideowo związane z działalnością kulturalno-oświatową Polskiej Partii Socjalistycznej. Pierwotnie występowało pod nazwą: Organizacja Młodzieży Robotniczej Siła Giszowiec i było związane z ruchem gimnastycznym (od 1925 z sekcją żeńską); od l. 30. XX w. z ruchem sportowym jako Robotniczy Klub Sportowy. Reaktywowany 11 III 1945 przy Domu Robotniczym w Giszowcu; w 1948 występował przejściowo jako Organizacja Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych i połączył się z GKS ►„Naprzód” Janów. Prowadził sekcje: gier sportowych, gimnastyki (1922–1939), hokeja na lodzie (1945–1948), lekkoatletyki (l. 20. i 30. XX w.), palanta (1925), piłki nożnej (1945–1948), pływania (1947–1948), siatkówki (1945–1948), tamburyno (1925). Działacze: Walter Gansiniec, Jan Guzik, Paweł Hajduk, Jan Piecha, Wiktor Piecha, Paweł Witczak, Tomasz Wójcik. Osiągnięcia: 1 (0–0–1) medal MP – 3 m. w hokeju na lodzie (1946). Wybitni sportowcy: Henryk Bromowicz Alfred Gansiniec, Wiktor Gburek, Hilary Skarżyński, Adolf Wróbel, Alfred Wróbel, Antoni Wróbel.
APK, Okręgowy Związek Piłki Nożnej Katowice, sygn. 49, J. Tofilska: Giszowiec. Monografia historyczna. Katowice 2016; „Siłacz” 1925, nr 1; „Gazeta Robotnicza” 1925, nr 162, 178.

SIŁA MAŁA DĄBRÓWKA, zał. 1924 (utożsamiała się z nieznaną dotąd organizacją powstałą w Małej Dąbrówce w 1907, niewykluczone, że z „Rolandem” Szopienice); w 1927 – nawiązując do tradycji – obchodziła jubileusz XX-lecia klubu. W 1925 pierwsza polska organizacja związana z Polską Partią Socjalistyczną. Sekcja szachowa klubu zorganizowała pierwszy robotniczy turniej szachowy w woj. śląskim; działacz: Augustyn Iwan. Sekcja ciężkoatletyczna (1925) została utworzona z inicjatywy Towarzystwa Ciężkoatletycznego ►„Biały Orzeł” Szopienice, z którym połączyła się 13 VI 1926; odtąd do 1928 w zawodach mistrzowskich organizowanych przez Polski Związek Atletyki i jego agendy terenowe występowała jako „Biały Orzeł”, a w zawodach Związku Robotniczych Stowarzyszeń Sportowych i jego agend jako RKS „Siła”. Działacze: Emanuel Hornik, Franciszek Wieczorek.
A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku 1878–1939. Katowice 1986; „Gazeta Robotnicza” 1925, nr 221; 1926, nr 148.

SIŁA WEŁNOWIEC, RKS zał. 1926 (wg innych źródeł w 1931), funkcjonował w l. 1930–1932; sekcje: piłki nożnej, piłki ręcznej; działacze: Paweł Zawisza, I, Paweł Zawisza II, Adam Kasperek; ostatnia źródłowa wzmianka w 1937.
APK. Dyrekcja Policji Katowice sygn. 118, A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; „Gazeta Robotnicza” 1932, nr 7, 39; U. Rzewiczok: Wełnowiec i Józefowiec. Dzieje dzielnicy Katowic. Katowice 2019.

SŁOWIAN KATOWICE, KS w Zawodziu. Powstał w 1920, początkowo jako „Siła” Zawodzie, w 1924 reaktywowany jako „Słowian” Zawodzie. W 1939 połączył się z KS ►„Pogoń” Katowice, w l. 1945–1949 działał pod nazwą Zakładowy Klub Sportowy Ferrum, w 1949 fuzja z KS ►„Pogoń” Katowice i KS ►„Baildon” Katowice; w l. 1950–1959 Koło Sportowe „Stal” Huty Ferrum, od 1957 „Słowian” Katowice. Zlikwidowany w 2001. Prowadził sekcje: piłki nożnej i piłki ręcznej (1958–1973). Osiągnięcie: udział w rozgrywkach I ligi w piłce ręcznej kobiet (1962–1967). Obiekt sportowy: stadion przy ul. 1 Maja (ob. administrowany przez MOSiR). Działacze: Rudolf Niemczyk, Paweł Wybierski.
APK, zesp. Okręgowy. Związek Piłki Nożnej Katowice, sygn. 56; E. Breitkopf, E. Skorwider, A. Steuer: Zawodzie: monografia dzielnicy i parafii Opatrzności Bożej w Katowicach. Katowice 2011; H. Marzec: Piłka ręczna na Śląsku (1929–2004). W: Z dziejów Bogucic: materiały z sesji popularnonaukowej zorganizowanej przez Miejski Dom Kultury „Bogucice-Zawodzie” z okazji 650-lecia Bogucic w dniach 13–14 października 2010. Miejski Dom Kultury „Bogucice-Zawodzie” 2011.

SMOK SZOPIENICE, KS, istniał w l. 1927–1928; sekcje: piłki nożnej, lekkoatletyki; członek ►Śląskiego Związku Lekkoatletycznego.
A.Steuer, Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Katowice 2008.

SOKÓŁ 43 KATOWICE, UKS, zał. 1997 przy Szkole Podstawowej nr 43 (Gimnazjum nr 13) w Szopienicach. Prowadzi sekcje siatkówki i tenisa stołowego. Działacze: Krzysztof Turek, Krzysztof Nowosielski. Osiągnięcia: udział w rozgrywkach II ligi w siatkówce męskiej (2011– nadal); zwycięstwa w zawodach różnej rangi młodszych grup wiekowych.
www.sokol43katowice.pl.

SPADOCHRONIARSTWO, dyscyplina z grupy ►lotniczych sportów; u jej podstaw legła zaostrzająca się sytuacja międzynarodowa (utworzenie spadochronowych formacji wojskowych w III Rzeszy i ZSRR), która wywarła wpływ na rozwój s. w Katowicach, inspirowanego działaniami propagandowymi Okręgu Katowickiego ►Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (1937–1939), inicjatora budowy ►Wieży spadochronowej w ►Parku Kościuszki, głównego ośrodka szkolenia spadochroniarskiego młodzieży, rekrutującej się zwłaszcza z szeregów Związku Harcerstwa Polskiego (działalność ►Aeroklubu Śląskiego stanowiła w tym zakresie wąski margines); zniszczenie obiektu przez okupanta hitlerowskiego opóźniło powojenny rozwój s., nad którym opiekę przejęła ►Liga Lotnicza; która przyczyniła się do odbudowy wieży spadochronowej (wykorzystywanej do celów szkoleniowych do końca l. 50. XX w.); zaakceptowała też szkolenie spadochroniarzy z użyciem samolotu, zapoczątkowane kursem w Nowym Targu (1950), ukończonym przez 3 katowickich instruktorów; udział w MP w 1954 zapoczątkował etap s. sportowego w Katowicach, rozwijanego pod egidą ►Ligi Przyjaciół Żołnierza, kontynuowanego w reaktywowanym Aeroklubie Śląskim (1957–2003), organizatora MP (1967, 1972), aktualnie nieuprawianego (likwidacja warsztatów spadochronowych w Legionowie k. Warszawy –dostarczyciela sprzętu dla katowickiej organizacji); instruktorzy: Józef Bugaj, Stanisław Figołuszka, Jan Filus, Krzysztof Filus, Andrzej Gemza; czołowi sportowcy: Edward Kulesza (występy w MŚ 1958 i 1967), Krystyna Pączkowska (dwukrotna zwyciężczyni ogólnopolskich zawodów kobiet); Zdzisław Piasecki, Maria Walter; osiągnięcia 2 (0–0–2) medale MP (1955, 1961) w wieloboju drużynowym.
Polskie lotnictwo sportowe. Almanach. Kraków 1987

SPARTA KATOWICE, Klub Sportowy, zał. 1946; nazwy: Tęcza Katowice (1946–1949), Koło Sportowe Spójnia Katowice (1950–1955), Sparta (1956–nadal); początkowo przy Wojewódzkim Zrzeszeniu Sportowym; S. połączyła się z KS ►Budowlani Ligota (1965), miał siedzibę przy ul. Dąbrówki 10, Korfantego (Dzierżyńskiego) 73a, Rolnej 43 w Katowicach, sponsorami były: Zakłady Mleczarskie w Katowicach, Zakłady Przemysłu Piekarniczego, Elektrobudowa Katowice; sekcje: akrobatyki sportowej, gimnastyki sportowej, koszykówki, piłki nożnej, piłki ręcznej, podnoszenia ciężarów siatkówki, skoków do wody. Działacze: Stanisław Jarecki, Emil Kwaśny, Jan Łagdan, Edward Hałup, Tadeusz Ślusarek. Osiągnięcia: 1 (0–0–1) medal ME (1976) w akrobatyce sportowej oraz 25 (7–9–9) medali MP (1955–99): w akrobatyce sportowej 3 (1–1–1), gimnastyce sportowej 3 (0–1–2), piłce ręcznej 10 (6–3–1), skokach do wody 9 (0–4–5); sportowcy: Barbara Eustachewicz, Rudolf Hoeflich, Jan Suski, Stanisław Świetliński, Stanisław Wygas, Ryszard Zawadziński.
APK, zesp. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych, sygn. 150; S. Jarecki, B. Gryszczyk: 50 lat BKS Sparty Katowice. [1974]; W. Zieleśkiewicz: 90 lat polskiej piłki ręcznej. Warszawa 2008; W. Klimontowicz: Sport pływacki Górnego Śląska. Katowice 1998.

Osiągnięcia

Zawody międzynarodowe w akrobatyce sportowej

Imię i nazwiskoKonkurencjaRodzaj zawodówRokMiejsce
Stanisław Wygas wielobój – układ I 1976 3

E. Polak: Akrobatyka sportowa w Polsce. Rzeszów 2003.

MP w akrobatyce sportowej

Imię i nazwiskoKonkurencjaRokMiejsce
Stanisław Wygas skoki na ścieżce FITA 1979 1
Stanisław Wygas skoki na ścieżce FITA 1981 2
Stanisław Wygas skoki na ścieżce FITA 1982 3

E. Polak: Akrobatyka sportowa w Polsce. Rzeszów 2003.

MP w gimnastyce sportowej

Imię i nazwiskoKonkurencjaRokMiejsce
Alfred Kucharczyk wolne 1959 2
Rudolf Hoeflich kółka 1965 3
Rudolf Hoeflich drążek 1966 3

Z. Bill, J. Rybiński: Sto lat ruchu gimnastycznego w Polsce. Warszawa 1967.

MP w piłce ręcznej

RokImiona i nazwiskaKonkurencjaMiejsce
1955 Jan Kalinowski, Andrzej Limanowski, Józef Cieślak, Leszek Foksiński, Karol Gawliczek, Aleksander Gmyrek, Stanisław Piszczek, Jerzy Ryszka, Jan Sidełko, Jan Suski, Stanisław Świetliński, Mieczysław Tabaka, Emanuel Tomecki, Janusz Wójcik „7” b m 1
1956 Julian Kantorski, Andrzej Limanowski, Jerzy Warwas, Józef Cieślak, Leszek Foksiński, Karol Gawliczek, Aleksander Gmyrek, Ludwik Małolepszy, Stanisław Piszczek, Jerzy Ryszka, Paweł Rzymkowski, Henryk Solik, Jan Suski, Stanisław Świetliński, Mieczysław Tabaka, Emanuel Tomecki „7” b m 1
1956/1957 Jerzy Warwas, Julian Kantorski, Hieronim Mańka, Jerzy Warwas, Józef Cieślak, Leszek Foksiński, Tadeusz Kondola, Karol Kielich, Jan Kowalczyk, Stanisław Piszczek, Jerzy Ryszka, , Jan Suski, Stanisław Świetliński, Emanuel Tomecki, Ryszard Zawadziński „7” b m 1
1957   „11” m 3
1957/1958 Jerzy Warwas, Julian Kantorski, Hieronim Mańka, Józef Cieślak, Leszek Foksiński, Tadeusz Kondola, Karol Kielich, Jan Kowalczyk, Stanisław Piszczek, Jan Suski, Stanisław Świetliński, Emanuel Tomecki, Ryszard Zawadziński „7” b m 1
1957/1958   „7” h m 2
1958/1959 Jerzy Warwas, Antoni Langer, Julian Kantorski, Hieronim Mańka, Józef Cieślak, Leszek Foksiński, Marian Koerner, Karol Kielich, Stanisław Piszczek, Jan Suski, Henryk Solik, Henryk Sporys, Stanisław Świetliński, Emanuel Tomecki, Ryszard Zawadziński „7” b m 1
1959/1960 Jerzy Warwas, Antoni Langer, Julian Kantorski, Stanisław Chrobak, Józef Cieślak, Henryk Ciszek, Leszek Foksiński, Antoni Gryt, Lesław Jankiewicz,Tadeusz Kondola, Marian Koerner, Jerzy Książek, Stanisław Piszczek, Jan Suski, Henryk Solik, Stanisław Świetliński, Andrzej Tymoszyk, Ryszard Zawadziński „7” b m 1
1960/1961   „7” b m 2
1961/1962 Jerzy Warwas, Antoni Langer, Julian Kantorski, Stanisław Chrobak, Józef Cieślak, Henryk Ciszek, Leszek Foksiński, Antoni Gryt, Lesław Jankiewicz,Tadeusz Kondola, Marian Koerner, Jerzy Książek, Stanisław Piszczek, Jan Suski, Henryk Solik, Stanisław Świetliński, Andrzej Tymoszyk, Ryszard Zawadziński „7” b m 2
1962/1963 Julian Kantorski, Antoni Gryt, Lesław Jankiewicz,Tadeusz Kondola, Henryk Solik, Krawczyk, Ryszard Zawadziński, Krupa, Ziółkowski* „7” b m 3
1963/1964   „7” b m 2

*dane niekompletne, b – boisko, h - hala
W. Zieleśkiewicz: 90 lat polskiej piłki ręcznej. Warszawa 2008.

MP w skokach do wody

Imię i nazwiskoKonkurencjaRokMiejsce
Agnieszka Puto trampolina 1 m 1999 3
Anna Puto trampolina 3 m 1999 2
Agnieszka Puto trampolina 3 m 1999 3
Agnieszka Puto wieża 1999 3
Agnieszka Puto trampolina 1 m 1999 2
Anna Puto trampolina 3 m 1999 3
Agnieszka Puto trampolina 3 m 1999 2
Anna Puto wieża 1999 3
Agnieszka Puto wieża 1999 2
Dawid Pytel wieża 1999 3

z – zimowe

SPARTAKUS, Klub Sportowo-Rekreacyjny ►Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej w Katowicach. Pierwotnie (1974–1975) nosił nazwę Ognisko Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej; od 1975 jako Spartakus, od 1998 pod aktualną nazwą KSR TKKF Spartakus. Dyscypliny sportu uprawiane w klubie: siatkówka, koszykówka, piłka nożna, kulturystyka, gimnastyka korygująca, yoga, tenis ziemny, tenis stołowy, badminton, jogging, narciarstwo oraz żeglarstwo. Odegrał pionierską rolę w rozwoju sztuk walki (karate kyokushin i ju-jitsu) w Katowicach. Obecnie prowadzone są zajęcia w sekcjach rekreacyjnych: karate kyokushin, ju-jitsu, kulturystyki, callanetics, gimnastyki korygującej, tenisa stołowego, narciarskiej i żeglarskiej. Jedna z najprężniej działających jednostek w strukturach organizacyjnych TKKF na Górnym Śląsku; współorganizator zawodów wysokiej międzynarodowej rangi w katowickim ►Spodku: w karate kyokushin – Puchar Europy (1986), ME (1987), Puchar Świata (1993), w kulturystyce – MŚ (1991, 1996), w hokeju na lodzie – MŚ grupy „B” (1997, 2000), a także masowych imprez sportowo-rekreacyjnych: Śląska Liga Tenisa Stołowego, Śląska Amatorska Liga Siatkówki, biegi uliczne im. Wojciecha Korfantego, Turnieje Tenisa im. Jadwigi Jędrzejowskiej, Rajdy Rowerowe. Działacz: Andrzej Badura.
http://spartakus.katowice.pl.

SPARTAKUS, zob. ►Katowicki Klub Speleologiczny

SPELEOKLUB „GÓRNIK” ODDZIAŁU PTTK KOPALNI WĘGLA KAMIENNEGO „WUJEK” zob. ►Katowicki Klub Speleologiczny

SPELEOKLUB KATOWICE zob. ►Katowicki Klub Speleologiczny

SPIEL- UND EISLAUVEREIN BRYNÓW, pierwsza organizacja kultury fizycznej w Brynowie, zał. 1913. Brak informacji o sekcjach.
A. Steuer: Kultura fizyczna i sport. W: Katowice. Środowisko, dzieje, kultura, język i społeczeństwo. Red. A. Barciak, E. Chojecka, S. Fertacz. T. 1. Katowice 2012.

SPIEL- UND EISLAUVEREIN DĄB, niemiecka organizacja działająca w ramach akcji Volks- und Jugendspiele, zał. ok. 1911. Uprawiane gry: palant, piąstkówka, tamburyno, trójbój i pięciobój lekkoatletyczny.
A. Steuer: Kultura fizyczna i sport. W: Katowice. Środowisko, dzieje, kultura, język i społeczeństwo. Red. A. Barciak, E. Chojecka, S. Fertacz. T. 1. Katowice 2012.

SPIEL- UND EISLAUVEREIN JÓZEFOWIEC, organizacja występująca w ramach akcji Volks- und Jugendspiele, zał. 1912. Uprawiane gry: bieg gońców, palant, piąstkówka, tamburyno.
A. Steuer: Kultura fizyczna i sport. W: Katowice. Środowisko, dzieje, kultura, język i społeczeństwo. Red. A. Barciak, E. Chojecka, S. Fertacz. T. 1. Katowice 2012.

SPIEL- UND EISLAUVEREIN KATOWICE, organizacja występująca w ramach akcji Volks- und Jugendspiele, zał. ok. 1909. Uprawiane dyscypliny: łyżwiarstwo figurowe, piąstkówka, tamburyno, trójbój i pięciobój lekkoatletyczny. Zakończyła działalność (jako jedyna w Katowicach, jedna z dwóch na terenie województwa śląskiego) w l. 30. XX w.
A. Steuer: Kultura fizyczna i sport. W: Katowice. Środowisko, dzieje, kultura, język i społeczeństwo. Red. A. Barciak, E. Chojecka, S. Fertacz. T. 1. Katowice 2012.

SPIEL- UND EISLAUVEREIN MAŁA DĄBRÓWKA, organizacja występująca w ramach akcji Volks- und Jugendspiele, zał. ok. 1912. Członkowie uprawiali łyżwiarstwo figurowe.
A. Steuer: Kultura fizyczna i sport. W: Katowice. Środowisko, dzieje, kultura, język i społeczeństwo. Red. A. Barciak, E. Chojecka, S. Fertacz. T. 1. Katowice 2012.

SPIELVEREIN BORKI, pierwsza organizacja kultury fizycznej w Borkach, zał. 1913 występująca w ramach akcji Volks- und Jugendspiele, zał. 1913. Prowadziła sekcję palanta.
A. Steuer: Kultura fizyczna i sport. W: Katowice. Środowisko, dzieje, kultura, język i społeczeństwo. Red. A. Barciak, E. Chojecka, S. Fertacz. T. 1. Katowice 2012.

SPIELVEREIN KOSTUCHNA, pierwsza organizacja kultury fizycznej w Kostuchnie Podleskiej, zał. 1912. Członkowie trenowali grę w palanta.
A. Steuer: Kultura fizyczna i sport. W: Katowice. Środowisko, dzieje, kultura, język i społeczeństwo. Red. A. Barciak, E. Chojecka, S. Fertacz. T. 1. Katowice 2012.

SPIELVEREIN ZAWODZIE. pierwsza organizacja kultury fizycznej w Zawodziu, zał. ok. 1909.

SPIN KATOWICE, Uczniowski Klub Łyżwiarski (UKŁ), zał. 1998, pod patronatem Przedsiębiorstwa Usługowo-Produkcyjnego SPIN sp. z o.o., z siedzibą przy ul. Z. Nałkowskiej w Janowie. Kontynuuje tradycje sekcji łyżwiarskiej ►„Naprzodu” Janów. W 2009 skupiał 25 członków; prowadzi szkółkę łyżwiarską w ►Spodku. Zawodnicy Przemysław Domański i Maciej Kuś występowali jako reprezentanci Polski. Osiągnięcia: 11 (7–2–2) medali MP (2003–2012) zdobytych przez 3 sportowców.

Osiągnięcia łyżwiarzy figurowych na MP

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
2003 Maciej Kuś soliści 1
2004 Maciej Kuś soliści 1
2005 Maciej Kuś soliści 1
2006 Przemysław Domański soliści 1
2007 Laura Czarnota solistki 3
2007 Domański Przemysław soliści 1
2008 Laura Czarnota solistki 3
2008 Przemysław Domański soliści 2
2009 Przemysław Domański soliści 1
2011 Przemysław Domański soliści 1
2012 Sebastian Iwasaki soliści 2

Kronika sportu polskiego 2003 [i kolejne edycje za lata: 2004, 2005,2006, 2007, 2008, 2009, 2011, 2012]. Warszawa 2004–2013.

SPODEK, hala widowiskowo-sportowa w Katowicach, przy ►Rondzie; projektanci: Maciej Gintowtt i Maciej Krasiński (zwycięzcy konkursu Stowarzyszenia Architektów Polskich z 1959), wykonawca konstrukcji: Andrzej Żurawski; najbardziej reprezentacyjna budowla Katowic z okresu tzw. Polski Ludowej; pierwotna lokalizacja w ►Parku Śląskim (ówczesnym Wojewódzkim Parku Kultury i Wypoczynku) została na wniosek Jerzego Ziętka zmieniona – wybrano tereny poprzemysłowe – hałdę huty „Marta”; prace konstrukcyjne zapoczątkowano w 1964, otwarcie gotowego obiektu nastąpiło 9 V 1971. Spodek, obiekt o o powierzchni 19 600 m kw. i kubaturze 345 700 m sześc., jest kompleksem wielofunkcyjnym, z 3 widowniami, o charakterze amfiteatralnym, z krytym lodowiskiem, halą gimnastyczną (przylegającymi bezpośrednio do siebie, połączonymi antresolą); widownią na 18 tys. miejsc (powiększoną w 2009; nowością są wysuwane na płytę siedzenia oraz loże, zamontowano ponadto nowoczesne oświetlenie umożliwiające nagrywanie w technologii HD, klimatyzację oraz ogromny ekran diodowy w kształcie walca); hotelem, restauracją, kawiarnią, gabinetem odnowy, sauną, sportową przychodnią lekarską. S. jest jednym z pierwszych w skali światowej obiektów z dachem zrealizowanym w koncepcji tensegrity; ważąca 300 ton stalowa konstrukcja kopuły połączona jest z zewnętrznym stalowym pierścieniem za pomocą 120 lin nośnych w formie prętowo-cięgnowych kratownic, na których osadzone jest pokrycie dachowe. Hala główna z zewnątrz przypomina nieco kształtem latający spodek (ang. UFO), co wynikło z połączenia dwóch podstawowych funkcji planowanych dla tego obiektu: hali sportowej i hali widowiskowej. Schematy widowni w obu przypadkach znacznie się od siebie różnią: pierwszy preferuje układ centralny areny, drugi układ kierunkowy.
S. zarządzany jest przez ►Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Katowicach; był miejscem imprez sportowych najwyższej rangi: mistrzostw Europy w zapasach w stylu wolnym i klasycznym (1972); mistrzostw świata w zapasach w stylu klasycznym (1974); halowych mistrzostw Europy w lekkoatletyce (1975), mistrzostw Europy w ►boksie (1975), mistrzostw świata grupy A w hokeju na lodzie (1976), mistrzostw świata w piłce ręcznej kobiet (1983), mistrzostw Europy w podnoszeniu ciężarów (1985), Mistrzostw Europy w karate (1987), mistrzostw świata w akrobatyce sportowej (1989), mistrzostw świata w kulturystyce (1991), mistrzostw Europy w koszykówce kobiet (1999), mistrzostw świata we freestyle motocrossie (2005), mistrzostw Europy w koszykówce mężczyzn (2009), mistrzostw Europy w siatkówce kobiet (2009); mistrzostw świata w piłce ręcznej, mistrzostw świata w siatkówce mężczyzn (2016). W S. odbyło się też mnóstwo imprez artystycznych, koncertowali w tym miejscu m.in. Charles Aznavour, Suzie Quatro, John Mayall, Eric Clapton, Drupi, Sting, Jean-Michel Jarre, Chris Rea, Toto Cotugno, Cliff Richard, Joe Cocker, Tina Turner, Brian Adams, Elton John, Dalida, Vanesa Mae, Deep Purple, Simple Red, Metallica, The Cure, Status Quo, Cocteau Twins, Electric Light Orchestra, Genesis, Yes, Robert Plant i Jimmy Page, Pearl Jam, Sepultura, Black Sabbath, Kraftwerk, Saxon, Locomotiv GT, Mike Oldfield, The Kelly Family, Rammstein, Iron Maiden, Robbie Wiliams, Depeche Mode, Dżem, Kult, Myslowitz, Hey i in. Na scenie Spodka odbywały i odbywają się festiwale muzyczne: Rawa Blues, Metalmania, Mayday, a także przedstawienia cyrkowe, widowiska teatralno-muzyczne i seanse filmowe.
E. Chojecka: Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku. Katowice 2009.

SPODEK KATOWICE, jednosekcyjny klub siatkówki męskiej, w 2011 przeniesiony do Katowic z Siemianowic, gdzie występował p.n. VC (Volley Club). Zawody rozgrywa w ►Spodku; prezes Józef Bauer; osiągnięcia: II liga (2011– 12)

SPOŁEM, Oddział Międzyzakładowy PTTK przy Oddziale Wojewódzkim Centralnego Zarządu Spółdzielni Spożywców w Katowicach, zał. 18 VII 1973 z inicjatywy Przedsiębiorstwa Przemysłu Gastronomicznego dysponującego 6 kołami PTTK; rajdy „O Zachodzie Słońca” (ok. 150 uczestników), Ogólnopolski Górski Rajd Spółdzielców i Handlowców; działalność gosp.: Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego; 2 sklepy patronackie; 973 członków (1980); prezesi (m.in.): Jan Larysz, Leon Latusek.
J. Nowak: Działalność Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w województwie katowickim w latach 1951–1985. Zarys historyczny. Katowice 1989.

SPORT BALONOWY, zob. ►balonowy sport

SPORT SZKOLNY, zob. ►szkolny sport

SPORTY LOTNICZE, zob. ►lotnicze sporty

SPORTY MOTOCYKLOWE, zob. ►motocyklowe sporty

SPORTY SAMOLOTOWE, zob. ►samolotowe sporty

SPÓJNIA KATOWICE zob. ►Sparta Katowice

ST. MARIA DEUTSCHE JUGEND KRAFT, nazwa struktury sportowej niem. organizacji młodzieżowej Deutsche Jungmann und Junglingverein przy parafii mariackiej (NMP) w Katowicach; sekcja piłki ręcznej – członek ►Polskiego Związku Gier Sportowych, drużyna występowała w lidze śląskiej (1937–1939).
S. Jarecki: Rozwój piłki ręcznej na Śląsku. Cz. 1 (1925–1960). Katowice 1972.

ST. PETER UND PAUL, nazwa struktury sportowej niem. organizacji młodzieżowej Deutsche Jungmann und Junglingverein przy parafii św. Piotra i Pawła w Katowicach; sekcja piłki ręcznej – członek ►Polskiego Związku Gier Sportowych – występowała w kl. A.
S. Jarecki: Rozwój piłki ręcznej na Śląsku. Cz. 1 (1925–1960). Katowice 1972.

STADION AWF KATOWICE, stadion lekkoatletyczny w Katowicach przy ulicy T. Kościuszki 84. Wybudowany w 1925 z inicjatywy Baltazara Szaflika. Pierwszym właścicielem obiektu był klub ►Pogoń Katowice (1925–1932), w l. 1933–1939 ►Miejski Komitet Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Katowicach, w l. 1957–1963 ►Baildon Katowice; do 1970 AZS Akademii Ekonomicznej w Katowicach; obecnie jest nim ►Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach.

STADION MIEJSKI, obiekt usytuowany w granicach administracyjnych miasta Chorzowa, przy ulicy Bukowej 1 w Katowicach, powstał w latach 80. XX w. Składa się z: 1. pełnowymiarowego boiska piłkarskiego wraz z trybunami na blisko 7 000 widzów, 2. boiska treningowego, 3. sali gimnastycznej. W ostatnich latach zmodernizowane zostały płyty boisk (m.in. podgrzewana murawa boiska głównego) oraz oświetlenie obiektu. Trwają prace projektowe nad modernizacją pozostałej infrastruktury obiektu. Na stadionie regularnie rozgrywane są treningi oraz mecze drużyny piłkarskiej. Dodatkowe udogodnienia: parking dla samochodów z wyznaczonymi miejscami postojowymi dla niepełnosprawnych, specjalne miejsca na trybunach dla niepełnosprawnych
www.mosir.katowice.pl/obiekty/

STADNINY KONI. jednostki gospodarki hodowlanej nastawione na rozwój sportu, rekreacji jeździeckiej, zajęć hipoterapeutycznych (►hipoterapia), nauki; aktualnie na obszarze Katowic najstarsza s. k. znajduje się na ►Muchowcu (s.k. „Galop") jej użytkownikami były: sekcja hippiczna ►Gwardii Katowice (l. 40–50 XX w.), ►Śląski Związek Jeździecki (l. 1957–68), ►Akademicki Klub Jeździecki w Katowicach, aktualnie ►Katowicki Klub Jeździecki przy ul. Francuskiej 182; funkcjonują też s.k. przy Ośrodku Hipoterapeutycznym ►Padok (ul. Strumienna 8) i przy ul. Panewnickiej 260 (właściciele: Jakielaszek, Adamiec), Terra Hippica w Zarzeczu.
https://www.stadninykoni.info.pl/f,20,0/slaskie-katowice

STAL, Zrzeszenie Sportowe, w okresie odbudowy kraju i „zimnej wojny” najsilniejsze w województwie katowickim (stalinogrodzkim) i wśród finansowanych przez Centralną Radę Związków Zawodowych w Warszawie. Podlegało Radzie Okręgowej Zrzeszeń Sportowych Stal w Katowicach z siedzibą w gmachu Wojewódzkiej Rady Związków Zawodowych przy ul. Dąbrowskiego 23. Na terenie Katowic istniało 5 kół; 2 najsilniejsze działały przy Hucie Baildon (zob. ►Stal Katowice) i Hucie Metali Nieżelaznych w Szopienicach (zob. ►HKS Szopienice), natomiast typowo rekreacyjne przy Hucie Ferrum w Katowicach-Zawodziu, Zakładach Budowy Urządzeń Kotłowych w Ochojcu i Centrostali w Katowicach. W 1955 w województwie katowickim działało 90 kół, skupiając 18 118 członków.
B. Cimała, A. Steuer: Sport w województwie katowickim (struktura, baza, kadry). W: Z dziejów kultury fizycznej na Śląsku. Rozwój kultury fizycznej na Śląsku w latach 1918–1989. Katowice 2009.

STARA STRZELNICA, pierwszy obiekt sportowy w Zawodziu, druga strzelnica sportowa w Katowicach, obiekt utrzymywany przez gminę bogucicką, po przyłączeniu do Katowic – przez władze miejskie. Wybudowana w 1878 przy ul. Krakowskiej 45, kryta, pierwotnie użytkowana przez niemiecką ►Gildię Strzelecką w Katowicach, w l. 1926–1928 przez ►Kurkowe Bractwo Strzeleckie w Katowicach; przebudowana z inicjatywy Ryszarda Szefera i Rudolfa Niemczyka; stała się Domem Ludowym w Katowicach-Zawodziu; swoje siedziby miały tam oddziały organizacji paramilitarnych, a także restauracja prowadzona przez Jana Jandę, Antoniego Janusza, P. Sonnka, Ryszarda Szefera; w okresie międzywojennym mieścił się lokal wyborczy, a po 1945 restauracja Pod Ratuszem i strzelnica do strzelania z broni małokalibrowej; po 1950 pomieszczenia przejęła Szkoła Zawodowa i Szkolenia Pedagogicznego.
AUM, zesp. 1, sygn. 1203; E. Breitkopf, E. Skorwider, A. Steuer: Zawodzie. Monografia dzielnicy i parafii Opatrzności Bożej w Katowicach. Katowice 2011; „Polak” 1924, nr 241.

STARGANIEC, zbiornik wodny oraz ośrodek wypoczynkowy znajdujący się w Katowicach przy ul. Owsianej, przy granicy z Mikołowem. W latach PRL-u staw S., od 1969 ośrodek wodno-rekreacyjny dla pracowników huty „Baildon”, z przystanią kajakową i basenem kąpielowym, obecnie ośrodek nie należy już do huty. S. leży w otulinie Leśnego Pasa Ochronnego GOP. Przez ośrodek przechodzą szlaki: ►Bohaterów Wieży Spadochronowej, ►Żwakowski oraz ►Dwudziestopięciolecia PTTK.
K. Szaraniec, L.Szaraniec: Katowice. Przewodnik. Katowice 1981.

START KATOWICE, KS ►Zrzeszenia Sportowego Start; do 1957 koło, od 1962 z Międzyspółdzielczym Ogniskiem Kultury Fizycznej Inwalidów Województwa Katowickiego, od 1978 w strukturze Wojewódzkiego Zrzeszenia Sportowego Spółdzielczości Pracy Start. Prowadził sekcje: bokserską (poł. l. 50. XX w.); gimnastyki sportowej (poł. l. 50 XX w.); hokeja na lodzie (1953–1961); lekkoatletyczną (1958–1990); piłki rowerowej (1957–1962); saneczkarską (1955–1968), szachową (1955–1990). Miał stadion na Muchowcu i tor saneczkowy w Mikuszowicach. Działacze: Stefan Kolarczyk. Wyróżniający się sportowcy: Wiktor Balcarek, Roland Bielczyk, Roland Brehmer (olimpijczyk, 1968), Stefan Brzóska, Edward Bugała, Wilhelm Korc, Krystna Hołuj. Osiągnięcia: 66 (9–19–38) medali MP, w tym 1 ( 0–0–1) medal w hokeju na lodzie; 31 (7–18–17) medali w lekkoatletyce; 4 (1–2–1) medale w piłce rowerowej; 20 (1–6–13) medali w szachach.

MP w hokeju na lodzie

RokImię, nazwiskoMiejsce
1956 [brak danych] 3

 

MP w lekkoatletyce

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1955 Julian Witkowski maraton 3
1958 Edward Bugała bieg na 110 m przez płotki 1
1958 Zofia Walasek bieg na przełaj 1,2 km 2
1958 Edward Bugała bieg na 200 m przez płotki 2
1958 Maria Stodolna bieg na 80 m przez płotki 2
1958 Zofia Walasek bieg na 800 m 2
1958 Julian Witkowski maraton 2
1959 Zdzisław Kumiszcze bieg na 200 m przez płotki 2
1959 Andrzej Stauffer skok wzwyż 2
1959 Zofia Walasek bieg na przełaj 1,2 km 3
1959 Zofia Walasek bieg na 800 m 3
1959 Julian Witkowski maraton 3
1960 Zofia Walasek bieg na przełaj 1,2 km 2
1960 Edward Bugała bieg na 110 m przez płotki 2
1960 Zofia Walasek bieg 800 m 2
1960 Julian Witkowski maraton 2
1960 Edward Bugała bieg na 400 m przez płotki 3
1961 Zofia Walasek bieg na 800 m 1
1961 h Michalina Wawrzynek bieg na 500 m 1
1961 Zofia Walasek bieg na przełaj 1,2 km 2
1961 Edward Bugała bieg na 110 m przez płotki 2
1961 Zofia Walasek bieg na 400 m 3
1961 Julian Witkowski maraton 3
1962 Edward Bugała bieg na 110 m przez płotki 1
1962 Edward Bugała bieg na 200 m przez płotki 1
1962 Julian Witkowski maraton 3
1963 Edward Bugała bieg na 110 m przez płotki 1
1963 Edward Bugała bieg na 110 m przez płotki 2
1965 Roland Brehmer bieg na 1500 m 3
1966 Roland Brehmer bieg na przełaj 5 km 2
1966 Roland Brehmer bieg na przełaj 3 km 2
1966 Roland Brehmer bieg na 5 km 3
1968 Roland Brehmer bieg na przełaj 6 km 3
1968 Roland Brehmer bieg na 5 km  3
1968 Lilianna Morawiec pchnięcie kulą 3
1969 Lilianna Morawiec pchnięcie kulą 3
1970 Roland Brehmer bieg na 5 km 3
1970 Mirosław Majchrzak bieg na 110 m przez płotki 3
1983 Jolanta Janota, Joanna Smolarek, Bożena Lebek, Barbara Sikora sztafeta 4 x 100 m  3
1983 h Joanna Janota bieg na 200 m 3
1984 Jolanta Janota, Joanna Smolarek, Bożena Lebek, Anna Brochocka sztafeta 4 x 100 m  3
1986 h Barbara Sikora bieg na 60 m 3
1987 h Joanna Smolarek bieg na 60 m 1
1988 Joanna Smolarek bieg na 100 m 3
1988 h Barbara Sikora bieg na 60 m przez płotki 3

L e g e n d a: h – zawody rozgrywane w hali.
H. Kurzyński i in.: Historia finałów lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1922–2011: konkurencje kobiece. Bydgoszcz 2011; H. Kurzyński i in.: Historia finałów lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1920–2007: konkurencje męskie. Szczecin 2008.

MP w piłce rowerowej

RokImię, nazwiskoMiejsce
1959 [brak danych] 2
1960 II drużyna 3
1961 [brak danych] 2
1961 Eugeniusz Skrzypiec, Werner Kulik, Wilhelm Korc 1

 

MPw szachach

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1955 Wiktor Balcarek, Emil Sojka, Stefan Brzóska, Emil Bytrtek, Henryk Śliwiński, Zygmunt Kloza, Stanisław Kornasiewicz, Klara Knapik klasyczne drużynowo 3
1956 Wiktor Balcarek, Emil Sojka, Stefan Brzóska, Emil Bytrtek, Zygmunt Kloza, Stanisław Kornasiewicz, Klara Knapik klasyczne drużynowo 3
1957 Wiktor Balcarek, Emil Sojka, Stefan Brzóska, Emil Bytrtek, Henryk Śliwiński, Zygmunt Kloza, Stanisław Kornasiewicz, Zyta  Knapik drużynowo 2
1957 Zyta Knapik klasyczne 3
1958 Wiktor Balcarek, Stefan Nahlik, Stefan Brzóska, Emil Bytrtek, Henryk Śliwiński, Zygmunt Kloza, Stanisław Kornasiewicz, Emil Olej, Klara Knapik, Kazimierz Badylak, Alojzy Przybyszewski klasyczne drużynowo 1
1959 Wiktor Balcarek, Edward Nahlik, Stefan Brzóska, Henryk Śliwiński, Zygmunt Kloza, Stanisław Kornasiewicz, Zyta Knapik, Antoni Sieroń, Alojzy Przybyszewski klasyczne drużynowo 2
1960 Wiktor Balcarek, Edward Nahlik, Adam Dzięciołowski, Stefan Brzóska, Emil Sojka, Henryk Śliwiński, Zygmunt Kloza, Antoni Sieroń,  Stanisław Kornasiewicz, Alojzy Przybyszewski, Wojciech Radowski, Krystyna Radzikowska, Marek Szpakowski, Malina Szpakowska klasyczne drużynowo 3
1962 Wiktor Balcarek, Edward Nahlik, Adam Dzięciołowski, Zygmunt Kloza, Stanisław Kornasiewicz, Wojciech Radecki, Malina Szpakowska drużynowo 2
1963 Krystyna Radzikowska-Hołuj klasyczne 3
1963 Wacław Łuczynowicz, Wiktor Balcarek, Adam Dzięciołowski, Zygmunt Kloza, Stanisław Kornasiewicz, Malina Szpakowska, Marek Szpakowski, Edward Ledwoń, Krystyna Radzikowska-Hołuj klasyczne drużynowo 3
1965 Wacław Łuczynowicz, Wiktor Balcarek, Adam Dzięciołowski, Zygmunt Kloza, Stanisław Kornasiewicz, Marek Szpakowski, Edward Ledwoń, Krystyna Radzikowska-Hołuj klasyczne drużynowo 3
1968 Wacław Łuczynowicz, Wiktor Balcarek, Adam Dzięciołowski, Zygmunt Kloza, Stanisław Kornasiewicz, Marek Szpakowski, Krystyna Radzikowska-Hołuj klasyczne drużynowo 3
1970 Wacław Łuczynowicz, Wiktor Balcarek, Adam Dzięciołowski, Zygmunt Kloza, Stanisław Kornasiewicz, Krystyna Radzikowska-Hołuj, Wacław Łuczynowicz, Stefan Kępiński, Jacek Bielczyk klasyczne drużynowo 3
1972 Krystyna Radzikowska-Hołuj klasyczne 3
1973 Wiktor Balcarek, Adam Dzięciołowski, Stanisław Kornasiewicz, Krystyna Radzikowska-Hołuj,  Stefan Kępiński, Jacek Bielczyk, Karol Pinkas, Henryk Śliwiński, Jan Widera klasyczne drużynowo 2
1975 Jacek Bielczyk, Karol Pinkas, Jan Widera, Zbigniew Hurnik błyskawiczne drużynowo 2
1976 Krystyna Radzikowska-Hołuj klasyczne 2
1976 Wiktor Balcarek, Adam Dzięciołowski, Stanisław Kornasiewicz, Krystyna Radzikowska-Hołuj,  Jacek Bielczyk, Karol Pinkas, Jan Widera, Zbigniew Hurnik, Marian Twardoń, Jan Widera klasyczne drużynowo 3
1981 Karol Pinkas, Jan Widera, Zbigniew Hurnik, Karol Zieleźnik  błyskawiczne drużynowo 3

 

START PODLESIE zob. ►Podlesianka Podlesie.

STASZIC (Kopalnia Staszic) GISZOWIEC, klub żeglarski (sekcja wiodąca) przy KWK „Staszic”; zał. XII 1970, przez Kazimierza Trzeciaka, Janusza Wawrzynka, Ryszarda Leszczewskiego; sekcje: żeglarska (w jej strukturach uprawiano sport motorowodny), szachowa, narciarska. 45 członków (1970), akweny: Jezioro Turawskie, od 1978 Ogonki na Mazurach; wyciąg narciarski na stoku Jarzębatej w Wiśle; pracownia szkutnicza, pomost i hangar jachtowy; sukcesy w sporcie motorowodnym na arenie ogólnopolskiej.
J. Tofilska: Giszowiec. Monografia historyczna. Katowice 2016.

STAWIKI, jeden z pięciu stawów w zespole przyrodniczo-krajobrazowym ►Szopienice-Borki na granicy Katowic-Sosnowca; teren połowów wędkarskich (sandacze, okonie, szczupaki) o pow. 8,0 ha, administrowany przez ►Okręg Śląski Polskiego Związku Wędkarskiego w Katowicach.
B. Tokarska-Guzik i in.: Przyroda Katowic. Katowice 1995.

STAWY NA TYSIĄCLECIU, zob. ►Maroko.

STEPHAN FRÖLICH KNIPPEL PIOTROWICE zob. ►Efeska Piotrowice

STOWARZYSZENIE KOLARSKIE 17 (EBICOM PM BIKE RACING TEAM); struktura kolarska (drużyna), zrzeszona w Polskim Związku Kolarskim i ►Śląskim Związku Kolarskim w Katowicach, aktualnie jedna z trzech na terenie Katowic amatorska sekcja kolarstwa szosowego, uczestniczy w imprezach regionalnych i ogólnopolskich dla amatorów; siedziba przy ul. Ceglanej.
https://sla.pzkol.pl/druzyny

STOWARZYSZENIE MŁODZIEŻY POLSKIEJ DĄBRÓWKA MAŁA, w 1928 skupiało 85 członków; prowadziło sekcje: palanta, piłki nożnej, wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego. Funkcję prezesa pełnił ks. Jan Osyra, naczelnikiem był Hubert Namysło.
Spis stowarzyszeń Związku Młodzieży Polskiej. Królewska Huta [b.r.w., po 1925]; Spis Stowarzyszeń Związku Młodzieży Polskiej Męskiej i Żeńskiej. Katowice. [b.r.w., 1929].

STOWARZYSZENIE MŁODZIEŻY POLSKIEJ JANÓW, pod opieką św. Stanisława Kostki, organizacja katolicka młodzieży przy parafii św. Anny w Janowie, zał. 22 IV 1920; sztandar poświęcony 1 IX 1930. Należała do Okręgu Mysłowickiego Stowarzyszenia Młodzieży Polskiej. Prowadziła sekcje: lekkoatletyczną (1928), strzelecką (1932), tenisa stołowego (1933–1936). W 1933 była organizatorem mistrzostw Janowa w tenisie stołowym; w 1936 uczestniczyła w mistrzostwach Okręgu Mysłowickiego Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Męskiej. Czołowy sportowiec: Władysław Jelonek.
A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; J. Tofilska: Katowice Nikiszowiec. Miejsce, ludzie, historia. Katowice 2007; „Polska Zachodnia” 1930, nr 225; „Siedem Groszy” 1936, nr 16.

STOWARZYSZENIE MŁODZIEŻY POLSKIEJ JÓZEFOWIEC, organizacja katolickiej młodzieży przy parafii św. Józefa Robotnika w Józefowcu; zał. w l. 20. XX w. sekcje: piłki nożnej i palanta.
Spis Stowarzyszeń Związku Młodzieży Polskiej Męskiej i Żeńskiej. Katowice 1929.

STOWARZYSZENIE MŁODZIEŻY POLSKIEJ KOLONIA BOERA, organizacja młodzieżowa, zał. w poł. l. 20. XX w. przez ks. Wiktora Matejczyka (proboszcza z Murcek); w okręgu katowickim SMP. Sekcja piłki nożnej została zrzeszona w ►Śląskim Związku Piłki Nożnej w Katowicach, a drużyna brała udział w rozgrywkach mistrzowskich centrali piłkarskiej Górnego Śląska. Stowarzyszenie skupiało 35 członków, posiadało też drużynę palanta; prezes Emil Foltys, działacz: Wiktor Mrozek.
Spis Stowarzyszeń Związku Młodzieży Polskiej Męskiej i Żeńskiej. Katowice [b.m.w.] 1929.

STOWARZSZENIE ŚLĄSKICH KLUBÓW TENISOWYCH zob. ►Śląski Związek Tenisowy

STRZAŁ KARBOWA, jedyny polski klub piłkarski w dziejach miejscowości, zał. w I poł. 1920. Występował w rozgrywkach o mistrzostwo obwodu katowickiego Górnośląskiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej. Dysponował własnym boiskiem; znany z krewkich kibiców i sportowców. Po 1922 nie został reaktywowany.
A. Steuer: Kultura fizyczna w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; „Sportowiec” 1920, nr 1, 17.

STRZELEC DĄBRÓWKA MAŁA, organizacja paramilitarna związana z sanacją; skupiała młodzież męską i żeńską podzieloną na grupy młodocianych, zuchów, orląt, strzeleckich i strzelców; kilka sekcji sportowych: Związku Strzeleckiego „Śląsk” z oddziałem wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego; sekcje lekkoatletyczna, boksu, tenisa stołowego, ,narciarska lekkoatletyczna, tenisa stołowego
Sprawozdanie Zarządu i Komendy ZS powiatu Katowice [b.m.w.] 1935.

STRZELEC GISZOWIEC, organizacja paramilitarna, ok. 1924–1926, związana z Polską Partią Socjalistyczną (nacisk na szkolenie wojskowe), po przewrocie majowym z sanacją. Skupiała młodzież męską i żeńską, podzieloną na grupy: młodocianych, zuchów, orląt strzeleckich i strzelców. Prowadziła kilka sekcji sportowych: strzelecką (najlepsza w powiecie – podokręgu – katowickim), boksu, ciężkiej atletyki, gier sportowych (szczypiorniak, koszykówka, siatkówka), kolarską, lekkoatletyczną, pływacką, tenisa stołowego, krótkofalówkową. Dysponowała boiskiem przy ul. Modrzejewskiej (ul. Mysłowicka) – w 1938 wyposażonym w zaplecze gospodarcze i odnowy. Funkcje sprawowali: komendant – Józef Pacuła, komendantka sekcji kobiet – Elżbieta Maruszczakówna, prezeska – Euzebia Gołygowska.
J. Tofilska: Giszowiec. Monografia historyczna. Katowice 2016; „Gazeta Robotnicza” 1924, nr 33.

STRZELEC KATOWICE, KS ►Związku Strzeleckiego „Śląsk”, zał. 1933; prowadził sekcje: automobilizmu, bokserską, hippiczna, ciężkoatletyczną (podnoszenia ciężarów i zapaśnicza), kolarską, lekkoatletyczną, łuczniczą, piłki nożnej. W barwach klubu mogli występować członkowie sekcji sportowych terenowych oddziałów Związku Strzeleckiego; niekiedy był traktowany jako sportowa reprezentacja środowiska strzeleckiego województwa śląskiego (zob. też ►Klub Motocyklowy Związku Strzeleckiego w Katowicach, ►Klub Szybowcowy Podokręgu Związku Strzeleckiego „Śląsk” w Katowicach). Osiągnięcia: 16 (3–8–5) medali MP w lekkoatletyce zdobyte przez 4 zawodników.

Osiągnięcia zawodników klubu Strzelec Katowice na MP w lekkoatletyce

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1936 h Henryk Praski pchnięcie kulą 1
1936 Henryk Praski pchnięcie kulą 2
1936 Hildegarda Kieronim bieg na 200 m 3
1937 Genowefa Cejzikowa rzut oszczepem 1
1937 Genowefa Cejzikowa pchnięcie kulą 2
1937 Henryk Praski pchnięcie kulą 2
1937 Genowefa Cejzikowa rzut dyskiem 3
1937 Henryk Praski rzut dyskiem 3
1938 h Genowefa Cejzikowa pchnięcie kulą 1
1938 h Henryk Praski pchnięcie kulą 2
1939 h Henryk Praski pchnięcie kulą 2
1938 h Henryk Praski pchnięcie kulą oburącz 2
1938 Henryk Praski rzut dyskiem 3
1938 Henryk Praski pchnięcie kulą 3
1939 Magdalena Breguła pchnięcie kulą 2
1939 h Magdalena Breguła pchnięcie kulą 2

Legenda: h – zawody rozgrywane w hali.

H. Kurzyński, L. Luftman, J. Rozum, M. Rychwalski, A. Socha: Historia finałów lekkoatletycznych mistrzostw Polski 1922–2011. Bydgoszcz 2011; H. Kurzyński, S. Pietkiewicz, J. Rozum, T. Wołejko: Historia finałów lekkoatletycznych mistrzostw Polski 1920–2007. Konkurencje męskie. Szczecin 2009.

STRZELEC WEŁNOWIEC, organizacja paramilitarna – Oddział Związku Strzeleckiego „Śląsk” z sekcjami: boksu, ciężkiej atletyki, gier sportowych, kolarstwa, lekkoatletyki, narciarstwa, tenisa stołowego. Funkcję prezesa sprawowała: Felicja Madejowa, a komendantami byli: Róża Szczepanikówna i Romuald Kempa. Sekcja ciężkoatletyczna (dawniej ►„Biały Orzeł” Wełnowiec) w latach 1935–1939 była klubem sportowym zrzeszonym w ►Polskim Związku Atletycznym i ►Śląskim Okręgowym Związku Atletycznym. W 1938 zasilony sztangistami „Powstańca” Siemianowice. Działacz: Wincenty Morcinek. Osiągnięcia: 4 (2–0–2) medale MP w podnoszeniu ciężarów (1938–1939), 2 (0–0–2) medale MP w zapasach w stylu wolnym (1937–1938). Wyróżniający się sportowcy: Wilhelm Augustyn, Wilhelm Boba, Stefan Niedziela.
Sprawozdanie Zarządu i Komendy Związku Strzeleckiego Powiatu Katowice za czas od 13 maja do 23 marca 1935 r. s.11

Osiągnięcia sportowe

MP w podnoszeniu ciężarów

RokImię, nazwiskoWagaMiejsce
1938 Stefan Niedziela piórkowa 1
1939 Stefan Niedziela piórkowa 1

A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku 1878–1939. Katowice 1986.

MP w zapasach (styl wolny)

RokImię, nazwiskoWagaMiejsce
1937 Wilhelm Korfanty kogucia 3
1938 Wilhelm Boba ciężka 3

A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku 1878–1939. Katowice 1986; http://www.zapasy.org.pl.

STRZELNICA GILDII STRZELECKIEJ W KATOWICACH, pierwszy obiekt sportowy w Katowicach (1869); wybudowany z inicjatywy Huberta ►Thiele-Wincklera dla ►Gildii Strzeleckiej w Katowicach, użytkowany do 1912; usytuowany na pograniczu Parku Południowego – Süd Park (dzisiejszego ►Parku Kościuszki).
K. Gwóźdź: W jedności siła: historia i tradycje bractw strzeleckich z terenów województw śląskiego i opolskiego. Katalog wystawy czasowej, Muzeum w Tarnowskich Górach 9 września 2011 - 31 stycznia 2012. Tarnowskie Góry 2011.

STUDENCKIE KOŁO PRZEWODNIKÓW BESKIDZKICH W KATOWICACH (SKPB), powstało w 1963 z inicjatywy grupy najbardziej doświadczonych turystów, tworzących od 1961 Akademicki Klub Turystyczny ►Gronie w Katowicach, podlegało Związkowi Studentów Polskich. W 1963 utworzono Oddział Międzyuczelniany PTTK, przy którym SKPB działa do dzisiaj, prowadząc corocznie kursy na przewodnika beskidzkiego. Od początku działalności przeszkolono ok. 300 przewodników. Członkami honorowymi są: Janusz Kamocki, Roman Reinfuss, Tadeusz Staich. SKPB działa społecznie na rzecz środowiska akademickiego Górnego Śląska. Od 1964 organizuje też wyjazdy zagraniczne. Wielu członków uprawia nie tylko trekking, ale i wspinaczkę, wspinaczkę wysokogórską, narciarstwo – najczęściej skiturowe, biegi na orientację itp. Działalność  odbywa się na zasadzie pracy społecznej. Imprezy turystyczne organizowane przez SKPB Katowice: Rajd Nocny, Jesienne Bacowanie, Wyrypa Beskidzka, Fasolka. W III 2012 Koło stało się właścicielem chatki studenckiej (Chata na Zagroniu) w Beskidzie Żywieckim. Od 1985 prowadzi studenckie bazy namiotowe na Hali Górowej w Beskidzie Żywieckim oraz na Polanie Wały w Beskidzie Wyspowym, a od 1992 roku na Przełęczy Głuchaczki. Funkcję prezesów kolejno pełnili: Krystyna Marys, Stefan Kowalski, Adam Fostiak, Piotr Bednorz, Edward Kudelski, Krystyna Nizio, Jan Dulewski, Andrzej Pałubicjki, Maria Wojtaszek, Franciszek Chwila, Wojciech Siwek, Bogusław Sanowiski, Mateusz Drożdżowski, Ryszard Woźnica, Stanisław Iwańczak, Dariusz Filip Gacek, Paweł Balcerowski Michał Żemła Elżbieta Machander, Edward Pyrtek, Remigiusz Bonk, Magdalena Tukaj, Sebastian Lampart, Aleksandra Długosz, Jakub Pasieka, Krzysztof Latosiński, Michał Wolf Wilczek, Marta Olszówka, Agnieszka Kalisz Dzik, Bartosz Piekaruś, Piotr Bednorz.
Ale to już było...: historia Studenckiego Koła Przewodników Beskidzkich w Katowicach 1963–2013. Red. E. Wieczorek, współpr. P. Bednorz, D. Filip. Katowice 2013.

STUDIUM NAUCZYCIELSKIE WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KATOWICACH, zakład kształcenia nauczycieli wychowania fizycznego i biologii stopnia wyższego dla szkół wszelkich typów; utworzone zarządzeniem Przewodniczącego Głównego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki (16 XI 1957) w miejsce ►Technikum Wychowania Fizycznego w Katowicach; utworzone w jego siedzibie, przejęło po nim kadrę pedagogiczną (dyr. Tadeusz Madej); organizowało dzienne studia stacjonarne dla absolwentów liceów ogólnokształcących i wieczorowe dla pracujących nauczycieli; 1596 absolwentów (1959–1971); po utworzeniu ►Wyższej Szkoły Wychowania Fizycznego w Katowicach zakończyło działalność.
M. Sraga: Akademia Wychowania Fizycznego w Katowicach w latach 1970–2005 i jej rola w kształceniu kadr kultury fizycznej. Katowice 2009.

SYGNAŁ KATOWICE, klub szachowy, wzmiankowany w drugiej połowie l. 60 XX w. w biuletynach Śląskiego Związku Szachowego; występował w drużynowych zawodach o mistrzostwo kl. A.

SZABELKA, UKS przy Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 22 Katowice w Brynowie, działał w l. 2000–2004. Zorganizował turniej szablowy o puchar prezesa Izby Rzemieślniczej w Katowicach. Trenerem był Sebastian Góra.
www.bazy.ngo.pl

SZAROTKA MAŁA DĄBRÓWKA, Towarzystwo Cyklistów, kontynuator zał. w 1901 na terenie Siemianowic Towarzystwa Cyklistów „1901” (po zmianach administracyjnych znalazło się w granicach Dąbrówki Małej). Specjalizowało się w piłce rowerowej; odegrało pionierską rolę w popularyzacji jej boiskowej – 6-osobowej – odmiany. Jedno z większych w województwie śląskim; w 1929 skupiało 67 członków. W 1924 zorganizowało szosowe wyścigi kolarskie (pierwszy na Górnym Śląsku wyścig drużynowy – 10 VIII). Propagowało piłkę rowerową i akrobatykę rowerową, podjęło próbę wprowadzenia do programu działalności polo rowerowego. W 1928 zorganizowało MP w piłce rowerowej w hali Muca na Burowcu; w 1930 uczestniczyło w rozgrywkach o MP w piłce rowerowej. Działacze: A. Ziemba, B. Mycielski. Zlikwidowane w 1939.
A. Steuer: Kultura fizyczna w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; „Kattowitzer Zeitung” 1924, nr 148; „Polonia” 1925, nr 47, 1930, nr 1823; „Polska Zachodnia” 1928, nr 355.

SZERMIERKA, pionierską rolę w województwie śląskim w rozwoju nowoczesnej szermierki odegrały Katowice i Rybnik (II poł. l. 20. XX w.); nacisk na nabycie umiejętności szermierczych kładli Franciszek Hrnczarek w Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczym im. Mikołaja Kopernika, Alojzy Świerczyński w ►Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół” Mała Dąbrówka, kpt. J. Szczerbiński w Śląskim Klubie Szermierczym (zob. ►Pierwszy Śląski Klub Szermierczy Katowice); przełomem było wprowadzenie tej dyscypliny w l. 30. XX w. do programu szkolenia Policji Państwowej Województwa Śląskiego (związane z etatową pracą fechmistrza Leona Kozy- Kozarskiego w ►Policyjnym Klubie Sportowym Katowice), organizacji paramilitarnych (►Kolejowe Przysposobienie Wojskowe Katowice) oraz w kolejnych szkołach średnich miasta. W aktywizacji środowiska kobiecego ważną rolę odegrał ►Pierwszy Śląski Klub Szermierczy Katowice (Helena Jeziorowska, Cecylia Malczyk, Herta Stanoszek). Rozwój imprez szermierczych w Katowicach nastąpił w l. 30. XX w.: w 1930 rozegrano I Szermiercze Mistrzostwa Śląska, a w 1932 I Szermiercze Mistrzostwa Śląska w florecie kobiet (wznowione w 1945); Katowice były częstym organizatorem MP: w szabli i szpadzie (1939, 1946, 1947, 1948, 1955, 1957, 1961, 1973), w florecie (1960), w szabli, szpadzie i florecie (1974, 1984, 1987, 1990, 2002); Piotrowice w szabli i w szpadzie(1952). Od 1936 w Katowicach mieściła się siedziba ►Śląskiego Związku Szermierczego. Po II wojnie światowej Katowice były centrum odbudowy szermierki w skali ogólnokrajowej, w l. 1945–1948 w mieście funkcjonowała siedziba Polskiego Związku Szermierczego, którego prezesem był płk Włodzimierz Stahl. Po wojennej przerwie (nazanczonej stratami personalnymi: E. Koerner, K. Paszek, J. Szczerbiński) oparciem dla katowickiej szermierki była sekcja KS ►Pogoń Katowice (skupiała przedwojenne środowisko szermiercze miasta oraz bezdomnych szermierzy z Warszawy: Jana Nawrockiego i Irenę Nawrocką); do przedwojennych tradycji nawiązywały też szkoły średnie (m.in. Szkolne Koło Sportowe w Liceum im. Mikołaja Kopernika). To głównie z ich szeregów rekrutowała się kadra KS ►Górnik 1920 Katowice; kuźnią talentów była także sekcja szermiercza MKS ►Pałac Młodzieży Katowice; w obydwu fechmistrzem był Wacław Walnik. W l. 1928–2009 w Katowicach prowadziło działalność 25 sekcji szermierczych; Huta Baildon była producentem kling szermierczych. Do wzrostu osiągnięć sportowych przyczynił się wybitny węgierski trener Janos Kevey, od 1947 zamieszkały w Katowicach. Związane z okresem zimnej wojny działania na rzecz włączenia szermierki na bagnety preferowane w ►Lidze Przyjaciół Żołnierza (l. 50. XX w.) miały charakter epizodyczny, upadły w wyniku przemian popaździernikowych w 1956. Do osiągnięć organizacyjnych należało powstanie zakładu szermierki na ►Akademii Wychowania Fizycznego w Katowicach, który w 1980 zorganizował Zbigniew Czajkowski. Dorobek sportowy: pierwszy medal mistrzostw Polski wywalczyła w 1932 Herta Stanoszek; w l. 1932–2019 łącznie 193 katowickich szermierzy z 7 klubów: ►Pierwszego Śląskiego Klubu Szermierczego 6 (4–2–0), ►Policyjnego Klubu Sportowego 20 (6–7–7), KS ►Pogoń Katowice 27 (12–10–5), KS ►Baildon (►Stal) Katowice 62 (16–25–21), ►AZS AWF Katowice 97 (30–37–30), ►Górnik 1920 Katowice 29 (14–4–11), ►GKS Katowice 69 (23–22–24) oraz w reprezentacji Katowic (Śląska, CRZZ) 15 (4–5–6) wywalczyło 327 (110–113–104) medali MP. Od 1934 katowiccy szermierze brali udział w ME – pierwszym medalistą został Antoni Sobik; po raz pierwszy wystąpili na IO w 1936, a podczas IO w 1956 Zygmunt Pawlas i Ryszard Zub po raz pierwszy zdobyli srebrne medale; od 1953 startowali w MŚ, zdobywając 13 (3–3–7) medali; na U wywalczyli 2 (0–1–1) medale.

Katowiccy medaliści MP w szermierce

RokImię, nazwiskoKlubKonkurencjaMiejsce
1932 Herta Stanoszek Pierwszy Śląski Klub Szermierczy floret 2
1933 Antoni Kaczmarczyk, Karol Paszek, Antoni Sobik, Teodor Zaczyk Policyjny KS szabla  2
1934 Herta Stanoszek Pierwszy Śląski Klub Szermierczy floret 2
1934 Antoni Kaczmarczyk, Karol Paszek, Antoni Sobik, Teodor Zaczyk Policyjny KS szabla  2
1934 Teodor Zaczyk Policyjny KS szpada 2
1934 Karol Paszek Policyjny KS floret 3
1935 Herta Stanoszek Pierwszy Śląski Klub Szermierczy floret 1
1935 Edward Kamala, Rajmund Karwicki, Antoni Sobik, Teodor Zaczyk Policyjny KS szpada 1
1935 Anna Dębska, Herta Stanoszek, Helena Wieczorek reprezentacja Śląska  floret 1
1935 Antoni Kaczmarczyk, Karol Paszek, Antoni Sobik, Teodor Zaczyk Policyjny KS szabla  2
1936 Herta Stanoszek Pierwszy Śląski Klub Szermierczy floret 1
1936 Antoni Sobik Policyjny KS szabla 1
1936 Antoni Sobik Policyjny KS szpada 1
1936 Antoni Kaczmarczyk, Karol Paszek, Antoni Sobik, Teodor Zaczyk Policyjny KS szabla 2
1936 Bolendzanka, Stefania Herzog, Herta Stanoszek, Helena Wieczorek reprezentacja Śląska floret 2
1936 Karol Paszek Policyjny KS floret 3
1937 Herta Stanoszek Pierwszy Śląski Klub Szermierczy floret 1
1937 Antoni Sobik Policyjny KS floret  1
1937 Edward Kamala Policyjny KS szpada 2
1937 Bolendzanka, Stefania Herzog, Herta Stanoszek, Helena Wieczorek reprezentacja Śląska  floret 2
1937 Antoni Kaczmarczyk Policyjny KS szabla 3
1937 Antoni Sobik Policyjny KS szpada 3
1938 Herta Stanoszek Pierwszy Śląski Klub Szermierczy floret 1
1938 Teodor Zaczyk Policyjny KS szpada 1
1938 Edward Kamala, Jan Kandzia, Rajmund Karwicki, Teodor Zaczyk Policyjny KS szpada 3
1939 Antoni Sobik Policyjny KS floret 1
1939 Edward Koerner, Karol Paszek, Antoni Sobik, Teodor Zaczyk Policyjny KS szabla  2
1939 Antoni Sobik Policyjny KS szabla 3
1939 Karol Paszek Policyjny KS szabla 3
1939 Leokadia Mencel, Herta Stanoszek, Helena Wieczorek, Wypchałówna  reprezentacja Śląska  floret 3
1946 Anna Skupień-Włodarczyk Pogoń Katowice floret 1
1946 Teodor Zaczyk Pogoń Katowice szabla 1
1946 Irena Nawrocka, Anna Skupień-Włodarczyk, Elżbieta Strzępka, Helena Żyłka-Richard Pogoń Katowice floret 1
1946 Jan Nawrocki Pogoń Katowice floret 2
1946 Irena Nawrocka Pogoń Katowice floret 2
1946 Jerzy Wójcik Pogoń Katowice szabla 2
1946 Teodor Zaczyk Pogoń Katowice szpada 2
1946 Jan Nawrocki Pogoń Katowice szpada 3
1947 Jan Nawrocki Pogoń Katowice szpada 1
1947 Antoni Sobik Pogoń Katowice szabla 1
1947 Augustyn Hałupka, Antoni Sobik, Jerzy Wójcik, Teodor Zaczyk Pogoń Katowice szabla 1
1947 Antoni Sobik Pogoń Katowice floret 2
1947 Teodor Zaczyk Pogoń Katowice szabla 2
1947 Anna Skupień-Włodarczyk Pogoń Katowice floret 2
1947 Genowefa Ozimina, Anna Skupień-Włodarczyk, Elżbieta Strzępka, Helena Żyłka-Richard Pogoń Katowice floret 2
1947 Antoni Sobik Pogoń Katowice floret 3
1948 Augustyn Hałupka, Rajmund Karwicki, Jan Nawrocki, Antoni Sobik, Teodor Zaczyk Pogoń Katowice szabla 1
1948 Antoni Sobik Pogoń Katowice szabla 2
1948 Augustyn Hałupka, Jan Nawrocki, Antoni Sobik, Jerzy Wójcik, Teodor Zaczyk Pogoń Katowice szpada 2
1948 Jan Nawrocki Pogoń Katowice szpada 3
1949 Augustyn Hałupka, Jan Nawrocki, Antoni Sobik, Jerzy Wójcik, Teodor Zaczyk Pogoń Katowice szabla 1
1949 Herta Liszkowska-Stanoszek, Irena Nawrocka, Anna Skupień-Włodarczyk, Elżbieta Strzępka, Helena Żyłka-Richard Pogoń Katowice floret  1
1949 Herta Liszkowska-Stanoszek Pogoń Katowice floret  1
1949 Antoni Sobik Pogoń Katowice floret 1
1949 Antoni Sobik Pogoń Katowice szabla 1
1949 Antoni Sobik Pogoń Katowice szpada 3
1949 Anna Skupień-Włodarczyk Pogoń Katowice floret 3
1950 Augustyn Hałupka, Czesław Ludwiczak, Jan Nawrocki, Wojciech Rydz, Antoni Sobik, Antoni Uhma Stal Katowice szpada 1
1950 Anna Skupień-Włodarczyk Stal Katowice floret 1
1950 Wojciech Rydz Stal Katowice floret 2
1950 Anna Skupień-Włodarczyk, Herta Liszkowska-Stanoszek, Elżbieta Strzępka, Aleksandra Warczak  Stal Katowice floret 2
1950 Antoni Sobik, Wojciech Rydz, Teodor Zaczyk, Antoni Uhma Stal Katowice floret 2
1951 Marcin Lachowski, Czesław Ludwiczak, Jan Nawrocki, Wojciech Rydz, Antoni Uhma Stal Katowice szpada 1
1951 Wojciech Rydz, Antoni Sobik, Jerzy Twardokens, Antoni Uhma Stal Katowice floret 1
1951 Jerzy Twardokens Stal Katowice floret 1
1951 Genowefa Ozimina, Anna Skupień-Włodarczyk, Herta Liszkowska-Stanoszek, Elżbieta Strzępka, Aleksandra Warczak Stal Katowice floret 1
1951 Wojciech Rydz Stal Katowice szpada 2
1951 Herta Liszkowska-Stanoszek Stal Katowice floret 2
1951 Anna Skupień-Włodarczyk Stal Katowice floret 3
1951 Zygmunt Pawlas, Tadeusz Małodobry, Percival Borucki, Henryk Nielaba Górnik Katowice szpada 3
1952 Anna Skupień-Włodarczyk Stal Katowice floret 1
1952 Wojciech Rydz Stal Katowice szpada 1
1952 Wojciech Rydz, Jan Nawrocki, Henryk Zimoch, Marian Lachowski, Arkadiusz Białecki, Tadeusz Małodobry Katowice – reprezentacja miasta szpada 1
1952 Herta Liszkowska-Stanoszek, Elżbieta Strzępka, Anna Skupień-Włodarczyk, Genowefa Kuszmir-Wojtasik, Danuta Wróblewska  Katowice – reprezentacja miasta floret 1
1952 Wojciech Rydz Stal Katowice floret 2
1952 Wojciech Rydz, Antoni Uhma, Antoni Sobik, Kazimierz Reychman Katowice – reprezentacja miasta floret 3
1952 Zygmunt Pawlas, Tadeusz Małodobry, Percival Borucki Katowice – reprezentacja miasta szabla 3
1952 Herta Liszkowska-Stanoszek Katowice – reprezentacja miasta floret 3
1953 Anna Skupień-Włodarczyk Stal Katowice floret 1
1953 Herta Liszkowska-Stanoszek Stal Katowice floret 2
1953 Wojciech Rydz, Jan Nawrocki, Augustyn Hałupka, Marian Lachowski Stal Katowice szpada 2
1953 Anna Skupień-Włodarczyk, Genowefa Migas, Herta Liszkowska-Stanoszek, Genowefa Ozimina, Aleksandra Warczak Stal Katowice floret 2
1953 Tadeusz Małodobry AZS Rokitnica szabla 3
1953 Marian Lachowski  Górnik Katowice szpada 3
1953 Mieczysław Czypionka, Henryk Zimoch, Czesław Pawlas, Arkadiusz Białek, Henryk Smarzyk  Górnik Katowice szpada 3
1953 Zygmunt Pawlas, Henryk Zimoch, Henryk Smarzyk, Tadeusz Fukała, Percival Borucki Górnik Katowice szabla 3
1953 Wojciech Rydz Stal Katowice floret 3
1954 Mieczysław Czypionka Górnik Katowice szpada  1
1954 Anna Skupień-Włodarczyk, Anna Adamczyk, Genowefa Migas, Herta Liszkowska-Stanoszek Katowice – CRZZ floret 1
1954 Anna Skupień-Włodarczyk Stal Katowice floret 1
1954 Kazimierz Reychman Górnik Katowice szpada  2
1954 Magdalena Kuszmir-Wojtasik AZS Rokitnica floret 3
1955 Anna Adamczyk Górnik Katowice floret 1
1955 Wojciech Rydz Stal Katowice szpada 1
1955 Urszula Koch Górnik Katowice floret 2
1955 Anna Skupień-Włodarczyk, Anna Adamczyk, Edelgarda Salbach, Herta Liszkowska-Stanoszek Katowice – CRZZ I floret 2
1955 Wojciech Rydz, Jan Nawrocki, Henryk Zimoch, Marian Lachowski, Mieczysław Czypionka Katowice – CRZZ I szpada  2
1955 Zygmunt Pawlas, Zbigniew Czajkowski, Ryszard Zub, Percival Borucki Katowice – CRZZ I szabla 2
1955 Sylwia Julito Górnik Katowice floret 3
1955 Kazimierz Reychman Górnik Katowice floret 3
1955 Zygmunt Pawlas Górnik Katowice szabla 3
1955 Wojciech Rydz, Kazimierz Reychman, Zbigniew Czajkowski, Horst Tell Katowice – CRZZ I floret  3
1955 Genowefa Migas, Wanda Kaczmarczyk, Sylwia Julito, Danuta Wróblewska Katowice – CRZZ II floret 3
1956 Wojciech Rydz Baildon Katowice szpada 1
1956 Kazimierz Reychman Górnik Katowice floret 1
1956 Henryk Zimoch Górnik Katowice szpada 3
1957 Wojciech Rydz Baildon Katowice szpada 1
1957 Sylwia Julito Górnik Katowice floret 1
1957 Anna Adamczyk, Wanda Kaczmarczyk-Fukała, Sylwia Julito, Elżbieta Mnich-Pawlas, Urszula Koch Górnik Katowice floret 1
1957 Wanda Pastuszka-Macioszek Baildon Katowice floret 2
1957 Ryszard Zub Baildon Katowice szabla 2
1957 Mieczysław Czypionka, Henryk Zimoch, Percival Borucki, Arkadiusz Białecki, Czesław Pawlas Górnik Katowice szpada 2
1957 Genowefa Migas Baildon Katowice floret 3
1957 Wojciech Rydz, Henryk Mandera, Arnold Kulczyk, Marcin Szczyrba Baildon Katowice floret 3
1958 Sylwia Julito Górnik Katowice floret 1
1958 Anna Adamczyk, Wanda Kaczmarczyk, Wanda Fukała, Elżbieta Mnich-Pawlas, Sylwia Julito, Stefania Hombek-Świerkot Górnik Katowice floret 1
1958 Genowefa Migas, Wanda Pastuszka-Macioszek, Herta Liszkowska-Stanoszek, Jon Barba, Alina Ciupka Baildon Katowice floret 2
1958 Ryszard Zub, Franciszek Sobczak, Erwin Śmieszek, Marcin Szczyrba Baildon Katowice szabla 2
1958 Mieczysław Czypionka, Henryk Zimoch, Percival Borucki, Arkadiusz Białecki, Czesław Pawlas Górnik Katowice szpada 3
1959 Sylwia Julito Górnik Katowice floret 1
1959 Anna Adamczyk, Wanda Kaczmarczyk, Wanda Fukała, Elżbieta Mnich-Pawlas, Sylwia Julito, Stefania Hombek-Świerkot, Krystyna Rój Górnik Katowice floret 1
1959 Genowefa Migas, Wanda Pastuszka-Macioszek, Herta Liszkowska-Stanoszek, Barbara Klimza Baildon Katowice floret 3
1959 Ryszard Zub, Franciszek Sobczak, Erwin Śmieszek, Marcin Szczyrba Baildon Katowice szabla 3
1959 Marian Lachowski, Marian Pawlas, Kazimierz Reychmann, Wojciech Rydz Górnik Katowice floret 3
1960 Anna Adamczyk, Wanda Kaczmarczyk, Wanda Fukała, Elżbieta Mnich-Pawlas, Sylwia Julito, Stefania Hombek-Świerkot, Krystyna Rój Górnik Katowice floret 1
1960 Ryszard Zub, Franciszek Sobczak, Erwin Śmieszek, Marcin Szczyrba, Jerzy Wandzioch, Kubica Gerard Baildon Katowice szabla 2
1960 Marian Lachowski, Arkadiusz Białecki, Czesław Pawlas, Kazimierz Reychmann, Wojciech Rydz, Henryk Zimoch Górnik Katowice szpada 2
1961 Anna Adamczyk, Wanda Kaczmarczyk-Fukała, Sylwia Julito, Elżbieta Mnich-Pawlas, Krystyna Rój, Antonina Gburska Górnik Katowice floret 1
1961 Franciszek Sobczak Baildon Katowice szabla 2
1962 Sylwia Julito Górnik Katowice floret 1
1962 Anna Adamczyk, Wanda Kaczmarczyk, Wanda Fukała, Sylwia Julito, Elżbieta Mnich-Pawlas, Krystyna Rój, Halina Balon Górnik Katowice floret 1
1962 Genowefa Migas Baildon Katowice floret 2
1962 Marian Lachowski, Czesław Pawlas, Wojciech Rydz, Henryk Zimoch, Piotr Hrabia Górnik Katowice szpada 3
1963 Anna Adamczyk, Wanda Kaczmarczyk, Wanda Fukała, Elżbieta Mnich-Pawlas, Krystyna Rój, Sylwia Julito, Halina Balon Górnik Katowice floret 1
1963 Józef Nowara, Franciszek Sobczak, Erwin Śmieszek, Marcin Szczyrba, Jerzy Wandzioch, Jerzy Chrobok Baildon Katowice szabla 3
1964 Eugeniusz Gos, Franciszek Sobczak, Erwin Śmieszek, Dietmar Brehmer, Jerzy Wandzioch, Jerzy Chrobok Baildon Katowice szabla 3
1964 Anna Adamczyk, Wanda Fukała, Sylwia Julito, Krystyna Rój, Halina Balon, Danuta Balon GKS Katowice floret 1
1965 Anna Adamczyk, Wanda Fukała, Sylwia Julito, Krystyna Rój, Halina Balon, Danuta Balon, Świerczyńska GKS Katowice floret 1
1965 Franciszek Sobczak Baildon Katowice szabla 2
1965 Eugeniusz Gos, Franciszek Sobczak, Erwin Śmieszek, Marcin Szczerba, Jerzy Chrobok Baildon Katowice szabla 3
1966 Anna Adamczyk, Wanda Fukała, Sylwia Julito, Halina Balon, Danuta Balon GKS Katowice floret 1
1966 Krystyna Urbańska Baildon Katowice floret 2
1966 Franciszek Sobczak Baildon Katowice szabla 2
1967 Franciszek Sobczak Baildon Katowice szabla 2
1967 Krystyna Urbańska Baildon Katowice floret 2
1967 Eugeniusz Gos, Jan Nowara, Erwin Śmieszek, Bogdan Żmidziński, Jerzy Kubiczek, Józef Nowara, Jerzy Wandzioch Baildon Katowice szabla 3
1968 Halina Balon, Danuta Balon, Wanda Fukała, Elżbieta Mnich-Pawlas, Halina Szczerba-Rak GKS Katowice floret 1
1968 Halina Balon, Danuta Balon, Wanda Fukała, Elżbieta Mnich-Pawlas, Halina Szczerba-Rak GKS Katowice floret 1
1969 Krystyna Urbańska Baildon Katowice floret  2
1970 Krystyna Urbańska Baildon Katowice floret 3
1971 Halina Balon GKS Katowice  floret 1
1971 Jerzy Bartecki, Henryk Fabian, Jerzy Janikowski, Andrzej Sanetra, Feliks Drożdżowski GKS Katowice szpada  2
1971 Kinga Dybczyńska, Elżbieta Radziewska, Jadwiga-Dobrakowska, Krystyna Urbańska, Aleksandra Wirowska Baildon Katowice floret 3
1971 Jacek Burian, Sztok Jerzy, Marek Widera, Jan Żwak, Jerzy Bartecki GKS Katowice  floret 3
1972 Jerzy Bartecki, Henryk Fabian, Jerzy Janikowski, Andrzej Sanetra, Feliks Drożdżowski GKS Katowice szpada  2
1972 Kinga Dybczyńska, Elżbieta Radziewska, Jadwiga Urbańska-Dobrakowska, Krystyna Urbańska, Aleksandra Wirowska Baildon Katowice floret 3
1972 Franciszek Sobczak, Bogusław Rosa, Jan Kiermasz, Antoni Bartecki, Maciej Dmochowski GKS Katowice szabla  3
1972 Franciszek Sobczak, Edward Korfanty, Jan Kiermasz, Antoni Bartecki, Jerzy Wandzioch GKS Katowice szabla  3
1973 Franciszek Sobczak GKS Katowice  szabla  1
1973 Franciszek Sobczak, Edward Korfanty, Jan Kiermasz, Antoni Bartecki GKS Katowice szabla  2
1973 Danuta Balon, Halina Szczerba-Rak, Jolanta Skop, Krystyna Tchórz-Rachel, Grażyna Staszak-Makowska GKS KATOWICE floret 3
1973 Jerzy Bartecki, Henryk Fabian, Jerzy Janikowski, Andrzej Sanetra, Feliks Drożdżowski GKS Katowice szpada 3
1974 Feliks Drożdżowski GKS Katowice szpada 1
1974 Henryk Fabian, Jerzy Janikowski, Marek Klyta, Andrzej Sanetra, Feliks Drożdżowski, Marek Julczewski GKS Katowice szpada 1
1974 Ludmiła Bortnowska-Zaczek GKS Katowice floret 1
1974 Danuta Balon, Halina Szczerba- Rak, Jolanta Skop, Krystyna Tchórz-Rachel, Grażyna Staszak-Makowska GKS Katowice floret 1
1974 Franciszek Sobczak, Edward Korfanty, Jan Kiermasz, Antoni Bartecki, Marian Sobczak GKS Katowice szabla  2
1974 Edward Korfanty GKS Katowice  szabla  3
1975 Grażyna Staszak-Makowska GKS Katowice  floret 1
1975 Krystyna Urbańska Baildon Katowice floret 2
1975 Danuta Balon-Zugaj, Ludmiła Bortnowska-Zaczek, Krystyna Tchórz-Rachel, Grażyna Staszak-Makowska GKS Katowice floret 2
1975 Wiech Marceli Baildon Katowice szpada 3
1975 Jacek Burian, Arkadiusz Konsek, Marek Widera, Mirosław Nowakowski GKS Katowice  floret 3
1976 Grażyna Staszak-Makowska GKS Katowice  floret 1
1976 Henryk Fabian GKS Katowice  szpada 1
1976 Danuta Balon-Zugaj, Halina Balon, Ludmiła Bortnowska-Zaczek, Krystyna Tchórz-Rachel, Grażyna Staszak-Makowska GKS Katowice floret 1
1976 Franciszek Sobczak, Edward Korfanty, Jan Kiermasz, Antoni Bartecki, Krzysztof Misztal GKS Katowice szabla 2
1976 Feliks Drożdżowski GKS Katowice szpada  3
1976 Edward Korfanty GKS Katowice szabla 3
1976 Jacek Burian, Mirosław Nowakowski, Marek Widera, Jan Żwak, Arkadiusz Konsek, Bogdan Urbaniak GKS Katowice  floret 3
1977 Jerzy Janikowski GKS Katowice  szpada 1
1977 Ludmiła Bortnowska-Zaczek, Krystyna Tchórz-Rachel, Grażyna Staszak-Makowska, Iwona Baron-Burian GKS Katowice floret 1
1977 Grażyna Staszak-Makowska GKS Katowice floret 2
1977 Henryk Fabian GKS Katowice  szpada 2
1977 Edward Korfanty GKS Katowice szabla 3
1978 Urbańska Krystyna Baildon Katowice floret 1
1978 Henryk Fabian, Jerzy Janikowski, Feliks Drożdżowski, Marek Julczewski, Piotr Węgliński GKS Katowice szpada  2
1978 Ludmiła Bortnowska-Zaczek, Krystyna Tchórz-Rachel, Grażyna Staszak-Makowska, Iwona Baron-Burian GKS Katowice floret 3
1979 Barbara Szeja-Wysoczańska Baildon Katowice floret 1
1979 Henryk Fabian GKS Katowice  szpada 1
1979 Franciszek Sobczak, Edward Korfanty, Jan Kiermasz, Antoni Bartecki, Krzysztof Brol, Maciej Chwałek GKS Katowice szabla  1
1979 Ludmiła Bortnowska-Zaczek, Krystyna Tchórz-Rachel, Grażyna Staszak-Makowska, Iwona Baron-Burian GKS Katowice floret 2
1979 Leszek Bandach, Marek Widera, Arkadiusz Konsek, Bogdan Urbaniak GKS Katowice  floret 2
1979 Krystyna Tchórz-Rachel GKS Katowice floret 3
1980 Edward Korfanty, Jan Kiermasz, Antoni Bartecki, Krzysztof Brol, Maciej Chwałek GKS Katowice szabla  2
1980 Henryk Fabian, Jerzy Janikowski, Feliks Drożdżowski, Marek Julczewski, Jerzy Tomala GKS Katowice szpada  2
1980 Leszek Bandach, Adam Bandach, Marek Widera, Arkadiusz Konsek, Bogdan Urbaniak GKS Katowice  floret 3
1981 Leszek Bandach GKS Katowice  floret 1
1981 Jerzy Janikowski GKS Katowice  szpada 1
1981 Edward Korfanty, Jan Kiermasz, Antoni Bartecki, Krzysztof Brol, Jan Ryguła GKS Katowice szabla  2
1982 Ludmiła Bortnowska-Zaczek, Krystyna Tchórz-Rachel, Iwona Baron-Burian, Iwona Orzechowska-Pawlik GKS Katowice floret 2
1982 Krystyna Tchórz-Rachel GKS Katowice floret 3
1982 Leszek Bandach, Kordian Lisiecki, Bogdan Urbaniak, Artur Wojtyczka GKS Katowice szpada 3
1983 Jerzy Janikowski GKS Katowice  szpada 1
1984 Krystyna Tchórz-Rachel GKS Katowice floret 1
1984 Jerzy Janikowski, Feliks Drożdżowski, Henryk Fabian, Wojciech Mróz, Mirosław Nowakowski GKS Katowice szpada 2
1984 Leszek Bandach, Adam Bandach, Marek Widera, Artur Wojtyczka, Bogdan Urbaniak GKS Katowice  floret 3
1985 Leszek Bandach GKS Katowice  floret 2
1985 Leszek Bandach, Adam Bandach, Marek Widera, Kordian Lisiecki, Bogdan Urbaniak GKS Katowice  floret 2
1985 Adam Bandach GKS Katowice  floret 3
1985 Wojciech Mróz GKS Katowice szpada 3
1986 Krystyna Tchórz-Rachel Grażyna Staszak-Makowska, Elżbieta Sieczko-Narkiewicz, Iwona Orzechowska-Pawlik, Iwona Klimczok GKS Katowice floret 2
1986 Leszek Bandach, Adam Bandach, Marek Widera, Kordian Lisiecki, Zbigniew Skrzypulec GKS Katowice  floret 2
1986 Krystyna Tchórz-Rachel GKS Katowice  floret 3
1986 Jerzy Janikowski, Feliks Drożdżowski, Wojciech Mróz, Mirosław Nowakowski, Marek Julczewski GKS Katowice szpada 3
1987 Elżbieta Niestolk-Krajewska, Ewa Jabłońska, Krystyna Salak, Joanna Witkowska, Jolanta Kozyra Baildon Katowice floret 3
1988 Anita Iwańska, Beata Rajca-Achenbach, Iwona Oleszyńska, Magdalena Jeziorowska, Iwona Skiba AZS AWF Katowice szpada 1
1989 Barbara Szewczyk GKS Katowice  floret 2
1989 Jadwiga Urbańska-Dobrakowska, Krystyna Urbańska, Elżbieta Niestolk-Krajewska, Jolanta Kozyra Baildon Katowice floret 2
1989 Leszek Gajda Baildon Katowice szabla 3
1989 Leszek Bandach GKS Katowice  floret 3
1989 Krystyna Tchórz-Rachel, Grażyna Staszak-Makowska, Iwona Orzechowska-Pawlik, Barbara Malik GKS Katowice floret 3
1989 Leszek Bandach, Adam Bandach, Marek Wyszyński, Maciej Kołodziejczyk, Paweł Warzycha GKS Katowice  floret 3
1990 Leszek Gajda Baildon Katowice szabla 1
1990 Leszek Bandach, Maciej Kołodziejczyk, Dariusz Zieliński, Marian Wojciechowski, Kordian Lisiecki AZS AWF Katowice floret 2
1990 Krystyna Tchórz-Rachel, Agata Wysiadecka, Anna Stokłosa, Barbara Malik, Irena Korczyk AZS AWF Katowice floret 2
1990 Leszek Bandach, Maciej Kołodziejczyk, Kordian Lisiecki, Marek Wojciechowski, Dariusz Zieliński AZS AWF Katowice floret 2
1990 Irena Korczyk, Barbara Malik, Anna Stokłosa, Krystyna Tchórz-Rachel, Agata Wysiadacka  AZS AWF Katowice floret 2
1990 Wojciech Strzała Baildon Katowice szabla 2
1990 Leszek Bandach AZS AWF Katowice floret 3
1990 Elżbieta Niestolk-Krajewska, Ewa Jabłońska, Krystyna Jabłońska, Krystyna Mysza, Jolanta Kozyra  Baildon Katowice floret 3
1990 Jacek Banaszewski, Leszek Gajda, Wojciech Strzała, Adam Skarbonkiewicz, Marcin Zieliński Baildon Katowice floret 3
1991 Leszek Bandach AZS AWF Katowice floret 1
1991 Magdalena Jeziorowska AZS AWF Katowice szpada 2
1991 Maciej Kołodziejczyk, Michał Morys, Piotr Sozański, Robert Sucharski, Dariusz Zieliński AZS AWF Katowice szpada 2
1991 Kołodziejczyk Maciej AZS AWF Katowice szpada 2
1991 Agnieszka Rachel, Anna Stokłosa, Hanna Zima, Krystyna Tchórz-Rachel, Agata Wysiadacka AZS AWF Katowice floret 2
1991 Leszek Gajda Baildon Katowice szabla 3
1991 Leszek Bandach, Adam Bandach, Maciej Kołodziejczyk, Dariusz Zieliński, Kordian Lisiecki AZS AWF Katowice floret 3
1992 Piotr Sozański AZS AWF Katowice szpada 2
1992 Barbara Malik, Iwona Orzechowska, Anna Stokłosa, Agnieszka Rachel, Hanna Zima AZS AWF Katowice floret 2
1992 Leszek Gajda, Jacek Magoska, Wojciech Strzała, Rafał Sznajder, Marcin Zieliński  Baildon Katowice szabla 3
1993 Magdalena Jeziorowska AZS AWF Katowice szpada 1
1993 Magdalena Jeziorowska, Aneta Kirchner, Magdalena Pokładnik, Ewa Wolany AZS AWF Katowice szpada 2
1993 Barbara Malik, Iwona Orzechowska, Anna Stokłosa, Agnieszka Rachel, Hanna Zima AZS AWF Katowice floret 2
1994 Magdalena Jeziorowska, Aneta Kirchner, Magdalena Pokładnik, Ewa Wolany AZS AWF Katowice szpada 1
1994 Magdalena Jeziorowska AZS AWF Katowice szpada 2
1994 Anna Stokłosa AZS AWF Katowice floret 3
1995 Elżbieta Niestolik-Krajewska, Iwona Orzechowska, Anna Stokłosa, Hanna Zima AZS AWF Katowice floret 2
1995 Ewa Wolany AZS AWF Katowice szpada 3
1995 Krzysztof Bittner, Sebastian Góra, Piotr Kucięba, Maciej Litwiński Baildon Katowice szabla 3
1996 Stokłosa Anna AZS AWF Katowice floret 1
1996 Magdalena Jeziorowska, Danuta Kozioł, Justyna Szewczyk, Ewa Wolany AZS AWF Katowice szpada 2
1996 Stokłosa Anna AZS AWF Katowice floret 3
1996 Elżbieta Niestolik-Krajewska, Anna Stokłosa, Magdalena Jeziorowska  AZS AWF Katowice floret 3
1997 Magdalena Jeziorowska, Danuta Kozioł, Justyna Szewczyk, Ewa Wolany AZS AWF Katowice szpada 1
1997 Elżbieta Niestolik-Krajewska, Anna Stokłosa, Barbara Szewczyk-Wolnicka, Hanna Zima  AZS AWF Katowice floret 2
1997 Barbara Szewczyk-Wolnicka AZS AWF Katowice floret 2
1998 Magdalena Jeziorowska, Ewa Klimowska, Justyna Szewczyk, Ewa Wolany AZS AWF Katowice szpada 1
1998 Dariusz Gilman, Piotr Kucięba, Adam Kufieta, Maciej Litwiński AZS AWF Katowice szabla 1
1998 Barbara Szewczyk-Wolnicka AZS AWF Katowice floret 3
1999 Dariusz Gilman, Piotr Kucięba, Adam Kufieta, Maciej Litwiński AZS/AWF Katowice szabla 2
1999 Magdalena Jeziorowska AZS AWF Katowice szpada 3
1999 Magdalena Jeziorowska, Ewa Klimowska, Justyna Szewczyk, Ewa Wolany AZS AWF Katowice szpada 3
2000 Jeziorowska Magdalena AZS AWF Katowice szpada 1
2000 Dariusz Zieliński, Tomasz Szklarski, Mariusz Zimmermann, Artur Fajkis AZS AWF Katowice szpada 2
2000 Dariusz Gilman AZS AWF Katowice szabla 2
2001 Piotr Kucięba AZS AWF Katowice szabla 3
2001 Małgorzata Bereza, Magdalena Jeziorowska AZS AWF Katowice szpada 3
2002 Magdalena Jeziorowska, Małgorzata Bereza, Monika Sozańska, Justyna Szewczyk AZS AWF Katowice szpada 2
2002 drużyna męska AZS AWF Katowice szabla 3
2003 Magdalena Jeziorowska AZS AWF Katowice szpada 3
2003 Adam Skrodzki  AZS AWF Katowice szpada 3
2004 Małgorzata Bereza,  Magdalena Jeziorowska, Agnieszka Kumiet, Aleksandra Magnowska AZS AWF Katowice szpada 1
2004 Adam Skrodzki AZS AWF Katowice szabla 1
2004 Jakub Ceranowicz AZS AWF Katowice szabla 3
2005 Marcin Koniusz, Piotr Kucięba, Adam Kufieta, Adam Skrodzki AZS AWF Katowice szabla 1
2005 Magdalena Jeziorowska  AZS AWF Katowice szpada 2
2005 Marcin Koniusz  AZS AWF Katowice szabla 3
2005 Magdalena Jeziorowska, Małgorzata Bereza, Justyna Szewczyk, ? AZS AWF Katowice szpada 3
2006 Marcin Golda, Marcin Koniusz, Piotr Kucięba, Adam Skrodzki  AZS AWF Katowice szabla 1
2006 Małgorzata Bereza AZS AWF Katowice szpada 3
2007 Jakub Ceranowicz, Marcin Koniusz, Adam Skrodzki, Wojciech Marczak AZS AWF Katowice szabla 2
2007 Wojciech Marczak AZS AWF Katowice szabla 3
2008 Marcin Koniusz AZS AWF Katowice szabla 1
2008 Jakub Ceranowicz, Marcin Koniusz, Adam Skrodzki, Wojciech Warczak AZS AWF Katowice szabla 1
2008 Jakub Ceranowicz AZS AWF Katowice szabla 2
2009 Adam Skrodzki AZS AWF Katowice szabla 1
2009 Małgorzata Bereza AZS AWF Katowice szpada 2
2009 Marcin Koniusz AZS AWF Katowice szabla 3
2010 Marcin Koniusz AZS AWF Katowice szabla 1
2010 konkurencja drużyn męskich AZS AWF Katowice szabla 1
2010 Małgorzata Bereza, Julita Głowacka, Dominika Mosler, Martyna Szymańska AZS AWF Katowice szpada 2
2011 Marcin Koniusz AZS AWF Katowice szabla 1
2011 Jakub Ceranowicz, Maciej Radwański, Adam Skrodzki, Ryszard Szymik AZS AWF Katowice szabla 2
2011 Jakub Ceranowicz AZS AWF Katowice szabla 2
2011 Bartosz Koniusz, Krzysztof Koniusz, Marcin Koniusz, Piotr Koniusz AZS AWF Katowice szabla 3
2011 Małgorzata Bereza, Julita Głowacka, Dominika Mosler, Martyna Szymańska AZS AWF Katowice szpada 3
2012 Adam Skrodzki AZS AWF Katowice szabla 1
2012 Jakub Ceranowicz, Bartosz Koniusz, Marcin Koniusz, Adam Skrodzki AZS AWF Katowice szabla 1
2012 Małgorzata Bereza AZS AWF Katowice szpada 2
2012 Małgorzata Bereza, Dominika Mosler, Karolina Mrochem, Martyna Szymańska AZS AWF Katowice szpada 2
2012 Marcin Koniusz AZS AWF Katowice szabla 2
2013 Adam Skrodzki AZS AWF Katowice szabla 1
2013 Jakub Ociński, Marcin Wystel, Adam Skrodzki, Kamil Kowalewski AZS AWF Katowice szabla 2
2013 Kamil Marzec, Jakub Ociński, Adam Skrodzki, Marcin Wystel AZS AWF Katowice szabla 2
2014 Adam Skrodzki AZS AWF Katowice szabla 1
2014 Adam Skrodzki AZS AWF Katowice szabla 1
2014 Dominika Mosler, Danuta Dmowska-Andrzejuk, Martyna Szymańska, Martyna Swatowska AZS AWF Katowice szpada 3
2014 Jan Wenglarczyk, Mateusz Antkiewicz, Adrian Dziedzic, Damian Merkel AZS AWF Katowice szpada 3
2014 Martyna Swatowska AZS AWF Katowice szpada 3
2014 Martyna Szymańska AZS AWF Katowice szpada 3
2015 Danuta Dmowska-Andrzejuk AZS AWF Katowice szpada 1
2015 Jakub Ociński, Tomasz Pytel, Adam Skrodzki, Kamil Kowalewski AZS AWF Katowice szabla 1
2015 Jakub Ociński AZS/AWF Katowice szabla 2
2015 Karolina Mrochem, Danuta Dmowska-Andrzejuk, Martyna Szymańska, Martyna Swatowska AZSAWF Katowice szpada 2
2016 Adam Skrodzki AZS AWF Katowice szabla 1
2016 Danuta Dmowska-Andrzejuk, Stella Klimek, Magdalena Lużyńska, Martyna Swatowska AZS AWF Katowice szpada 1
2016 Jakub Ociński, Marcin Wystel, Adam Skrodzki, Kamil Kowalewski AZS AWF Katowice szabla 2
2017 Jakub Ociński AZS AWF Katowice szabla 1
2017 Danuta Dmowska-Andrzejczuk, Karolina Mrochem, Martyna Swatowska, Aleksandra Szklar AZS AWF Katowice szpada 2
2017 Mateusz Antkiewicz AZS AWF Katowice szpada 3
2018 Danuta Dmowska-Andrzejczuk, Karolina Mrochem, Martyna Swatowska, Aleksandra Szklar AZS AWF Katowice szpada 2
2018 Kamil Kowalewski, Jakub Ociński, Tomasz Pytel, Marcin Wystel AZS AWF Katowice szabla 3
2019 Ewa Trzebińska AZS AWF Katowice szpada 1
2019 Jakub Ociński AZS AWF Katowice szabla 3
2019 Karolina Mrochem, Martyna Swatowska, Ewa Trzebińska AZS AWF Katowice szpada 3

H. Marzec: Historia medalami pisana: 75 lat śląskiej szermierki. Katowice 2002; H. Marzec: Medalowe riposty: 80 lat śląskiej szermierki. Katowice 2007.

 

SZKOLNY SPORT, system współzawodnictwa sportowego obejmujący uczniowskie środowisko szkolne (podstawowe i ponadpodstawowe); w Katowicach jego rozwój poprzedziła akcja ►Volks- und Jugendspiele (1904–1922), s.s. rozwinął się od 1925, początkowo w oparciu o ►szkolne kluby sportowe, m.in. w Gimnazjum Miejskim im. Mikołaja Kopernika (zasłużony działacz Franciszek Hrenczarek), Gimnazjum Państwowym pw. św. Stanisława Kostki (Stefan Kisieliński), Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe (Stanisław Żeliga-Żuławski), od 1935 scalonych w ►Międzyszkolny Klub Sportowy Katowice, (biorący udział w dorocznych świętach sportu młodzieży szkolnej województwa śląskiego). Bezpośrednio po zakończeniu drugiej wojny światowej, w l. 1945–1950, powrócono do koncepcji opartej na szkolnych klubach sportowych; od 1953 funkcjonował odrębny system organizacyjny dla sportu w szkołach zawodowych (►zrzeszenia sportowe i koła sportowe ►Zryw), od 1957 wspólna organizacja dla nich i szkół średnich typu licealnego: ►Śląski Szkolny Związek Sportowy, z klubami i kołami sportowymi odgórnie scalanymi decyzjami ministerialnymi (1972–1975) z klubami ►Akademickiego Związku Sportowego (np. SKS ►Ekonomik z AZS Katowice), obecnie niekiedy dobrowolnie (SKS ►Mickiewicz z ►AZS AWF Katowice, od l. 90. XX w. działają ►uczniowskie kluby sportowe, Diecezjalny Klub Sportowy ►Zorza. Ze s.s. było związanych wielu działaczy: Mikołaj Bańczyk, Antoni Gołaś, Andrzej Groele, Tadeusz Madej, Cecylia Malczyk, Stanisław Rybicki, Józef Szczypa, Wacław Walnik; uprawiane dyscypliny sportu: ►boks, ►dżudo, ►gimnastyka sportowa, ►hokej na lodzie, ►koszykówka, ►łyżwiarstwo figurowe, ►piłka ręczna, ►pływanie, ►skoki do wody, ►szermierka, ►zapasy; udział w ogólnopolskich spartakiadach młodzieży, ogólnopolskich igrzyskach młodzieży szkolnej; z szeregów katowickiego s.s. wyrosło wielu znakomitych sportowców: Joanna Barlak-Kamasińska, Marian Foik, Jan Jędrysek, Otylia Jędrzejczak, Erwin Kalus, Franciszek Klukowski, Jan Klukowski, Janina Porembska, Fryderyk Siuda, Ryszard Siuda, Zdzisław Siuda, Piotr Sczypa, Jan Wadas, Wojciech Zabłocki; medale w MP zdobywali przedstawiciele: MKS ►Iskra Katowice, MKS ►Pałac Młodzieży i ►Zryw Katowice.
S. Pilarek: Ogólna charakterystyka dziejów Szkolnego Związku Sportowego na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim w latach 1945–2000. W: Z dziejów kultury fizycznej w Polsce. Rzeszów 2005.

SZKOŁA LOTNICZA LOPP IM. MARSZAŁKA J. PIŁSUDSKIEGO W KATOWICACH, pierwsza w Polsce, utworzona w V 1936 na lotnisku ►Aeroklubu Śląskiego, 3 dwumiesięczne kursy, 18 samolotów.

SZKWAŁ KATOWICE, klub żeglarski, utworzony 29 III 1957 przy Przedsiębiorstwie Budownictwa Przemysłu Węglowego w Katowicach, z siedzibą przy ul. Powstańców 5. Prowadził szkolenia w klasie „Finn”, później „Cadet” i „Omega”. Dysponował bazą na jeziorze Pogoria. Funkcje prezesów pełnili: Władysław Mikołajko, Zygmunt Kłaszczak. Działacze: Stefan Grodzki, Waldemar Wasilewski, Karol Marek, Ignacy Żelanowski, Krystyna Raszka, Mieczysław Miller, Marian Lesicki. Andrzej Szczygielski. Członkowie brali udział w rywalizacji w okręgu i w kategorii juniorów. W 1964 nastąpiła fuzja z ►GKS Katowice.
APK, zesp. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych, sygn. 168 II.

SZLAK BOHATERÓW WIEŻY SPADOCHRONOWEJ, znakowany (czerwony) szlak turystyczny w województwie śląskim (dł. 38,4 km). Wiedzie przez miejscowości i miejsca, w których we IX 1939 żołnierze Wojska Polskiego, oddziały powstańców śląskich i harcerze stoczyli bitwy i potyczki z wkraczającymi na Śląsk oddziałami hitlerowskimi. Prowadzi przez wszystkie ważniejsze punkty obrony, m.in. okolice bunkrów i śladów umocnień należących do Obszaru Warownego Śląsk. Na jego drodze znajdują się m.in.: pomnik Powstańców Śląskich w Katowicach, ►Park im. Tadeusza Kościuszki w Katowicach, ►Wieża Spadochronowa, Ligota, Stare Panewniki, Zadole, Starganiec, Jamna, Mikołów, Goj, Mokre, Kolonia Huta, Sośnia Góra, Bujaków, zamek w Chudowie.
http://www.old.katowice.eu/pl/wypoczynek-i-rekreacja/atrakcje-turystyczne/trasy-wycieczkowe.htm.

SZLAK DOLINKI MURCKOWSKIEJ, pieszy, znakowany (czarny) szlak turystyczny (dł. 6,8 km). Biegnie z Ośrodka Wypoczynkowego ►Bolina przez Giszowiec do ►Dolinki Murckowskiej.
http://www.old.katowice.eu/pl/wypoczynek-i-rekreacja/atrakcje-turystyczne/trasy-wycieczkowe.htm.

SZLAK TURYSTYCZNY im. AUGUSTA CZARNYNOGI znakowany (żółty) szlak turystyczny (dł. 12,2 km). Prowadzi ze Starej Kuźnicy (Ruda Śląska) do zachodniej granicy Katowic w Starych Panewnikach (tereny leśne wzdłuż rzeki Kłodnicy); na wysokości ul. Panewnickiej skręca w kierunku ośrodka Radoszowy i dalej w kierunku dworca PKP w Chorzowie Batorym; w kompleksie Lasów Panewnickich przecina Szlak Obrońców Polskiej Granicy.
B. Tokarska-Guzik: Przyroda Katowic. Katowice 1995.

SZLAK TURYSTYCZNY im. MARIANA KANTORA-MIRSKIEGO, znakowany (czerwony) szlak turystyczny (dł. 19 km). Biegnie od stawów ►Janina i ►Barbara przez Giszowiec, ►Dolinę Murckowską, rezerwat ►Las Murckowski, ►Wesołą Falę, Wesołą, Morgi, szyb „Stanisława” do kąpieliska „Słupna”; krzyżuje się z ►Szlakiem Historii Górnictwa Górnośląskiego i ►Szlakiem Turystycznym 25-lecia PTTK.
B. Tokarska-Guzik: Przyroda Katowic. Katowice 1995.

SZLAK TURYSTYCZNY WESOŁEJ FALI, jednoetapowy, znakowany (zielony), pieszy szlak turystyczny (dł. 2,8 km). Łączy ►Dolinę Murckowską z Ośrodkiem ►Wesoła Fala; przebiega przez rezerwat przyrody ►Las Murckowski i koło zbiornika wodnego na potoku Przywra. Atrakcją jest widok na maszty radiostacji Telewizji Katowice w Kosztowach.
http://www.sportosporto.pl/Obrazy/Naucza/Jola/Szlaki.doc.

SZLAK ZABYTKÓW TECHNIKI, samochodowy, znakowany szlak turystyczny w województwie śląskim, pierwszy szlak tematyczny w Polsce. Szlak prowadzi z Częstochowy do Żywca przez 32 miejsca związane z historią przemysłu na terenie obecnego województwa śląskiego, które wyróżnia unikatowa wartość architektoniczna i historyczna. Z terenu Katowic do SZT zostały zaliczone Galeria Szybu Wilson, ►Giszowiec i ►Nikiszowiec; kandydat do Szlaku Europejskiego Dziedzictwa Kulturowego.

SZOPIENICE; zorganizowanie form nowożytnej (na podbudowie nacjonalistycznej, zdrowotnej i wychowawczej) kultury fiz. w tej miejscowości towarzyszyło procesom industrializacyjnym w XIX w.; w formie gimnastyki została wprowadzona do programów szkolnych; struktury organizacyjne jako pierwszy zaczął przybierać niemiecki ruch gimnastyczny, przeciwny idei rywalizacji, w Sz. reprezentowany przez ►Männer Turnverein „Eintracht” (objął zasięgiem obszar Szopienic i Roździenia), 1890–1891, ►Männer Turnverein „Jahn” (organizacje należały do I Okręgu ►Deutsche Turnschaft In Polnisch Schlesien – Górnośląskiego Związku Turnerskiego); Od 1904 Szopienice i Rozdzień rozwijają akcję ►Volks- und Jugendspiele (udział 3 roździeńskich i jednej szopienickiej szkoły), ►Deutsche Jugendheim, towarzystw turnerskich (w 1920 Spielverein „Einigenkeit”; zob. ►turnerski ruch). 27 VIII 1905 pod protektoratem przemysłowca Antona Uthemana. z udziałem 32 stowarzyszeń, na boisku TV „Jahn” w Szopienicach 27 VIII 1905 ►Śląski Okręgowy Związek Gier Sportowych przeprowadził zawody w grach ludowych (palant, piąstkowka, tamburyno, piłka uszata, biegi terenowe). Pierwszym przedstawicielem ruchu sportowego był niemiecki klub ciężkoatletyczny ►Roland, z niego oraz z Deutsche Jugendheim wywodzili się zasłużeni w wymiarze ponadlokalnym działacze sportowi Szopienic okresu międzywojennego (Augustyn Musioł, Antoni Oska). Sieć polskich organizacji kultury fizycznej zapoczątkowało zał. 15 V 1898 gniazdo Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sz. (Edward Kalinowski, zob. ►Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” Roździeń); od 1920 w sieci tej znalazły się kluby sportowe: Towarzystwo Ciężkoatletyczne ►Biały Orzeł Szopienice, ►Brynica Szopienice, ►Olimpia Szopienice, Klub Sportowy ►Brynica Borki. W okresie międzywojennym na rozwój sieci organizacyjnej Szopienic i Roździenia wpływ miały nie tylko kluby, ale również organizacje młodzieżowe i paramilitarne rozmieszczone następująco: w Borkach prowadziły działalność 2 jednostki organizacyjne – były to: Robotnicze Kluby Sportowe: ►Gwiazda oraz ►Zgoda. Na Wilhelminie sportem zajmowały się organizacje: Chrześcijański Związek Młodzieży Pracującej ►„Odrodzenie”, Klub Sportowy Związku Powstańców Śląskich ►Powstaniec, ►Robotniczy Klub Sportowy Wilhelmina i KS ►„35”. Najwięcej, bo aż 27, organizacji działających w różnych okresach II Rzeczpospolitej miało w swoim szyldzie nazwę Roździeń-Szopienice lub jedną z tych miejscowości. Były to: Towarzystwo Ciężkoatletyczne „Biały Orzeł”, Bokserski Klub Sportowy ►Roździeń, Klub Hokeja „33”, KS ►Brynica, KS ►„24”, ►Deutsche Jugend Kraft Szopienice, Klub Sportowy ►Kościuszko, ►Moto-Club przy Związku Powstańców Śląskich, Robotniczy Klub Sportowy ►Naprzód, Klub Sportowy ►Orzeł, ►Pierwsze Towarzystwo Sportowe, Policyjny Klub Sportowy ►Mewa (zob. ►Policyjny Klub Sportowy Katowice), ►Oddział Młodzieży Polskiego Związku Pracowników Biurowych, Przemysłowych i Handlowych, ►RKS Gwiazda Borki, Klub Sportowy ►Roździeń, Robotniczy Klub Sportowy Organizacji Młodzieżowej Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych ►„Siła” , KS ►Smok, ►Klub Sportowy Związku Strzeleckiego, ►Szopienicki Klub Szachowy, ►Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, ►Towarzystwo Cyklistów „1931”, ►Oddział Młodzieży Powstańczej Szopienice, ►Deutsche Evangelische Jungmannverein. Niektóre kluby miały znaczenie pionierskie w dziejach polskiego ruchu sportowego w województwie śląskim. Do takich należał założony 16 marca 1923 r. Szopienicki Klub Szachowy, który zapoczątkował tworzenie w tym regionie sieci polskich klubów szachowych. W okresie międzywojennym pod względem organizacyjnym Szopienice i Roździeń, połączone w 1931 w jeden organizm administracyjny, z liczbą 33 organizacji i 59 sekcji propagujących sport i wychowanie fizyczne należały do potentatów w powiecie katowickim, za Siemianowicami (36 stowarzyszeń), a przed gminami Janów (30) i Mysłowice (29).
Wiele klubów szopienickich należało do regionalnych związków sportowych: ►Dzielnicy Śląskiej Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce, ►Śląskiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej, ►Górnośląskiego Związku Ciężkiej Atletyki, ►Górnośląskiego Związku Lekkoatletycznego i innych. Jednak aż do 1925 r. wskutek braku integracji sportu górnośląskiego z centralami ogólnopolskimi, sportowcy szopieniccy zostali pozbawieni możliwości rywalizacji na ogólnopolskiej arenie sportowej. W związku z takim stanem rzeczy, najbardziej poszkodowanym sportowcem nie tylko Szopienic, ale w województwie śląskim był Antoni Oska. Wachlarz dyscyplin uprawianych przez mieszkańców obydwu miejscowości został znacznie rozszerzony wraz z zakończeniem I wojny światowej. Przyczyniły się do tego przemiany kulturalno-obyczajowe towarzyszące powrotom Ślązaków ze zwycięskiego w tej wojnie Zachodu, najczęściej z obozów jenieckich. Popularnością cieszyły się 22 dyscypliny sportu (►boks, ►hokej na trawie, ►hokej na lodzie, ►kolarstwo szosowe, ►koszykówka, ►kręglarstwo, ►lekkoatletyka, ►narciarstwo, ►palant, ►piąstkówka, ►piłka nożna, ►piłka ręczna, ►piłka rowerowa, ►podnoszenie ciężarów, ►siatkówka, ►sport motocyklowy, ►strzelectwo, ►szachy, ►tamburyno, ►tenis, ►tenis stołowy oraz ►zapasy); rolę mecenasa odegrał dla tutejszych klubów Polski Komisariat Plebiscytowy w Bytomiu, a po jego rozwiązaniu – Jacobsen (właściciel browaru), gmina z naczelnikiem Franciszkiem Bienioskiem, członkiem zarządu Śląskiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej, Polska Partia Socjalistyczna, kościół katolicki, koncern Giesche. Najbardziej znanymi obiektami były boiska KS „24” Szopienice (pow. 9832 m²) i stadion KS Roździeń; działacze: Antoni Oska, Marian Zaporowski, Jerzy Anders, Leon Kazimierczak. Wybuch II wojny światowej spowodował, że utworzone w okresie okupacji kluby niemieckie przyjęły struktury obowiązujące w III Rzeszy. Na terenie Szopienic organizacją sportową były: działający przy miejscowej stacji kolejowej Deutsche Reichsbahn Sport Gemeinde oraz Turn und Sportverein i reaktywowany Altes Turnverein. W programach ich działalności znalazły się gimnastyka sportowa, piłka nożna, piłka ręczna i tenis.
W l. 1945–1950 działalność prowadziły: ►Atom Szopienice (zob. też ►Atom-Naprzód), ►HKS Szopienice, ►Naprzód Szopienice, ►OMTUR, Ormowiec (zob. ►Gwardia Szopienice), Związkowy Klub Sportowy Zakładów Mechanicznych; w Borkach reaktywowana Gwiazda – w l. 1950–1957 jako koła sportowe, w tym fikcyjne Koło Sportowe ►Górnik Szopienice; po 1957 jedynym klubem był HKS Szopienice; rozwój organizacyjny nastąpił po 1989, liczba organizacji wzrosła do 5, w tym m.in. ►Hetman Szopienice, ►UKS Szopienice, ►Sokół 43, UKS ►Junga i HKS. Na dorobek sportowy składały się osiągnięcia (w tym międzynarodowe) sztangistów – przed II wojną światową na arenie ogólnopolskiej – TA „Biały Orzeł”, po 1945 – HKS Szopienice; lekkoatletów – w II połowie l. 20. XX w. w KS Roździeń; szachistów – reprezentujących, po 1989, klub szachowy Hetman. Najwybitniejsi sportowcy: Czesław Białas, Joanna Dworakowska, Bartosz Haberla, Gertruda Kilos, Ernest Rychter, Marek Seweryn, Janusz Sidło, Leszek Skorupa, Monika Soćko, Walter Szołtysek (zob. też: ►lekkoatletyka, ►podnoszenie ciężarów, ►szachy) Łącznie 110 (56–34–20) medali w MP. Bazą dla ruchu sportowego w Szopienicach w okresie powojennym były początkowo dwa boiska piłkarskie, z tego jedno o wymiarach 105 x 70 m i trybuną na 6 tys. widzów, zlokalizowane przy ul. Krakowskiej, stadion o wymiarach 110 x 75 m przy ul. Mickiewicza; boiska do koszykówki i siatkówki na 500 widzów; sala gimnastyczna przy ul. 1 Maja 22 na 50 miejsc, ring i mata zapaśnicza przy ul. Mickiewicza; korty tenisowe, a zimą ślizgawka; strzelnica do broni małokalibrowej przy ul. Urbanowicza z 4 stanowiskami strzeleckimi; na przełomie l. 40–50. XX w. do 10 wzrosła liczba boisk do koszykówki i siatkówki, dzieci natomiast zajmowały się rekreacją fizyczną w ogrodzie jordanowskim. W 1951 r. na liście obiektów znalazł się również basen letni. Dom Sportowy HKS przy ul. Oświęcimskiej 44 był miejscem treningów sztangistów, gimnastyków, siatkarzy, siatkarek, gimnastyków, tenisistów stołowych, obiekt ten jako hala spełniał swoją rolę do 2008 r., w 2011 r. zapadła decyzja o jego wyburzeniu.

Osiągnięcia klubów sportowych Szopienic w MP

Lp.RokImię i nazwiskoKlubDyscyplinaKonkurencja/kategoriaMiejsce
1 1925 Kazimierz Hahn Biały Orzeł Szopienice podnoszenie ciężarów musza 1
2 1925 Augustyn Musioł Biały Orzeł Szopienice podnoszenie ciężarów lekka 1
3 1925 Paweł Solorz Biały Orzeł Szopienice podnoszenie ciężarów piórkowa 1
4 1925 Brunon Szczęsny Biały Orzeł Szopienice podnoszenie ciężarów półciężka 1
5 1925 Oska Antoni Roździeń Szopienice lekkoatletyka trójskok 3
6 1926 Józef Szwarc Biały Orzeł Szopienice podnoszenie ciężarów półciężka 1
7 1926 Amand Rojek Roździeń Szopienice lekkoatletyka 400 m 3
8 1927 Gertruda Kilos Roździeń Szopienice lekkoatletyka 1000 m 1
9 1927 Paweł Szwarc Biały Orzeł Szopienice podnoszenie ciężarów średnia 1
10 1927 Jerzy Anders Roździeń Szopienice lekkoatletyka 110 ppł 3
11 1928   Roździeń Szopienice lekkoatletyka 4 x 200 m 1
12 1928 Gertruda Kilos Roździeń Szopienice lekkoatletyka 800 m 1
13 1928 Paweł Szwarc Biały Orzeł Szopienice podnoszenie ciężarów średnia 1
14 1928 Paweł Baron Biały Orzeł Szopienice podnoszenie ciężarów musza 3
15 1929 Karol Czyż Roździeń Szopienice lekkoatletyka 100 m 2
16 1930 Gertruda Kilos Roździeń Szopienice lekkoatletyka 800 m 2
17 1954 Edmund Copa Stal Szopienice podnoszenie ciężarów półciężka 3
18 1955 Edmund Copa Stal Szopienice podnoszenie ciężarów półciężka 2
19 1956 Edmund Copa Stal Szopienice podnoszenie ciężarów półciężka 2
20 1957 Edmund Copa Stal Szopienice podnoszenie ciężarów półciężka 3
21 1958 Edmund Copa Stal Szopienice podnoszenie ciężarów półciężka 2
22 1961 Czesław Białas HKS Szopienice podnoszenie ciężarów ciężka 2
23 1963 Ernest Richter HKS Szopienice podnoszenie ciężarów kogucia 1
24 1964 Hubert Zimmermann HKS Szopienice podnoszenie ciężarów lekkociężka 2
25 1965   HKS Szopienice podnoszenie ciężarów zespołowo 1
26 1965 Franciszek Benedik HKS Szopienice podnoszenie ciężarów lekka 1
27 1965 Czesław Białas HKS Szopienice podnoszenie ciężarów ciężka 2
28 1965 Hubert Zimmermann HKS Szopienice podnoszenie ciężarów lekkociężka 2
29 1966   HKS Szopienice podnoszenie ciężarów zespołowo 1
30 1966 Walter Szołtysek HKS Szopienice podnoszenie ciężarów kogucia 1
31 1966 Franciszek Benedik HKS Szopienice podnoszenie ciężarów lekka 2
32 1966 Longin Skowyra HKS Szopienice podnoszenie ciężarów średnia 2
33 1966 Hubert Zimmermann HKS Szopienice podnoszenie ciężarów lekkociężka 3
34 1967   HKS Szopienice podnoszenie ciężarów zespołowo 1
35 1967 Walter Szołtysek HKS Szopienice podnoszenie ciężarów kogucia 1
36 1967 Hubert Zimmermann HKS Szopienice podnoszenie ciężarów lekkociężka 1
37 1967 Franciszek Benedik HKS Szopienice podnoszenie ciężarów lekka 3
38 1968   HKS Szopienice podnoszenie ciężarów zespołowo 1
39 1968 Walter Szołtysek HKS Szopienice podnoszenie ciężarów kogucia 1
40 1968 Hubert Zimmermann HKS Szopienice podnoszenie ciężarów półciężka 1
41 1968 Franciszek Benedik HKS Szopienice podnoszenie ciężarów lekka 3
42 1968 Ernest Richter HKS Szopienice podnoszenie ciężarów piórkowa 3
43 1969 Hubert Zimmermann HKS Szopienice podnoszenie ciężarów lekkociężka 1
44 1969 Jerzy Wojtasik HKS Szopienice podnoszenie ciężarów ciężka 3
45 1970 Walter Szołtysek HKS Szopienice podnoszenie ciężarów kogucia 1
46 1970 Franciszek Benedik HKS Szopienice podnoszenie ciężarów lekka 2
47 1971 Franciszek Benedik HKS Szopienice podnoszenie ciężarów lekka 2
48 1971 Henryk Waloszek HKS Szopienice podnoszenie ciężarów średnia 2
49 1971 Władysław Bielecki HKS Szopienice podnoszenie ciężarów kogucia 3
50 1972 Leszek Skorupa HKS Szopienice podnoszenie ciężarów piórkowa 3
51 1973 Leszek Skorupa HKS Szopienice podnoszenie ciężarów kogucia 2
52 1973 Kazimierz Foryś HKS Szopienice podnoszenie ciężarów lekkociężka 3
53 1974 Czesław Oliwkiewicz HKS Szopienice podnoszenie ciężarów lekka 2
54 1974 Leszek Skorupa HKS Szopienice podnoszenie ciężarów piórkowa 3
55 1975 Marek Seweryn HKS Szopienice podnoszenie ciężarów musza 1
56 1976 Leszek Skorupa HKS Szopienice podnoszenie ciężarów piórkowa 2
57 1979 Marek Seweryn HKS Szopienice podnoszenie ciężarów 60 kg 2
58 1979 Zygmunt Czypionka HKS Szopienice podnoszenie ciężarów 56 kg 3
59 1983 Marek Seweryn HKS Szopienice podnoszenie ciężarów 67,5 kg 1
60 1984 Marek Seweryn HKS Szopienice podnoszenie ciężarów 67,5 kg 2
61 1985 Marek Seweryn HKS Szopienice podnoszenie ciężarów 67,5 kg 1
62 1986 Marek Seweryn HKS Szopienice podnoszenie ciężarów 67,5 kg 1
63 1998   Metal Katowice-Szopienice skat drużynowo 2
64 2005 Sebastian Pawlikowski HKS Szopienice podnoszenie ciężarów 85 kg 1
65 2006 Joanna Dworakowska Hetman Szopienice szachy klasyczne indywidualnie 3
66 2007 Joanna Dworakowska Hetman Szopienice szachy klasyczne indywidualnie 1
67 2007 Kamil Mitoń, Eduardas Rozentalis, Jacek Gdański, Bartłomiej Heberla, Joanna Dworakowska, Krzysztof Bulski Hetman Szopienice szachy klasyczne drużynowo P5 1
68 2007 Kamil Mitoń, Bartłomiej Heberla, Jacek Gdański, Krzysztof Bulski, Jacek Markiewicz Hetman Szopienice szachy błyskawiczne drużynowo 1
69 2007 Kamil Mitoń Hetman Szopienice szachy klasyczne indywidualnie 2
70 2007 Sebastian Pawlikowski HKS Szopienice podnoszenie ciężarów 85 kg 2
71 2008 Kamil Mitoń, Jacek Gdański, Bartłomiej Heberla, Krzysztof Bulski Hetman Szopienice szachy błyskawiczne drużynowo drużynowo 1
72 2008 David Navara, Kamil Mitoń, Piotr Bobras, Jacek Gdański, Bartłomiej Heberla, Joanna Dworakowska Hetman Szopienice szachy klasyczne drużynowo 1
73 2008 Grzegorz Szymura HKS Szopienice podnoszenie ciężarów 62 kg 2
74 2009 David Navara, Kamil Mitoń, Piotr Bobras, Jacek Gdański, Bartłomiej Heberla, Joanna Dworakowska Hetman Szopienice szachy błyskawiczne drużynowo drużynowo 1
75 2009 Bartłomiej Heberla Hetman Szopienice szachy błyskawiczne indywidualnie 2
76 2009 Bartosz Soćko, Kamil Mitoń, Vlastimil Babula (Czechy), Piotr Bobras, Bartłomiej Heberla, Jacek Gdański, Monika Soćko Hetman Szopienice szachy klasyczne drużynowo 2
77 2010 Bartłomiej Heberla Hetman Szopienice szachy błyskawiczne indywidualnie 1
78 2010 David Navara, Bartosz Soćko, Kamil Mitoń, Jacek Gdański, Piotr Bobras, Bartłomiej Heberla, Monika Soćko Hetman Szopienice szachy drużynowo 1
79 2010 David Navara, Bartosz Soćko, Kamil Mitoń, Jacek Gdański, Piotr Bobras, Bartłomiej Heberla, Monika Soćko Hetman Szopienice Szachy klasyczne drużynowo drużynowo 1
80 2010 Bartosz Soćko, Kamil Mitoń, Jacek Gdański, Bartłomiej Heberla Hetman Szopienice szachy błyskawiczne drużynowo 1
81 2010 Bartosz Soćko Hetman Szopienice szachy błyskawiczne indywidualnie 2
82 2010 Jacek Gdański Hetman Szopienice szachy klasyczne indywidualnie 3
83 2011 Bartosz Soćko Hetman Szopienice szachy błyskawiczne indywidualnie 1
84 2011 Bartosz Soćko, Bartłomiej Heberla, Jacek Gdański Krzysztof Gdański Hetman Szopienice szachy błyskawiczne drużynowo kobiety 1
85 2011 Marta Michna Hetman Szopienice szachy błyskawiczne indywidualnie 2
86 2011 David Navara, Bartosz Soćko, Kamil Mitoń, Jacek Gdański, Bartłomiej Heberla, Vlastimil Babula, Piotr Bobras, Krzysztof Bulski, Monika Soćko Hetman Szopienice szachy błyskawiczne drużynowo mężczyźni 2
87 2012 Kamil Mitoń Hetman Szopienice szachy klasyczne indywidualnie 3
88 2013 Dawid Navara, Ołeksandr Areszczenko, Grzegorz Gajewski, Bartosz Soćko, Kamil Mitoń, Piotr Bobras, Krzysztof Bulski, Jacek Gdański,, Monika Soćko Hetman Szopienice szachy klasyczne liga drużynowo 1
89 2013 Monika Soćko Hetman Szopienice szachy błyskawiczne indywidualnie 1
90 2013 Monika Soćko Hetman Szopienice szachy klasyczne indywidualnie 1
91 2013 Bartosz Soćko Hetman Szopienice szachy klasyczne indywidualnie 1
92 2013 Bartosz Soćko, Jacek Gdański, Krzysztof Bulski, Monika Soćko Hetman Szopienice szachy błyskawiczne drużynowo 2
93 2013 Krzysztof Bulski Hetman Szopienice szachy błyskawiczne indywidualnie 2
94 2013 Grzegorz Gajewski Hetman Szopienice szachy klasyczne indywidualnie 2
95 2014 Monika Soćko Hetman Szopienice szachy klasyczne indywidualnie 1
96 2014 Bartosz Soćko Hetman Szopienice szachy klasyczne indywidualnie 1
97 2014 Monika Soćko Hetman Szopienice szachy błyskawiczne indywidualnie 1
98 2014 Radosław Wojtaszek Hetman Szopienice szachy szybkie indywidualnie 1
99 2014 Radosław Wojtaszek, Dawid Navara, Ołeksandr Areszczenko, Grzegorz Gajewski, Bartosz Soćko, Kamil Mitoń, Krzysztof Bulski, Monika Soćko Hetman Szopienice szachy klasyczne drużynowo 2
100 2014 Bartłomiej Heberla Hetman Szopienice szachy szybkie indywidualnie 2
101 2014 D. Szczepankiewicz, M. Wojnar, M. Jasiński, J. Pietrzak Hetman Szopienice szachy korespondencyjne drużynowo drużynowo 2
102 2015 Grzegorz Gajewski Hetman Szopienice szachy klasyczne indywidualnie 1
103 2015 Radosław Wojtaszek, Dawid Navara, Ołeksandr Areszczenko, Grzegorz Gajewski, Bartosz Soćko, Kamil Mitoń, Krzysztof Bulski, Monika Soćko Hetman Szopienice szachy klasyczne drużynowo 1
104 2016 Monika Soćko Hetman Szopienice szachy klasyczne indywidualnie 1
105 2016 Radosław Wojtaszek, David Navara (Czechy), Ołeksandr Areszczenko (Ukraina), Kamil Mitoń, Grzegorz Gajewski, Bartosz Soćko, Monika Soćko Hetman Szopienice szachy klasyczne drużynowo 1
106 2017 Monika Soćko Hetman Szopienice szachy klasyczne indywidualnie 1
107 2017 Radosław Wojtaszek, David Navara (Czechy), Ołeksandr Areszczenko (Ukraina), Grzegorz Gajewski, Kamil Mitoń, Bartosz Soćko, Krzysztof Bulski, Monika Soćko Hetman Szopienice szachy klasyczne drużynowo 1
108 2017 Bartosz Soćko Hetman Szopienice szachy szybkie indywidualnie 1
109 2017 Kamil Mitoń, Krzysztof Bulski, Jacek Gdański, Grzegorz Masternak Hetman Szopienice szachy szybkie drużynowo 1
110 2017 Kamil Mitoń Hetman Szopienice szachy szybkie indywidualnie 2

 

SZOPIENICKI KLUB SZACHOWY, zał. 1923, z siedzibą w świetlicy dworcowej w Szopienicach; pierwszy pol. klub szachowy w woj. śląskim; dalsze losy nieznane.
A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008.

SZTAG YACHT CLUB AWF KATOWICE, zał. 1973 przy Komitecie Turystyki i Sportu Rady Uczelnianej ZSP (SZSP WSWF Katowice) przez Tadeusza Szostoka, dr. Piotra Gałeckiego, Bogdana Zahajkiewicza, Jana May-Majewskiego, Zdzisława Gołębiowskiego. Organizuje rejsy żeglarsko-stażowe po jeziorach mazurskich, rywalizuje w regatach o Puchar Śląska, prowadzi szkolenia na stopnie żeglarskie. Od 1979 dominowali byli mieszkańcy akademika filii AWF w Raciborzu: Bogdan Burzyński, Ryszard Kumalski, Andrzej Snopczyński. Od 2013 bierze udział w rejsach morskich, zadebiutował też w regatach o MP (kl. Omega).

 


LEKSYKON STRUKTUR KATOWICKIEGO SPORTU I TURYSTYKI

WSTĘP

Leksykon Struktury katowickiego sportu i turystyki zawiera hasła dotyczące polskich, niemieckich i żydowskich organizacji kultury fizycznej działających w przeszłości i obecnie na terenie miasta Katowice (w jego współczesnych granicach). Hasła, ułożone alfabetycznie, poświęcone są między innymi: reprezentującym polski ruch gimnastyczny gniazdom Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, niemieckim i żydowskim organizacjom turnerskim, organizacjom kultury fizycznej związanym z działalnością socjaldemokracji niemieckiej i polskiej, polskim i niemieckim klubom sportowym, regionalnym bądź ogólnopolskim związkom sportowym, jeżeli miały siedzibę w Katowicach, sekcjom sportowym i turystycznym polskich i niemieckich i organizacji młodzieżowych oraz bractw strzeleckich, a także współcześnie funkcjonującym stowarzyszeniom, zrzeszeniom, organizacjom, sekcjom i klubom, które w swoich założeniach statutowych uwzględniają działalność na rzecz wychowania fizycznego, sportu i turystyki. Wśród haseł leksykonu nie mogło zabraknąć opisu obiektów sportowych, gdzie katowiczanie mogli podziwiać zmagania sportowców bądź uprawiać amatorsko wybrane dyscypliny.

Różnorodność opisywanych struktur organizacji sportowych i turystycznych sprawiła, że niemożliwe stało się ujednolicenie treści poszczególnych haseł. Chcąc jednak zawrzeć jak najwięcej informacji, starano się umieścić w każdym haśle takie informacje, jak: profil działania, data powstania, lata funkcjonowania, adres siedziby, działające sekcje, nazwiska wybitnych i zasłużonych sportowców, trenerów i działaczy, osiągnięcia medalowe (seniorów, juniorów i młodzieży) na najważniejszych imprezach sportowych, dorobek w poszczególnych dyscyplinach sportu.

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł