L

 

LASEK WEŁNOWIECKI zob. ►Alfred

LASY PANEWNICKIE, zob. Panewnickie Lasy

LEGIA DĄB, klub kolarski w Katowicach-Dębie, utworzony z samych działaczy, którzy w l. 1932–1933 opanowali zarząd ►Związku Cyklistów i Motocyklistów Województwa Śląskiego.
A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008.

LEGION KATOWICE – AZS L.K. Lacrosse Team, zał. 2010, pierwszy w województwie śląskim, piąty w Polsce klub Lacrosse. Od początku współpracuje z klubem ►„Kolejarz” Katowice (drużyna korzysta ze stadionu klubu do prowadzenia treningów i rozgrywania sparingów); od 17 IX 2010 z Akademickim Związkiem Sportowym, stanowiąc jedną z sekcji ►AZS Uniwersytet Śląski.

LIDER KATOWICE, UKS przy Szkole Podstawowej nr 18 Katowicach-Dębie, zał. XI 1998 (Adam Kołodziejczyk); sekcja ►biathlonu. Osiągnięcia: 2 (0–0–2) medale MŚ juniorów (2010) – 3 m. bieg indywidualny, 3 m. bieg pościgowy, 3 (1–1–1) medale ME juniorów (2010) w biathlonie zimowym, 2 (0–0–2) medale MŚ juniorów w biathlonie letnim (2010), 2 (1–1–0) medale ME juniorów w biathlonie letnim (2010), 1 (1–0–0) medal MP w biathlonie letnim – 1 m. w biegu indywidualnym kobiet (2011), 3 (1–1–1) medale MP w biathlonie zimowym (2011). Zawodniczka: Monika Hojnisz.
http://lider-katowice.pl/

LIGA LOTNICZA (LL), ogólnopolska organizacja społeczno-polityczna, zał. w Warszawie (1946); przejęła prerogatywy ►Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. Okręg Śląsko-Dąbrowski Ligi Lotniczej ukonstytuował się 19 V 1947 w Sali Marmurowej Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach; pierwszy zarząd tworzyli m.in.: Włodzimierz Stahl (prezes), Jerzy Berek, Teodor Soból. W 1947 do największych należały koła: w Szopienicach (skupiające 2,5 tys. członków) i przy Zarządzie Miejskim w Katowicach (2 tys. członków). Podlegał jej ►Aeroklub Śląski; przyczyniła się m.in. do powstania lotnictwa sanitarnego (1949), odbudowy ►Wieży Spadochronowej w ►Parku im. T. Kościuszki w Katowicach, opiekowała się modelarstwem lotniczym. W 1953 została wchłonięta przez ►Lige Przyjaciół Żołnierza.
APK, zesp. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Urząd Spraw Wewnętrznych, sygn. 781 I; Mała encyklopedia sportu. T. 2: L–Ż. Warszawa 1987; Polskie lotnictwo sportowe. Kraków 1986.

LIGA OBRONY POWIETRZNEJ I PRZECIWGAZOWEJ W KATOWICACH, organizacja paramilitarna; jej struktury tworzyły: Okręg Śląski, ►Okręg Katowicki; ►Obwód Kolejowy, koła: zakładowe, szkolne (zajmujące się modelarstwem, szybownictwem, spadochroniarstwem), szybowcowe; z funduszy LOPP zakupiono samoloty, zapewne do celów szkoleniowych.

LIGA POPIERANIA TURYSTYKI, organizacja państwowa (zał. w 1935), realizująca politykę obozu sanacyjnego w zakresie turystyki; podzielona była na delegatury; opierała się na kadrach Polskich Kolei Państwowych; w Katowicach przewodniczącym delegatury LPT był Adam Wyleżański, dyr. Śląskiej Dyrekcji Kolei Państwowych, a jego zastępcą Edmund Kaźmierczak. Podporządkowała sobie Polskie Biuro Podróży ►Orbis, zabezpieczała transport na ważne państwowe imprezy, uroczystości i manifestacje (np. sypanie Kopca Józefa Piłsudskiego w Krakowie, VIII Wszechpolski Zlot Sokoła w Katowicach, Targi Katowickie), budowała dom LPT w Wiśle.
J. Gaj: Dzieje turystyki w Polsce. Warszawa 2008.

LIGA PRZYJACIÓŁ ŻOŁNIERZA, organizacja paramilitarna, wzorowana na sowieckim stowarzyszeniu DOSAF, zał. 22 VII 1950 z połączenia Towarzystwa Przyjaciół Żołnierza, Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej i ►Polskiego Klubu Krótkofalówkowego; ze strukturami terenowymi tworzonymi od 1951 po scaleniu podobnych regionalnych, odrębnych dotąd jednostek organizacyjnych, od 19 V 1953 z centralnymi i lokalnymi strukturami ►Ligi Lotniczej i Ligi Morskiej (zob. ►Liga Morska i Kolonialna), od 1954 z jednostkami ►Przysposobienia Wojskowego Powszechnej Organizacji ►Służba Polsce; w 1957 z LPŻ wystąpił pion lotniczy, osobowość prawną odzyskał m.in. ►Aeroklub Śląski; praca odbywała się w klubach LPŻ (strzeleckich, motorowodnych, motocyklowych, szermierczych (w programie była m.in. walka na bagnety), krótkofalówkowych; modelarstwa wodnego, od 1960 modelarstwa lotniczego; upowszechniła biathlon; z Klubami Oficerów Rezerwy; 1216 kół miejskich i zakładowych (1959); wraz ze współpracującymi organizacjami, takimi jak ►Związek Harcerstwa Polskiego czy Związek Młodzieży Socjalistycznej, była współorganizatorem Zimowych Zawodów Walterowskich i Letnich Zawodów Kościuszkowskich, do silniejszych sekcji w Katowicach zaliczała się s. strzelecka przy LPŻ Huty ►Baildon; w 1962 przekształciła się w ►Ligę Obrony Kraju.
M. Góralewski, T.Władyka, W.Krawczyk: Zarys historii Ligi Obrony Kraju. Warszawa 1981.

LIGOCIANKA LIGOTA (koła sportowe „Górnik” Katowice-Ligota, „Unia” Ligota, „Elektrobudowa”, od 1957 ►Budowlani), zał. 1924, reaktywowana w 1945. Działacze: Jan Podleśny, Paweł Biegański, Bonifacy Grządziel, Józef Iwanicki. Prowadziła sekcje: piłki nożnej (od 1924, w 1931 mistrzostwo ligi i awans do grupy „A”, w 1938 mistrzostwo klasy „A” i awans do Ligi Śląskiej), hokeja na lodzie (1934–1939) i teatralną (1924); dysponowała boiskiem o pow. 11 140 m2 przy ul. Książęcej (1931).
AUM, zesp. 1/1044; A. Zembok: Sport. W: Zarys dziejów Ligoty i Panewnik od zarania do czasów współczesnych. Red. G. Płonka. Katowice 2010.

LIGOTA, zachodnia dzielnica Katowic. W styczniu 1920 r. rozegrano tam pierwszy w dziejach Górnego Śląska mecz polskich drużyn, KS Polonia Bytom – Pogoń Katowice; początki polskiego ruchu sportowego (1924) związane są z działalnością ►KS Ligocianka; odrębnie funkcjonował młodzieżowy ruch sportowy w harcerstwie, reprezentowany przez żeglarzy (Pierzaste Strzały, 30 Wodna Drużyna Harcerzy); w XXI w. rozpoczął działalność klub wyścigów psich zaprzęgów ►Travois.
Zarys dziejów Ligoty i Panewnik od zarania do czasów współczesnych. Praca zbiorowa pod red. Grzegorza Płonki. Katowice 2010.

LOTNICZA KADRA KOLEJOWA (potocznie Kolejowy Klub Lotniczy), struktura utworzona IV 1929 w Katowicach przy Dyrekcji Okręgowej Śląskich Kolei Państwowych w ramach ►Kolejowego Przysposobienia Lotniczego. Typowała kandydatów do szkolenia w zakresie pilotażu samolotów. Weszła w skład ►Aeroklubu Śląskiego.
T. Malinowski: Aeroklub śląski (1927–1987). [Katowice] 1987.

LOTNICZE SPORTY, ogólna nazwa dyscyplin związana ze wznoszeniem się urządzeń latających w przestrzeń powietrzną; rozwój od l. 20. XX w., początkowo związany z obiektami wojskowymi pozostawionymi przez cesarstwo niem. (►lotnisko w Panewnikach) i poszukiwaniem terenów pod budowę nowych obiektów (►Muchowiec), zwłaszcza przez lotników – kombatantów I wojny światowej (Klub Pilotów Województwa Śląskiego); po wybudowaniu ►lotniska na Muchowcu, od l. 30. XX w., w związku z coraz bardziej napiętą sytuacją międzynarodową, na wzór Związku Sowieckiego i III Rzeszy szkolenie odbywało się w 4 dyscyplinach: ►modelarstwie lotniczym, ►szybownictwie, ►spadochroniarstwie, ►samolotowych sportach – w strukturach: ►Aeroklubu Śląskiego, ►Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, ►Szkoły Lotów Szybowcowych nad Terenami Płaskimi, ►Kołach Szybowcowych, ►Harcerskim Klubie Szybowcowym, ►Klubie Szybowcowym Związku Strzeleckiego; po II wojnie światowej odrodzone w strukturach Aeroklubu Śląskiego (epizodycznie w ►Lidze Lotniczej) do końca l. 80 w. z programem rozszerzonym o ►balonowy sport, ►lotniarstwo), obecnie z naciskiem na modelarstwo lotnicze (udział sekcji terenowych).

LOTNISKO NA MUCHOWCU, obiekt komunikacji powietrznej i działalności sportowej; u genezy legły prowadzone w latach 1923–1926 poszukiwania odpowiednich terenów pod budowę lotniska w Katowicach (►Panewnickie Lasy, ►Bogucice, Zawodzie); w 1924 organizacją przyszłego lotnictwa zajął się Śląski Tymczasowy Komitet Wojewódzki Ligi Obrony Powietrznej Państwa oraz Ministerstwo Komunikacji w Warszawie; w 1926 r. Śląski Okręg LOPP wydzierżawił na Muchowcu od Katowickiej Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa 56 ha zdegradowanego, spalonego lasu; na jego północnym skrawku zbudowano dworzec lotniczy wg projektu Tadeusza Michejdy; utworzona Cywilna Stacja Lotnicza była prowadzona przez Śląskie Towarzystwo Lotnicze, a od 1 stycznia 1929 r. przez Polskie Linie Lotnicze LOT. 3 stycznia 1929 nastąpiło otwarcie i uruchomienie linii lotniczych Katowice – Kraków i Warszawa – Katowice; a w latach 30. XX w. zagranicznych, do Brna i Wiednia. Działalność sportową lotniska zainaugurował w 1926 r. ►Klub Pilotów Województwa Śląskiego, a kontynuowane były przez ►Śląski Klub Lotniczy i Kolejową Kadrę Lotniczą, połączone 23 sierpnia 1931 r. w ►Aeroklub Śląski; 1 września 1939 obiekt został zbombardowany i lekko uszkodzony.

LUBOWNICY SZACHU W ZAŁĘŻU, jednosekcyjny klub szachowy; współzał. ►Polskiego Związku Szachistów Województwa Śląskiego (1925); od 1926 brak informacji o jego działalności.
A. Steuer: Ruch sportowy w Załężu (1895–1995). W: „Kronika Katowic”. T. 8. Katowice 1999.

LUDOWE KĄPIELISKA LEŚNE, obiekty rekreacyjne dla mieszkańców Katowic i okolic powstawały pod wpływem idei wodolecznictwa dr. Kneippa: w 1876 przy jednym ze stawów w obrębie dworu katowickiego, w 1880 na Brynicy w Dąbrówce Małej, na początku XX w. nad Kłodnicą, w Ligocie i Panewnikach.
A. Steuer: Kultura fizyczna i sport. W: Katowice. Środowisko, dzieje, kultura, język i społeczeństwo. Red. A. Barciak, E. Chojecka, S. Fertacz. T. 1. Katowice 2012.

LUDOWE ZESPOŁY SPORTOWE, masowa organizacja kultury fizycznej i turystyki, w l. 1949–1989 dominująca struktura organizacyjna ruchu sportowego na terenie wiejskim i miejscowościach o charakterze rolniczym, w szkołach i instytucjach związanych z rolnictwem, oparta na pozbawionych osobowości prawnej kołach sportowych, od 1957 także Ludowych KS tworzących Zrzeszenie LZS (powstało na podstawie uchwały Głównego Komitetu Kultury Fizycznej z 19 IV 1952). Od 1950 r. sprawy sportu wiejskiego podlegały społecznym komisjom i aparatowi Związku Samopomocy Chłopskiej, w l. 1952–1955 Powszechnej Organizacji „Służba Polsce”, po 1954 patronat nad nimi objęła Rada Wojewódzka LZS w Katowicach, a bezpośrednio Rada Okręgowa LZS w Tychach przy współudziale Związku Młodzieży Wiejskiej; wiele LZS-ów otrzymało dotacje od przemysłu. W obrębie Katowic koła sportowe LZS prowadziły działalność w Podlesiu (zob. ►Podlesianka 38 Podlesie) i Panewnikach.

LZS PANEWNIK zob. ►Pierwsze Towarzystwo Sportowe Panewniki

 


LEKSYKON STRUKTUR KATOWICKIEGO SPORTU I TURYSTYKI

WSTĘP

Leksykon Struktury katowickiego sportu i turystyki zawiera hasła dotyczące polskich, niemieckich i żydowskich organizacji kultury fizycznej działających w przeszłości i obecnie na terenie miasta Katowice (w jego współczesnych granicach). Hasła, ułożone alfabetycznie, poświęcone są między innymi: reprezentującym polski ruch gimnastyczny gniazdom Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, niemieckim i żydowskim organizacjom turnerskim, organizacjom kultury fizycznej związanym z działalnością socjaldemokracji niemieckiej i polskiej, polskim i niemieckim klubom sportowym, regionalnym bądź ogólnopolskim związkom sportowym, jeżeli miały siedzibę w Katowicach, sekcjom sportowym i turystycznym polskich i niemieckich i organizacji młodzieżowych oraz bractw strzeleckich, a także współcześnie funkcjonującym stowarzyszeniom, zrzeszeniom, organizacjom, sekcjom i klubom, które w swoich założeniach statutowych uwzględniają działalność na rzecz wychowania fizycznego, sportu i turystyki. Wśród haseł leksykonu nie mogło zabraknąć opisu obiektów sportowych, gdzie katowiczanie mogli podziwiać zmagania sportowców bądź uprawiać amatorsko wybrane dyscypliny.

Różnorodność opisywanych struktur organizacji sportowych i turystycznych sprawiła, że niemożliwe stało się ujednolicenie treści poszczególnych haseł. Chcąc jednak zawrzeć jak najwięcej informacji, starano się umieścić w każdym haśle takie informacje, jak: profil działania, data powstania, lata funkcjonowania, adres siedziby, działające sekcje, nazwiska wybitnych i zasłużonych sportowców, trenerów i działaczy, osiągnięcia medalowe (seniorów, juniorów i młodzieży) na najważniejszych imprezach sportowych, dorobek w poszczególnych dyscyplinach sportu.

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł