D

 

DANIELAK Edward (11 X 1913, Särchen, Niemcy – 9 II 1969, Katowice) – lekkoatleta, zawodnik KS „Pogoń” Katowice (1934–1939). Osiągnięcia: 3 (0–0–3) medale MP – hala: 3 x 800 m (1938), otwarty stadion: bieg na 400 m (1939), 4 x 400 m (1939).
H. Kurzyński, S.Pietkiewicz, M. Rynkowski: Od Adamczaka do Zasłony. Leksykon lekkoatletów polskich okresu międzywojennego: mężczyźni. Warszawa 2004.

DATEK zob. ►Geisler Arthur

DĄSAL Mirosław (1952 – 27 V 1989), pseud. Falco – polski wspinacz i alpinista, autor artykułów i książek o tematyce wspinaczkowej; członek Klubu Alpinistów w Katowicach. Zginął w lawinie podczas wyprawy (w której uczestniczyli: Andrzej Heinrich, Eugeniusz Chrobak, Mirosław Gardzielewski i Wacław Otręba) na Mount Everest. Jego nazwisko zostało upamiętnione na Pomniku Alpinistów w Katowicach odsłoniętym 28 X 2015.
Wielka encyklopedia gór i alpinizmu. T. 6: Ludzie gór. Red. M. i J. Kiełkowscy. Katowice 2013.

DEJA (do 1937 Depta) Franciszek (18 IX 1912, Piesna – 28 IV 1971, Mysłowice) – lekkoatleta, zawodnik Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” Siemianowice (1931–1938), Kolejowe Przysposobienie Wojskowe Katowice (1938–1939), KS „Pogoń” Katowice (1945–1946), KS „Kolejarz” Opole, KS „Kolejarz” Warszawa. Osiągnięcia: 1 (0–0–1) medal MP – 3 m. w rzucie młotem (1946).
H. Kurzyński, S. Pietkiewicz, M. Rynkowski: Od Adamczaka do Zasłony. Leksykon lekkoatletów polskich okresu międzywojennego: mężczyźni. Warszawa 2004.

DEMUTH Feliks (4 V 1905, Essen – 8 IV 1987, Katowice) – działacz sportowy, piłkarz. Trenował i występował w klubach: Sport Verein Essen Nord, Rawicki KS „Rawicz”, „Victoria” Jarocin; w l. 1923–1936 w KS „Dąb” Katowice, gdzie pełnił w tym samym czasie funkcję sekretarza klubu. W 1936 przez 1 sezon występował w I lidze. W 1946 był współzałożycielem RKS „Kopalnia Eminencja” Dąb, a w l. 50. XX w. członkiem zarządu KS „Koszutka”. Pochowany na cmentarzu parafialnym w Katowicach-Dębie.
APK, zesp. Urząd Wojewódzki Śląski, Wydział Ogólny, sygn. 334; A. Gowarzewski, współpr. B.L. Szmel i in.: Mistrzostwa Polski. 100 lat prawdziwej historii. [T.] 1: Ludzie 1918–1939. Katowice 2017; https://www.fara-dab.pl/cmentarz.

DEPTA Franciszek zob. ►Deja Franciszek

DITTMAR Otton Józef (15 VII 1906, Katowice – 11 XI 1977, Katowice) – ślusarz, piłkarz, zawodnik klubów: „Preußen” Katowice, „Polonia” Warszawa, „Pogoń” Katowice, IFC Katowice; w l. 1927–1928 występował w I lidze. Dziadek Agnieszki Bibrzyckiej – reprezentantki Polski w koszykówce.
A. Gowarzewski: Mistrzostwa Polski. 100 lat prawdziwej historii. T. 1: Ludzie: 1918–1939. Katowice 2017.

DŁUGAJCZYK Wilhelm (13 I 1914, Józefowiec – 10 IX 1972, Katowice) – piłkarz, zawodnik KS „Dąb” Katowice, KS „Rozdzień” Szopienice, po 1945 KS „Baildon” Katowice. W 1936 występował w I lidze państwowej w barwach KS „Dąb”; po zakończeniu kariery sportowej był sędzią piłkarskim.
A. Gowarzewski: Mistrzostwa Polski. 100 lat prawdziwej historii. T. 1: Ludzie: 1918–1939. Katowice 2017.

DOBIJA Bolesław (11 XI 1921, Rybarzowice, pow. bielski – 25 X 1965) – działacz sportowy Śląskiego Okręgowego Związku Piłki Ręcznej (m.in. wiceprezes do spraw sportowych kontaktów z zagranicą); wieloletni członek Zarządu Związku Piłki Ręcznej w Polsce, sekcji sportowej Głównego Komitetu Kultury Fizycznej i Polskiego Komitetu Olimpijskiego. W okresie okupacji hitlerowskiej był więziony przez gestapo w Bielsku, do 2 III 1942 przebywał w KL Auschwitz (nr obozowy: 24757).
S. Jarecki: Rozwój piłki ręcznej na Śląsku. Cz. 2: 1961–1970. Katowice 1973; „Sport” 1965, nr 129; http://041940.pl/gehenna-obozowa/martyrologium-mieszkancow-bielska-bialej-bystrej-czechowic-dziedzic-jasienicy-jaworza-komorowic-koz-mikuszowic-porabki-szczyrku-wilamowic-wilkowic-zabrzega-w-latach-1939-1945-slownik.

DOBROWOLNY Zbigniew Euzebiusz (30 IV 1920, Jaworów k. Stanisławowa – 20 XII 1990, Katowice) – dziennikarz sportowy. Dziennikarskiego fachu uczył się w l. 1935–1939 w „Wiadomościach Sportowych” ukazujących się w Stanisławowie. Był pracownikiem i zastępcą redaktora naczelnego gazety „Sport” (1950–1968, 1971–1981), kierował Działem Ogłoszeń w Śląskim Wydawnictwie Prasowym (1969–1971). Był ekspertem w sprawach lekkoatletyki, jednym z dwóch polskich członków komisji statystycznej Europejskiej Federacji Lekkoatletycznej, członkiem zarządu Śląskiego Okręgowego Związku Lekkoatletycznego. Autor wydawnictw: Królowa w hali; Liga gra i po czterdziestce; Sportowcy XXX-lecia. Spotkania przyjaciół. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi.
B. Tuszyński: Bardowie sportu. Wydawnictwo z okazji 50-lecia Klubu Dziennikarzy Sportowych. Warszawa 2009.

dobrowolski-witold

DOBROWOLSKI Witold (5 XI 1912, Sosnowiec – 14 VII 1975, Henryków k. Warszawy) – dziennikarz sportowy, sprawozdawca radiowy (1934–1962, 1969–1973). Kombatant II wojny światowej – żołnierz 81. Pułku Piechoty im. Stefana Batorego, uczestnik walk pod Sulejowem (5 IX 1939), internowany w oflagu VII (Murnau). Po wojnie organizował rozgłośnię Radia Katowice, gdzie w l. 1945–1962 kierował redakcją sportową. Był sprawozdawcą m.in.: XIV IO (1948), XV IO (1952), VII IO (1956), XVII IO (1960), ME w boksie (1953, 1955, 1957, 1959), MŚ w hokeju na lodzie (1955, 1959), wielkich międzynarodowych meczy piłkarskich w l. 50 XX w. (Węgry – Anglia, Polska – ZSRR w Chorzowie, Moskwie, Lipsku). W l. 1962–1969 kierował redakcją sportową TVP w Warszawie. Był wychowawcą wielu pokoleń sprawozdawców sportowych. Odznaczony m.in. Srebrnym Krzyżem Zasługi. Pochowany w Sosnowcu-Zagórzu.
B. Tuszyński: Bardowie sportu. Wydawnictwo z okazji 50-lecia Klubu Dziennikarzy Sportowych. Warszawa 2009.

DONIEC Janusz (1942 – ok. 25 II 1990, Katowice) – działacz sportowy, wiceprezes do spraw sportowych KS „Baildon” Katowce.
„Dziennik Zachodni” 1990, nr 40.

draga-ludwik

DRAGA Ludwik (30 VII 1920, Stanowice – 4 VI 2010, Rybnik) – motocyklista, działacz żużlowy, pionier sportu motocyklowego w Rybniku i na Śląsku. Jako zawodnik występował w: Katowickim Klubie Motocyklowym, KS „Pogoń” Katowice (1946–1948), Rybnickim Klubie Motocyklowym (1949–1952). Występował w reprezentacji Polski. Pracował w Urzędzie Wojewódzkim w Katowicach; był współzałożycielem Polskiego Związku Motocyklowego w Opolu, szkoleniowcem i kierownikiem sekcji żużlowej KS ROW Rybnik, sędzią zawodów, a także z ramienia Federacji Imprez Motorowych ekspertem badającym paliwa podczas IMŚ w Chorzowie i MŚ par żużlowych w Rybniku. Osiągnięcia: 1 (1–0–0) medal MP – 1 m. w żużlu (1947), triumfator rywalizacji Grand Prix w Sosnowcu, Sopocie, Zakopanem i Warszawie. Zmarł w wyniku obrażeń odniesionych podczas wypadku samochodowego; pochowany został na cmentarzu w Stanowicach.
H. Grzonka: Speedway – indywidualne mistrzostwa Polski. Katowice 1998; www.nowiny.rybnik.pl/artykul,17595,kierowca-seata-nie-zyje_-to-byly-zuzlowiec.htm.

DRESZER Rainhold (1 III 1917 – ok. 1984, Niemcy) – piłkarz, napstnik; zawodnik KS „Dąb” Katowice (1932–1939), po 1945 KS „Baildon” Katowice. W 1936 w barwach KS „Dab” wystąpił w 7 meczach I ligi państwowej. W 1982 wyjechał do Niemiec.
A. Gowarzewski: Mistrzostwa Polski. 100 lat prawdziwej historii. T. 1: Ludzie: 1918–1939. Katowice 2017.

DROZD Emanuel (25 XII 1896, Wełnowiec – 18 I 1938, Wełnowiec), pracownik Hohenlohe SA, sekretarz honorowy Wydziału Sędziowskiego Śląskiego Związku Piłki Nożnej w Katowicach – od 1923 dokooptowany do zarządu kolegium. Pochowany na cmentarzu w Wełnowcu.
APK, zesp. Urząd Wojewódzki Śląski, Wydział Przemysłu i Handlu, sygn. 3081a; „Polonia” 1938, nr 4763–4764.

DROZDOWSKI Kazimierz Franciszek (4 III 1907, Kraków– 6 VIII 1993, Katowice) – lekkoatleta, zawodnik klubów: „Cracovia” Kraków (1925–1936), „Pogoń” Katowice (1937–1939, 1945–1947), 4-krotny reprezentant Polski (1938). Osiągnięcia: 3 (0–0–3) medale MP (1938–1946) – 3 m. bieg na 400 m (1938, 1946), sztafeta 4 x 400 m (1939); 1 (0–0–1) medal Halowych Mistrzostwa Polski – 3 m. bieg na 800 m (1938). W 1938 był współrekordzistą Polski w sztafecie szwedzkiej. Działacz Śląskiego Okręgowego Związku Lekkoatletycznego w Katowicach (członek komisji sportowej w 1947), trener lekkoatletów KS „Pogoń” Katowice (do 1949).
A. Steuer: Z dziejów katowickich klubów sportowych – Pogoń Katowice 1920–1949. W: „Kronika Katowic”. T. 11. Katowice 2010; H. Kurzyński i in.: Historia finałów lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1920–2007: konkurencje męskie. Szczecin 2008.

dublaszewski-jan

DUBLASZEWSKI Jan (27 V 1899 Łódź – 9 II 1992, Katowice), policjant, założyciel i kierownik sekcji kolarskiej Policyjnego Klubu Sportowego Katowice; w l. 1945–1948 i 1957–1958 przewodniczący Wydziału Spraw Sędziowskich Śląskiego Związku Piłki Nożnej w Katowicach.
A. Steuer: Koncepcje organizacyjne w sporcie katowickim na przykładzie dziejów Policyjnego Klubu Sportowego w Katowicach w latach 1924–1939. [w:] „Kronika Katowic”. T. 6. Katowice 1996; Kolegium sędziów Śląskiego Związku Piłki Nożnej w Katowicach. Jednodniówka 1920–1960. Katowice 1960; pismo USC Katowice z 28 XI 2017 w MHK.

DYTKO Ewald Oskar (później Edward Jan) (18 X 1914, Załęże – 13 VI 1993, Katowice) –piłkarz, zawodnik klubów sportowych: „Dąb” Katowice (1931–1939), Erster Fußball Club  Katowice (1939–1942), „Gwardia” Katowice (1945), „Baildon” Katowice (1946–1950). W l. 1935–1939 wystąpił 22 razy jako reprezentant Polski, m.in. na IO (1936) i MŚ (1938). Pracował jako trener: Robotniczy RKS Radzionków, RKS „Walcownia” Dziedzice, BKS Bielsko, „Orzeł” Sośnica, CKS Czeladź, KS Huta Łaziska, „Dąb” Katowice, GKS Katowice. Osiągnięcia: występy w I lidze (1936). Pochowany na cmentarzu parafialnym w Katowicach-Dębie.
B. Tuszyński, H. Kurzyński: Od Chamonix i Paryża do Vancouver. Leksykon olimpijczyków polskich 1924–2010. Warszawa 2010; U. Rzewiczok: Dzieje Dębu (1299–1999). Monografia historyczna dzielnicy Katowic. Katowice 1999.

DYTRYCH Paweł (1899–1919, Roździeń) – górnik, działacz gniazda Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Małej Dąbrówce; uczestnik I powstania śląskiego (zmarł w szpitalu wskutek odniesionych ran). Patron ulicy w Katowicach.
Patronowie katowickich ulic i placów. Red. U. Rzewiczok. Katowice 2013.

DZIEWIOR Edward (7 III 1924 – 23 I 1990, Katowice) – działacz sportowy, wieloletni zawodnik; członek komisji rewizyjnej sekcji hokeja na lodzie w AZS Katowice. Pochowany na cmentarzu komunalnym w Panewnikach.
„Dziennik Zachodni” 1990, nr 18–19; Inskrypcja nagrobkowa na cmentarzu komunalnym w Panewnikach.

DZIĘCIOŁOWSKI Adam (3 XII 1924 Bydgoszcz – 19 XII 1991, Zabrze) – szachista; zawodnik KS „Start” Katowice (dwukrotnie zdobywając z tym zespołem tytuł Drużynowego Mistrza Polski: 1949 i 1955), AZS Gliwice (do 1960); I trener ►Krystyny Radzikowskiej. Osiągnięcia: 11 (2–3–7) medali MP w zawodach indywidualnych i drużynowych (1949–1978).
http://www.szachypolskie.pl.

DZIUBEK Zygmunt (17 VI 1941, Jaworzno – 25 XI 1993, Katowice) – dziennikarz. Był absolwentem Wydziału Prawa UJ w Krakowie. Pracował w gazetach: „Dziennik Zachodni”, „Trybuna Robotnicza”, „Sztandar Młodych” i Ośrodku Telewizji Polskiej w Katowicach, a w l. 1987–1990 jako redaktor „Sportu”.
B. Tuszyński: Bardowie sportu. Wydawnictwo z okazji 50-lecia Klubu Dziennikarzy Sportowych. Warszawa 2009.

DZIUROWICZ Marian (16 VII 1935, Sosnowiec – 21 VI 2002, Katowice), pseud. Magnat – piłkarski działacz sportowy. Był członkiem zarządu GKS Katowice – pierwszym wiceprezesem (1976) i prezesem (1988–1995). W l. 1991–2002 sprawował funkcję prezesa Śląskiego Związku Piłki Nożnej. Zasiadał we władzach Polskiego Związku Piłki Nożnej: od VI 1989 członek Komitetu Wykonawczego i wiceprezes ds. ligi (1989), a od VI 1991 członek Prezydium i wiceprezes ds. finansowych (1991), w l. 1995–1999 prezes; zawieszony w czynnościach (1998) wskutek konfliktu z szefem Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki Jackiem Dębskim. Pochowany na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Murckowskiej w Katowicach.

DZIWISZ Augustyn (28 VIII 1918, Chorzów – 3 VIII 1982, Katowice) – piłkarz KS „Ruch”, po 1934 „Czarni” Lwów, „Union” Gdynia, „Flota” Gdynia, po 1945 RKS „Batory” Chorzów. Po zakończeniu kariery sportowej postawił na pracę szkoleniową. W 1948 roku – po zaliczeniu kursów trenerskich m.in. w Brukseli – wprowadził „Baildon” Katowice do II ligi. Potem tworzył podstawy I-ligowej piłki w Radlinie. Pracował jako trener w klubach: „Szombierki” Bytom, „Cracovia” Kraków, „Motor” Lublin, „Piast” Gliwice, „GKS” Katowice, „Lech” Poznań, „Miedź” Legnica; w 1964 przez krótki czas prowadził też „niebieskich”. W 1962 zanotował swój największy sukces – z „Górnikiem” Zabrze świętował zdobycie tytułu mistrza Polski. Był trenerem koordynatorem Śląskiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej. Brat ►Karola Dziwisza. Pochowany na cmentarzu w Bogucicach.
A. Gowarzewski, J. Waloszek: Ruch Chorzów. 75 lat „Niebieskich” – księga jubileuszowa. Katowice 1995.

DZIWISZ Karol (14 VI 1911, Wielkie Hajduki – 22 X 1982, Katowice), pseud. Kałek, Bomba – piłkarz KS „Ruch” Chorzów; pięciokrotnie świętował z „niebieskimi” tytuł mistrza Polski; dwukrotnie wystąpił w reprezentacji Polski (w 1933 w meczu z Belgią i w 1934 w meczu z Rumunią). W marcu 1945 należał do najaktywniejszych działaczy odradzającego się „Ruchu” Chorzów. Jako trener prowadził wiele drużyn lokalnych na Śląsku, m.in. „Piast” Gliwice (grający trener), „Rapid” Wełnowiec, „Naprzód” Lipiny. Brat ►Augustyna Dziwisza. Pochowany na cmentarzu w Bogucicach.
A. Gowarzewski, J. Waloszek Ruch Chorzów. 75 lat „Niebieskich" – księga jubileuszowa. Katowice 1995; Sezonie otwórz się. Informator piłkarski 1958. Katowice 1958; „Dziennik Zachodni” 1982, nr 165.

DŻIM zob. ►Skorupa Piotr

 


LEKSYKON LUDZI KATOWICKIEJ KULTURY FIZYCZNEJ I TURYSTYKI

WSTĘP

W leksykonie Ludzie katowickiej kultury fizycznej i turystyki zamieszczono wyłącznie notki biograficzne osób już nieżyjących związanych z kulturą fizyczną i turystyką urodzonych bądź działających w Katowicach (we współcześnie obowiązujących granicach). Celem zebrania i opracowania dotąd rozproszonych informacji jest zaspokojenie elementarnych potrzeb Czytelników, przede wszystkim zaś leksykon ma służyć pomocą tym, którzy interesują się historią śląskiego i katowickiego sportu i chcą poznać sylwetki ludzi mających trwałe już miejsce w galerii zasłużonych dla kultury fizycznej.

Przyjęta forma prezentacji ma dostarczyć podstawowych wiadomości o zasłużonych sportowcach, trenerach, działaczach i innych postaciach związanych z katowicką kultura fizyczną, tzn. niezbędnych danych biograficznych oraz uwag o działalności i osiągnięciach. W zwięzły sposób podano niezbędne informacje, pozwalające na szybkie skojarzenie sylwetki z epoką i określona dziedziną sportową. Treść biogramów została ograniczona do spraw najistotniejszych. W treści haseł uwzględniono przede wszystkim pionierskie dokonania w rozwoju dyscyplin sportowych, działalność w ogólnopolskich i regionalnych związkach sportowych (turystycznych), aktywność w zakładaniu sekcji i klubów sportowych oraz gniazd Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, a w informacjach o sportowcach ich osiągnięcia, takie jak: medale mistrzostw Polski i innych ważnych zawodów regionalnych i ogólnopolskich, osiągnięcia jako reprezentanta Polski (olimpijczyka, uczestnika mistrzostw świata, mistrzostw Europy i innych zawodów wysokiej rangi międzynarodowej).

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł