RAJD BESKIDZKI (GÓRSKI) 22 LIPCA, pieszy, trzydniowy, organizowany w Beskidach w lipcu w latach 1963–1980 i 1986–1989 przez Sekcję Turystyki Górskiej przy ►Kole PTTK Huty „Baildon”; związany z obchodami jubileuszu dziesięciolecia istnienia Koła; od 1964 uczestnikami byli także członkowie kół poza Hutą „Baildon”; 1448 uczestników (1972); imprezy towarzyszące: losowanie gry liczbowej Karolinki, występy orkiestry dętej Huty „Baildon”, występy folklorystyczne.
PTTK w Hucie „Baildon” Katowice 1953–2003. Wspólnie tworzyliśmy tę już 50-letnią historię, opr. H. Czarnik. Katowice 2004.

RAJD GÓRSKI KONTROLERÓW JAKOŚCI HUTY „BAILDON”, impreza turystyczna organizowana w latach 1980–1981; 16-dniowa, trasy: Świeradów Zdrój – Wałbrzych, Wałbrzych – Bystrzyca Kłodzka.
PTTK w Hucie „Baildon” Katowice 1953–2003. Wspólnie tworzyliśmy tę już 50-letnią historię, opr. H. Czarnik. Katowice 2004.

RAJD (GÓRSKI) 22 LIPCA; zob. ►Rajd Beskidzki.

RAJD NARODÓW ZACHODNIEJ SŁOWIAŃSZCZYZNY, zob. ►Beskid- Bałtyk.

RAKETT, klub tenisowy, zał. 1929 na Obrokach z inicjatywy grupy polskich inżynierów kopalni „Kleofas”. Był zrzeszony w Śląskim Związku Lawn-Tenisowym. Zawodnicy uczestniczyli w rozgrywkach tenisowych klasy B. Zbudował własne korty i domek klubowy. Funkcję prezesa pełnił Ślossorz. Rowiązany w 1936.
A. Steuer: Ruch sportowy w Katowicach-Załężu (1895–1998). W: „Kronika Katowic”. T. 8. Katowice 1999.

Pieczęć klubu tenisowego Rakett

RADA SPORTOWA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO zob. ►Śląska Rada Sportowa.

RADFAHRER VEREIN „SPORT 1905” KATTOWITZ zob. ►Towarzystwo Cyklistów „1905” Katowice.

RAJD RÓWNICY, zob. ►Rajd Wisły.

RAJD ŚLĄSKI, zob. ►Rajd Wisły.

RAJD TERENOWO-GÓRSKI, zob. ►Rajd Wisły.

RAJD WISŁY, sztandarowa impreza sportowa ►Automobilklubu Śląskiego. W przeszłości nosił nazwy: Rajd Równicy (1948–1949), Jazda Terenowo-Patrolowa, łączona m.in. ze strzelaniem z broni małokalibrowej, wyszukiwaniem znaków terenowych (1951–1954), Rajd Terenowo-Górski (1955–1960), Rajd Śląski (2004); od 1959 do 2003 i od 2013 roku zaliczany do rajdowych samochodowych Mistrzostw Polski, z trasą wydłużoną do 1000 km. z powiększającą się liczbą odcinków specjalnych (13 w 1970), rajd jest eliminacją rajdowych samochodowych ME (od 1970); obecna nazwa od 2005; bazą zawodów były: Szczyrk, Wisła.

RAPID OŚRODEK SPORTOWY, przy ul. Grażyńskiego 51, obok Parku Budnioka. Przez wiele lat był to obiekt treningowy ►GKS Katowice, wskutek budowy ulicy Stęślickiego ośrodek przez pewien czas przestał być używany i wyniszczał. Otwarty został ponownie 16 września 2006 roku, po remoncie, jako miejsce odbywania treningów i rozgrywania meczów piłkarskich przez mniejsze kluby katowickie, a także ►Młodą Gieksę, a ponadto z możliwością wynajmu na godziny. Występowały tam m.in. piłkarki nieistniejącego już 1. FC AZS AWF Katowice, w 2018 roku Rapid był jednym z czterech miejsc (obok ośrodków sportowych ►Hetman, ►Kolejarz i ►Szopienice) rozgrywania strefowych eliminacji do Akademickich MP w piłce nożnej.
https://ampy.pl/files/docs1718/wyniki/1718_pilka_nozna_d_wyniki.pdf ; https://mloda-gieksa.pl/page.php?id=1

RAPID WEŁNOWIEC, KS, pierwotnie Koło Sportowe Górnik przy Fabryce Sprzętu i Narzędzi Górniczych w ►Wełnowcu (1954–57), R.W. (24 VI 1957 – 13 II 1962), fuzje: z KS ►MOJ Załęże (1962), z KS ►Orzeł Wełnowiec (1963), (zob. ►Rapid–Orzeł Wełnowiec); 146 członków (1957), sekcje: piłki nożnej, piłki ręcznej kobiet (1961), siatkówki (1959–1963), tenisa stołowego; działacze: Alojzy Chrószcz, Sławomir Peszkowski, sportowcy: Krystian Kłosek; osiągnięcia: siatkówka mężczyzn – II liga (1962–63).
Rapid znaczy szybkość w pracy i w sporcie; „Dziennik Zachodni–Wieczór” 1959, nr 33; 1961, nr 2; T. Czejka: Wełnowiec chce zawstydzić reprezentantów Katowic. W: „Sport Śląski” 1961, nr 10.

Odcisk tłoka pieczętnego KS Rapid Katowice-Wełnowiec, 1957 r.

RATOWNICTWO WODNE, pierwsze struktury r.w. (Śląska Komisja do Spraw R.W.) powstały w 1926 roku w ►Śląskim Związku Pływackim; od 1927 działalność szkoleniowa w ►Towarzystwie Pływackim 23 Giszowiec-Nikiszowiec; od 1933 masowa akcja pływacka (m.in. pod patronatem redakcji „Siedmiu Groszy”); w latach 1940–1945 r.w. znalazło się w gestii Deutsche Lebens Rettung Gemeinschaft; a od 1947 – Komitetu do Spraw Ratownictwa przy Śląskim Związku Pływackim; od 1957 wzrost aktywności: cykliczne kursy ratownictwa wodnego w Katowicach (kier. Jan Nogaj), z udziałem wszystkich ośrodków pływackich w Polsce; od 1962 działalność ►Wojewódzkiego Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, od 1972 oddziału miejskiego WOPR w Katowicach.
M. Jawor: Rozwój ratownictwa wodnego w województwie śląskim. W: Z dziejów kultury fizycznej w Polsce, Rzeszów 2005.

RAWA KATOWICE, KS w Katowicach-►Piotrowicach, z siedzibą przy ul Radockiego, założony w 2006 roku, od 2014 sekcje dziecięce przy Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 4 w ►Bogucicach, sekcje ►baseballu (mężczyzn) i ►softballu (kobiet); boisko KS ►Kolejarz Piotrowice; prezes Michał Glumiński; występy w Śląskiej Lidze Baseballowej; aktualnie jedyna sekcja softballu w województwie śląskim.
http://www.rawa.katowice.pl/

REGIONALNA PRACOWNIA KRAJOZNAWCZA POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO W KATOWICACH, struktura w PTTK; uruchomiana wielokrotnie: w 1968, 1976 (inicjator: ks. Jerzy Pawlik), 1981, od 1983 rozwinęła działalność (kierownik: Barbara Pachelska), od 1988 działająca na podstawie regulaminu, do 1989 przy Zarządzie Okręgowym (Wojewódzkim), z siedzibą przy ul. Mariackiej 23, obecnie przy ul. Dyrekcyjnej 10 w ramach Górnośląskiego Oddziału PTTK w Katowicach; posiada bibliotekę ze zbiorami o charakterze krajoznawczym, organizuje sympozja i sesje naukowe; współpracuje z wieloma instytucjami województwa (Urzędem Wojewódzkim, Urzędem Marszałkowskim Województwa Śląskiego, Muzeum Śląskim; Górnośląskim Centrum Dziedzictwa Kulturowego, Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego Górnego Śląska, Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Biblioteką Śląską, Uniwersytetem Śląskim; Śląskim Związkiem Gmin i Powiatów. RPK bierze udział w inwentaryzacji krajoznawczej województwa oraz w wytyczaniu ►szlaków turystycznych (►Szlak Architektury Drewnianej, ►Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego); zajmuje się weryfikacją odznak krajoznawczych i turystycznych; jest też wydawcą: Krajoznawcy Górnośląskiego, Informatora Turystycznego Województwa Śląskiego, Zeszytów Inwentaryzacji Krajoznawczej Województwa Katowickiego. Kierownikiem RKP jest Edward Wieczorek.
E. Wieczorek: Regionalna pracownia krajoznawcza PTTK w Katowicach. Dzieje i dzień dzisiejszy. Studia i materiały z dziejów krajoznawstwa polskiego, t.4. Warszawa 2010.

REKORD JANÓW, Towarzystwo Cyklistów, zał. 1931, od 1934 lokal klubowy mieścił się przy ul. Sosnowieckiej. Działały sekcje: kolarstwa szosowego i piłki rowerowej. Działacze: Władysław Buechs, Stefan Kucharski, dr Jan Wowczak. Osiągnięcia: 1 (1–0–0) medal mistrzostw Śląska (1937) – 1 m. Jana Saternusa w wyścigu szosowym.
A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2009; J. Tofilska: Katowice Nikiszowiec: miejsce, ludzie, historia. Katowice 2007; „Siedem Groszy” 1934, nr 11.

Klub cyklistów Rekord Janów, 1930 rok

 

REPREZENTANCI POLSKI – ZAWODNICY KLUBÓW KATOWICKICH

Zapoczątkowane w 1922 roku procesy integracyjne w ruchu sportowym II Rzeczpospolitej umożliwiły sportowcom województwa śląskiego występy w barwach narodowych. Grupę 112 osób (wg stanu na 2026 rok) stanowili sportowcy katowiccy z 30 klubów: bokserzy, gimnastycy, hokeiści na lodzie, kajakarze, lekkoatleci, łucznicy, łyżwiarze figurowi, narciarze, piłkarze nożni i ręczni, pływacy, szermierze, sztangiści, szybownicy, tenisiści, zapaśnicy w stylu klasycznym. Pierwszym Katowiczaninem reprezentującym Polskę był Zygfryd Wende, uczestnik ME w boksie w 1925; od 1928 roku Katowiczanie brali udział w letnich, od 1936 w zimowych igrzyskach olimpijskich (zob. ►olimpijczycy Katowic); wśród imprez, w których występowali Katowiczanie, były m.in. Akademickie Mistrzostwa Świata, mistrzostwa Małej Ententy w zapasach, mistrzostwa słowiańskie w łyżwiarstwie figurowym, pływaniu i in.

REPREZENTANCI POLSKI 1924–1939

 

Lp. Imię i nazwisko Klub Dyscyplina IO MŚ ME Mecze międzypaństwowe
1. Jan Górny BKS Katowice, PKS Katowice boks 1928 1930 1928–1930
2. Jerzy Kupka PKS Katowice boks 1928
3. Alojzy Moczko PKS Katowice boks 1933
4. Wiktor Moczko TG „Sokół II” Katowice boks 1929–1931
5. Stanisław Piłat PKS Katowice boks 1936 1934, 1939 bd.*
6. Teodor Pyka PKS Katowice boks 1929
7. Jerzy Snopek BKS Katowice, boks 1928 1928
8. Zygfryd Wende PKS Katowice boks 1925 bd.*
9. Józef Wieczorek PKS Katowice boks 1930 bd.*
10. Teodor Wystrach PKS Katowice boks 1934, 1939
11. Wilhelm Breguła TG „Sokół” Bogucice gimnastyka sportowa 1936, 1938
12. Marta Majowska TG „Sokół” Brynów gimnastyka sportowa 1936 1938 bd.*
13. Matylda Osadnik TG „Sokół” Załęże gimnastyka sportowa 1936 1938 bd.*
14. Walter Arlt Dąb Katowice hokej na lodzie 1935
15. Mieczysław Burda Dąb Katowice hokej na lodzie 1938, 1939 1938, 1939 1937
16. Henryk Jarecki Dąb Katowice hokej na lodzie 1939 1939
17. Mieczysław Kasprzycki ŚKH Katowice, Dąb Katowice hokej na lodzie 1936 1937-1939 1937-1939 1937–1939
18. Witalis Ludwiczak Pogoń Katowice hokej na lodzie 1936 1937–1938 1935, 1937
19. Marian Nowak Dąb Katowice hokej na lodzie 1936
20. Kazimierz Tarłowski Dąb Katowice hokej na lodzie 1936 1938 bd.*
21. Herbert Ursoń Dąb Katowice hokej na lodzie 1938–1939 bd.*
22. Wilhelm Pyka KKK Katowice kajakarstwo 1933 bd.*
23. Tinkert KKK Katowice kajakarstwo 1933 bd.*
24. Emil Brozdeczko KKK Katowice kajakarstwo bd.*
25. Ernest Hadamiecki KKK Katowice kajakarstwo 1937–1938
26. Waldemar Wichary KKK Katowice kajakarstwo 1937–1938
27. Władysław Homel KKK Katowice kajakarstwo 1937–1938
28. Kazimierz Kempski KKK Katowice kajakarstwo 1937–1938
29. Anna Breuer Roździeń Szopienice lekkoatletyka 1928 1928–1932
30. Genowefa Cejzik Strzelec Katowice lekkoatletyka 1938 1938–1939
31. Wilhelm Chmiel KPW Katowice lekkoatletyka 1931, 1933, 1935
32.. Karol Czyż Roździeń Szopienice lekkoatletyka 1929–1930
33. Erwin Hilmann Pogoń Katowice lekkoatletyka 1932
34. Kazimierz Drozdowski Pogoń Katowice lekkoatletyka 1938
35. Gertruda Kilos Roździeń Szopienice lekkoatletyka 1928 1927–1929, 1931
36. Walerian Mucha KPW Katowice lekkoatletyka 1938–1939
37. Stefan Nowosielski Pogoń Katowice lekkoatletyka 1931–1934
38. Paweł Orłowski Pogoń Katowice lekkoatletyka 1935
39. Henryk Praski Strzelec Katowice lekkoatletyka 1938
40.. Wilhelm Schneider Pogoń Katowice lekkoatletyka 1936 1938 1931–1939
41. Otylia Tabacka-Kałużowa KKS Katowice lekkoatletyka 1928 1938 1928–1932 1934–1935, 1938–1939
42. Antoni Węglarczyk Dzielnica Śląska TG „Sokół” lekkoatletyka 1938
43. Irena Skorupska TKKF Katowice łucznictwo 1938 bd.*
44. Walter Grobert ŚTŁ Katowice łyżwiarstwo figurowe 1935 bd.*
45. Erwin Kalus ŚTŁ Katowice łyżwiarstwo figurowe 1937–1939 1936, 1938-1939 bd.*
46. Stefania Kalus ŚTŁ Katowice łyżwiarstwo figurowe 1937–1939 1936, 1938–1939 bd.*
47. Jan Czepczor ŚKN Katowice narciarstwo 1939 bd.*
48. Jan Haratyk ŚKN Katowice narciarstwo 1939 bd.*
49. Edward Dytko Dąb Katowice piłka nożna 1936 1938 bd.*
50. Emil Görlitz 1.FC Katowice piłka nożna 1924 bd.*
51. Wilhelm Góra Pogoń Katowice piłka nożna 1938 1935–1939
52. Erwin Kossok 1.FC Katowice piłka nożna 1928–1932
53. Stefan Kisieliński PKS Katowice piłka nożna 1926–1927
54. Edward Konieczny Pogoń Katowice piłka nożna 1927
55. Karol Kossok 1.FC Katowice piłka nożna 1928–1932
56. Adolf Krzyk Pogoń Katowice piłka nożna 1937–1939
57. Paweł Lubina Diana Katowice, Pogoń Katowice piłka nożna 1926–1927
58. Leonard Malik Pogoń Katowice piłka nożna 1930
59. Erwin Nyc Pogoń Katowice piłka nożna 1938 bd.*
60. Karol Pazurek 1.FC Katowice piłka nożna 1928–1932
61. Kurt Pohl 1.FC Katowice piłka nożna 1926
62. Eugeniusz Baron Pogoń Katowice piłka ręczna „11” 1936
63. Józef Ditrich Pogoń Katowice piłka ręczna „11” 1938 bd.*
64. Wilhelm Grolik Pogoń Katowice piłka ręczna „11” 1936
65. Henryk Kazek Pogoń Katowice piłka ręczna „11” bd.*
66. Franciszek Klukowski Pogoń Katowice piłka ręczna „11” 1938 1938
67. Konieczko ATV Katowice piłka ręczna „11” 1938 bd.*
68. Karol Piechula Pogoń Katowice piłka ręczna „11” 1936
69. Antoni Palica Pogoń Katowice piłka ręczna „11” 1939
70. Zygfryd Piechula Pogoń Katowice piłka ręczna „11” 1938 1936–1937
71. Rudolf Ziaja Pogoń Katowice piłka ręczna „11” 1938 1936–1939
72. Helmut Barysz EKS Katowice pływanie 1936 bd.*
73. Ilse Boll EKS Katowice pływanie 1938
74. Erna Fitzówna TP 23 Giszowiec-Nikiszowiec pływanie bd.*
75. Dorota Fonfarówna EKS Katowice pływanie 1938
76. Fritschówna TP 23 Giszowiec- Nikiszowiec pływanie 1928–1930
77. Oskar Hallor TP 23 Giszowiec- Nikiszowiec piłka wodna 1938
78. Ewald Heidrich Dąb Katowice pływanie 1936–1939
79. Magdalena Jarkulisz- Niedobecka ŚKLA Katowice pływanie 1930–1931
80. Jan Jędrysek TP 23 Giszowiec Nikiszowiec piłka wodna, pływanie 1938–1939
81. Ernest Scholz EKS Katowice piłka wodna przed 1936
82. Georg Schwaen EKS Katowice piłka wodna przed 1936
83. Adam Szczepański TP 23 Giszowiec-Nikiszowiec piłka wodna 1938
84. Rozalia Kajzer-Piesiur TP 23 Giszowiec-Nikiszowiec pływanie 1928 1927 1927–1929
85. Jan Kaputek ŚKLA Katowice pływanie 1930
86. Joachim Karliczek EKS Katowice pływanie 1936 1931, 1934 1930–1938
87. Lotta Raszwordówna Śląski Klub Lekkoatletyczny Katowice pływanie 1930
88. Henryka Szmidtówna TP 23 Giszowiec-Nikiszowiec pływanie 1930
89. Urszula Zakrzewska TP 23 Giszowiec-Nikiszowiec pływanie 1927
90. Helmut Bredlich Dąb Katowice skoki do wody 1938
91. Wilhelm Breguła TP 23 Giszowiec-Nikiszowiec skoki do wody przed 1936
92. Rudolf März EKS Katowice, TP 23 Giszowiec-Nikiszowiec skoki do wody 1927 1929–1939
93. Zofia Szczepańska Dąb Katowice skoki do wody 1938–1939
94. Ziaja Dąb Katowice skoki do wody 1931–1939
95. Wilhelm Augustyn Strzelec Wełnowiec podnoszenie ciężarów 1937
96. Stefan Niedziela Strzelec Wełnowiec podnoszenie ciężarów 1937
97. Teodor Zaczyk PKS Katowice szermierka 1936 1934 bd.*
98. Antoni Sobik PKS Katowice szermierka 1936 1934 bd.*
99. Rajmund Karwicki PKS Katowice szermierka 1936 bd.*
100. Artur Bawrowski Klub Tenisowy Pogoń Katowice tenis ziemny 1938–1939
101. Walenty Bratek Klub Tenisowy Pogoń Katowice tenis ziemny 1935
102. Kazimierz Tarłowski Klub Tenisowy Pogoń Katowice tenis ziemny 1933, 1937
103. Jan Gałuszka TG „Sokół II” Katowice zapasy st. klasyczny 1928 1927, 1931, 1933, 1935 1931
104. Alojzy Gardawski TG „Sokół II” Katowice zapasy st. klasyczny 1931
105. Henryk Ganzera TG „Sokół II” Katowice zapasy st. klasyczny 1928 1929, 1931, 1933 bd.*
106. Teodor Krysmalski TG „Sokół II” Katowice zapasy st. klasyczny 1936, 1937
105. Józef Matloch „TG Sokół II” Katowice zapasy st. klasyczny 1927 bd.*
106. Konstanty Moczko TG „Sokół II” Katowice zapasy st. klasyczny 1927 bd.*
107. Moritz Morgenstern TG „Sokół” Katowice zapasy st. klasyczny 1928
108. Paweł Ruda TG „Sokół II” Katowice zapasy st. klasyczny 1934 bd.*
109. Henryk Staniczek PKS Katowice zapasy st. klasyczny 1937 bd.*
110. Eryk Urgacz TG „Sokół II” Katowice zapasy st. klasyczny 1936

bd.* –  brak dokładnych danych, wymieniana/-y w różnych źródłach jako reprezentant/-ka Polski.

RKS „22 PERUN” zob. ►Hetman 22 Dąbrówka Mała

ROBOTNICZE ORGANIZACJE KULTURY FIZYCZNEJ W KATOWICACH; niemieckie, polskie i żydowskie, gimnastyczne i sportowe – pierwsze związane z SPD p.n. Freier Turnerschaft, pol. tworzone od 1923 p.n. „Siła”, były członkami Wydziału Sportu Okręgu Katowickiego Stowarzyszenia Młodzieży Robotniczej Siła, od 1928 w robotniczych klubach sportowych (RKS), skupionych w Śląskim Okręgu Związku Robotniczych Klubów Sportowych. Do 1939 powstały łącznie 32 jednostki; w l. 1945–1949 odrodziło się 13 klubów; popularne dyscypliny: koszykówka, lekkoatletyka, piłka nożna, piłka ręczna. Działacze: Walter Gansiniec, Józef Janta, Stanisław Rochowiak, Henryk Sławik, Roman Stachoń.

Chronologia powstawania organizacji na terenie Katowic

Lp. Rok Nazwa
Okres 1923–1939
1. 1923 Freier Turner
2. 1923 Siła Giszowiec
3. 1924 Siła Janów
4. 1924 Siła Mała Dąbrówka
5. 1926 Siła Zawodzie
6. 1926 Siła Wełnowiec
7. 1928 Pierwszy Robotniczy KS Katowice
8. 1929 Przyszłość Dąb
9. 1930 Wolność Załęska Hałda
10. 1930 Przebój Ligota
11. 1930 Ceramik Zawodzie
12. 1930 Przebój Ligota
13. 1931 Robotniczy Klub Pływacki Katowice
14. 1931 Freier Schachverein Mała Dąbrówka
15. 1931 Gwiazda Borki
16. 1931 Freier Schachverein Wełnowiec
17. 1931 Freier Schachverein
18. 1932 Jedność Załęże
19. 1932 TUR Roździeń
20. 1932 Żeński RKS Jedność Załęże
21. 1932 Naprzód Murcki
22. 1932 RKS Wilhelmina
23. 1933 RKS Roździeń
24. 1933 Gwiazda Borki
25. 1933 Typografia
26. 1933 Kolejarz Ligota
27. 1934 Haopel Katowice
28. 1934 Drukarz Katowice
29. 1934 Fryzjerski RKS Katowice
30. 1934 Zgoda przy Kopalni Noglik i S-ka
31. 1934 Naprzód Roździeń
32. 1936 Wolność Wełnowiec
Okres 1945–1948
1. 1945 RKS Kopalnia Katowice
2. 1945 RKS Załęże (Kleofas)
3. 1945 RKS Moj Załęże
4. 1945 Gwiazda Borki
5. 1945 Siła Giszowiec
6. 1945 Naprzód Janów
7. 1945 OMTUR Janów
8. 1945 TUR 22 Dabrówka Mała
9. 1945 TUR Szopienice
10. 1945 RKS Orzeł Wełnowiec
11. 1945 Towarzystwo Sportowe Murcki
12. 1946 Naprzód Szopienice
13. 1947 OMTUR Katowice

A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; A. Steuer: Kultura fizyczna w Katowicach. W: Środowisko, dzieje, kultura, język i społeczeństwo. Red. A. Barciak, E, Chojecka, S, Fertacz. T. 1. Katowice 2012.

ROBOTNICZE TOWARZYSTWO OŚWIATOWO–KULTURALNE IM. STEFANA ŻEROMSKIEGO, zob. ►Pracownicze Towarzystwo Oświatowo–Kulturalne im. Stefana Żeromskiego w Katowicach-Zawodziu.

ROBOTNICZY KLUB SPORTOWY GWIAZDA BORKI, zob. ►Gwiazda Borki.

ROCZNIK ZJEDNOCZENIA KURKOWYCH BRACTW STRZELECKICH RP, ukazały się dwa wydania: w latach 1936–1937 i 1937–1938, składał się z kalendarza i tekstów na aktualne tematy, redaktorem był Karol Koźlik.

ROLKOSTRADA, obiekt rekreacji ruchowej wrotkarzy i rowerzystów, a także szlak spacerowy, początkowo na centralnej polanie ►Katowickiego Parku Leśnego. Jest to jeden z najdłuższych tego typu miejskich obiektów w Polsce, tworzący pętlę o długości 4 km.
https://wachtyrz.eu/piotr-zdanowicz-zielona-perla-industrialnej-krainy/

ROLNA, Ośrodek Sportu i Rekreacji w Katowicach przy ul. Rolnej, pierwotnie baseny (głęboki o wymiarach olimpijskich, skocznie do wody, brodzik) KS ►Sparta Katowice (sekcja pływacka i skoki do wody); od 2000 przejęte przez miasto.
https://katowice.naszemiasto.pl/archiwum/sparta-katowice-ma-juz-80-lat

ROWER CLUB Katowice, zob. ►Ski Club Katowice.

ROZWÓJ DĄB, świetlicowa drużyna szachowa, uczestniczka drużynowych mistrzostw Katowic w 1938 roku. „Nowiny Szachowe” 1938, nr 4/5.

ROZWÓJ KATOWICE, KS z siedzibą w Brynowie, zał. 1924. Funkcjonował jako Koło Sportowe Związku Powstańców Śląskich nr 19 przy kopalni „Wujek” (1927–1930), KS „Kopalnia Wujek” (1946–1949), Koło Sportowe „Górnik” Kopalni Wujek w Ligocie (bądź w Brynowie, lokalizacja równoległa); aktualna nazwa od 1 I 1958. Nadal działa pod patronatem górnictwa (jeden z nielicznych klubów w Katowicach). W 1949 nastąpiła fuzja z KS ►Ligocianka Ligota, a w 1968 z KS ►Górnik Piotrowice. Prowadził sekcje: bokserską (1927–1939, 1951), brydża sportowego (1978–1981), gimnastyki artystycznej (1984–1989), gimnastyki sportowej (1951), koszykówki (1971–1991), lekkoatletyczną (1951, 1962–1968, 1977–1982), piłki nożnej (1924 – nadal), piłki ręcznej (1963–1991), rugby, siatkówki (1927–1939), tenisa stołowego (1951–1967), szachową (1984–1991). Obiekty sportowe: przy ul. Koszarowej, RKS Wolność Załęska Hałda przy ul. Mikołowskiej, Zadole przy ul. Załęskiej. Działacze: Robert Neumann, Emanuel Wackerman. Osiągnięcia: udział w rozgrywkach I ligi rugby (1960–1962), II ligi koszykówki mężczyzn (1982–1991), II ligi piłki nożnej (2016–2019 – z których klub się wycofał ze względów finansowych).
E. Błażyca: Klub Sportowy „Rozwój” kopalni Wujek. Katowice [ok. 2000]; A. Steuer: Mecenat przemysłowy w ruchu sportowym Katowic w okresie międzywojennym. W: Przemiany protoindustrialne i industrialne jako czynnik miastotwórczy Katowic. Red. A. Barciak. Katowice 2007.

ROŹDZIEŃ SZOPIENICE, KS, zał. 1922 pod nazwą Brynica Szopienice; przemianowany na Roździeń Szopienice funkcjonował w l. 1924–1938 jako wielosekcyjny; przystąpił do Zjednoczonego Towarzystwa Sportowego Szopienice (zob. ►HKS Szopienice). W 1925 liczył 80 członków; siedziba mieściła się w Starym Browarze. Prowadził sekcje: bokserską (1930), hokeja na lodzie (1933–1935), gier sportowych (koszykówka, palant, siatkówka, szczypiorniak – 1935), lekkoatletyczną (1924–), piłki nożnej, tenisa (1926), tenisa stołowego. Odegrał pionierską rolę w przeprowadzeniu rozdziału pomiędzy lekkoatletyką i grami ludowymi, przyczynił się do powstania odrodzonego ►Górnośląskiego Związku Lekkoatletyczneg (2); objęty był mecenatem władz samorządowych. Działacze: Franciszek Bieniosek, Antoni Oska, Franciszek Bywalec, Teodor Pohl, Pluszczyk, Marian Zaporowski. Wyróżniający się sportowcy: Jerzy Anders, Anna Breuer, Karol Czyż, Gertruda Kilos-Czorny, Amand Rojek. Sekcja lekkoatletyki kobiecej w Polsce była jedną z najsilniejszych; 2 zawodniczki – Anna Breuer i Gertruda Kilos-Czorny – uczestniczyły w 1928 w IO w Amsterdamie. Osiągnięcia: 15 (4–5–6) medali MP w lekkoatletyce (1925–1932).
H. Kurzyński i in.: Historia finałów lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1922–2011. Konkurencje kobiece. Bydgoszcz 2011; ,,Polonia” 1925, nr 18, 22; „Siedem Groszy” 1934, nr 3, 1935, nr 33, 83.

Osiągnięcia krajowe

MP w lekkoatletyce

Lp. Rok Imię, nazwisko Konkurencja Miejsce
1. 1925 Antoni Oska trójskok 3
2. 1926 Gertruda Kilos 1 km 1
3. 1926 Amand Rojek 400 m 3
4. 1927 Jerzy Anders 110 m przez płotki 3
5. 1927 Anna Breuer 100 m 2
6. 1927 Anna Breuer 60 m 3
7. 1928 Elżbieta Białas, A. Kanuda, Helena Rakoczy, Anna Breuer 4 x 100 m 2
8. 1928 Gertruda Kilos 800 m 1
9. 1929 – 4 x 200 m 3
10. 1929 Elżbieta Białas, A. Kanuda, Helena Rakoczy, Anna Breuer 4 x 100 m 2
11. 1929 Anna Breuer 100 m 1
12. 1929 Karol Czyż 100 m 2
13. 1930 Anna Breuer 60 m 3
14. 1930 Elżbieta Rakoczy 80 m przez płotki 2
15. 1932 Anna Breuer 100 m 1

H. Kurzyński i in.: Historia finałów lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1922–2011. Konkurencje kobiece. Bydgoszcz 2011.

Lekkoatleci KS Roździeń Szopienice (Polonia, 1928., nr 118)

RÓW WEŁNOWIECKI, teren rekreacyjny (Plac Alojzego Budnioka, Asza), położony w zach. części Koszutki, pomiędzy ulicami Jana Nepomucena Stęślickiego i Chorzowską; powstał po zagospodarowaniu przez ►Miejski Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki w Katowicach (od l. 60. XX w. ►Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji) obszaru zlikwidowanej kolei piaskowej; początkowo pod – ostatecznie niezrealizowany – kompleks obiektów sportowych dla ►AZS Katowice (m.in. z boiskiem do ►hokeja na trawie); składa się z trzech części: parku z alejami, placu zabaw (kiedyś również małego ►skateparku) oraz dwóch boisk do ►piłki nożnej, w tym pełnowymiarowego o nazwie ►Rapid (ośrodek sportowy) (2006).

RUCH TURNERSKI, zob. ►Turnerski ruch

RUCHY GIMNASTYCZNE, prądy w kulturze fizycznej, w klasycznej formie przeciwne elementowi rywalizacji; na terenie Katowic reprezentowane przez odrodzony w 1861 niemiecki ►Alter Turn Verein Kattowitz i w 1912 żydowskie organizacje trenerskie (zob. ►turnerski ruch), stowarzyszenia socjaldemokratyczne: niemieckie: ►Freier Turner, polskie: ►Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe Młodzieży Robotniczej „Siła”, ►Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” („ruch sokoli”).
A.Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008.

RUGBY, dyscyplina sportu o rodowodzie brytyjskim; pierwsze próby jej adaptacji miały miejsce w Murckach (1923?); w Katowicach uprawiana dopiero w latach 1954–1962; przeszkodą nie do przezwyciężenia we wcześniejszym rozwoju organizacyjnym było podobieństwo tej dyscypliny do futbolu amerykańskiego i mylne w okresie „zimnej wojny” przeświadczenie urzędników kierujących resortem kultury fizycznej wszystkich szczebli o jej amerykańskim rodowodzie (ideologicznie niesłusznym, przekreślającym możliwości uprawiania r. w Polsce). Pionierskie w skali ogólnopolskiej role w rozwoju rugby odegrało Koło Sportowe nr 9 ►Górnik Murcki (1954) i działacz Franciszek Liszka. Dyscyplinę uprawiano w trzech klubach, wszystkie zostały rozwiązane z powodów finansowych; osiągnięcia: I liga: ►Górnik 1920 Katowice (1957) i ►Rozwój Katowice (1961). Reaktywowanie rugby w olimpijskiej odmianie sevens nastąpiło w 2024  roku za sprawą ►Stowarzyszenia Piraci Rugby Klub.
M. Powała-Niedzwiedzki, J. Wierzbicki: Encyklopedia polskiego rugby. Lublin 2004.

RYBKA, otwarty basen pływacki przy ul. Lompy (nazwa pochodzi od rzeźby ryby ustawionej w pobliżu), wybudowany w latach 30. XX w. W latach 50. XX w. rozbudowany o szatnię, zejście do niecki basenowej i umocnienia betonowe; od końca lat 40. do 70. XX w. miejsce rekreacji mieszkańców Katowic oraz baza sekcji pływackiej i piłki wodnej (zob. ►pływanie i ►piłka wodna) ►Górnika 1920 Katowice i ►GKS Katowice; zlikwidowany pod koniec lat 70. XX w.; tereny przejęła Komenda Wojewódzka MO (obecnie Policji) w Katowicach.
Barbara Szmatloch, Michał Bulsa: Katowice, których nie ma – Katowice kerych niy ma. Łódź 2019; S. Ziemba: Przewodnik po Katowicach; A. Steuer: Ruch sportowy. W: Z dziejów Bogucic. Materiały z sesji popularnonaukowej zorganizowanej przez Miejski Dom Kultury „Bogucice-Zawodzie” z okazji 650-lecia Bogucic w dniach 13–14 października 2010 roku. Miejski Dom Kultury „Bogucice-Zawodzie” 2011.

„Rybka” w latach 50. XX wieku.