O SZABLĘ GENERAŁA JERZEGO ZIĘTKA, turniej szermierczy rozgrywany w konkurencji szabli indywidualnie kobiet i mężczyzn na planszach ►AZS AWF Katowice, reaktywowany przez Jerzego Ziętka, wnuka generała; od 2012 roku impreza włączona została do kalendarza rozgrywek o Puchar Polski; odbywają się też pokazowe walki w szermierce na wózkach.
https://www.sportslaski.pl/artykul/akademik-z-katowic-wygral-turniej-o-szable-generala-zietka

OCHOJSKI SZLAK TURYSTYCZNY, znakowany (czarny) pieszy szlak turystyczny w województwie śląskim (dł. 18,1 km). Pierwotnie przebiegał od stacji kolejowej PKP Katowice-Ochojec do stacji kolejowej PKP Katowice-Kostuchna, obok rezerwatu Ochojec; w 2000 zmodyfikowany i wydłużony do Lędzin (Zamoście, Pomnik); poprowadzony granicą rezerwatu, przebiega w większości przez tereny leśne; atrakcją jest Płone Bagno. Dawny przebieg wyznaczają obecnie następujące szlaki: czarny (Ochojec PKP – Ochojec Rezerwat), niebieski (Ochojec Rezerwat – Kostuchna Las), żółty (Kostuchna Las – Kostuchna Łopianowa – fragment ►Szlaku Historii Górnictwa Górnośląskiego), czarny (Kostuchna Łopianowa – Kostuchna PKP).

OCHOTNICZE DRUŻYNY ROBOCZE, organizacja paramilitarna i regionalna formacja służby pracy; powstała w ramach ofensywy władz wojewódzkich w walce z bezrobociem wśród młodzieży; pierwsze struktury tej organizacji tworzyły w 1931 władze samorządowe m.in. Radzionkowa, Rybnika i Świętochłowic; pogłębiające się bezrobocie młodzieży spowodowało, że inicjatywę w tworzeniu struktur formacji pracy od 1933 przejęły władze województwa śląskiego (Michał Grażyński); korzystając z doświadczeń Rybnika oraz niemieckiej organizacji Freiwillige Arbeitsfront, powołały one O.D.R. zgodnie z uchwałą podjętą 22 X 1932 na zjeździe Narodowo-Chrześcijańskiego Zjednoczenia Pracy; pierwsza tego typu struktura powstała w ►Ligocie, jako jedna z trzech tego typu jednostek organizacyjnych (Mysłowice, Świętochłowice), patronami akcji organizacyjnej były Wojewódzki Komitet do Spraw Bezrobocia Województwa Śląskiego (1932), Wojewódzki Komitet Funduszu Pracy, Stowarzyszenie Opieki Nad Bezrobotną Młodzieżą; z doświadczeń śląskich korzystały władze polityczne II Rzeczpospolitej, tworząc ogólnopolskie Stowarzyszenie Opieki nad Niezatrudnioną Młodzieżą; jej autonomiczną częścią były organizacje śląskie; przesłaniem ideologicznym O.D.R. był kult państwa (wychowanie fizyczne, przysposobienie wojskowe) i wodzostwa; przyświecała im idea „walka to legiony, kult pracy to hasło młodzieży państwowej”; organizacja miała charakter paramilitarny (bataliony, drużyny i zastępy), młodzież była skoszarowana i umundurowana; łączono szkolenie ideowe (w ramach działalności oświatowej), z ►wychowaniem fizycznym i ►przysposobieniem wojskowym, kształceniem zawodowym i codzienną sześcioipółgodzinną pracą zawodową w ramach robót publicznych (regulacje rzek: Wisły, Czarnej Przemszy, budowa dróg: Wisła-Malinka, linii kolejowej: Żory-Pszczyna); front pracy, który został stworzony, był krytykowany przez lewicę i prawicę (mała skuteczność akcji, indoktrynacja polityczna młodzieży, wyzysk junaków), po reformach Pawła Musioła (wzmocnienie roli procesu wychowawczego z rozległymi uprawnieniami tzw. inspektorów oświatowych rekrutujących się z tzw. Młodej Polski) stały się, obok ►Oddziałów Młodzieży Powstańczej i Robotniczego Instytutu Oświaty i Kultury im. Stefana Żeromskiego (zob. ►Robotnicze Towarzystwo Oświatowo-Kulturalne im. Stefana Żeromskiego), jednym z ośrodków propagandy ideologii narodowo-radykalnej; O.D.R. nie spełniły pokładanych w nich nadziei, jednak dzięki osobistej interwencji Pawła Musioła u wojewody udało się je utrzymać, w 1937 wcielono je do Junackich Hufców Pracy; skupiały ok. 2–2,6 tys. członków w 19 drużynach (1934); organ prasowy „Junak”: komendanci: Romuald Pitera-Ratepi, Paweł Musioł.
P. Rozwadowski: Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego 1927–1939. Warszawa 2000.

ODDZIAŁ MIĘDZYUCZELNIANY PTTK W KATOWICACH, zał. w 1959 (wg innych źródeł w 1963) z inicjatywy członków Międzyuczelnianego Koła PTTK; działalność prowadzona jest na Uniwersytecie Śląskim, Uniwersytecie Ekonomicznym, Śląskim Uniwersytecie Medycznym; w strukturach OM działały bądź działają: Studenckie Koło Przewodników Beskidzkich, Akademicki Klub Turystyczny „Gronie”, Sekcja Żeglarska PTTK (do 1969), komisja wydawnicza; 1320 członków (1980); prezesi: Janusz Kalinowski, Grzegorz Górka, Zygmunt Kałuża, Zenon Ledwoch, Jerzy Wróblewski, Krystyna Borys.
J. Nowak: Działalność Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w województwie katowickim w latach 1951–1985 (zarys historyczny). Katowice 1989.

ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ BOGUCICE, założony 24 III 1933 przez 31 osób, 31 XII 1933 skupiał 78 członków, a w 1934 – 101. Dysponował własną świetlicą; prowadził sekcje: oświatową, teatralną, muzyczną, szachową, koszykówki, tenisa stołowego. Działacze: Henryk Kolon, Augustyn Rzepka, L. Szczyrba. Osiągnięcia: 3 miejsce w mistrzostwach okręgu katowickiego OMP w 1937 w koszykówce, siatkówce i tenisie stołowym.
Sprawozdanie roczne z działalności Organizacji Młodzieży Powstańczej. Katowice 1934; II sprawozdanie roczne z działalności Organizacji Młodzieży Powstańczej za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 1934 roku. Katowice 1935; „Młodzież Powstańcza” 1937, nr 3.

ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ BRYNÓW, organizacja młodzieżowa, zał. 8 IV 1934, liczba członków: 15 (1933), 44 (1934); sekcje: lekkoatletyczna, tenisa stołowego; prezes: Piotr Napora.
Sprawozdanie roczne z działalności Organizacji Młodzieży Powstańczej. Katowice [b.m.w.], 1935.

ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ CENTRUM, zał. 14 III 1933 dla Śródmieścia Katowic. Członkowie: 27 (1933) 87 (1934); świetlica, teatr, szachy; prezes: Łukasz Baron.
Sprawozdanie roczne z działalności Organizacji Młodzieży Powstańczej. Katowice [b.w.] 1935.

ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ  DĄB, organizacja młodzieżowa założona 22 grudnia 1933 roku, liczba członków: 21 (1933), 98 (1934); sekcje: ►piłki nożnej, ►piłki ręcznej, ►szachów,  ►tenisa stołowego; prezes Feliks Demuth.

ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ DĄBRÓWKA MAŁA, organizacja młodzieżowa działająca pod patronatem Grupy Związku Powstańców Śląskich, zał. 18 III 1933; w 1933 skupiał 44–50 członków. Prowadził sekcje: lekkoatletyczną i piłki nożnej (w l. 1936 i 1938 uczestniczyła w rozgrywkach o mistrzostwo OMP w województwie śląskim); odnosił sukcesy w Marszach nad Odrę (3 m. w 1936).
A. Chmiel: Marsz Powstańców nad Odrę jako zawody wojskowo-sportowe Związku Powstańców Śląskich w II RP – dlibra.bg.ajd.czest.pl:8080 /Content/ 3866/6.pdf; „Młodzież Powstańcza” 1936, nr 3; „Polska Zachodnia” 1935, nr 205.

ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ GISZOWIEC, organizacja polskiego ruchu młodzieżowego, zał. 19 X 1933. Należał do okręgu mysłowickiego OMP. W 1933 skupiał 35 członków. Początkowo prowadził działalność artystyczną w sekcjach teatru i muzycznej; od 1936 – sekcje: hokeja na lodzie (członek ►Śląskiego Okręgowego Związku Hokeja na Lodzie) i koszykówki; od 1937 – drużynę junaków. Dysponował własnym lodowiskiem przy Starym Szybie Południowym. Prezes: Feliks Pilarski, działacz: Mol, referent sportowy: P. Hochuł. Hokeista na lodzie Alfred Gansiniec, późniejszy reprezentant Polski, zaczynał karierę w OMP Giszowiec.
A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2009; „Młodzież Powstańcza” 1937, nr 1, 2, 3; „Polska Zachodnia” 1935, nr 205.

ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ JANÓW, zał. 4 XII 1933, 64 członków; sekcje: szachowa, palantowa, lekkoatletyczna, tenisa stołowego; 48 odznak POS; prezes: Sabriel.
Sprawozdanie roczne z działalności Organizacji Młodzieży Powstańczej. Katowice [b.w.] 1935.

ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ KATOWICE-CENTRUM, organizacja młodzieżowa, zał. 14 III 1933, członkowie: 27 (1933), 81 (1935); sekcje: szachowa, tenisa stołowego.
Sprawozdanie Sekretarjatu Oddziałów Młodzieży Powstańczej. Za rok 1933–1934, Katowice 1935.

ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ SZOPIENICE, organizacja młodzieżowa, zał. 6 IV 1933, członkowie: 31 (1933), 100 (1935); sekcje lekkoatletyczna, tenisa stołowego; prezes: Markiefka.
Sprawozdanie Sekretarjatu Oddziałów Młodzieży Powstańczej. Za rok 1933-1934. Katowice 1935.

ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ ZAŁĘŻE, organizacja młodzieżowa założona 21 XI 1933 (m.in. przez Stanisława Cebulskiego). W 1934 roku skupiał 12–30 członków, a w 1935 – 45. Prowadził sekcje: lekkoatletyczną (w 1938 mistrzami OMP w województwie śląskim byli: Paduła w biegu na 200 m i Wylecioł w biegach na 400 m i 800 m), koszykówki, tenisa stołowego (w połowie lat 30. XX w. należała do najlepszych na terenie Katowic), muzyczną i teatralną. Funkcję prezesa pełnili: Ryszard Szefer, Teodor Lis, wiceprezesa – Paweł Ciasnocha (1936), kierownikiem sportu był Edward Raszyk, a komendantem Paweł Brychcy; delegatem Związku Powstańców Śląskich do tej jednostki był inspektor Stanisław Koźma.
APK, zesp. Śląski Instytut Naukowy, sygn. 3/1; Sprawozdanie roczne z działalności Organizacji Młodzieży Powstańczej za rok 1933. Katowice 1934; Sprawozdanie roczne z działalności Organizacji Młodzieży Powstańczej za rok 1934. Katowice 1935; „Polska Zachodnia” 1936, nr 13.

ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ ZAWODZIE IM. HENRYKA DĄBROWSKIEGO, zał. 2 IV 1933; w 1933 liczył 19 członków, a w 1934 – 96. Oddział wybudował własną świetlicę na terenie podarowanym przez władze miejskie Katowic. Prowadził bibliotekę (w 1934 r. dysponowała 150 tomami) oraz sekcje: oświatową, teatralną, muzyczną, mandolinistów, śpiewacką, boksu, lekkoatletyczną, piłki nożnej, koszykówki, siatkówki, szachową. Prezesi: J. Zorembik, A. Niemczyk; opiekun: Rudolf Niemczyk. Osiągnięcia: drugie miejsce w Marszu nad Olzę (1936) w kategorii Oddziałów Młodzieży Powstańczej.
Sprawozdanie roczne z działalności Organizacji Młodzieży Powstańczej. Katowice 1934; II sprawozdanie roczne z działalności Organizacji Młodzieży Powstańczej za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 1934 roku. Katowice 1935; „Powstaniec Śląski” 1936, nr 9–10. „Polska Zachodnia” 1933, nr 291.

ODRODZENIE, Chrześcijański Związek Młodzieży Pracującej „Odrodzenie”; ogólnopolska młodzieżowa organizacja ideowo-polityczna (zał. 1928), w Katowicach od 1932, pierwsze koło założył ks. Stefan Schweinoch (Szwajnoch), na terenie Katowic utworzono koła w Załężu i Dąbrówce Małej (w tych miejscowościach utworzono również struktury sportowe); inicjatywa jego znalazła poparcie Wojciecha Korfantego i działaczy śląskiej chadecji; ideologia opierała się na chrześcijańskiej etyce społecznej, neotomizmie i społecznej doktrynie kościoła katolickiego, krytykowano ustrój kapitalistyczny z pozycji korporacjonizmu. O. cechowało się umiarkowanym nacjonalizmem; niechętna natomiast była mu kuria diecezjalna, upadek chadecji spowodował regres O., jego członkowie weszli do struktur Stronnictwa Pracy; liczba kół: 6 (1932), 30 (II 1934), 12 (XII 1934); przewodniczący Jan Lewandowicz; organ prasowy: „Nowe Hasła”.
P. Greiner: Słownik organizacji młodzieżowych w województwie śląskim w latach 1922–1939, Katowice 1993.

OGNIWO, szkolna sekcja tenisa stołowego (lub klub sportowy) przy Publicznej Szkole Dokształcającej w Katowicach; wzmiankowana w styczniu 1935 roku;
„Siedem Groszy” 1935, nr 4.

OGNIWO KATOWICE, KS i koło sportowe przy Urzędzie Miejskim w Katowicach; założone zostało 25 lipca 1950 roku, sekcje: piłki nożnej, lekkoatletyki, pływacka, gier sportowych, motocyklowa, kręglarska.
APK, zesp Śląski Okręgowy Związek Piłki Nożnej Katowice, sygn. 26, 27.

OGÓLNY ZWIĄZEK PODOFICERÓW REZERWY RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ OKRĘG KATOWICE, organizacja paramilitarna, kombatancka (zał. 19 IV 1925); pierwotnie należała do Związku Rezerwistów Ziem Zachodnich Rzeczpospolitej Polskiej w Poznaniu; od 1927 do OZPR. w Warszawie, prorządowa; od 1928 w Federacji Związków Obrońców Ojczyzny, członek ►Wojewódzkiego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Katowicach; działalność charytatywna (gwiazdki dla wdów i sierot), sportowa (►strzelectwo sportowe – na poziomie wyczynowym od l. 30. XX w. w ►Klubie Strzeleckim OZPR w Katowicach oraz ►kręglarstwo – organizator mistrzostw Śląska w 1929); filie: ►Ligota, ►Katowice, ►Janów, ►Roździeń; siedziba centrali: ul. Stawowa 19, Plebiscytowa 1; prezesi: Alojzy Mamok, J. Makosz; Jan Przybyła, Feliks Kupilas; działacz: Bernard Mączyński; 19 kół w powiecie katowickim; liczba członków: 1114 (1929), 4287 (1937).
A. Steuer: Kultura fizyczna w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; M. Jabłonowski, Sen o potędze Polski. Z dziejów ruchu byłych wojskowych w II Rzeczypospolitej 1918–1939. Olsztyn 1998; P. Rozwadowski: Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego 1927–1939. Warszawa 2000.

OGRODY JORDANOWSKIE, zob. ►Jordanowskie ogrody

OGRÓD JORDANOWSKI W ZAŁĘŻU, przy ul Gliwickiej, w parku załęskim, pierwszy na terenie Katowic, założony w 1938 r., zajmował obszar 2 ha z budynkiem otoczonym dużym parkiem z dwoma czynnymi basenami i ich zapleczem; przebudowany w 1974 r.; na jego terenie stoi Młodzieżowy Dom Kultury nr 2.
APK, zesp. Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Katowice-Śródmieście-Załęże, sygn. 59; Prezydium Wojewódzkej Rady Narodowej Katowice Kuratorium Okręgu Szkolnego, sygn. 108; H. Śliwowska, K. Wędrowski: Ogrody jordanowskie. [Cz. 1]. Warszawa 1937; H. Śliwowska, K. Wędrowski: Ogrody jordanowskie. [Cz. 2]. Warszawa 1937.

OKRĘG KATOWICKI POLSKIEGO ZWIĄZKU GIMNASTYCZNEGO, zał. 1947, zastąpił ►Dzielnicę Śląską Związku Towarzystw Gimnastycznych w Polsce; siedziba mieściła się w Katowicach (lokale m.in. przy ul. Dąbrowskiego, ul. Stanisława, ul. Mikołowskiej). W 1949 zorganizował w Katowicach MP w gimnastyce sportowej. W l. 1950–1956 był sekcją gimnastyki ►Wojewódzkiego Komitetu Kultury Fizycznej w Katowicach (do 1957 zajmował się akrobatyką sportową), w l. 1973–1980 – sekcją gimnastyki ►Wojewódzkiej Federacji Sportu w Katowicach. W 1957 zrzeszał 15, w 1965 – 35, a w 1975 – 23 kluby sportowe, w tym katowickie: ►Baildon Katowice, ►Gwardia Katowice, ►Naprzód Janów, MKS ►Pałac Młodzieży Katowice, ►Sparta Katowice, ►Start Katowice, ►Zryw Katowice przy Technikum Wychowania Fizycznego w Katowicach uczniowskie kluby: ►„19”, ►Carramba. W 1974 pod opieką okręgu znajdowało się 2237 zawodników. Działacze: Paweł Chrószcz, Lesław Euchstachewicz, Tadeusz Ślusarek.
G. Bielec: Lata świetności i upadku polskiej gimnastyki sportowej w PRL (1945–1989). Rzeszów 2012.

OKRĘG KATOWICKI STOWARZYSZENIA MŁODZIEŻY POLSKIEJ, zob. ►Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej Okręg Katowicki.

OKRĘG ŚLĄSKI ZJEDNOCZENIA KURKOWYCH BRACTW STRZELECKICH RP, jedna ze struktur regionalnych związku ogólnopolskiego, założona w 1926 roku, 500 członków (1937), tworzyły go bractwa w: Chorzowie Dąbrówce Wielkiej, Katowicach, Lublińcu, Mikołowie, Piekarach Śl., Pszczynie, Siemianowicach, Tarnowskich Górach, Wielkich Hajdukach, Żorach; działaczami byli m.in.: Jan Flieger, dr Jan Hlond, Karol  Koźlik, ks. Franciszek Xawery Ścigała. Okręg był organizatorem IV Kongresu Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP przygotowanego z okazji dziesiątej rocznicy przyłączenia Górnego Śląska do Polski.
„Rocznik Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP na rok 1937–1938”.

OKRĘGOWY KOMITET SZYBOWCOWY KATOWICE, regionalna centrala szybownictwa (V 1933–1936) przy ►Aeroklubie Śląskim w Katowicach. Komitet zrzeszał 29 terenowych sekcji szybowcowych ►Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej Województwa Śląskiego i powiatów: zawierciańskiego i będzińskiego (od 1934), które zmieniły nazwy na Koła Szybowcowe; powołał do życia Szkołę Szybowcową na górze Chełm k. Goleszowa.
A. Steuer: Z dziejów szybownictwa w województwie śląskim 1928–1939. W: „Kronika Katowic”. T. 5. Katowice 1995.

OKRĘGOWY OŚRODEK WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KATOWICACH, instytucja zajmująca się kulturą fizyczną, zał. 1 II 1927, filia w Siemianowicach (1929); obejmował zasięgiem całe województwo śląskie, powiaty przygraniczne województwa krakowskiego i kieleckiego oraz Zagłębie Dąbrowskie (1935); w 1939 uległ likwidacji; na skoszarowanych kursach szkolił instruktorów wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego, przodowników niektórych dyscyplin sportu (boks, kolarstwo, lekkoatletyka, narciarstwo, pływanie, szermierka); prowadził osobne kursy dla kobiet. Siedziby: ul. św. Jana 15, ►Dom Sportowy przy ul. Raciborskiej 1 w Katowicach; z jego inicjatywy powstały: ►Klub Hokejowy Katowice, ►Śląski Klub Lekkoatletyczny; zatrudniał absolwentów Centralnej Szkoły Wojskowej Gimnastyki i Sportu, Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego w Warszawie; czołowi instruktorzy: Felicjan Gilewski, Roman Ostałowski, Tadeusz Paczkowski; kier.: Józef Uhacz, Bronisław Schlichtinger.
30 lat Akademii Wychowania Fizycznego w Katowicach 1970–2000. (Kserokopia w zbiorach biblioteki AWF Katowice)

Siedziba Okręgowego Ośrodka  Wychowania Fizycznego w Katowicach

OKTAGON KATOWICE, UKS, założony 13 października 2013 roku w Szopienicach, przy ul. Wiosny Ludów 22, prowadzi sekcje judo i jujitsu, członek ►Śląskiego Związku Judo.
https://klubysportowe.pl/klub/uczniowski-klub-sportowy-oktagon

OLIMP KATOWICE, Terenowe Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej zał. w 1971 pod patronatem Katowickiej Spółdzielni Mieszkaniowej; sekcje: karate, kulturystyki, kaskaderska. Założyciel: Jerzy Drynda.
J. Jasiak: Olimp – ognisko kaskaderów. W: Trzydziestolecie Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej. Warszawa 1989.

OLIMPIA SZOPIENICE, KS, sekcja hokeja na lodzie, wzmiankowany w 1933.
A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008.

OLIMPIJCZYCY KATOWICCY; do 1924 roku katowiccy sportowcy nie brali udziału w igrzyskach olimpijskich, pierwszy na zawody tej rangi wyjechał bramkarz reprezentacji piłkarskiej Emil Goerlitz, ale w turnieju nie wystąpił – drużyna Polski po pierwszym, przegranym meczu z Węgrami odpadła z turnieju w Paryżu. Debiut sportowców katowickich, szopienickich i giszowieckich miał miejsce w 1928 roku podczas IX letnich igrzysk olimpijskich w Amsterdamie. Uczestniczyło w nich ośmiu sportowców: trzy lekkoatletki, dwóch bokserów, dwóch zapaśników w stylu klasycznym oraz pływaczka, a ponadto jedna osoba wystąpiła w międzynarodowym pokazie gimnastycznym; do Amsterdamu wyjechała też jedna lekkoatletka, ale na starcie nie stanęła wskutek niedyspozycji. Ekipie przewodził późniejszy wicewojewoda śląski dr Tadeusz Saloni. Z powodu ogólnoświatowego kryzysu gospodarczego reprezentacja Polski na igrzyska w Los Angeles w 1932 roku była bardzo nieliczna i nie znalazł się w niej żaden katowicki sportowiec. Dopiero w 1936 roku po raz pierwszy katowiczanin – Mieczysław Kasprzycki, hokeista na lodzie – wystartował w zimowych igrzyskach olimpijskich. W letnich igrzyskach w Berlinie debiutowali natomiast katowiccy szermierze, gimnastyczki, piłkarze nożni, lekkoatleta i dwóch pływaków. W latach okupacji niemieckiej spośród katowickich olimpijczyków zginęli Antoni Węglarczyk, Helmut Barysz, Jerzy Snopek. W igrzyskach rozegranych w 1948 roku udział wzięli hokeiści na lodzie (w zimowych) i szermierze (w letnich). Do 1992 roku reprezentantami byli przede wszystkim zawodnicy klubów związanych z przemysłem, zaś od 1998 główną siłą stał się AZS AWF Katowice.
Lista olimpijczyków katowickich obejmuje 233 nazwiska (zob. tabela 1), do tej kategorii zalicza się sportowców, którzy w czasie rozgrywania zawodów olimpijskich byli członkami jednego z klubów katowickich lub którzy w czasie trwania igrzysk reprezentowali inne kluby, ale w trakcie kariery sportowej występowali też w klubach katowickich. Sportowcy ci byli bądź są nadal przedstawicielami następujących dyscyplin: biathlonu, biegów narciarskich. bobslejów, boksu, dżudo, gimnastyki sportowej, hokeja na lodzie, hokeja na trawie, kajakarstwa, kolarstwa szosowego, kombinacji norweskiej, koszykówki, lekkoatletyki, narciarstwa alpejskiego, piłki nożnej, pływania, podnoszenia ciężarów, saneczkarstwa, siatkówki, snowboardu, szermierki, tenisa, tenisa stołowego i zapasów w stylu klasycznym; reprezentowali łącznie czterdzieści klubów (patrz tabela 2), dwudziestu pięciu z nich zostało medalistami olimpijskimi (zob. tabela 3), ich listę otwarli Zygmunt Pawlas i Ryszard Zub w drużynowym turnieju szablowym. Pierwszą mistrzynią olimpijską w 2010 roku została Justyna Kowalczyk, biegaczka narciarska. Wcześniej medale zdobywali sportowcy zaliczeni do drugiej z ww. grup olimpijczyków katowickich – jeszcze przed wybuchem II wojny światowej należał do nich Adam Papée, medalista olimpijski w szermierce w latach 1928 i 1932, pod koniec lat 30. XX wieku członek Śląskiego Klubu Szermierczego w Katowicach (zob. ►Pierwszy Śląski Klub Szermierczy Katowice). Po II wojnie światowej w tej grupie znaleźli się tacy sportowcy, jak: Wojciech Zabłocki, Marian Foik, Tadeusz Walasek czy Janusz Sidło, którzy sportową karierę zaczynali w klubach katowickich, a kończyli w Warszawie. Miejsca punktowane zajęło 127 katowickich olimpijczyków (zob. tabela 4).
B. Tuszyński, H. Kurzyński: Leksykon olimpijczyków polskich 1924–2006. Warszawa 2007.

REPREZENTANCI POLSKI 1924-1939

 

Lp. Imię i nazwisko Klub Dyscyplina IO MŚ ME Mecze międzypaństwowe
1. Jan Górny BKS Katowice, PKS Katowice Boks 1928 1930 1928-1930
2. Jerzy Kupka PKS Katowice Boks 1928
3. Alojzy Moczko PKS Katowice Boks 1933
4. Wiktor Moczko TG „Sokół II” Katowice Boks 1929-1931
 5. Stanisław Piłat PKS Katowice Boks 1936 1934, 1939
 6. Teodor Pyka PKS Katowice Boks 1929
7. Jerzy Snopek BKS Katowice, Boks 1928 1928
8. Zygfryd Wende PKS Katowice Boks 1925
9. Józef Wieczorek PKS Katowice Boks 1930
10. Teodor Wystrach PKS Katowice Boks 1934, 1939
11. Wilhelm Breguła TG „Sokół” Bogucice Gimnastyka sportowa 1934, 1938 1936, 1938
12. Marta Majowska TG „Sokół” Brynów Gimnastyka sportowa 1936 1938
13. Matylda Osadnik TG „Sokół” Załęże Gimnastyka sportowa 1936 1938
14. Walter Arlt „Dąb”  Katowice Hokej na lodzie 1935
15. Mieczysław Burda „Dąb” Katowice Hokej na lodzie 1938, 1939 1938, 1939 1937
16. Henryk Jarecki „Dąb” Katowice Hokej na lodzie 1939 1939
17. Mieczysław Kasprzycki ŚKH Katowice, „Dąb” Katowice Hokej na lodzie 1936 1937-1939 1937-1939 1937-1939
18. Witalis Ludwiczak „Pogoń Katowice Hokej na lodzie 1936 1937. 1938 1935, 1937
19. Marian Nowak „Dąb” Katowice Hokej na lodzie 1936
20. Kazimierz Tarłowski „Dąb” Katowice Hokej na lodzie 1936 1938
21. Herbert Ursoń „Dąb” Katowice Hokej na lodzie 1938-1939
22. Ernest Ziaja „Dąb” Katowice Hokej na lodzie
23. Wilhelm Pyka KKK Katowice kajakarstwo 1933
24. Tinkert KKK Katowice kajakarstwo 1933
25. Emil Brozdeczko KKK Katowice kajakarstwo
26. Anna Breuer „Rozdzień ” Szopienice lekkoatletyka 1928 1928-1932
27. Genowefa Cejzik „Strzelec” Katowice lekkoatletyka 1938 1938-1939
28. Wilhelm Chmiel KPW Katowice lekkoatletyka 1931, 1933, 1935
29. Karol Czyż „Rozdzień ” Szopienice lekkoatletyka 1929-1930
30. Erwin Hilmann „Pogoń”  Katowice lekkoatletyka 1932
31. Kazimierz Drozdowski „Pogoń”  Katowice lekkoatletyka 1938
32. Gertruda Kilos „Rozdzień ” Szopienice lekkoatletyka 1928 1927-1929, 1931
33. Walerian Mucha KPW Katwice lekkoatletyka 1938-1939
34. Stefan Nowosielski „Pogoń”  Katowice lekkoatletyka 1931-1934
35. Paweł Orłowski „Pogoń”  Katowice lekkoatletyka 1935
36. Henryk Praski „Strzelec”  Katowice lekkoatletyka 1938
37. Wilhelm Schneider „Pogoń”  Katowice lekkoatletyka 1936 1938 1931-1939
38. Otylia Tabacka-Kałużowa KKS Katowice lekkoatletyka 1928 1938 1928-1932 1934-1935,  1938-1939
39. Antoni Węglarczyk Dzielnica Śląska TG „Sokół” lekkoatletyka 1938
40. Irena Skorupska TKKF Katowice łucznictwo 1938
41. Walter Grobert ŚTŁ Katowice Łyżwiarstwo figurowe 1935
42. Erwin Kalus ŚTŁ Katowice Łyżwiarstwo figurowe 1937-1939 1936, 1938-1939
43. Stefania Kalus ŚTŁ Katowice Łyżwiarstwo figurowe 1937-1939 1936, 1938-1939
44. Jan Czepczor ŚKN Katowice narciarstwo 1939
45. Jan Haratyk ŚKN Katowice narciarstwo 1939
46. Edward Dytko „Dąb” Katowice Piłka nożna 1936 1938
47. Emil Görlitz IFC Katowice Piłka nożna 1924
48. Wilhelm Góra „Pogoń”  Katowice Piłka nożna 1938 1935-1939
49. Erwin Kossok IFC Katowice Piłka nożna 1928-1932
50. Stefan Kisieliński PKS Katowice Piłka nożna 1926-1927
51. Edward Konieczny „Pogoń”  Katowice Piłka nożna 1927
52. Karol Kossok IFC katowice Piłka nożna 1928-1932
53. Adolf Krzyk „Pogoń”  Katowice Piłka nożna 1937-1939
54. Paweł Lubina „Diana” Katowice, „Pogoń”  Katowice Piłka nożna 1926-1927
55. Leonard Malik „Pogoń”  Katowice Piłka nożna 1930
56. Erwin Nyc „Pogoń”  Katowice Piłka nożna 1938
57. Karol Pazurek IFC katowice Piłka nożna 1928-1932
58. Kurt Pohl IFC Katowice Piłka nożna 1926
59. Eugeniusz Baron „Pogoń”  Katowice Piłka  ręczna „11” 1936
60. Józef Ditrich „Pogoń”  Katowice Piłka  ręczna „11” 1938
61. Wilhelm Grolik „Pogoń”  Katowice Piłka  ręczna „11” 1936
62. Henryk Kazek „Pogoń”  Katowice Piłka  ręczna „11”
63. Franciszek Klukowski „Pogoń”  Katowice Piłka  ręczna „11” 1938 1938
64. Konieczko ATV Katowice Piłka  ręczna „11” 1938
65. Karol Piechula „Pogoń”  Katowice Piłka  ręczna „11” 1936
66. Antoni Palica „Pogoń”  Katowice Piłka  ręczna „11” 1939
67. Zygfryd Piechula „Pogoń”  Katowice Piłka  ręczna „11” 1938 1936–1937
68. Rudolf Ziaja „Pogoń”  Katowice Piłka  ręczna „11” 1938 1936-1939
69. Helmut Barysz EKS Katowice pływanie 1936
70. Ilse Boll EKS Katowice pływanie 1938
71. Erna Fitzówna TP „23” Giszowiec-Nikiszowiec pływanie
72. Dorota Fonfarówna EKS Katowice pływanie 1938
73. Fritschówna TP  „23”  Giszowiec- Nikiszowiec pływanie 1928-1930
74. Oskar Hallor TP „23” Giszowiec- Nikiszowiec Piłka wodna, 1938
75. Ewald Heidrich Dąb Katowice pływanie 1936-1939
76. Magdalena Jarkulisz- Niedobecka ŚKLA Katowice pływanie 1930-31
77. Jan Jędrysek TP „23” Giszowiec Nikiszowiec Piłka wodna, pływanie 1938-1939
78. Ernest Scholz EKS Katowice Piłka wodna, Przed 1936
79. Georg Schwaen EKS Katowice Piłka wodna, Przed 1936
80. Adam Szczepański TP „23” Giszowiec Nikiszowiec Piłka wodna, 1938
81. Rozalia Kajzer-Piesiur TP „23” Giszowiec Nikiszowiec pływanie 1928 1927 1927-29
82. Jan Kaputek ŚKLA Katowice pływanie 1930
83. Joachim Karliczek EKS Katowice pływanie 1936 1931, 1934 1930-1938
84. Lotta Raszwordówna Śląski Klub Lekkoatletyczny Katowice pływanie 1930
85. Henryka Szmidtówna TP  „23”  Giszowiec-Nikiszowiec pływanie 1930
86. Urszula Zakrzewska TP  „23”  Giszowiec-Nikiszowiec pływanie 1927
87. Helmut Bredlich „Dąb” Katowice Skoki do wody 1938
88. Wilhelm Breguła TP „23” Giszowiec Nikiszowiec Skoki do wody Przed 1936
89. Rudolf März EKS Katowice TP „23” Giszowiec Nikiszowiec Skoki do wody 1927 1929-1939
90. Zofia Szczepańska „Dąb” Katowice Skoki do wody 1938-1939
91. Ziaja „Dąb” Katowice Skoki do wody 1931-1939
92. Wilhelm Augustyn „Strzelec” Wełnowiec Podnoszenie  ciężarów 1937
93. Stefan Niedziela „Strzelec”  Wełnowiec Podnoszenie  ciężarów 1937
94. Teodor Zaczyk PKS Katowice szermierka 1936 1934
95. Antoni Sobik PKS Katowice szermierka 1936 1934
96. Rajmund Karwicki PKS Katowice szermierka 1936
97. Artur Bawrowski Klub Tenisowy „Pogoń”  Katowice Tenis ziemny 19381939
98. Walenty Bratek Klub Tenisowy „Pogoń” Katowice Tenis ziemny 1935
99. Kazimierz Tarłowski Klub Tenisowy „Pogoń” Katowice Tenis ziemny 1933, 1937
100. Jan Gałuszka TG „Sokół” II Katowice Zapasy st. klasyczny 1928 1927, 1931, 1933, 1935 1931
101. Alojzy Gardawski TG „Sokół” II Katowice Zapasy st. klasyczny 1931
102. Henryk Ganzera TG „Sokół” II Katowice Zapasy st. klasyczny 1928 1929, 1931, 1933
103. Teodor Krysmalski TG „Sokół” II Katowice Zapasy st. klasyczny 19351937 1936, 1937
104. Józef Matloch „TG Sokół II Katowice Zapasy st. klasyczny 1927
105. Konstanty Moczko TG Sokół II Katowice Zapasy st. klasyczny 1927
106. Moritz Morgenstern TG „Sokół” Katowice Zapasy st. klasyczny 1928
107. Paweł Ruda TG „Sokół” II Katowice Zapasy st. klasyczny 1934
108. Henryk Staniczek PKS Katowice Zapasy st. klasyczny 1937
109. Eryk Urgacz TG „Sokół” II Katowice Zapasy st. klasyczny 1936

 

 

* Kursywą oznaczono daty igrzysk olimpijskich, podczas których sportowcy – w swej karierze występujący w klubach katowickich – byli członkami innych klubów.

** Igrzyska olimpijskie w Tokio, zaplanowane na rok 2020, odbyły się z powodu pandemii COVID-19 rok później.

B. Tuszyński, H. Kurzyński: Leksykon olimpijczyków polskich 1924–2006. Warszawa 2007.

Medaliści olimpijscy – zawodnicy reprezentujący w trakcie swej kariery kluby katowickie 

Lp. Imię i nazwisko Złoto Srebro Brąz Medale łącznie
1. Robert Korzeniowski 4 0 0 4
2. Anita Włodarczyk 3 0 0 3
3. Justyna Kowalczyk 2 1 2 5
4. Otylia Jędrzejczak 1 2 0 3
5. Justyna Święty-Ersetic 1 1 0 2
6. Dawid Tomala 1 0 0 1
7. Ryszard Zub 0 2 1 3
8. Tadeusz Walasek 0 1 1 2
9. Zabłocki Wojciech 0 1 1 2
10. Zygmunt Pawlas 0 1 0 1
11. Janusz Sidło 0 1 0 1
12. Roman Bierła 0 1 0 1
13. Andrzej Supron 0 1 0 1
14. Jan Dołgowicz 0 1 0 1
15. Andrzej Sypytkowski 0 1 0 1
16. Piotr Świerczewski 0 1 0 1
17. Justyna Iskrzycka 0 1 0 1
18. Adam Papée 0 0 2 2
19. Krystyna Czajkowska 0 0 1 1
20. Marek Seweryn 0 0 1 1
21. Barbara Wysoczańska 0 0 1 1
22. Lucyna Langer (Langer-Kałek) 0 0 1 1
23. Paweł Fajdek 0 0 1 1
24. Martyna Wenglarczyk 0 0 1 1
25. Henryk Nielaba 0 0 1 1

B. Tuszyński, H. Kurzyński: Leksykon olimpijczyków polskich 1924–2006. Warszawa 2007.

Zawodnicy w swej karierze występujący w katowickich klubach, którzy zajęli punktowane miejsca (1–8) w igrzyskach olimpijskich 

Lp. Imię i nazwisko Klub katowicki IO Dyscyplina Liczba zdobytych punktów
1. Justyna Kowalczyk AZS AWF Katowice 2006, 2010, 2014, 2018 narciarstwo klasyczne 50
2. Robert Korzeniowski AZS AWF Katowice 1992, 1996, 2000 lekkoatletyka 33
3. Anita Włodarczyk AZS AWF Katowice 2012*, 2016, 2021**, 2024 lekkoatletyka 29
4. Wojciech Zabłocki MKS Katowice 1952, 1956, 1960, 1964 szermierka 23
5. Ryszard Zub Baildon Katowice 1956, 1960, 1964 szermierka 20
6. Otylia Jędrzejczak Pałac Młodzieży Katowice 2000, 2004, 2008, 2012 pływanie 19
7. Marian Foik Spójnia Katowice 1956, 1960, 1964 lekkoatletyka 18
8. Justyna Święty-Ersetic AZS AWF Katowice 2012, 2016, 2021, 2024 lekkoatletyka 17
9. Adam Papée Pierwszy Śląski Klub Szermierczy 1924. 1928, 1932 szermierka 17
10. Janusz Sidło Stal Katowice 1952, 1956, 1960, 1964, 1968 lekkoatletyka 15
11. Tomasz Sikora AZS AWF Katowice 1994, 1998, 2002, 2006, 2010 biathlon 14
12. Józef Nowara Baildon Katowice 1968, 1972, 1976 szermierka 14
13. Barbara Wysoczańska Baildon Katowice 1976 szermierka 14
14. Andrzej Sypytkowski Gwardia Katowice 1988, 1992 kolarstwo 13
15. Edward Nielaba MKS Katowice, Górnik 20 Katowice 1964, 1968, 1972 szermierka 13
16. Andrzej Supron GKS Katowice 1972, 1976, 1980 zapasy st. klasyczny 13
17. Tadeusz Walasek Górnik 20 Katowice 1956, 1960, 1964 boks 12,5
18. Krystyna Czajkowska Kolejarz Katowice 1964, 1968 siatkówka 12
19. Marek Seweryn HKS Szopienice 1980, 1988 podnoszenie ciężarów 11
20. Alfred Kucharczyk Zryw Katowice, Sparta Katowice 1960, 1964 gimnastyka sportowa 10
21. Paweł Fajdek AZS AWF Katowice 2012, 2016, 2021, 2024 lekkoatletyka 10
22. Antoni Sobik Policyjny KS Katowice 1936, 1948 szermierka 9,5
23. Monika Hojnisz AZS AWF Katowice 2014, 2018, 2022 biathlon 9
24. Blanka Iselonis AZS AWF Katowice 2006 snowboard 9
25. Barbara Wolnicka-Szewczyk Pałac Młodzieży Katowice, GKS Katowice 1992 szermierka 9
26. Krystyna Pałka AZS AWF Katowice 2006, 2010, 2014, 2018 biathlon 8
27. Dawid Tomala AZS AWF Katowice 2012, 2021 lekkoatletyka 8
28. Katarzyna Wasick AZS AWF Katowice 2012, 2016, 2021, 2024 pływanie 8
29. Tadeusz Obłój Baildon Katowice 1972, 1976, 1980 hokej na lodzie 7,5
30. Henryk Brommer (Bromowicz) Siła Giszowiec 1948, 1952, 1956 hokej na lodzie 7
31. Piotr Świerczewski GKS Katowice 1992 piłka nożna 7
32. Jerzy Janikowski GKS Katowice 1972, 1976 szermierka 7
33. Zygmunt Pawlas Górnik 20 Katowice 1952, 1956 szermierka 7
34. Roman Bierła GKS Katowice 1980 zapasy st. klasyczny 7
35. Jan Dołgowicz GKS Katowice 1980 zapasy st. klasyczny 7
36. Barbara Eustachiewicz Gwardia Katowice 1960, 1964 gimnastyka sportowa 6
37. Robert Góralczyk Baildon Katowice 1972, 1976 hokej na lodzie 6
38. Andrzej Tkacz GKS Katowice 1972, 1976 hokej na lodzie 6
39. Alfred Gansiniec OMP Giszowiec, Siła Giszowiec, Górnik Janów 1948, 1952 hokej na lodzie 6
40. Jacek Mickiewicz Gwardia Katowice 1992 kolarstwo 6
41. Lucyna Langer (Langer-Kałek) Start Katowice 1980 lekkoatletyka 6
42. Konrad Niedźwiedzki AZS AWF Katowice 2018 łyżwiarstwo szybkie 6
43. Sylwia Jaśkowiec AZS AWF Katowice 2010, 2014, 2018 narciarstwo klasyczne 6
44. Helena Macher Katowicki Klub Sportowy Górnik Katowice, GKS Katowice 1964, 1968 saneczkarstwo 6
45. Wiesław Jobczyk Baildon Katowice 1976, 1980, 1984 hokej na lodzie 5,5
46. Andrzej Zabawa Baildon Katowice 1976, 1980, 1984 hokej na lodzie 5,5
47. Henryk Horwat AZS Katowice 1980 hokej na trawie 5
48. Andrzej Myśliwiec AZS Katowice 1980 hokej na trawie 5
49. Zuzanna Radecka AZS AWF Katowice 2000, 2004 lekkoatletyka 5
50. Kornelia Marek AZS AWF Katowice 2010, 2014 narciarstwo 5
51. Ewald Dytko Dąb Katowice 1936 piłka nożna 5
52. Spirydion Albański Pogoń Katowice 1936 piłka nożna 5
53. Wilhelm Góra Pogoń Katowice 1936 piłka nożna 5
54. Leszek Skorupa HKS Szopienice 1976 podnoszenie ciężarów 5
55. Irena Pawełczyk Start Katowice, Katowicki Klub Sportowy Górnik Katowice 1964 saneczkarstwo 5
56. Teodor Zaczyk Policyjny KS Katowice, Pogoń Katowice, Stal Katowice 1936, 1948 szermierka 5
57. Henryk Tomanek GKS Katowice 1976 zapasy st. klasyczny 5
58. Marek Marcińczyk GKS Katowice 1976, 1980 hokej na lodzie 4,5
59. Weronika Nowakowska-Ziemniak AZS AWF Katowice 2010, 2014, 2018 biathlon 4
60. Alfred Wróbel Siła Giszowiec, Górnik Janów, Górnik Katowice 1952, 1956 hokej na lodzie 4
61. Ryszard Skowronek AZS Śląsk Katowice 1972, 1976 lekkoatletyka 4
62. Jakub Majerski AZS AWF Katowice 2020, 2024 pływanie 4
63. Tadeusz Siwek Górnik 20 Katowice, GKS Katowice 1968 siatkówka 4
64. Franciszek Sobczak Baildon Katowice, GKS Katowice 1968 szermierka 4
65. Leszek Bandach GKS Katowice, AZS AWF Katowice 1988 szermierka 4
66. Jerzy Kopański GKS Katowice 1988 zapasy st. klasyczny 4
67. Marta Majowska TG Sokół Brynów 1936 gimnastyka sportowa 3
68. Matylda Ossadnik TG Sokół Załęże 1936 gimnastyka sportowa 3
69. Feliks Góralczyk Baildon Katowice 1972 hokej na lodzie 3
70. Karol Żurek Baildon Katowice 1976 hokej na lodzie 3
71. Mieczysław Burda Dąb Katowice 1948 hokej na lodzie 3
72. Marek Batkiewicz GKS Katowice 1972 hokej na lodzie 3
73. Kordian Jajszczok GKS Katowice 1976 hokej na lodzie 3
74. Andrzej Szczepaniec GKS Katowice 1972 hokej na lodzie 3
75. Wojciech Tkacz GKS Katowice 1972 hokej na lodzie 3
76. Leszek Tokarz GKS Katowice 1972 hokej na lodzie 3
77. Wiesław Tokarz GKS Katowice 1972 hokej na lodzie 3
78. Mariusz Kieca Górnik 20 Katowice 1972 hokej na lodzie 3
79. Jan Hampel Górnik Janów, Gwardia Katowice, Start Katowice 1952 hokej na lodzie 3
80. Roman Penczek Górnik Janów, Górnik 20 Katowice 1952 hokej na lodzie 3
81. Marian Herda Górnik 20 Katowice, Gwardia Katowice 1952 hokej na lodzie 3
82. Marian Kajzerek Naprzód Janów 1976 hokej na lodzie 3
83. Witalis Ludwiczak Pogoń Katowice 1932, 1936 hokej na lodzie 3
84. Antoni Wróbel Siła Giszowiec, Górnik Janów, Górnik 20 Katowice, Naprzód Janów 1952 hokej na lodzie 3
85. Hilary Skarzyński Siła Giszowiec, Stal Katowice, Górnik 20 Katowice, Gwardia Katowice 1948 hokej na lodzie 3
86. Tomasz Jasiński Stal Katowice 1948 hokej na lodzie 3
87. Mieczysław Kasprzycki Śląski Klub Hokejowy Katowice, Dąb Katowice 1936, 1948 hokej na lodzie 3
88. Ernest Ziaja Śląski Klub Hokejowy Katowice, Dąb Katowice, Stal Katowice, Górnik 20 Katowice 1948 hokej na lodzie 3
89. Jolanta Błędowska AZS UŚ Katowice 1980 hokej na trawie 3
90. Małgorzata Lipska AZS UŚ Katowice 1980 hokej na trawie 3
91. Maria Piątkowska Kolejarz Piotrowice 1952, 1960, 1964 lekkoatletyka 3
92. Jolanta Janota Start Katowice 1988 lekkoatletyka 3
93. Joanna Smolarek Start Katowice 1988 lekkoatletyka 3
94. Nicole Konderla AZS AWF Katowice 2022 narciarstwo klasyczne 3
95. Krystyna Machnicka-Urbańska Baildon Katowice 1972, 1976 szermierka 3
96. Grażyna Staszak GKS Katowice 1976 szermierka 3
97. Elżbieta Pawlas Górnik 20 Katowice 1960, 1968 szermierka 3
98. Leszek Kucharski Baildon Katowice 1988 tenis stołowy 3
99. Jan Górny BKS Katowice 1928 boks 2,5
100. Henryk Gruth GKS Katowice 1980, 1984, 1988, 1992 hokej na lodzie 2,5
101. Rajmund Karwicki Policyjny KS Katowice 1936, 1948 szermierka 2,5
102. Jerzy Wójcik Policyjny KS Katowice, Pogoń Katowice, Stal Katowice 1948 szermierka 2,5
103. Jerzy Twardokens Stal Katowice 1952 szermierka 2,5
104. Jan Nawrocki Stal Katowice 1948, 1952 szermierka 2,5
105. Magdalena Grzywa AZS AWF Katowice 2006 biathlon 2
106. Czesław Białas Stal Szopienice 1952, 1956, 1960 podnoszenie ciężarów 2
107. Mateusz Kurowski AZS AWF Katowice 2018, 2022 saneczkarstwo 2
108. Andrzej Małysiak GKS Katowice 1980 hokej na lodzie 1,5
109. Henryk Janiszewski Naprzód Janów 1980 hokej na lodzie 1,5
110. Ludwik Synowiec Naprzód Janów 1980 hokej na lodzie 1,5
111. Henryk Wojtynek Naprzód Janów 1980 hokej na lodzie 1,5
112. Jan Piecko Baildon Katowice 1984 hokej na lodzie 1
113. Jerzy Christ Baildon Katowice, GKS Katowice 1984, 1988 hokej na lodzie 1
114. Janusz Zawadzki Górnik Janów, Górnik 20 Katowice 1956 hokej na lodzie 1
115. Janusz Adamiec Naprzód Janów 1984, 1988, 1992 hokej na lodzie 1
116. Andrzej Hachuła Naprzód Janów, GKS Katowice 1984 hokej na lodzie 1
117. Adolf Wróbel Siła Giszowiec, Górnik Janów, Górnik 20 Katowice, GKS Katowice 1956 hokej na lodzie 1
118. Rafał Fedaczyński AZS AWF Katowice 2012, 2016 lekkoatletyka 1
119. Gertruda Kilos Roździeń Szopienice 1928 lekkoatletyka 1
120. Magdalena Czyszczoń AZS AWF Katowice 2018, 2022 łyżwiarstwo szybkie 1
121. Andżelika Wójcik AZS AWF Katowice 2022 łyżwiarstwo szybkie 1
122. Łukasz Kruczek AZS AWF Katowice 1998 narciarstwo 1
123. Tomisław Tajner AZS AWF Katowice 2002 narciarstwo 1
124. Konrad Czerniak AZS AWF Katowice 2012, 2016, 2020 pływanie 1
125. Mateusz Sochowicz AZS AWF Katowice 2018, 2022 saneczkarstwo 1
126. Roman Kierpacz GKS Katowice 1980 zapasy st. klasyczny 1
127. Wilhelm Schneider Pogoń Katowice 1936 lekkoatletyka 0,6

* Kursywą zaznaczono rok rozegrania igrzysk olimpijskich, podczas których reprezentant Polski, w swej karierze występujący w jednym z katowickich klubów, był członkiem innego klubu

** Igrzyska olimpijskie w Tokio, zaplanowane na rok 2020, odbyły się z powodu pandemii COVID-19 rok później

B, Tuszyński, H. Kurzyński: Leksykon olimpijczyków polskich 1924–2006, Warszawa.

Kluby katowickie, w których występowali polscy olimpijczycy 

Lp. Klub Liczba olimpijczyków
1. AZS Katowice 4
2. AZS Śląsk Katowice 1
3. AZS UŚ Katowice 2
4. AZS AWF Katowice 73
5. Baildon (Stal) Katowice 26
6. Bokserski Klub Sportowy Katowice 2
7. Dąb Katowice 4
8. Dzielnica Śląska Związku Towarzystw Gimnastycznych Sokół 1
9. EKS Katowice 2
10. Giszowieckie Towarzystwo Tenisowe 1
11. GKS Katowice 33
12. Górnik 20 (Górnik) Katowice 21
13. Górnik Murcki 1
14. Gwardia Katowice 7
15. HKS (Stal) Szopienice 3
16. 1.FC Katowice 1
17. Iskra Katowice 2
18. Katowicki Klub Hokejowy 4
19. Katowicki Klub Łyżwiarski Katowice 1
20. Kolejarz (KKS) Katowice 1
21. Kolejarz Piotrowice 1
22. Lider Katowice 1
23. Międzyszkolny Klub Sportowy Katowice 1
24. Naprzód (Górnik) Janów 20
25. OMP Giszowiec 2
26. Pałac Młodzieży Katowice 3
27. Pierwszy Śląski Klub Szermierczy 1
28. Piętka Katowice 1
29. Pogoń (Pogoń Stal) Katowice 9
30. Policyjny Klub Sportowy Katowice 5
31. Roździeń Szopienice 2
32. Siła Giszowiec 6
33. Sparta Katowice 1
34. Spójnia Katowice 1
35. Start Katowice 8
36. Śląski Klub Hokejowy Katowice 2
37. Śląski Klub Sportowy Górnik Katowice 3
38. Towarzystwo Gimnastyczne Sokół Brynów 1
39. Towarzystwo Gimnastyczne Sokół II Katowice 2
40. Towarzystwo Gimnastyczne Sokół Załęże 1
41. Towarzystwo Pływackie 23 Giszowiec-Nikiszowiec 1
42. Unia Dąbrówka Mała 1
43. Zryw Katowice 2

B. Tuszyński, H. Kurzyński: Leksykon olimpijczyków polskich 1924–2006. Warszawa 2007.

OLIMPIJCZYK KATOWICE, klub bokserski (K–1, boks olimpijski, thai boks, MMA) zrzeszający kobiety i mężczyzn), założony w 2016 roku, z siedzibą przy ul. W. Witosa (klub miał także siedzibę w lokalu przy ul. S. Kossutha); osiągnięcia: 1 (0–0–1) brązowy medal MP (2023) – Julia Michałek (kat. do 70 kg).
https://spis.ngo.pl/92784-klub-sportowy-olimpijczyk

OMTUR, ORGANIZACJA MŁODZIEŻY TOWARZYSTWA UNIWERSYTETÓW ROBOTNICZYCH W KATOWICACH, struktura ►młodzieżowego ruchu; przybudówka Polskiej Partii Socjalistycznej, założona w 1926; razem z Robotniczym Stowarzyszeniem Kulturalno-Oświatowym „Siła”; Deutscher Sozialistischer Jugendbund i Związkiem Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej powołała do życia Federację Związków Socjalistycznej Młodzieży w Polsce; w l. 1936–1939 nieistniejąca, rozwiązana przez PPS (wskutek infiltracji Komunistycznej Partii Polski) na Śląsku oddziały OMTUR przekształciły się w grupy Młodzieży Socjalistycznej; reaktywowana 8–9 X 1944 w Lublinie; w Katowicach pierwsze OMTUR-y (rekrutujące się s;pośród dawnych członków tej organizacji, Czerwonego Harcerstwa, Młodzieży Socjalistycznej) powstały na przełomie II–III 1945 w ►Dębie, ►Załężu, ►Załęskiej Hałdzie, ►Zawodziu i ►Śródmieściu; równolegle, przy silnym poparciu PPS, powstawały zakładowe koła OMTUR (Fabryka Porcelany Giesche, Montana, Moj, huty „Baildon” i „Ferrum”); od 1946 szkolne koła (Miejski Instytut Kształcenia Handlowego, Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe); 1050 członków w 7 kołach (1945), nad którymi pieczę sprawował Miejski Komitet OMTUR w składzie: S. Beldoch, S. Pokorski, M. Kampa; do aktywnych członków należał Edward Babiuch (późniejszy sekretarz KC PZPR i premier); działalność: polityczna: umacnianie władzy ludowej (milicja robotnicza, udział w kampanii propagandowej przed referendum, agitacja przedwyborcza do Sejmu Ustawodawczego w 1947), współudział w odbudowie kraju, od 1947 we współzawodnictwie pracy; działalność kulturalno-oświatowa: zasługi w powstaniu Gimnazjum i Liceum dla Dorosłych w Katowicach; kursy stenografii, czytania i pisania po polsku, przysposobienia kupieckiego prowadzone w ramach sekcji i zespołów: tanecznych, świetlicowych (od 25 II 1945), muzycznych; sportowych (przeciwny idei upaństwowienia sportu realizowanej m.in. przez ►Wojewódzki Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego), sekcje: ►tenisa stołowego, ►piłki nożnej, ►koszykówki, ►siatkówki), imprezy zamknięte (tylko dla członków organizacji); KS OMTUR Szopienice (1932–1937 i 1945–1948); uległ likwidacji 22 VII 1948 po zjeździe zjednoczeniowym tzw. postępowych organizacji młodzieżowych (►Związku Walki Młodych, OMTUR, ►Związku Harcerstwa Polskiego, Związku Młodzieży Demokratycznej); organ prasowy: „Młodzi Idą”.
J. Walczak: Robotnicze drogi Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego (do roku 1939). Katowice 1985; P. Greiner: Słownik organizacji młodzieżowych w województwie śląskim w latach 1922–1939. Katowice 1993; A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; Z. Studencki: Organizacja Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych. „Rocznik Katowicki” 1980.

ORBIS, założone 1920 we Lwowie jako Polskie Biuro Podróży O., początkowo przedsiębiorstwo prywatne; od 1928 roku prowadziło działalność na terenie Małopolski, w Katowicach od początku lat 30. XX w.; przez wiele dziesięcioleci było potentatem na rynku ►biur turystycznych, nastawionym na zamożniejszych klientów, od 1933 spółka z o.o., z siedzibą przy ul. Pocztowej 1 (1937) – jako jednego z 91 (1938) oddziałów terenowych; działalność została przerwana w czasie wojny, wznowiona w 1945 roku. O. podlegał Ministerstwu Komunikacji; na początku lat 50. XX w. stanowiąc jeden z oddziałów Centralnego Zarządu Przedsiębiorstw Usługowych, przejął hotele i restauracje o najwyższym standardzie (wśród nich hotel ►Monopol), restauracje dworcowe, wagony sypialne, prowadził sprzedaż biletów do kin i teatrów. Po odwilży październikowej powrócił do organizacji wycieczek zagranicznych (początkowo do krajów tzw. demokracji ludowej i Jugosławii); od 1960 prowadził wyłącznie działalność turystyczną (zob. ►Wars); od 1972 Zjednoczenie Gospodarki Turystycznej O. (podlegał mu ►Sport-Tourist); siedziby przy ul.: Warszawskiej 4, Młyńskiej 1 (1959), Korfantego 2. Po 1990 roku Przedsiębiorstwo Państwowe O. stało się jednoosobową spółką Skarbu Państwa, a w 1993 wydzielono z niej dwie spółki zależne: Orbis Travel (ogłosił bankructwo w 2010) oraz Orbis (który zajmował się hotelarstwem).
Jerzy Gaj: Dzieje turystyki w Polsce. Warszawa 2008.

ORGANIZACJE PARAMILITARNE, zob. ►Paramilitarne organizacje.

ORIENTACJA SPORTOWA, grupa dyscyplin sportowych obejmująca biegi na orientację, kolarstwo na rowerach górskich (MTB) na orientację, narciarstwo na orientację; w drugiej połowie lat 50. XX w. w Polsce (w województwie katowickim) były znane jedynie marsze na orientację (bez jednolitych regulaminów zawodów, z mapami zawierającymi z zasady 30% błędów) organizowane (także na terenie Katowic) przez ►Związek Młodzieży Polskiej, Powszechną Organizację ►Służba Polsce); o.s. opartą na współczesnych zasadach wprowadziła Barbara Pacholska z Katowic, uczestniczka II Centralnego Zlotu Turystów w Czechosłowacji (1957), zawody na Jesiennym Złazie Wygów; o.s. rozwijała się trzytorowo: w ruchu turystycznym – Podkomisja Imprez na Orientację funkcjonowała w strukturach Komisji Pieszej ►PTTK Katowice (1966–1971), przekształcona w  Samodzielną Komisję INO; w katowickich kołach PTTK o.s. propagowała jednostka przy Biurze Projektów Kolejowych; w ruchu sportowym – istniały sekcje przy KS ►Start Katowice i KS ►Podlesianka 38 Podlesie;  w środowisku harcerskim  początki o. s. związane są z akcją ►Zamonit, w ramach której powstał Klub Imprez na Orientację (1979) ►Zamonit Katowice przy Komendzie ►Chorągwi Śląskiej Związku Harcerstwa Polskiego w Katowicach (jedyny aktualnie klub w tej dyscyplinie sportu w Katowicach); członek Polskiego Związku Orientacji Sportowej w Warszawie). Imprezy: Ogólnopolskie Harcerskie Zawody na Orientację (1968–1983), mistrzostwa młodzieży szkolnej w marszach na orientację, „Złoty Kompas Kolejowy”; osiągnięcia: 5 (2–2–1) medali MP (1978–1982) zdobyte przez dwa kluby: Start Katowice, Podlesianka 38 Podlesie.
Po ziemi naszej roześlem harcerzy… Z dziejów harcerstwa polskiego na Górnym Śląsku, pod red. Krystyny Heskiej-Kwaśniewicz, Katowice 2006; https://orientujsienawat.pl/pliki/Bilans%20Sezonu%201983.pdf

ORMO-ZRYW, klub założony w lutym 1947 r.; sekcje: boksu, dżiu-dżitsu, gimnastyki, strzelecko-łowiecka, fotograficzna, hippiczna, kajakarska, pływacka; siedziba przy ul. Powstańców 43.
APK Urząd Wojewódzki Śląski. Wydział Społeczno-Polityczny, sygn. 578.

ORZEŁ KATOWICE, UKS, zał. w 1996 r. przy SP nr 26, klub jednosekcyjny – zapaśniczy; z siedzibą przy ul. ►Józefowskiej, spadkobierca tradycji zapaśniczych ►GKS Katowice; 40 członków (2003); prezes: Roman Bierła; znany zawodnik: Ryszard Marciniak – srebrny medalista MMP.

ORZEŁ WEŁNOWIEC, KS, zał. w Józefowcu. Kolejne nazwy: KS Orzeł Dąb-Józefowiec (1920–1924), KS Orzeł Wełnowiec (1924–1939, 5 III 1957 – 22 I 1962), Hohenlohehütter Turn- Und Sportverein Hohenlohehütte, RKS Orzeł Wełnowiec (25 II 1945 – 1948), KS „Metalowiec” Wełnowiec (1948–1949), Koło Sportowe „Stal” przy Zakładach Cynkowych „Silesia” w Wełnowcu; fuzja z KS ►„Rapid” Wełnowiec (zob. ►RAPID-Orzeł Wełnowiec). W 1949 skupiał 375 członków. Prowadził sekcje: boksu (1925–1934, 1945), gimnastyki sportowej (1948–1950), gier sportowych (1945), hokeja na lodzie (1945), lekkoatletyczną (1924–1928), piłki nożnej (1920–1939, 1945–1962), tenisa (1925–?), tenisa stołowego (1945–1951), zapasów (1945–1962). Osiągnięcia: występy w I lidze zapasów w stylu klasyczny (1960–1961); 9 (3–2–4) medali MP (1946–1963) w zapasach. Działacze: E. Dróźdż, Tadeusz Klukowski, Wilhelm Rusecki, Sussek. Prezesi: Stefan Madej, Karol Hetwer, Filip Copik. Wybitni sportowcy: Eugeniusz Dziewior, Stanisław Maruszewski, Eugeniusz Skowronek, Ernest Szmatloch.
APK, zesp. Okręg Śląski Polskiego Związku Piłki Nożnej, sygn. Kat 87a; A. Baran: 100 lat sportu zapaśniczego w Katowicach. Katowice 2005; https://www.zapasy.org.pl „Kattowitzer Zeitung” 1924, nr 191; „Polonia” 1926, nr 151.

Osiągnięcia krajowe

MP w zapasach w stylu klasycznym

Lp. Rok Imię, nazwisko Nazwa klubu / koła organizacji sportowej Kategoria wagowa Miejsce
1. 1946 Wilhelm Grajcarek Orzeł Wełnowiec musza 2
2. 1950 Stanisław Maruszewski Stal Wełnowiec półciężka 1
3. 1953 Eugeniusz Skowronek Stal Wełnowiec lekka 3
4. 1954 Ernest Szmatłoch Stal Wełnowiec półśrednia 1
5. 1955 Józef Dziewior Stal Wełnowiec musza 1
6. 1955 Eugeniusz Skowronek Stal Wełnowiec lekka 3
7. 1960 Jan Hanusek Orzeł Wełnowiec musza 3
8. 1961 Józef Weidermann Orzeł Wełnowiec piórkowa 2
9. 1963 Józef Weidermann Orzeł Wełnowiec piórkowa 3
KS Orzeł Wełnowiec - drużyna piłki nożnej (lata 30. XX w.)

OŚRODEK PRZYGOTOWAŃ OLIMPIJSKICH W PODNOSZENIU CIĘŻARÓW (Kuźnia Olimpijczyków, jedna z dwudziestu sześciu w Polsce), otwarty w październiku 1964 roku w Domu Sportowca w Szopienicach, przy ul. Obrońców Westerplatte; funkcjonował w nieodpowiednich warunkach (m.in. namiastka siłowni) – ostatnie wzmianki o ośrodku pochodzą z drugiej połowy lat 70. XX w.
„Trybuna Robotnicza” 1971, nr 35, 1975, nr 225.

OŚRODEK PRZYGOTOWAŃ OLIMPIJSKICH W SZERMIERCE; powstały w 1962 w Katowicach przy ul. Żelaznej wg projektu Wojciecha Zabłockiego, przy założeniach programowych Polskiego Komitetu Olimpijskiego i Polskiego Związku Szermierczego.
AUM, zesp. 5, sygn. 857.

OŚRODEK REKREACJI I WYPOCZYNKU ZADOLE, w ►Parku Zadole, zespół czterech kortów tenisowych; dwa z nich posiadają nawierzchnię ceglaną typu clay tech, a dwa tradycyjną, z mączki ceglanej, do dyspozycji jest też ścianka treningowa z nawierzchnią ceglaną.
https://zzm.katowice.pl/nasze-parki/park-zadole

OŚRODEK SPORTOWY PRZY UL. ASNYKA, kompleks sportowy ►Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji, z nowoczesnym stadionem wielofunkcyjnym: z boiskami – piłkarskim z nawierzchnią syntetyczną, do baseballu z nawierzchnią z trawy naturalnej i mączki, dwoma do piłki plażowej i wielofunkcyjnym; urządzeniami lekkoatletycznymi (pięciotorową bieżnią z nawierzchnią poliuretanową oraz dodatkowym torem z fragmentem bieżni prostej do biegu na 100 m, rozbiegu i skoczni do skoku wzwyż, rzutni do pchnięcia kulą, rozbiegu i skoczni do skoku o tyczce, a także piaskownicy z rozbiegiem do skoku w dal. Na terenie kompleksu umieszczono ponadto strefę street workout (ćwiczeń na wolnym powietrzu) oraz ścieżkę rowerową. Zastosowane rozwiązania pozwalają organizować zawody lekkoatletyczne, a także rozgrywki III ligi piłkarskiej. Dla kibiców powstały trzy trybuny, których łączna pojemność to ponad 500 miejsc, a w budynku zaplecza sanitarno-szatniowego przygotowano przestrzeń dla dziennikarzy relacjonujących wydarzenia sportowe.

OŚRODKI WYPOCZYNKU SOBOTNIO-NIEDZIELNEGO I ŚWIĄTECZNEGO, dawniej Ośrodki Wczasów Niedzielnych, zespół obiektów i urządzeń zlokalizowanych w niedużej odległości od aglomeracji miejskiej, w bezpośrednim sąsiedztwie terenów o walorach przyrodniczych, korzystnych dla rekreacji, w strefach z zapewnioną komunikacją publiczną. Powstanie OWSNiŚ planowano zaraz po zakończeniu drugiej wojny światowej; wyposażone były zgodnie z potrzebami krótkiego wypoczynku i rekreacji. Umożliwiały jednoczesne obsłużenie znacznej liczby osób o różnych upodobaniach. W Katowicach propagowaniem tego typu wypoczynku zajęło się czasopismo „Sport i Wczasy”; jednym z pierwszych popularyzowanych tego typu zespołów obiektów na terenie miasta był ►Muchowiec; w l. 50 XX w. powstał największy z nich – ►Park Śląski, a na kolejną falę zainteresowania ideą OWSNiŚ wpłynęło powstanie ►Leśnego Pasa Ochronnego GOP, oprócz nich w końcu l. 70 XX w. zaliczono do tego typu ośrodków: ►Katowicki Park Leśny, ►Dolinę Trzech Stawów, ►Zadole i ►Starganiec utrzymywane przez konkretne zakłady pracy. Przemiany społeczno-polityczne l. 90 XX w., zwalniające zakłady pracy od organizowania turystyki i wypoczynku, oraz postępująca degradacja środowiska, zwłaszcza Leśnego Pasa Ochronnego GOP spowodowały kryzys O. W ostatnich opracowaniach poświęconych potrzebom wypoczynku mieszkańców Katowic termin ten w zasadzie nie występuje (wyjątkowo za taki obiekt nadal jest uznawany Park Śląski). Zupełnie inną kategorią są Ośrodki Wczasów Niedzielnych ►Polskiego Związku Wędkarskiego.

OTORI KATOWICE, UKS, zał. w 2016 przy ul. Lechickiej; sekcja dżudo; prezes Jakub Kubieniec.
https://www.krs-online.com.pl/msig-5273-208994.html