G

 

GAJDZIKOWA KAPLICZKA, obiekt sakralny, poświęcony św. Mikołajowi, istniejący w l. 1832–1965 na Polu Gajdzikowym w Załężu. Kapliczka murowana (wym. 4,5 x 5 x 3–3,5 m), z kopią obrazu Matki Boskiej Boguckiej, figurami św. Mikołaja i prawdopodobnie św. Teresy z Awilla [?]. Miejsce odprawiania nabożeństw majowych, Dni Krzyżowych przed utworzeniem ►parafii św. Józefa w Załężu. Po 1945 wielokrotnie dewastowana i ponownie poświęcana; ostatecznie zlikwidowana.

R. Borowy: Wczoraj – dziś – jutro... kopalni „Katowice-Kleofas”. Historia węglem pisana. Katowice 1997.

GIEBEL Stefan (2 IX 1870, Dobrodzień – 9 V 1956, Żędowice k. Strzelec Opolskich), działacz społeczno-polityczny, po 1922 zamieszkał w Załężu (przy ul. Narutowicza). Związany z chrześcijańską demokracją (zob. ►Partie polityczne 1922–1939), z ramienia której był posłem II kadencji Sejmu Śląskiego, w III kadencji od I 1935 przejął mandat po zm. Wojciechu Sosińskim; działacz chadeckich ►Związków Zawodowych, radny miejski.
„Wiadomości Administracyjne Miasta Katowice” 1936, nr 1; H. Rechowicz: Sejm Śląski. Katowice 1971.

GOLIAT, Śląski Klub Karate, istnieje od 1992, największy klub odmiany Oyama Karate na terenie Górnego Śląska i jeden z największych w Polsce. Skupia ponad 1000 członków w wieku od 4 do 66 lat; prowadzi zajęcia w 50 sekcjach we wszystkich dzielnicach Katowic (m.in. siedziba na ►Osiedlu Witosa), Siemianowic, Tychów, w Rudzie Śląskiej, Gliwicach, Chorzowie, Bytomiu, Mikołowie, Mysłowicach, Łaziskach, Gliwicach, Orzeszu oraz w Świętochłowicach (licencja na teren całego województwa śląskiego). Członków i zawodników trenuje grupa wykwalifikowanych instruktorów, w tym kilkunastu z czarnymi pasami. Od 1998 rozszerzono naukę o Full-Contact / Thai Boxing Karate, Aikido. Osiągnięcia: 1 (1–0–0) medal MŚ (1999) zdobyty przez Danutę Fydę, pierwszą Polkę, która odniosła sukces na zawodach tej rangi Full Contact Karate 63 kg; 15 (6–6– 3) medali ME (2011, 2013); 327 (137–88–102) medali MP (1997–2011) w konkurencjach: kata, kumite, kobudo. Szefem i założycielem jest sensei Jerzy Walaszczyk.
http://www.karategoliat.pl.

 


LEKSYKON ZAŁĘSKI

WSTĘP

Leksykon załęski ma charakter popularny, będzie zawierać minimum 1500 haseł ujmujących okres od czasów zamierzchłych do współczesności. Granice terytorialne powstającego dzieła wyznaczają granice historyczne Załęża, różniące się od współczesnych. Dlatego wśród haseł uwzględniono struktury administracji terenowej, w obrębie których funkcjonowała miejscowość (dotyczące takich jednostek terytorialnych, jak: księstwo cieszyńskie, księstwo raciborskie, majorat mysłowicki, powiat bytomski i powiat katowicki), a także struktury administracji kościelnej (dekanaty), do których miejscowości należały.

W hasłach poruszono tematy: biograficzne, topograficzne, topograficzno-historyczne, historyczne, gospodarcze, wyznaniowe, kulturalno-oświatowe, omówiono zabytki i pomniki, struktury lecznictwa i kultury fizycznej, parę haseł poświęcono kulturze ludowej.

Notki biograficzne dotyczą wyłącznie osób nieżyjących, pochodzących z terenów historycznego Załęża, a także tam zamieszkałych bądź działających, rozsławiających je poza ich granicami, o ile o ich działalności zachowały się ślady w źródłach lub dostępnych opracowaniach. Było to jedyne kryterium, jakie zastosowano, stąd w leksykonie znalazły się osoby o różnych opcjach narodowych i różnych orientacjach politycznych (m.in. działacze lewicowi, przedstawiciele duchowieństwa, osoby konsekrowane, właściciele Załęża, działacze samorządowi, powstańcy śląscy, sportowcy, nauczyciele, przedstawiciele świata kultury, dyrektorzy zakładów pracy).

Ważną część leksykonu stanowią hasła topograficzne – zarówno z topografii urzędowej (dotyczą większości ulic Załęża i Załęskiej Hałdy, nazw osiedli i kolonii, miejsc historycznych), jak i z onomastyki ludowej. Pewna grupa haseł dotyczy wydarzeń historycznych, ich wpływu na dzieje Załęża (np. działalności Armii Radzieckiej w styczniu 1945, II wojny światowej, struktur ruchu oporu podczas okupacji, I wojny światowej, powstań śląskich, plebiscytu górnośląskiego, wojny trzydziestoletniej, wojen saskich, wielkiego kryzysu gospodarczego).

Duża grupa haseł dotyczy jednostek gospodarczych. W tej grupie znajdują się wszystkie kopalnie z szybami i polami górniczymi, huty, kuźnica i inne jednostki gospodarcze różnych branż. Pewna grupa haseł odnosi się do rzemiosła, usług i handlu – obejmuje opracowania dotyczące nazw branżowych (np. fryzjerstwo, kowalstwo, piekarstwo), rzemieślników wykonujących wybrane zawody (np. budowlańcy, piekarze, stolarze), a także niektórych hurtowni, sklepów i mających długoletnie tradycje restauracji. Nie pominięto również haseł związanych z rolnictwem (np. hodowla bydła, drobiu, koni, trzody oraz uprawa roślin użytkowych, ziemniaków i żyta).

Starając się uwzględnić wszystkie aspekty dziejów Załęża, opracowano też hasła związane z życiem parafialnym realizowanym w 3 istniejących kościołach (parafie, związki i stowarzyszenia kościelne, obiekty sakralne), edukacją przedszkolną, szkolną i pozaszkolną, lecznictwem (szpitale, ważniejsze przychodnie, apteki), kulturą fizyczną i turystyką (struktury i kluby sportowe).

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł


 


wspolczesne-granice-zaleza

Współczesne granice Załęża