B

 

BADURA Szymon (7 X 1869, Ligota, dz. Katowic – 4 III 1896, Załęże), górnik przodowy; jedna z 104 ofiar poległych w wielkiej ►katastrofie górniczej na kopalni „Kleofas” w nocy 3/4 III 1896. Patron ul. na ►Kolonii Ignacego Mościckiego.
U. Rzewiczok, Badura Szymon, [w:] Patronowie katowickich ulic i placów, red. U. Rzewiczok, Katowice 2013.

BAILDON (także „Przy Baildonie”), kolonia (jedna z największych na terenie Katowic) 325 działek (o pow. 12,17 ha), zał. 1945 jako Towarzystwo Ogródków Działkowych, od 1951 przejęte przez Zakładowe Związki Zawodowe ►huty „Baildon”; obecnie Rodzinne Ogródki Działkowe, zlokalizowane w rejonach ►ul. P. Pośpiecha, ►ul. F. Anioła, ►ul. Kochłowickiej, ►ul. Gliwickiej, ►ul. Chodnikowej w Załężu oraz ul. ks. P. Ściegiennego i Błękitnej w Dębie. W l. 60 XX w. na terenie działek rosło 2 tys. drzew owocowych (grusza, śliwa, jabłoń, orzech, morela, brzoskwinia); później z szczególną troską działkowicze dbali o krzaki agrestu, truskawki, warzywa i kwiaty. W 2015 w konkursie na najpiękniejszy ogródek działkowy w Katowicach trzy pierwsze nagrody zdobyli: Mirosława Kalamala, Aniela i Marian Sasiak, Teresa Kołodziejska. Funkcje prezesa pełni Franciszek Foltys, a działaczami są: Antoni Wróbel i Jan Starowicz.
Nasze ogródki działkowe, „Głos Baildonu” z 1 X 1952; „Głos Baildonu” 1967, nr 17; http://szlapek.pl/ozpzd/news_jubileusze.php?n=219; http://bip.um.katowice.pl/dokumenty/2010/1/5/1262696829.pdf.

BAILDON John (11 XII 1772, Larbert w Szkocji – 7 VIII 1846, Gliwice), hutnik, przemysłowiec, inżynier, uważany za ojca współczesnego hutnictwa żelaza. Pochodził z rodziny o tradycjach hutniczych. W 1789 poznał Fryderyka von Redena, dyrektora Wyższego Urzędu Górniczego we Wrocławiu, późniejszego pruskiego ministra zajmującego się uprzemysłowieniem Górnego Śląska. Od 1793 przebywał na Górnym Śląsku. Zlecono mu zainstalowanie w kopalni „Fryderyk” w Tarnowskich Górach pierwszej na Górnym Śląsku maszyny parowej. Był doradcą technicznym przy budowie Królewskiej Odlewni Żelaza w Gliwicach, projektantem i nadzorcą budowy wielkiego pieca hutniczego opalanego koksem (uruchomionego 10 XI 1796). Zaprojektował pierwszy żelazny most w Europie na rzece Strzegomce w Łażanach k. Strzegomia. W 1799 rozpoczął budowę (opracował projekty techniczne i kosztorysy) Królewskiej Huty (niem. Königshütte, po II wojnie światowej Huta Kościuszko), która podjęła pracę w 1802. Na zlecenie księcia Hohenlohe zaprojektował zakład wielkopiecowy w Sławięcicach i walcownię żelaza w Blachowni, a w spółce z księciem – kopalnię węgla kamiennego „Hohenlohe” i hutę żelaza Hohenlohe w Wełnowcu. Razem z Redenem zaprojektował Kanał Kłodnicki oraz Główną Kluczową Sztolnię Dziedziczną. Obie te inwestycje miały służyć do transportu drogą wodną węgla z kopalń „Królowa Luiza” w Zabrzu i „Król” w Królewskiej Hucie (te nowatorskie inwestycje straciły szybko na znaczeniu w momencie wybudowania kolei żelaznej). W 1823 zawiązał spółkę akcyjną z udziałem wyłącznie kapitału mieszczańskiego, która na granicy Katowic, Dębu i Załęża zbudowała pudlingarnię, która później rozwinęła się w nowoczesną hutę noszącą imię swego twórcy. Był udziałowcem wielu hut i kopalń, m.in. kopalni „Waterloo”. Od 2009 jedna z katowickich ulic na osiedlu Dębowe Tarasy nosi jego imię.
U. Rzewiczok, Huta Baildon i jej twórca, Katowice 2009; R. Borowy: Wczoraj – dziś – jutro... kopalni „Katowice-Kleofas”. Historia węglem pisana, Katowice 1997.

BALLY Aleksander von (?, Wrocław – 1854, Berlin), hr., od 1821 generalny pełnomocnik księcia Adolfa Hohenlohe Ingelfingen, tajny radca, właściciel Chudowa, delegat pow. bytomskiego do parlamentu frankfurckiego – głosował za zjednoczeniem Niemiec pod berłem Habsburgów; w 1844 popadł w długi, które spłacała jego żona. Był właścicielem ►kopalni „Victor” (1838) i hut: ►Victor (1842) i ►Kleine Helene (1843).
A.K. Podrucki, B. Szmatloch, Katowicka szlachta i arystokracja. Ku nowoczesnym Katowicom, Katowice 2014.

BARLICKIEGO Norberta ULICA, nazwa od 1951; pocz. na osiedlu fińskich domków ►Załęska Hałda, ob. w zach. części ►Osiedla Witosa; ma przebieg zmienny. Ważniejsze obiekty: ►kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego i św. Herberta, Miejska Biblioteka Publiczna nr 12.

BARTEK [Bartłomiej] (XVI w.), drugi wolny sołtys załęski; właściciel ►chmielnika na pograniczu Załęża i Brynowa; odparł zbrojnie najazd ►Wacława Kamińskiego; znany z porywczości.
L. Musioł: Załęże. Monografia historyczna parafii św. Józefa w Stalinogrodzie-Załężu, maszynopis [1955].

BARTŁOMIEJ zob. ►Bartek

BATORY (Beatesegen, Neue Beate), pole górnicze ►kopalni „Kleofas” o pow. 526,266 m², nazwa nadana 31 XII 1937 przez Wyższy Urząd Górniczych. W 1891 właścicielami pola, podzielonego na Beatenssegen I i Beatenssegen II, zostali SA Giesche i ►Hugon Łazarz Henckel von Donersmarck, nabywając je od spadkobierców Friedricha Augusta Frietze z Rybnika i Roberta Caro wraz z kopalnią „Beatenssegen” (nadanie z 1843).
APK, zesp. Katowickie Zjednoczenie Przemysłu Węglowego, sygn. 515/2.

BAUER Zygmunt (29 IV 1913, Majdan Górny pow. Nadworna – 16 X 1982, Katowice), ksiądz katolicki. Święcenia kapłańskie przyjął 20 VI 1937 we Lwowie, od 1946 sprawował posługę w diecezji katowickiej. W 1946 mieszkał na probostwie parafii Kościoła Garnizonowego w Katowicach p.w. św. Kazimierza Królewicza i był katechetą w Miejskim Instytucie Kształcenia Zawodowego. Od 24 X 1949 pełnił funkcję kuratusa, a od XI 1950 administratora ►parafii Świetych Cyryla i Metodego w ►Załęskiej Hałdzie – przyczynił się do kształtu i wystroju miejscowego kościoła. W okresie 23 X 1959 – 7 XII 1971 był proboszczem parafii Przemienienia Pańskiego w Katowicach. Pochowany na cmentarzu przy ul. Sienkiewicza w Katowicach.
Słownik biograficzny duchowieństwa (archi)diecezji katowickiej 1922–2008. Red. J. Myszor, współpr. D. Bednarski i in. Katowice 2008.

BAZAR „ZAŁĘŻE”, jednostka handlowa ►Zakładu Targowisk Miejskich, działająca od 1991 przy ►ul. Józefa Pukowca, powstała z przekształcenia Szaberplatzu (targowiska funkcjonującego pierwotnie przy ul. Sokolskiej i ►ul. Feliksa Bocheńskiego). Jedyny w Polsce targ czynny codziennie z wyjątkiem poniedziałku w godzinach nocno-dopołudniowych. Handel artykułami przemysłowymi (głównie odzieżowymi, tekstylnymi i obuwiem) odbywa się w zadaszonych pasażach (900 stoisk).
http://www.ztm.katowice.pl/obiekty www.dziennikzachodni.pl/tag/bazar-zaleze.

BEATESEGEN zob. ►Batory

BELOJANISA KOLONIA zob. ►Mościckiego Ignacego Kolonia.

BETANIA, obiekt sakralny ►Zboru Zielonoświątkowców przy ►ul. Gliwickiej 267, założony na planie koła (średnica 40 m), przykryty kopułą posadowioną na rotundzie, dwukondygnacyjny (poniżej i powyżej gruntu). Zdudowany w l. 1989–1997 wg projektu Kazimierza Poniatowskiego z wykorzystaniem patentu i konstrukcji kopuły Monolithic Constructors Inc. z Teksasu (USA). Kopuła kryje pod sobą wielką kaplicę (sala nabożeństw może pomieścić 1,3 tys. wiernych na miejscach siedzących, składa się z prezbiterium i podium, za którym umieszczono baptysterium do chrztów), salki katechetyczne, bibliotekę, księgarnię, salę kominkową.
M. Bulsa, G. Grzegorek, B. Witaszczyk: Domy i gmachy Katowic. Tekst, kreacja i red. G. Grzegorek. Katowice 2013.

BERGGEIST STRAßE zob. ►Tokarska ulica

BERNARDI Friedrich (25 XI 1838, Aldig-Krummendorf k. Sulechowa – 4 II 1916, tamże), asesor górniczy (1869), od 1870 przebywał na Górnym Śląsku (nadsztygar w kopalni „Luiza” w Zabrzu, inspektor górniczy w Królewskiej Hucie); od 1873 dyrektor kopalń i hut w Giesche SA (w l. 1884–1904 dyrektor generalny spółki). W 1880 doprowadził do wykupu z rąk Joanny Schaffgotsch nieczynnej ►kopalni „Kleofas”. W l. 1883–1904 był przewodniczącym Górnośląskiego Związku Przemysłowców Górniczo-Hutniczych.
J. Tofilska, E Zacher: Kopalnia węgla kamiennego „Wieczorek”. Historia, opowieści, ciekawostki. Katowice 2011.

BESSER Carl (4 XII 1867, Schönebeck – 29 VI 1934, Berlin-Schlatensee), asesor górniczy, kierownik ►kopalni „Kleofas”. W 1896 w trakcie katastrofy górniczej zapisał się pozytywnie podczas akcji ratowniczej. W l. 1907–1926 kierował kopalnią „Giesche”, potem wyjechał do Niemiec.

BIAŁECKI Stanisław (? – 6 IX 1939, Tarnów), harcerz z Katowic-Załęża; w kampanii wrześniowej 1939 bronił Katowic w jednym z zorganizowanych miejsc oporu – w punkcie obserwacyjnym obrony przeciwlotniczej na dachu Drapacza Chmur. Zginął podczas bombardowania dworca w Tarnowie.
J. Klistała, Martyrologium harcerek i harcerzy chorągwi śląskich w latach 1939–1945. Słownik biograficzny, Katowice 2015.

BIEGAŃSKI Józef (7 II 1893, Zabrze – 11 VII 1968, Katowice), powstaniec śląski, działacz narodowy, od 1907 członek gniazda TG „Sokół”, chóru „Halka”, Eleussis. W 1922 osiadł w Katowicach, pod koniec l. 20 XX w. mieszkaniec ►Koloni Ignacego Mościckiego, działacz Związku Powstańców Ślaskich, Związku Obrony Kresów Zachodnich, po 1939 prowadził działalność podziemną w Krakowie.
APK, zesp. Urząd Wojewódzki Śląski, Ogólny, sygn. 455; Pismo USC w Katowicach z 28 XI 2017 w MHK.

BIER-PETRUCCIO, firma rzemieślniczo-budowlana, zał. 1929 w Załężu przy ul. Stanisława Wojciechowskiego 30 (ob. ►ul. Gliwicka). Początkowo nazywała się Franciszek Bier (od założyciela firmy). Po śmierci właściciela w 1934 przejęta w spadku przez jego żonę Paulinę i nieletnie dzieci (w ich imieniu spółką zawiadował kurator). W l. 50. XX w. (do likwidacji w 1955) działała pod nazwą Bier-Petruccio. Była jedynym na terenie Katowic zakładem produkującym wyroby z teraso, ksylolitu oraz podłogi bez szpar.
APK, zesp. Rejestr Handlowy, sygn. 2470.

BOCHEŃSKIEGO Feliksa ULICA (poprzednie nazwy: do 1922 Bernhardtstraße, do ok. 1926 Józefa Piłsudskiego, w l. 1939–1945 Danziger Straße), łącząca Załęże z ►Załęska Hałdą, o układzie południkowym i długości ok. 2–3 km; przebiega nad autostradą ►A-4, którą łączy z Drogową Trasą Średnicową; przebiega nad linią kolejową Wrocław – Katowice (mosty i wiadukty kolejowe). W okresie przedindustrialnym droga polna (miedza) ciągnąca się wśród pól uprawnych i nieużytków łącząca tereny należące do Załęskiej Hałdy, Załęża i Dębu; ok. 1846 przecięta linią kolejową (wiadukt pod torami). Pod koniec XIX w. w części północnej na granicy z ►ul. Wiśniową założono kolonię robotniczą, w części dębskiej powstał niewielki cmentarz, na skrzyżowaniu z obecną ul. Chorzowską mieścił się punkt poboru cła (myta), a w części południowej: ►szkoła katolicka w Załęskiej Hałdzie, cegielnia kopalni „Kleofas” (zob. ►„Kleofas” I), połączona linią kolejki wąskotorowej z cegielnią ►Kleofas II i szybem ►Schwarzenfeld (Wschodnim). W okresie międzywojennym przy ulicy mieściły się: ►Przedszkole w Załęskiej Hałdzie i koedukacyjna ►Szkoła Powszechna nr 25 im. ks. K. Damrota, boisko ►Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” Załęże; w okresie ►II wojny światowej: ogrodnictwo Willi Lenerta, zakład mięsny Piotra Borowczyka, piekarnia Alfreda Adlera; w l. 40. XX w.: baraki obozu pracy ►kopalni „Kleofas” (chlewnia), przerobione w l. 50 XX w. na hotele robotnicze kopalni, eksploatowano też glinę do wyrobu cegły. Po wojnie przy ulicy mieściły się: biura Zakładu Doświadczalnego Utylizacji Odpadów Elektrownianych, zaplecze techniczne Bytomskiego Przedsiębiorstwa Robót Elektrycznych, Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych Przemysłu Węglowego, Katowicki Zakład Instalacji Przemysłowych, Pawilon Handlowy Spółdzielni Pracy Szamot-Bud., Magazyn Odzieżowy Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Handlu Odzieżą, Geoprojekt, garaże Huty Baildon, ferma kurza Jana Szupera, ogródki działkowe „Różanka” i „Dobra Nadzieja”. Obecnie działają tam: ►stacja kontroli pojazdów „Pietrzak” sp. z o.o., salon Renault Katowice – Grupa Pietrzak, stacja paliw, ►Centrum Handlowe Załęże, Samodzielny Publiczny Zakład Lecznictwa Ambulatoryjnego, Społeczne Gimnazjum OMEGA Społecznego Towarzystwa Edukacyjnego, MGB sp. z o.o., ►Zakład Transportu Mleczarskiego „TRANS-MLECZ”, hurtownia artykułów dekoracyjnych City Center, ►kościół p.w. św. Cyryla i Metodego w Załęskiej Hałdzie; kursują autobusy nr 70 i 177 KZK GOP; w pobliżu znajdują się ogródki działkowe „Przy hucie Baildon” (z świetlicą). Szyb ►Wschodni decyzją z 23 XI 2010 uznano za zabytek (A/321/10); w miejscu rozstrzelania (poniżej wiaduktu kolejowego) ►Teofila Patalonga wmurowano płytę upamiętniającą.
AUM, zesp. 5, sygn. 419–480; APK, zesp. Miasto Katowice, sygn. 400; Skorowidz branż przemysłu, handlu, finansów, rzemiosła i zawodów wyzwolonych: województwo śląskie. [b.m.w.] 1929/1930; Śląska księga adresowa. 1958; Księga adresowa Wielkich Katowic. 1935; internetowe źródła kartograficzne Orsip.

BOCZNICA KOLEJOWA KOPALNI „KLEOFAS”, połączenie kolejowe z linią nr 137 (Katowice – Legnica); wg danych z 1947 połączenie z dworcem kopalnianym miało długość 900 m, a z ekspedycją towarową – 2,3 km.)
APK, zesp. Katowickie Zjednoczenie Przemysłu Węglowego, sygn. 515/2.

BORYS Szymon (7 XII 1866, Załęże – 4 III 1896, Załęże), górnik przodowy; jedna z 104 ofiar poległych w wielkiej ►katastrofie górniczej na kopalni „Kleofas” w nocy 3/4 III 1896. Patron ul. na ►Kolonii Ignacego Mościckiego.
U. Rzewiczok, Borys Szymon, [w:] Patronowie katowickich ulic i placów, Katowice 2011.

BRACIA DZIACZKO zob. ►Dziaczko.

BRYZEK Konrad (19 II 1921 – 3 XII 1976, Katowice), skrzypek, pedagog i dyrygent; twórca kilkunastu orkiestr rozrywkowych (w Polsce i we Francji); absolwent Instytutu Muzycznego w Katowicach, Kursu Wyższego Skrzypiec, Konserwatorium Muzycznego. W czasie II wojny światowej wstąpił do Armii Polskiej we Francji, gdzie założył Dętą Orkiestrę Wojskową i Orkiestrę Rozrywkową. Występował z Orkiestrą Radiową Jarosława Leszczyńskiego i z Symfoniczną Orkiestrą Towarzystwa Muzycznego. W 1946 wrócił do kraju. Został asystentem Grzegorza Fitelberga oraz koncertmistrzem grupy drugich skrzypiec w WOSPR, a następnie koncertmistrzem Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia W l. 1946–1957 prowadził wyjątkową aktywność koncertową solistyczną i dyrygencką. Akompaniował m.in. Marcie Mirskiej, Marii Koterbskiej, Irenie Santor. Od 1951 był wykładowcą Państwowej Średniej Szkoły Muzycznej im. M. Karłowicza w Katowicach. Wykładał grę na skrzypcach, prowadził zespoły kameralne i dyrygował szkolną orkiestrą symfoniczną. Dyrygował muzyką do prawie 180 filmów polskich (m.in. Akcja Brutus, Bicz Boży, Bilans kwartalny, Chłopi (serial), Dancing w kwaterze Hitlera, Drzwi w murze, Fatalista, Giuseppe w Warszawie, Gniazdo, Faraon, Hubal, Iluminacja, Lalka, Noce i dnie, Perła w koronie, Rejs, Sami swoi, Sól ziemi czarnej, Zazdrość i medycyna, Ziemia obiecana). Odznaczony: Złotym Krzyżem Zasługi i Orderem Odrodzenia Polski. Nagrał i wydał 23 płyty (10", 78 obr./min., szelakowe) – Orkiestra Konrada Bryzka, Orkiestra Salonowa Konrada Bryzka, Alina Bolechowska i Orkiestra Salonowa K.B. Został pochowany na ►cmentarzu parafialnym w Załężu.
http://pl.cyclopaedia.net/wiki/Konrad_Bryzek.

BUGLA, ostatni obiekt kultury fizycznej w Katowicach z rodowodem z okresu II RP; jeden z największych (pow. 6 ha) w Europie Środkowej zespół obiektów do uprawiania sportów pływackich (ustępował jedynie budapeszteńskiemu Palatinusowi); w okresie międzywojennym ośrodek rekreacyjny cieszący się popularnością wśród mieszkańców, administrowany przez władze miejskie (Miejski Ośrodek Wychowania Fizycznego). Zlokalizowany na granicy Śródmieścia i Załęża – powstał w miejscu chłodni i wytwórni lodu ►Edwarda Bugli. Był zasilany potokiem ►Osiek. W l. 1928–1929 powstała przystań kajakowo-wioślarska; po przebudowie w 1933 kompleks 10 basenów pływackich z wieżami (ostatnia została zlikwidowana w 2001) i trampolinami do skoków do wody. Od poł. l. 30 XX w. miejsce międzynarodowych i ogólnopolskich zawodów pływackich (m.in. podczas największej imprezy w międzywojennych Katowicach – VIII Wszechpolskiego Zlotu Sokolstwa Polskiego w 1937), a także treningów sekcji pływackich klubów: KS „Pogoń” Katowice, KS „Dąb” Katowice, EKS Katowice oraz lekcji pływania dla dzieci i młodzieży. Od 1 X 1938 wielofunkcyjny zespół obiektów kultury fizycznej, z otwartą strzelnicą Strzeleckiego Bractwa Kurkowego w Katowicach. W okresie okupacji hitlerowskiej (1941–1945) użytkowany (z czynnymi basenami pływackimi – nauka pływania) przez Hitlerjugend, Wehrmacht, Gildię Strzelecką. Obiekt przeżywał renesans na pocz. l. 60 XX w.; w l. 2009–2011 został poddany przebudowie prowadzonej w 3 etapach. Obecnie czynne są 4 baseny i zjeżdżalnia (lustro wody 1 ha), otoczone plażą trawiasto-piaszczystą (obiekty gastronomiczne, wypożyczalnia sprzętu, boisko do siatkówki). W okresie letnim frekwencja wynosi od 6,5 do 7 tys. osób dziennie.
A. Steuer, Ruch sportowy w Katowicach-Załężu (1895–1998), [w:] „Kronika Katowic”, T. 8, Katowice 1999.

 


LEKSYKON ZAŁĘSKI

WSTĘP

Leksykon załęski ma charakter popularny, będzie zawierać minimum 1500 haseł ujmujących okres od czasów zamierzchłych do współczesności. Granice terytorialne powstającego dzieła wyznaczają granice historyczne Załęża, różniące się od współczesnych. Dlatego wśród haseł uwzględniono struktury administracji terenowej, w obrębie których funkcjonowała miejscowość (dotyczące takich jednostek terytorialnych, jak: księstwo cieszyńskie, księstwo raciborskie, majorat mysłowicki, powiat bytomski i powiat katowicki), a także struktury administracji kościelnej (dekanaty), do których miejscowości należały.

W hasłach poruszono tematy: biograficzne, topograficzne, topograficzno-historyczne, historyczne, gospodarcze, wyznaniowe, kulturalno-oświatowe, omówiono zabytki i pomniki, struktury lecznictwa i kultury fizycznej, parę haseł poświęcono kulturze ludowej.

Notki biograficzne dotyczą wyłącznie osób nieżyjących, pochodzących z terenów historycznego Załęża, a także tam zamieszkałych bądź działających, rozsławiających je poza ich granicami, o ile o ich działalności zachowały się ślady w źródłach lub dostępnych opracowaniach. Było to jedyne kryterium, jakie zastosowano, stąd w leksykonie znalazły się osoby o różnych opcjach narodowych i różnych orientacjach politycznych (m.in. działacze lewicowi, przedstawiciele duchowieństwa, osoby konsekrowane, właściciele Załęża, działacze samorządowi, powstańcy śląscy, sportowcy, nauczyciele, przedstawiciele świata kultury, dyrektorzy zakładów pracy).

Ważną część leksykonu stanowią hasła topograficzne – zarówno z topografii urzędowej (dotyczą większości ulic Załęża i Załęskiej Hałdy, nazw osiedli i kolonii, miejsc historycznych), jak i z onomastyki ludowej. Pewna grupa haseł dotyczy wydarzeń historycznych, ich wpływu na dzieje Załęża (np. działalności Armii Radzieckiej w styczniu 1945, II wojny światowej, struktur ruchu oporu podczas okupacji, I wojny światowej, powstań śląskich, plebiscytu górnośląskiego, wojny trzydziestoletniej, wojen saskich, wielkiego kryzysu gospodarczego).

Duża grupa haseł dotyczy jednostek gospodarczych. W tej grupie znajdują się wszystkie kopalnie z szybami i polami górniczymi, huty, kuźnica i inne jednostki gospodarcze różnych branż. Pewna grupa haseł odnosi się do rzemiosła, usług i handlu – obejmuje opracowania dotyczące nazw branżowych (np. fryzjerstwo, kowalstwo, piekarstwo), rzemieślników wykonujących wybrane zawody (np. budowlańcy, piekarze, stolarze), a także niektórych hurtowni, sklepów i mających długoletnie tradycje restauracji. Nie pominięto również haseł związanych z rolnictwem (np. hodowla bydła, drobiu, koni, trzody oraz uprawa roślin użytkowych, ziemniaków i żyta).

Starając się uwzględnić wszystkie aspekty dziejów Załęża, opracowano też hasła związane z życiem parafialnym realizowanym w 3 istniejących kościołach (parafie, związki i stowarzyszenia kościelne, obiekty sakralne), edukacją przedszkolną, szkolną i pozaszkolną, lecznictwem (szpitale, ważniejsze przychodnie, apteki), kulturą fizyczną i turystyką (struktury i kluby sportowe).

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł


 


wspolczesne-granice-zaleza

Współczesne granice Załęża