O

 

ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ DĄBRÓWKA MAŁA, organizacja młodzieżowa działająca pod patronatem Grupy Związku Powstańców Śląskich, zał. 18 III 1933; w 1933 skupiał 44–50 członków. Prowadził sekcje: lekkoatletyczną i piłki nożnej (w l. 1936 i 1938 uczestniczyła w rozgrywkach o mistrzostwo OMP w województwie śląskim); odnosił sukcesy w Marszach nad Odrę (3 m. w 1936).
A. Chmiel: Marsz Powstańców nad Odrę jako zawody wojskowo-sportowe Związku Powstańców Śląskich w II RP – dlibra.bg.ajd.czest.pl:8080 /Content/ 3866/6.pdf; „Młodzież Powstańcza” 1936, nr 3; „Polska Zachodnia” 1935, nr 205.

ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ GISZOWIEC, organizacja polskiego ruchu młodzieżowego, zał. 19 X 1933. Należał do okręgu mysłowickiego OMP. W 1933 skupiał 35 członków. Początkowo prowadził działalność artystyczną w sekcjach teatru i muzycznej; od 1936 –  sekcje: hokeja na lodzie (członek ►Śląskiego Okręgowego Związku Hokeja na Lodzie) i koszykówki; od 1937 – drużynę junaków. Dysponował własnym lodowiskiem przy Starym Szybie Południowym. Prezes: Feliks Pilarski, działacz: Mol, referent sportowy: P. Hochuł. Hokeista na lodzie Alfred Gansiniec, późniejszy reprezentant Polski, zaczynał karierę w OMP Giszowiec.
A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2009; „Młodzież Powstańcza” 1937, nr 1, 2, 3; „Polska Zachodnia” 1935, nr 205.

ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ JANÓW, organizacja polskiego ruchu młodzieżowego, zał. 4 XII 1933, skupiał 64 członków (48 wyróżnionych Państwową Odznaką Powstańczą). Prowadził sekcje: koszykówki, szachową, palantową, lekkoatletyczną, tenisa stołowego. Prezes: Sabriel.
Sprawozdanie roczne z działalności Organizacji Młodzieży Powstańczej. Katowice [1935]; „Polska Zachodnia” 1935, nr 205.

OKRĘGOWY KOMITET SZYBOWCOWY KATOWICE, regionalna centrala ►Szybownictwa (w okresie od V 1933 do 1936) przy ►Aeroklubie Śląskim w Katowicach. Zrzeszał 29 terenowych sekcji szybowcowych ►Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej Województwa Śląskiego i powiatów: zawierciańskiego i będzińskiego (od 1934), które później stały się kołami szybowcowymi. Powołał do życia Szkołę Szybowcową na górze Chełm k. Goleszowa.
A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2009; A. Steuer: Z dziejów szybownictwa w województwie śląskim 1928–1939. W: „Kronika Katowic”. T. 5. Katowice 1995.

OKRĘGOWY OŚRODEK WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KATOWICACH, zał. 1 I 1927 dla woj. śląskiego oraz powiatów woj. kieleckiego i krakowskiego. Pracami kierował Józef Uhacz. Ośrodek prowadził szkolenie instruktorów wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego, służył pomocą metodyczną, sprawował opiekę lekarską nad zawodnikami, zajmował się popularyzacją sportu, organizował kursy dla instruktorów (3–4 tygodnie) i dla pomocników instruktorów (8–12 tygodni), a także kursy przodowników dla poszczególnych dyscyplin. Wykładowcami byli: Józef Hładysz, Antoni Szamański, Roman Ostałowski. Od 1927 miał własną przychodnię sportową. Od 1935 siedziba mieściła się w budynku przy ul. Raciborskiej w Katowicach.
A. Steuer: Kultura fizyczna w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; R. Sobecki: Koszykówka mężczyzn na Górnym Śląsku w latach 1922–1998. Katowice 2010.

ORZEŁ WEŁNOWIEC, KS, zał. w Józefowcu. Kolejne nazwy: KS Orzeł Dąb-Józefowiec (1920–1924), KS Orzeł Wełnowiec (1924–1939, 5 III 1957 – 22 I 1962), Hohenlohehütter Turn- Und Sportverein Hohenlohehütte, RKS Orzeł Wełnowiec (25 II 1945 – 1948), KS „Metalowiec” Wełnowiec (1948–1949), Koło Sportowe „Stal” przy Zakładach Cynkowych „Silesia” w Wełnowcu; fuzja z KS ►„Rapid” Wełnowiec (zob. ►RAPID-Orzeł Wełnowiec). W 1949 skupiał 375 członków. Prowadził sekcje: boksu (1925–1934, 1945), gimnastyki sportowej (1948–1950), gier sportowych (1945), hokeja na lodzie (1945), lekkoatletyczną (1924–1928), piłki nożnej (1920–1939, 1945–1962), tenisa (1925–?), tenisa stołowego (1945–1951), zapasów (1945–1962). Osiągnięcia: występy w I lidze zapasów w stylu klasyczny (1960–1961); 9 (3–2–4) medali MP (1946–1963) w zapasach. Działacze: E. Dróźdż, Tadeusz Klukowski, Wilhelm Rusecki, Sussek. Prezesi: Stefan Madej, Karol Hetwer, Filip Copik. Wybitni sportowcy: Eugeniusz Dziewior, Stanisław Maruszewski, Eugeniusz Skowronek, Ernest Szmatloch.
APK, zesp. Okręg Śląski Polskiego Związku Piłki Nożnej, sygn. Kat 87a; A. Baran: 100 lat sportu zapaśniczego w Katowicach. Katowice 2005; http://www.zapasy.org.pl „Kattowitzer Zeitung” 1924, nr 191; „Polonia” 1926, nr 151.

 

Osiągnięcia KS Orzeł (Stal) Wełnowiec w zapasach w stylu klasycznym na MP

RokImię, nazwiskoNazwa klubu / koła organizacji sportowejKategoria wagowaMiejsce
1946 Wilhelm Grajcarek Orzeł Wełnowiec musza 2
1950 Stanisław Maruszewski Stal Wełnowiec półciężka 1
1953 Eugeniusz Skowronek Stal Wełnowiec lekka 3
1954 Ernest Szmatłoch Stal Wełnowiec półśrednia 1
1955 Józef Dziewior Stal Wełnowiec musza 1
1955 Eugeniusz Skowronek Stal Wełnowiec lekka 3
1960 Jan Hanusek Orzeł Wełnowiec musza 3
1961 Józef Weidermann Orzeł Wełnowiec piórkowa 2
1963 Józef Weidermann Orzeł Wełnowiec piórkowa 3

 


LEKSYKON STRUKTUR KATOWICKIEGO SPORTU I TURYSTYKI

WSTĘP

Leksykon Struktury katowickiego sportu i turystyki zawiera hasła dotyczące polskich, niemieckich i żydowskich organizacji kultury fizycznej działających w przeszłości i obecnie na terenie miasta Katowice (w jego współczesnych granicach). Hasła, ułożone alfabetycznie, poświęcone są między innymi: reprezentującym polski ruch gimnastyczny gniazdom Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, niemieckim i żydowskim organizacjom turnerskim, organizacjom kultury fizycznej związanym z działalnością socjaldemokracji niemieckiej i polskiej, polskim i niemieckim klubom sportowym, regionalnym bądź ogólnopolskim związkom sportowym, jeżeli miały siedzibę w Katowicach, sekcjom sportowym i turystycznym polskich i niemieckich i organizacji młodzieżowych oraz bractw strzeleckich, a także współcześnie funkcjonującym stowarzyszeniom, zrzeszeniom, organizacjom, sekcjom i klubom, które w swoich założeniach statutowych uwzględniają działalność na rzecz wychowania fizycznego, sportu i turystyki. Wśród haseł leksykonu nie mogło zabraknąć opisu obiektów sportowych, gdzie katowiczanie mogli podziwiać zmagania sportowców bądź uprawiać amatorsko wybrane dyscypliny.

Różnorodność opisywanych struktur organizacji sportowych i turystycznych sprawiła, że niemożliwe stało się ujednolicenie treści poszczególnych haseł. Chcąc jednak zawrzeć jak najwięcej informacji, starano się umieścić w każdym haśle takie informacje, jak: profil działania, data powstania, lata funkcjonowania, adres siedziby, działające sekcje, nazwiska wybitnych i zasłużonych sportowców, trenerów i działaczy, osiągnięcia medalowe (seniorów, juniorów i młodzieży) na najważniejszych imprezach sportowych, dorobek w poszczególnych dyscyplinach sportu.

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł