B

 

BAILDON KATOWICE, klub sportowy, zał. 24 II 1945 w Katowicach-Dębie. Po nieudanej próbie reaktywowania KS ►„Dąb” Katowice działacze sportowi z Huty Baildon utworzyli KS Baildon Katowice. W 1949 po fuzjach z KS ►„Pogoń” Katowice i KS ►„Ferrum” Zawodzie przekształcił się w klub o zasięgu ogólnomiejskim. W l. 1950–1957 działał jako Koło Sportowe ►„Stal” nr 4 przy Hucie „Baildon”, stając się strukturą branżową; w 1957 odzyskał osobowość prawną; pod koniec l. 50. XX w. był jednym z największych KS w Polsce. Prowadził sekcje: boks, brydż, gimnastyka sportowa, hokej na lodzie, kajakarstwo, kolarstwo, koszykówka, lekkoatletyka, narciarstwo, piłka nożna, piłka ręczna, piłka wodna, pływanie, podnoszenie ciężarów, siatkówka, skoki do wody, sporty motorowe, szachy, szermierka, tenis, tenis stołowy, zapasy, a także szkółki dziecięce i klasy sportowe w szkołach na Osiedlu Tysiąclecia: szermierczą i tenisową. Dysponował takimi obiektami, jak: basen ►Bugla, boisko piłkarskie przy ul. Gliwickiej, ►Hala Sportowa Baildon przy ul. Chorzowskiej, ►Korty Tenisowe przy ul. Astrów, stadion lekkoatletyczny przy ul. Kościuszki, plansza szermiercza, stoły pingpongowe przy ul. Żelaznej. Przestał funkcjonować w po zlikwidowaniu zakładu patronującego (po 2000). Był organizatorem Międzynarodowych Tenisowych Mistrzostw Polski. Działacze: Paweł Ciasnocha, Walenty Czyrski (pierwszy prezes klubu), Alojzy Farnik, Zbigniew Grajkowski, Henryk Jonszta, Marian Liberka, Zbigniew Ochoński, Feliks Olszak. Kronikarski zapis dziejów klubu na łamach „Głosu Baildonu” opracowali: Zbigniew Grajkowski i Henryk Czarnik. Drużyny klubowe uczestniczyły w rozgrywkach I ligi: siatkówki kobiet (1959–1961) i mężczyzn (1989–1991), hokeja na lodzie (1959–1982), lekkoatletyki (1959, 1963–1965), szermierki (1959), tenisa (1956–1958, 1960–1964, 1966–1973), koszykówki mężczyzn (1969–1970, 1978, 1986) oraz II ligi: brydż (1970–1972, 1974–1978, 1982– 1984). 13 zawodników reprezentowało Polskę na IO: hokeiści na lodzie – Feliks Góralczyk, Robert Góralczyk, Wiesław Jobczyk, Gerard Langner, Tadeusz Obłój, Jerzy Ogórczyk, Augustyn Skórski, Andrzej Zabawa, Karol Żurek; szermierze – Krystyna Urbańska (Machnicka), Marceli Wiech, Ryszard Zub, tenisista stołowy – Leszek Kucharski. Osiągnięcia: 1 (0–0–1) medal IO – 3 m. w szermierce (1956); 5 (1–2–2) medali MŚ – 3 złote (1961), 2 srebrne (1965, 1967) i 2 brązowe (1964, 1971) w szermierce; 2 (1–0–1) medale ME – 1 m. w sztafecie 4 x 100 m kobiet (1962) i 3 m. w tenisie stołowym; 176 (54–52–70) medali MP, w tym w 7 (0–3–4) medali w hokeju na lodzie (1970–1978) zdobytych przez 45 zawodników, 27 (2–12–13) medali w lekkoatletyce (1956–1963) zdobytych przez 17 zawodników, 4 (3–1–0) medale w podnoszeniu ciężarów (1946–1948) zdobyte przez 3 zawodników, 41 (5–16–20) medali szermierce (1957–1995) zdobytych przez 52 zawodników, 78 (36–16–26) medali w tenisie (1957–1983) zdobytych przez 15 zawodników, 19 (8–4–7) medali w tenisie stołowym (1991–1996) zdobytych przez 12 sportowców. Osiągnięcia z lat 1950–1956 zob. ►Stal Katowice. Wybitni sportowcy: Lucjan Błaszczyk, Jadwiga Jędrzejowska, Leszek Kucharski, Franciszek Sobczak, Elżbieta Szyroka (rekordzistka Europy w lekkoatletyce), Krystyna Urbańska; trenerzy: Franciszek i Walerian Klimontowiczowie, Emil Nikodemowicz, Antoni Sobik, Wilhelm Weglenda, Roman Wontroba, Teodor Zaczyk.
APK, zesp. Okręgowy Związek Piłki Nożnej Katowice, sygn. 51; B. Cimała, A. Steuer: Sport w województwie katowickim struktura, baza, kadry. W: Z dziejów kultury fizycznej na Śląsku: rozwój kultury fizycznej na Śląsku w latach 1919–1989. Red. M. Ponczek, K.H. Schodrok. T. 1. Katowice 2009; Z. Grajkowski: 40 lat Klubu Sportowego „Baildon” Katowice 1945–1985. Informator. Katowice 1985; U. Rzewiczok: Huta Baildon i jej twórca. Katowice 2009; 50 lat tenisa w KS „Baildon” Katowice. Katowice 1985; Mała encyklopedia sportu. T. 1: A–K. Warszawa 1984.

Osiągnięcia sportowe KS Baildon Katowice

MP w hokeju na lodzie

RokImię, nazwiskoMiejsce
1970 Andrzej Bala, Robert Bobrowski, Bronisław Chyski, Feliks Góralczyk, Robert Góralczyk, Krystian Hampel, Bogdan Kądziołka, Gerard Langer, Andrzej Macior , Roman Mateja, Tadeusz Obłój, Manfred Prudko, Jan Tomanek, Karol Żurek 3
1972 Robert Bobrowski, Bronisław Chyski, Bronisław Garbocz, Feliks Góralczyk, Robert Góralczyk, Michał Grodzki, Krystian Hampel, Adam Iwanowski, Janusz Kalisz, Bogdan Kądziołka, Janusz Kwiatkowski, Gerard Langer, Andrzej Macioł, Piotr Marniok, Roman Mateja, Tadeusz Obłój, Manfred Prudło, Jan Siedek, Marek Świerszcz, Henryk Święty, Jan Tomanek, Karol Żurek 2
1973 Robert Bołbotowski, Zygmunt Chrobok, Bronisław Chyski, Bronisław Garbocz, Robert Góralczyk, Michał Grodzki, Adam Iwanowski, Bogdan Kądziołka, Bogdan Krawczyk, Janusz Kwiatkowski, Bogusław Malinowski, Gerard Langer, Piotr Maryniok, Eugeniusz Mateja, Roman Mateja, Tadeusz Obłój, Jan Piecko, Manfred Prudło, Jan Siedek, Marek Świerszcz, Henryk Święty, Jan Tomanek, Karol Żurek 3
1974 Robert Bołbotowski, Bronisław Garbocz, Michał Grodzki, Adam Iwanowski, Henryk Jaworowski, Wiesław Jobczyk, Janusz Kalisz, Jan Kądziołka, Bogdan Krawczyk, Janusz Kwiatkowski, Gerard Langer, Bogusław Malinowski, Eugeniusz Mateja, Roman Mateja, Krystian Michna, Tadeusz Obłoj, Jan Piecko, Manfred Prudło, Tadeusz Tomanek, Jan Siedek, Wiesław Siedlarczyk, Marek Świerszcz, Henryk Święty, Karol Żurek 2
1975 Zygmunt Chrobok, Bronisław Chyski, Bronisław Garbocz, Robert Góralczyk, Michał Grodzki, Ryszard Jarocki, Ryszard Jobczyk, Janusz Kalisz, Bogdan Kądziołka, Bogdan Krawczyk, Janusz Kwiatkowski, Gerard Langer, Bogusław Malinowski, Piotr Maryniok, Eugeniusz Mateja, Roman Mateja, Krystian Michna, Adam Mrowca, Wiesław Mrowia, Eugeniusz Nieszporek, Tadeusz Obłoj, Jan Piecko, Manfred Prudło, Wiesław Siedlarczyk, Jan Tomanek, Eugeniusz Walczak, Karol Żurek 3
1976 Bronisław Garbocz, Robert Góralczyk, Michał Grodzki, Ryszard Jarocki, Wiesław Jobczyk, Bogdan Kądziołka, Bogdan Krawczyk, Janusz Kwiatkowski,Gerard Langer, Bogusław Malinowski, Eugeniusz Mateja, Roman Mateja, Krystian Michna, Adam Mrowca, Eugeniusz Nieszporek, Tadeusz Obłoj, Jan Piecko, Wiesław Siedlarczyk, Jan Tomanek, Eugeniusz Walczak, Karol Żurek 2
1977 Jerzy Chrust, Zdzisław Czarnomski, Janusz Drab, Robert Góralczyk, Zbigniew Jabłoński, Ryszard Jarocki, Wiesław Jobczyk, Bogdan Kądziołka, Bogdan Krawczyk, Henryk Kubala, Józef Labuszka, Gerard Langer, Bogusław Malinowski, Eugeniusz Mateja, Roman Mateja, Adam Mrowca, Wiesław Mrowca, Eugeniusz Nieszporek, Jan Piecko, Krzysztof Ślusarczyk, Jan Tomanek, Eugeniusz Walczak, Andrzej Zabawa, Karol Żurek 3

W. Zieleśkiewicz: Historia polskiego hokeja. Krynica Zdrój 2006.

Osiągnięcia międzynarodowe lekkoatletów

RokImię, nazwiskoKonkurencjaImprezaMedal
1962 Elżbieta Szyroka sztafeta 4 x 100 m ME złoty

A. Steuer: Kultura fizyczna. W: Katowice. Środowisko, dzieje, kultura, język i społeczeństwo. Red. A. Barciak, E. Chojecka, S. Fertacz. T. 1. Katowice 2012.

MP w lekkoatletyce

RokImię, nazwiskaKonkurencjaMiejsce
1956 Elżbieta Ćmok, Stefania Jankowska, Michalina Wawrzynek, Krystyna Wątroba sztafeta 4 x 100m 3
1957 Michalina Wawrzynek bieg na przełaj 800 m 2
1958 Elżbieta Ćmok, Stefania Jankowska, Pastuszka, Krystyna Wątroba, sztafeta 4 x 100m 2
1958 Stefania Jankowska 400 m 2
1958 Zdzisław Lipkowski 800 m 2
1958 Elżbieta Ćmok 200 m 3
1958 Barbara Legawiec skok w dal 3
1959 Zenon Frańczak skok w dal 2
1959 Zdzisław Lipkowski, Józef Psujka, Ernest Stokłosa, Zdzisław Szyroki, sztafeta 4 x 400 m 3
1960 Renata Heinówna, Stefania Jankowska, Beata Kopiec, Elżbieta Szyroka sztafeta 4 x 100 m 2
1960 Stefania Jankowska 400 m 2
1960 Zdzisław Lipkowski 800 m 2
1961 Elżbieta Ćmok 200 m 3
1961 Renata Heinówna skok w dal 3
1961 Renata Heinówna skok w dal 3
1962 Elżbieta Szyroka, Stefania Cebulko, Renata Heinówna, Władysława Kukwa sztafeta 4 x 100 m 1
1962 Elżbieta Szyroka 200 m 2
1962 Stefania Cebulko 400 m 2
1962 Elżbieta Szyroka 100 m 3
1962 Zdzisław Lipkowski 800 m 3
1962 Zenon Frańczak skok w dal 3
1963 Elżbieta Szyroka 100 m 1
1963 Elżbieta Szyroka 200 m 2
1963 Renata Heinówna skok w dal 2
1963 Renata Heinówna, Władysława Kukwa,Elżbieta Szyroka, Krystyna Uliczka sztafeta 4 x 100 m 3
1964 Renata Heinówna skok w dal 3
1964 Renata Heinówna skok w dal 3

H. Kurzyński i in.: Historia finałów lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1922–2011: konkurencje kobiece. Bydgoszcz 2011; H. Kurzyński i in.: Historia finałów lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1920–2007: konkurencje męskie. Szczecin 2008.

MP w podnoszeniu ciężarów

RokImię, nazwiskoKategoria wagowaMiejsce
1947 Jerzy Herok lekka 1
1947 Józef Szklorz lekka 1
1948 Jerzy Kaczmarczyk kogucia 1
1948 Jerzy Herok lekka 2

M. Szyk: 80 lat polskiej sztangi. Polski Związek Podnoszenia Ciężarów 1925–2005. Warszawa 2005; S. Zgondek: Kartki z historii 40 lat sportu ciężarowego w Polsce. Warszawa 1965.

Osiągnięcia międzynarodowe w szermierce

RokImię, nazwiskoKonkurencjaZawodyMedal
1956 Jerzy Zub szabla drużynowo IO brązowy
1961 Franciszek Sobczak szabla drużynowo złoty
1961 Jerzy Wandzioch szabla drużynowo złoty
1961 Jerzy Zub szabla drużynowo złoty
1964 Józef Nowara szabla indywidualna MŚ (do 20. r.ż.) brązowy
1965 Eugeniusz Gos szabla indywidualne MŚ (do 20. r.ż.) srebrny
1967 Zbigniew Matwiejew szpada MŚ (do 20. r.ż.) srebrny
1971 KrystynaUrbańska floret drużynowy brązowy

H. Marzec: Historia medalami pisana: 75 lat śląskiej szermierki. Katowice 2002.

MP w szermierce

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1956 Wojciech Rydz szpada 1
1957 Wojciech Rydz szpada 1
1957 Wanda Pastuszka-Macioszek floret 2
1957 Ryszard Zub szabla 2
1957 Genowefa Migas floret 3
1957 Arnold Kulczyk, Henryk Mandera, Wojciech Rydz, Marcin Szczerba floret mężczyzn drużynowo 3
1958 Alina Ciupka, Barbara Jon, Herta Liszkowska-Stanoszek, Genowefa Migas, Wanda Pastuszka -Macioszek floret kobiet drużynowo 2
1958 Franciszek Sobczak, Marcin Szczerba, Erwin Śmieszek, Ryszard Zub szabla mężczyzn drużynowo 2
1959 Barbara Klimza, Herta Liszkowska-Stanoszek, Genowefa Migas, Wanda Pastuszka-Macioszek floret kobiet drużynowo 3
1959 Franciszek Sobczak, Marcin Szczerba, Erwin Śmieszek, Ryszard Zub szabla mężczyzn drużynowo 3
1960 Gerard Kubica, Franciszek Sobczak, Marcin Szczerba, Erwin Śmieszek, Jerzy Wandziach, Ryszard Zub szabla mężczyzn drużynowo 2
1961 Franciszek Sobczak szabla 2
1962 Genowefa Migas floret 2
1963 Jerzy Chrobok, Józef Nowara, Franciszek Sobczak, Marcin Szczyrba, Erwin Śmieszek, Jerzy Wandziach szabla mężczyzn drużynowo 3
1964 Dietmar Brehmer, Jerzy Chrobok, Eugeniusz Gos, Franciszek Sobczak, Erwin Śmieszek, Jerzy Wandzioch szabla mężczyzn drużynowo 3
1965 Franciszek Sobczak szabla 2
1965 Jerzy Chrobok, Eugeniusz Gos, Franciszek Sobczak, Marcin Szczerba, Erwin Śmieszek szabla mężczyzn drużynowo 3
1966 Krystyna Urbańska floret 2
1966 Franciszek Sobczak szabla 2
1967 Franciszek Sobczak szabla 2
1967 Krystyna Urbańska floret 2
1967 Eugeniusz Gos, Jerzy Kubiczek, Jan Nowara, Erwin Śmieszek, Jerzy Wandzioch, Bogdan Żmidziński, szabla mężczyzn drużynowo 3
1969 Krystyna Urbańska floret 2
1970 Krystyna Urbańska floret 3
1971 Kinga Dybczyńska, Elżbieta Radziewska, Krystyna Urbańska, Jadwiga Urbańska-Dobrakowska, Aleksandra Wirowska floret kobiet drużynowo 3
1972 Kinga Dybczyńska, Elżbieta Radziewska, Krystyna Urbańska, Jadwiga Urbańska -Dobrakowska, Aleksandra Wirowska floret kobiet drużynowo 3
1975 Krystyna Urbańska floret 2
1975 Marceli Wiech szpada 3
1978 Krystyna Urbańska floret 1
1979 Barbara Szeja-Wysoczańska floret 1
1987 Ewa Jabłońska, Jolanta Kozyra, Elżbieta Niestolik-Krajewska, Krystyna Salak, Joanna Witkowska floret kobiet drużynowo 3
1989 Kozyra Jolanta, Elżbieta Niestolik-Krajewska, Krystyna Urbańska, Jadwiga Urbańska-Dobrakowska floret kobiet drużynowo 2
1989 Leszek Gajda szabla 3
1990 Leszek Gajda szabla 1
1990 Wojciech Strzała szabla 2
1990 Ewa Jabłońska, Krystyna Jabłońska, Jolanta Kozyra, Elżbieta Niestolik-Krajewska, Krystyna Mysza floret kobiet drużynowo 3
1990 Jacek Banaszewski, Leszek Gajda, Adam Skarbonkiewicz, Wojciech Strzała, Marcin Zieliński floret mężczyzn drużynowo 3
1991 Leszek Gajda szabla 3
1992 Leszek Gajda, Jacek Magoska, Wojciech Strzała, Rafał Sznajder, MarcinZieliński szabla mężczyzn drużynowo 3
1995 Krzysztof Bittner, Sebastian Góra, Piotr Kucięba, Maciej Litwiński szabla mężczyzn drużynowo 3

H. Marzec: Historia medalami pisana: 75 lat śląskiej szermierki. Katowice 2002.

MP w tenisie

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1957 Jadwiga Jędrzejowska singel 1
1957 Jadwiga Jędrzejowska, F. Fogelman („Olsza” Kraków) debel 1
1957 Andrzej Licis singel 1
1957 Jadwiga Jędrzejowska singel (hala) 1
1957 Andrzej Licis, Jadwiga Jędrzejowska, Edward Skorupa, Eryk Bratek drużynowo 1
1957 Lidia Licisówna z Szmidtówną debel 2
1957 Andrzej Licis singel (hala) 2
1957 Andrzej Licis, Henryk Skonecki debel (hala) 3
1958 Jadwiga Jędrzejowska singel 1
1958 Jadwiga Jędrzejowska, Krystyna Żmijanka („Baildon” Katowice) debel 1
1958 Krystyna Żmijanka, Jadwiga Jędrzejowska debel 1
1958 Jadwiga Jędrzejowska, Wiesław Gąsiorek („Warta” Poznań) mikst 1
1958 Andrzej Licis singel 1
1958 Andrzej Licis singel (hala) 1
1958 Jan Chytrowski, Andrzej Licis, Edward Skorupa, Zdzisław Trytko, Krystyna Żmijanka drużynowo 2
1958 Krystyna Żmijanka singel (hala) 3
1959 Andrzej Licis, Jadwiga Jędrzejowska mikst 1
1959 Jadwiga Jędrzejowska, Krystyna Żmijanka („Baildon” Katowice) debel 1
1959 Krystyna Żmijanka, Jadwiga Jędrzejowska („Baildon” Katowice) debel 1
1959 Jadwiga Jędrzejowska, Andrzej Licis („Baildon” Katowice) mikst 1
1959 Jadwiga Jędrzejowska singel 1
1959 Andrzej Licis mikst (hala) 1
1959 Andrzej Licis singel 3
1959 Józef Orlikowski debel (hala) 3
1959 Andrzej Licis singel 3
1960 Krystyna Żmijanka singel (hala) 2
1960 Wiesław Biełanowicz debel (hala) 3
1961 Jadwiga Jędrzejowska singel 1
1961 Jadwiga Jędrzejowska, Krystyna Żmijanka („Baildon” Katowice) debel 1
1961 Krystyna Żmijanka, Jadwiga Jędrzejowska („Baildon” Katowice) debel 1
1961 Zenneg, Józef Orlikowski debel 3
1961 Józef Orlikowski, Zenneg debel 3
1961 Józef Orlikowski singel (hala) 3
1962 Wiesław Biełanowicz, A. Bratek, Jadwiga Jędrzejowska, E. Pokładek, Zenneg, Krystyna Żmijanka drużynowo 1
1962 Jadwiga Jędrzejowska, Wiesław Gąsiorek („Warta” Poznań) mikst 1
1962 Józef Orlikowski singel (hala) 1
1962 Wiesław Biełanowicz  debel (hala) 1
1962 Józef Orlikowski, Władysław Skonecki (MKT Łódź) debel (hala) 2
1962 Józef Orlikowski singel 2
1962 Józef Orlikowski, Władysław Skonecki (MKT Łódź) debel 3
1962 Krystyna Żmijanka mikst 3
1962 Krystyna Żmijanka debel 3
1962 Ryszard Bratek, Mieczysław Kubaty („Nadwiślan” Kraków) debel (hala) 3
1963 Jadwiga Jędrzejowska, Wiesław Gąsiorek („Warta” Poznań) mikst 1
1963 Józef Orlikowski singel (hala) 2
1963 Józef Orlikowski, Wiesław Nowicki („Legia” Warszawa) debel (hala) 2
1964 Jadwiga Jędrzejowska singel 1
1964 Wiesław Biełanowicz, Mieczysław Rybarczyk debel (hala) 3
1964 Krystyna Żmijanka-Makowska mikst 3
1965 Jadwiga Jędrzejowska, Wiesław Gąsiorek („Warta” Poznań) mikst 1
1965 Krystyna Makowska, Jadwiga Jędrzejowska debel 1
1965 Jadwiga Jędrzejowska, Krystyna Żmijanka-Makowska debel 1
1965 Józef Orlikowski debel (hala) 2
1965 Andrzej Biełanowicz-Osadca mikst 3
1966 Jadwiga Jędrzejowska, Danuta Wieczorek (Baildon Katowice) debel 1
1966 Jadwiga Jędrzejowska, Wiesław Gąsiorek (Warta Poznań) mikst 2
1966 Krystyna Makowska, Dracz debel 3
1967 Danuta Wieczorek, Wiesław Rybarczyk („Warszawianka” Warszawa) mikst 1
1967 Danuta Wieczorek, Danuta Rylska („Legia” Warszawa) debel 2
1967 Krystyna Makowska debel 3
1968 Danuta Wieczorek singel 1
1968 Danuta Wieczorek, Barbara Olszowska („Spójnia” Warszawa) debel 1
1968 Danuta Wieczorek, Wiesław Biełanowicz mikst 3
1968 Wiesław Biełanowicz, Danuta Wieczorek mikst 3
1969 Wiesław Biełanowicz debel 2
1970 Danuta Wieczorek singel (hala) 1
1970 Danuta Wieczorek singel 1
1970 Danuta Wieczorek, Anna Zdun (Sopocki Klub Tenisowy Sopot) debel 2
1970 Wiesław Biełanowicz Singel (hala) 3
1970 Stanisław Kończak, Czesław Dobrowolski („Zagłębie” Wałbrzych) debel 3
1971 S. Dąbrowski, Stanisław Kończak debel (hala) 3
1971 Stanisław Kończak, S. Dąbrowski debel (hala) 3
1978 Andrzej Wiśniewski, Grzegorz Niestrój debel 2
1980 Andrzej Wiśniewski debel (hala) 1
1980 Andrzej Wiśniewski-J. Gąsior debel 2
1981 Andrzej Wiśniewski debel 3
1983 Waldemar Rogowski singel 2
1983 Andrzej Wiśniewski debel 3

„Sport” 1957, nr 123; Kronika: dokumentacja prasowa najważniejszych wydarzeń w kraju i za granicą [1971 i 1978]. Red. M. Zawadka. Warszawa 1971 i Warszawa 1978; Z. Chmielewski i in.: Tenis polski ma 100 lat. Warszawa 1997.

Osiągnięcia międzynarodowe w tenisie stołowym

RokImię, nazwiskoKonkurencjaZawodyMedal
1994 Lucjan Błaszczyk, Ells Billen (Belgia) mixt ME brązowy
1996 Jakub Kosowski, [?] debel ME kadet złoty

 

MP w tenisie stołowym

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1992 Leszek Kucharski singel 2
1992 R. Domagała, I. Gudilkin, Leszek Kucharski, J. Łowicki, Piotr Napiórkowski drużynowo 1
1992 Piotr Napiórkowski, Mojski debel 1
1993 Abramienko, J. Kołodziejczyk, J. Łowicki, Piotr Napiórkowski drużynowo 2
1993 Piotr Napiórkowski, Staszak debel 3
1993 J. Kołodziejczyk, J. Łowicki debel 3
1994 Lucjan Błaszczyk, I. Gudilkin, J. Kołodziejczyk, Leszek Kucharski, J. Łowicki, Piotr Napiórkowski, Andrzej Płodzień drużynowo 2
1994 Lucjan Błaszczyk, Skierski debel 2
1995 Lucjan Błaszczyk singel 1
1995 Lucjan Błaszczyk, Skierski debel 1
1995 Lucjan Błaszczyk, J. Langosz mixt 1
1996 Marcin Kusiński,[?] drużynowo 1

W. Pięta: Tenis stołowy na Górnym Śląsku w latach 1929–2004. Częstochowa 2004.

BARBARA, staw (zbiornik wodny) w dolinie potoku Bolina na południe od centrum Katowic, w dzielnicy Giszowiec. Powstał w sposób naturalny, na skutek łączenia się wielu cieków wodnych przecinających ►Las Murckowski; dno zbiornika bardzo zróżnicowane, nieregularne, pełne dołów i wypłyceń; otoczony lasami, częściowo podmokłymi, poprzecinanymi pasami sosnowo-modrzewiowych młodników, rosnących na piaskowych wzgórzach. Staw jest łowiskiem okręgu ►Polskiego Związku Wędkarskiego Katowice; systematycznie zarybiany (przeważają płocie, liny, wzdręgi, leszcze, karpie i karasie, szczupaki, okonie). Ze zbiornikiem ►Janina tworzy Ośrodek Wypoczynkowy ►Janina–Barbara.
J. Jaros, H. Sekuła: Kopalnia „Staszic” 1964–1984. Katowice 1984; Ekologiczny system Obszarów Chronionych (ESOCh) – www.katowice.eu. [dostęp 19 IV 2011]; L. Jabłoński: Na trasie Balkan Ekspresu – Giszowiec, Nikiszowiec, Szopienice. Przewodnik po dzielnicach Katowic. Katowice 2003.

BAR KOCHBA KATOWICE, Żydowskie Towarzystwo Gimnastyczne; pierwsza żydowska organizacja kultury fizycznej, zał. 1909. Pierwotnie związana z ruchem gimnastycznym, w 1919 przekształcona w KS, nad którym mecenat sprawowała Izraelicka Gmina Wyznaniowa w Katowicach. Opanowana przez asymilatorów orientacji proniemieckiej (Martin i Tea Siedner). W l. 1928–1932 nieczynna; reaktywowana przez działaczy syjonistycznych: Fritza Bettera, Jerzego Kornreicha. Uległa likwidacji 1 IX 1939. W 1926 skupiała 137 członków. Prowadziła sekcje: bokserską (1936–1939), gimnastyczną (1909–1919], lekkoatletyczną (1920–1928), pływacką (1919–1922). Wyróżniającym się sportowcem był sprinter Salo Blitzer, odnoszący sukcesy w zawodach lekkoatletycznych rangi regionalnej.
W. Jaworski: Ludność żydowska w województwie śląskim w latach 1922–1939. Katowice 1996; A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008.

BESKIDENVEREIN, turystyczna organizacja niemiecka, zał. 28 V 1893 we Frydku, później siedzibę przeniesiono do Bielska. Dała początek zorganizowanej turystyce na obszarze Katowic. Na przełomie XIX–XX w. pierwsze sekcje powstały w Murckach, Katowicach, Wełnowcu i Ligocie. Sekcja katowicka w 1908 liczyła 295 członków. (1908); w okresie II Rzeczpospolitej rozwijała się w ramach Verband Beskidenveine in Polen w Bielsku (1928), którego siedziba w 1943 została przeniesiona do Katowic (do lokalu narożnego przy ul. Dyrekcyjnej i Dworcowej). Pozostawało w ostrym konflikcie z ►Polskim Towarzystwem Tatrzańskim.
P. Greiner, R. Kaczmarek: Leksykon mniejszości niemieckiej w województwie śląskim w latach 1922–1939. Zarys dziejów, organizacje, działacze. Katowice 2002.

BIAŁY ORZEŁ SZOPIENICE, Towarzystwo Ciężkoatletyczne, zał. 1920. Dało początek Robotniczemu Klubowi ►Siła Mała Dąbrówka (1924), z którym wtórnie połączyło się 13 VI 1926 i sekcji ciężkoatletycznej (1928) ►Policyjnego Klubu Sportowego. Reaktywowane w 1934. Sekcja atletyczna (1935) działała przy KS ►Strzelec Szopienice. W 1926 skupiało 54 członków. Przyczyniło się do powstania ►Górnośląskiego Związku Ciężkiej Atletyki, Polskiego Związku Ciężkiej Atletyki, Polskiego Związku Atletycznego. Osiągnięcia: 8 (6–1–1) medali MP w podnoszeniu ciężarów; 1 (0–1–0) medal MP w zapasach w stylu klasycznym. Wybitni sportowcy: Kazimierz Hahn, Augustyn Musioł, Paweł Szwarc, Brunon Szczęsny.
A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku (1878–1945). Katowice 1986; „Gazeta Robotnicza” 1926, nr 148.

Osiągnięcia sztangistów Towarzystwa Biały Orzeł Szopienice na MP

RokImię, nazwiskoKategoriaMiejsce
1925 Kazimierz Hahn musza 1
1925 Augustyn Musioł lekka 1
1925 Paweł Solorz piórkowa 1
1925 Brunon Szczęsny półciężka 1
1927 Paweł Szwarc średnia 1
1928 Paweł Szwarc średnia 1
1928 Paweł Baron musza 3
1929 Paweł Szwarc średnia 2

Osiągnięcia zapaśników Towarzystwa Biały Orzeł Szopienice na MP

RokImię, nazwiskoKategoriaMiejsce
1925 Kazimierz Hahn musza 2

 

BIAŁY ORZEŁ WEŁNOWIEC, Towarzystwo Atletyczne, zał. 1933 przy szpitalu hutniczym w Wełnowcu. W 1935 skupiało 6 członków. Specjalizowało się w ►zapasach. Było organizatorem XI Atletycznych MP (1935). W 1936 wchłonięte przez KS ►Strzelec Wełnowiec. Czołowi sportowcy: R. Szmatłoch, R. Zientek.
A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku (1878–1945). Katowice 1986.

BOKSERSKI KLUB SPORTOWY KATOWICE, jednosekcyjna struktura sportowa, zał. 15 III 1925 (wyodrębniona z ►Prywatnego Klubu Sportowego Katowice). Jeden z najbardziej stabilnych klubów, nie podlegał większej fluktuacji kadrowej; w 1926 liczył 62 i 61 członków w 1930. W 1928 został wzmocniony pięściarzami z Boxing Club Królewska Huta. Ok. 1931 wchłonięty przez ►Policyjny Klub Sportowy Katowice. Siedziba mieściła się Strzesze Górniczej. Odegrał pionierską rolę w uspołecznieniu sportu pięściarskiego na terenie Katowic. Osiągnięcia: 14 (5–3–6) medali MP (1925–1931). Reprezentantami Polski byli: Jan Górny, Jerzy Snopek, Józef Wieczorek, Teodor Wochnik. Działacze: Władysław Wieczorek, Paweł Snopek, Wilhelm Snopek.
A. Steuer: Kultura fizyczna w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008.

 

Osiągnięcia bokserów Bokserskiego Klubu Sportowego Katowice na MP

RokImię, nazwiskoKategoria wagowaMiejsce
1925 Jerzy Denisach średnia 1
1925 JerzySnopek półśrednia 3
1926 Józef Wieczorek półśrednia 3
1928 Górny Jan piórkowa 1
1928 Alfred Kupka ciężka 1
1929 Wiktor Moczko musza 1
1929 Teodor Wochnik lekka 1
1929 Teodor Pyka kogucia 2
1929 Wieczorek Józef średnia 2
1929 Kowalik półśrednia 3
1930 Wiktor Moczko musza 1
1930 Teodor Wochnik lekka 1
1930 Michalski musza 3
1930 Józef Wieczorek średnia 3
1930 Jerzy Wocka ciężka 3
1931 Wiktor Moczko musza 1
1931 Józef Wieczorek średnia 2
1932 Wiktor Moczko musza 2
1934 Wiktor Moczko musza 2

 

BOLINA, ośrodek wypoczynkowy w Katowicach (pomiędzy dzielnicami Janów i Giszowiec) przy ul. Leśnego Potoku, zał. w l. 50. XX w. z inicjatywy kierownictwa kopalni „Wieczorek”. Zajmuje obszar 4,71 ha, w jego obrębie leży zbiornik wodny (2,8 ha) zasilany przez potok Bolina. Pierwotnie na terenie kompleksu oprócz parku znajdowały się: pole namiotowe, basen, przystań kajakowa, bar, plac zabaw oraz „muszla” koncertowa. Z upływem czasu część urządzeń została zdewastowana, a basen zasypany; przyczyniły się do tego też szkody górnicze i zalewający teren potok. Obecnie pieczę nad kompleksem sprawuje Stowarzyszenie Utrzymania i Ochrony Ośrodka Zieleni „Bolina”, inicjator odbudowy ośrodka (2006–2007) sfinansowanej z budżetu miejskiego. Aktualnie ośrodek dysponuje trawiastym boiskiem do gry w piłkę nożną, betonowym wielofunkcyjnym boiskiem do gry w koszykówkę i siatkówkę, 2 stołami do ping-ponga, 9 stołami do gry w szachy, placem zabaw, zadaszonym miejscem na grilla oraz kręgiem estradowym.
http://bip.um.katowice.pl/dokumenty/2009/12/30/1262693839.pdf.

BUDOWLANI KATOWICE, Klub Hokeja na Trawie, zał. w 1977 przez Ryszarda Twardowskiego na bazie sekcji hokeja na trawie przy SP nr 20 w Katowicach-Załężu; przekształcona w sekcję hokeja na trawie ►AZS Uniwersytet Śląski (1982). Osiagnięcia: 1 (1–0–0) medal MP – 1 m. w rozgrywkach kobiet w hokeju na trawie kobiet (1981). Wyróżniające się zawodniczki: Jolanta Błędowska – uczestniczka IO (1980), Grażyna Podsiadlik, Ewa Skrzypkowska, Jolanta Wieczorek – reprezentantki Polski.
T. Socholik: 50 lat: jubileusz śląskiego hokeja na trawie. Katowice 2000.

BUDOWLANI LIGOTA, KS Przedsiębiorstwa „Elektrobudowa” w Katowicach-Ligocie: Koło Sportowe Zrzeszenia Sportowego „Unia” (1953[?]–1956), KS „Elektrobudowa” (1956–1958), KS Budowlani Ligota (1959–1964); w 1964 nastąpiła fuzja z KS ►„Sparta” Katowice. Uważany za jednego ze spadkobierców KS ►„Ligocianka” Ligota. Działały sekcje: piłki nożnej (1956–1964), podnoszenia ciężarów (1961–1964), siatkówki mężczyzn (1963–1964). Działacze Eugeniusz Kwaśny, Leon Słanina. Osiągnięcia: podnoszenie ciężarów – II liga (1962); piłka nożna – kl. A (1961).
APK, zesp. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych, sygn. 150; S. Jarecki, B. Gryszczyk: 50 lat BKS Sparty Katowice. [1974]; S. Zgondek: Kartki z historii 40 lat sportu ciężarowego w Polsce. Warszawa 1965; Ligota pewna swego awansu. „Sport Śląski” 1961, nr 1.

BUGLA, ostatni obiekt kultury fizycznej w Katowicach z rodowodem z okresu II RP; jeden z największych (pow. 6 ha) w Europie Środkowej zespół obiektów do uprawiania sportów pływackich (ustępował jedynie budapeszteńskiemu Palatinusowi); w okresie międzywojennym ośrodek rekreacyjny cieszący się popularnością wśród mieszkańców, administrowany przez władze miejskie (►Miejski Ośrodek Wychowania Fizycznego). Zlokalizowany na granicy Śródmieścia i Załęża – powstał w miejscu chłodni i wytwórni lodu Edwarda Bugli. Był zasilany potokiem Osiek. W l. 1928–1929 powstała przystań kajakowo-wioślarska; po przebudowie w 1933 kompleks 10 basenów pływackich z wieżami (ostatnia została zlikwidowana w 2001) i trampolinami do skoków do wody. Od poł. l. 30 XX w. miejsce międzynarodowych i ogólnopolskich zawodów pływackich (m.in. podczas największej imprezy w międzywojennych Katowicach – VIII Wszechpolskiego Zlotu Sokolstwa Polskiego w 1937), a także treningów sekcji pływackich klubów: KS ►„Pogoń” Katowice, KS ►„Dąb” Katowice, ►EKS Katowice oraz lekcji pływania dla dzieci i młodzieży. Od 1 X 1938 wielofunkcyjny zespół obiektów kultury fizycznej, z otwartą strzelnicą Strzeleckiego Bractwa Kurkowego w Katowicach. W okresie okupacji hitlerowskiej (1941–1945) użytkowany (z czynnymi basenami pływackimi – nauka pływania) przez Hitlerjugend, Wehrmacht, Gildię Strzelecką. Obiekt przeżywał renesans na pocz. l. 60 XX w.; w l. 2009–2011 został poddany przebudowie prowadzonej w 3 etapach. Obecnie czynne są 4 baseny i zjeżdżalnia (lustro wody 1 ha), otoczone plażą trawiasto-piaszczystą (obiekty gastronomiczne, wypożyczalnia sprzętu, boisko do siatkówki). W okresie letnim frekwencja wynosi od 6,5 do 7 tys. osób dziennie.
A. Steuer: Ruch sportowy w Katowicach-Załężu (1895–1998). W: „Kronika Katowic”. T. 8. Katowice 1999.

 


LEKSYKON STRUKTUR KATOWICKIEGO SPORTU I TURYSTYKI

WSTĘP

Leksykon Struktury katowickiego sportu i turystyki zawiera hasła dotyczące polskich, niemieckich i żydowskich organizacji kultury fizycznej działających w przeszłości i obecnie na terenie miasta Katowice (w jego współczesnych granicach). Hasła, ułożone alfabetycznie, poświęcone są między innymi: reprezentującym polski ruch gimnastyczny gniazdom Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, niemieckim i żydowskim organizacjom turnerskim, organizacjom kultury fizycznej związanym z działalnością socjaldemokracji niemieckiej i polskiej, polskim i niemieckim klubom sportowym, regionalnym bądź ogólnopolskim związkom sportowym, jeżeli miały siedzibę w Katowicach, sekcjom sportowym i turystycznym polskich i niemieckich i organizacji młodzieżowych oraz bractw strzeleckich, a także współcześnie funkcjonującym stowarzyszeniom, zrzeszeniom, organizacjom, sekcjom i klubom, które w swoich założeniach statutowych uwzględniają działalność na rzecz wychowania fizycznego, sportu i turystyki. Wśród haseł leksykonu nie mogło zabraknąć opisu obiektów sportowych, gdzie katowiczanie mogli podziwiać zmagania sportowców bądź uprawiać amatorsko wybrane dyscypliny.

Różnorodność opisywanych struktur organizacji sportowych i turystycznych sprawiła, że niemożliwe stało się ujednolicenie treści poszczególnych haseł. Chcąc jednak zawrzeć jak najwięcej informacji, starano się umieścić w każdym haśle takie informacje, jak: profil działania, data powstania, lata funkcjonowania, adres siedziby, działające sekcje, nazwiska wybitnych i zasłużonych sportowców, trenerów i działaczy, osiągnięcia medalowe (seniorów, juniorów i młodzieży) na najważniejszych imprezach sportowych, dorobek w poszczególnych dyscyplinach sportu.

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł