Leksykon struktur katowickiego sportu i turystyki

 

A   B   C   D   E   F   G   H   I   J   K   L   Ł   M   N   O   P   R   S   Ś   T   U   V   W   Z   Ż

 

LEKSYKON STRUKTUR KATOWICKIEGO SPORTU I TURYSTYKI

WSTĘP

Leksykon Struktury katowickiego sportu i turystyki zawiera hasła dotyczące polskich, niemieckich i żydowskich organizacji kultury fizycznej działających w przeszłości i obecnie na terenie miasta Katowice (w jego współczesnych granicach). Hasła, ułożone alfabetycznie, poświęcone są między innymi: reprezentującym polski ruch gimnastyczny gniazdom Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, niemieckim i żydowskim organizacjom turnerskim, organizacjom kultury fizycznej związanym z działalnością socjaldemokracji niemieckiej i polskiej, polskim i niemieckim klubom sportowym, regionalnym bądź ogólnopolskim związkom sportowym, jeżeli miały siedzibę w Katowicach, sekcjom sportowym i turystycznym polskich i niemieckich i organizacji młodzieżowych oraz bractw strzeleckich, a także współcześnie funkcjonującym stowarzyszeniom, zrzeszeniom, organizacjom, sekcjom i klubom, które w swoich założeniach statutowych uwzględniają działalność na rzecz wychowania fizycznego, sportu i turystyki. Wśród haseł leksykonu nie mogło zabraknąć opisu obiektów sportowych, gdzie katowiczanie mogli podziwiać zmagania sportowców bądź uprawiać amatorsko wybrane dyscypliny.

Różnorodność opisywanych struktur organizacji sportowych i turystycznych sprawiła, że niemożliwe stało się ujednolicenie treści poszczególnych haseł. Chcąc jednak zawrzeć jak najwięcej informacji, starano się umieścić w każdym haśle takie informacje, jak: profil działania, data powstania, lata funkcjonowania, adres siedziby, działające sekcje, nazwiska wybitnych i zasłużonych sportowców, trenerów i działaczy, osiągnięcia medalowe (seniorów, juniorów i młodzieży) na najważniejszych imprezach sportowych, dorobek w poszczególnych dyscyplinach sportu.

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł

 


 

A

ALMATUR, Biuro Wczasów Podróży i Turystyki Zrzeszenia Studentów Polskich (wcześniej Biuro Podróży i Turystyki Socjalistycznego Związku Studentów Polskich, spółka z o.o., zał. 1956, z inicjatywy Komitetu ds. Turystyki Ogólnopolskiego Komitetu Współpracy Organizacji Młodzieży z siedzibą w Katowicach przy ul. 3 Maja 7. Struktura Almaturu w l. 80. XX w. obejmowała: agencje w Gliwicach i Katowicach (Uniwersytet Śląski), Zakład Treningowy Koni Akademickich Klubów Jeździeckich w Zbrosławicach, Ośrodek Jeździecki Akademickich Klubów Jeździeckich w Trachach, Akademicki Klub Żeglarski ►Armada Katowice, hotel na Osiedlu Paderewskiego w Katowicach. Świadczy usługi turystyczne dla środowiska akademickiego (turystyka krajowa i zagraniczna), prowadzi międzynarodowe obozy studenckie, utrzymuje kontakty z akademickimi biurami w Europie. Aktualnie jest organizatorem turystyki studentów i dzieci.
J. Gaj: Dzieje turystyki w Polsce. Warszawa 2008.

ALPINO KATOWICE, szkolny klub narciarski, zał. 2005 w Kostuchnie, z siedzibą przy ul. Baranowicza. Działa też oddział w Pawłowicach Śląskich. Prowadzi sekcje: narciarską, nart wodnych, pływacką, skatingu, łyżworolek, snowboardu, tenisa ziemnego, żeglarską. Funkcję prezesa pełni Tymoteusz Marcin Błaszczyk.

ALTUS, Śląski Klub Paralotniowy, zał. 1994, z siedzibą przy ul. Osikowej 48 w Wełnowcu. Prowadzi przede wszystkim działalność szkoleniową – szkoła pilotażu paralotni z certyfikatem Urzędu Lotnictwa Cywilnego. W l. 1994–2008 wyszkolono 400 pilotów.
http://paralotnie.katowice.pl

ARMADA, Akademicki Klub Żeglarski Armada, największy żeglarski klub akademicki w Polsce, z siedzibą przy ul. Krzywej 4 w Katowicach. Działał jako Yacht Club Związku Studentów Polskich Katowice (26 IV 1967–1969), Katowicki Yacht Club ZSP (1969–1977), Katowicki Yacht Club ZSP Armada (1978–1989), Akademicki Klub (1990 – nadal). W 1969 skupiał 98, a w 1975 – 200 członków. Dysponuje własnymi jachtami: „Karolinka”, „Dar Śląska”, „Carbonia” oraz bazą sprzętowa na Mazurach. Uczestniczył w Wielkich Regatach Columbus 92 (śladami Krzysztofa Kolumba). Osiągnięcia: 1 m. DMP Yacht Clubów ZSP (1969).
http://klubarmada.republika.pl.

ATOM KATOWICE II (Zawodzie), KS przy Fabryce Chemicznej „Giesche”, zał. 30 IX 1946, jednosekcyjny klub piłkarski. Działacze: Józef Frey, Wiktor Horboła, Józef Kędzior, Wiktor Piechota. Boisko dzierżawione od KS Ferrum (zob. ►Słowian Katowice). Po fuzji w VIII 1948 z RKS ►Naprzód Szopienice działał pod nazwą KS ►Atom-Naprzód Szopienice.
APK, zesp. Okręg Śląski Polskiego Związku Piłki Nożnej Katowice, sygn. 43; Z dziejów Bogucic. Materiały z sesji popularnonaukowej zorganizowanej przez Miejski Dom Kultury „Bogucice-Zawodzie” z okazji 650-lecia Bogucic w dniach 13–14 października 2010 roku. Miejski Dom Kultury „Bogucice-Zawodzie” 2011; A. Steuer: Kultura fizyczna. W: Katowice. Środowisko, dzieje, kultura, język i społeczeństwo. Red. A. Barciak, E, Chojecka, S. Fertacz. T. 1. Katowice 2012; E. Breitkopf, E. Skorwider, A. Steuer: Zawodzie. Monografia dzielnicy i parafii Opatrzności Bożej w Katowicach. Katowice 2011.

ATOM-NAPRZÓD SZOPIENICE, powstał w 1948 w wyniku scalenia KS: Atom przy Fabryce Chemicznej Montokwas w Katowicach-Zawodziu i ►Naprzód przy Zakładach Budowlanych w Szopienicach (1948); prowadził sekcję piłki nożnej. Zob. też ►Hetman 22 Dąbrówka Mała.
APK, zesp. Okręg Śląski Polskiego Związku Piłki Nożnej Katowice, sygn. 43; Z dziejów Bogucic. Materiały z sesji popularnonaukowej zorganizowanej przez Miejski Dom Kultury „Bogucice-Zawodzie” z okazji 650-lecia Bogucic w dniach 13–14 października 2010 roku. Miejski Dom Kultury „Bogucice-Zawodzie” 2011; A. Steuer: Kultura fizyczna. W: Katowice. Środowisko, dzieje, kultura, język i społeczeństwo. Red. A. Barciak, E, Chojecka, S. Fertacz. T. 1. Katowice 2012; E. Breitkopf, E. Skorwider, A. Steuer: Zawodzie. Monografia dzielnicy i parafii Opatrzności Bożej w Katowicach. Katowice 2011.
FOT.

AUTOBUSY, najstarsze aktualnie istniejące regulaminowe ognisko ►Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej w Katowicach, zał. 1959 przy Zajezdni  Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Zawodziu (ob. siedziba przy ul. Mickiewicza w Katowicach); uznawane za najbardziej aktywne spośród ognisk zakładowych w Katowicach. Prowadzi sekcje: piłki nożnej, lekkoatletyki, tenisa stołowego, kolarską. Jest organizatorem Miejskich Turniejów Piłki Nożnej Old Boy’s „Liga dla młodych duchem”.
http://www.tkkf.bnx.pl/viewpage.php?page_id=20; http://www.tkkf.bnx.pl/viewpage.php?page_id=3.

AVE, pierwsze na Śląsku biuro turystyczne (zał. 15 VIII 1991) specjalizujące się w pielgrzymkach, z siedzibą w Katowicach przy ul. Gawronów 20. Rozpoczęło swoją działalność, służąc organizacją pielgrzymek do miejsc świętych i najpiękniejszych sanktuariów świata szlakami: apostołów i świętych (m.in. św. Piotra i Pawła – Turcja, Grecja, Malta, Włochy, św. Bartłomieja – wyspy Eolskie, św. Andrzeja – Grecja, Włochy, św. Jakuba – Hiszpania), biblijnymi (Izrael, Palestyna, Jordania, Egipt, Syria, Liban), sanktuariów Maryjnych (Gwadelupa), sacrum chrześcijaństwa (wyspy Morza Śródziemnego, kraje bałtyckie, skandynawskie, prawosławne) i wieloma innymi. Biuro organizowało wiele wyjazdów na ważne dla chrześcijanin wydarzenia (m.in. kanonizacje w Rzymie, beatyfikacje, światowe spotkania młodzieży, światowe spotkania w Taize, pogrzeb papieża Jana Pawła II i z okazji rocznicy jego śmierci). Pielgrzymi podróżowali z AVE m.in. do Ameryki (USA, Kanada, Meksyk, Gwatemala, Honduras, Brazylia, Peru, Boliwia, Wenezuela, Argentyna), Azji (Japonia, Chiny, Filipiny), Afryki (Egipt, Tunezja, Maroko i Etiopia) oraz krajów europejskich.. Od 1998 roku zajmuje się również organizacją pielgrzymek dla obcokrajowców po Polsce. Z tej oferty skorzystali już pielgrzymi m.in. z Francji, Niemiec, Irlandii, Singapuru.
http://www.ave.turystyka.pl/page_historia_biura.html.

AZS GÓRNOŚLĄSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY HANDLOWEJ, zał. 1999, prezes Jerzy Orliński. Prowadzi sekcje: kolarstwo górskie, koszykówka (mężczyźni), narciarstwo alpejskie, piłka nożna halowa, pływanie, siatkówka, tenis stołowy (mężczyźni), tenis ziemny, taniec towarzyski, a także Klub Szachowy.
60 lat AZS Katowice. Cz. 2: Wspomnienia. Red. A. Miszta. Katowice 2006.

AZS UNIERSYTETU EKONOMICZNEGO w Katowicach, nawiązuje do AZS Wyższej Szkoły Ekonomicznej, które powstało w 1945. W 1985 związek skupiał 300 członków. Działają sekcje: aerobiku, badmintona, judo, kolarstwa (MTB), koszykówki (kobiet i mężczyzn), pływacka, snowboardowa, tenisa stołowego, turystyczna, wspinaczki skałkowej, żeglarska, beach-volley, darta, trójboju siłowego.
60 lat AZS Katowice. Cz. 2: Wspomnienia. Red. A. Miszta. Katowice 2006.

AZS UNIWERSYTETU ŚLĄSKIEGO, zał. 1968; w 1978 skupiało 6 tys. członków, którzy działali w 56 grupach sportowych. Dysponuje basenem, halami i boiskami; organizuje biegi przełajowe, akcje obozowe zimą i latem, prowadzi turystykę krajową. Agendy specjalistyczne: Akademicki Klub Narciarski, Akademicki Klub Jeździecki, Yacht Club Akademicki, Klub Alpinistyczny. Aktywnie działały sekcje: badmintona (w 1981 rozgrywki I ligi), hokeja na trawie, siatkówki, koszykówki (w 1986 rozgrywki w II lidze kobiet). Działacze: Grzegorz Maciążek, Beata Widawska, Teresa Pezold. Od 2008 AZS prowadzi sekcje: aerobik, aikido, brydż, badminton, judo, hippika, karate kyokushin, karate tradycyjne, koszykówka kobiet i mężczyzn, kolarstwo górskie, kendo, la, narciarstwo alpejskie, piłka nożna, piłka ręczna mężczyzn, siatkówka kobiet i mężczyzn, pływanie, snowboard, szachy, tenis, tenis stołowy, kung-fu, wspinaczka, żeglarstwo, fitness, paintball, step, salsa, taniec irlandzki, taniec towarzyski, trójbój siłowy. Osiągnięcia: 7 (3–2–2) medali MP w hokeju na trawie kobiet – 1 m. (1984–1986), 2 m. (1983, 1987), 3 m. (1982, 1989) oraz 11 (5–4–2) medali MP w hokeju halowym kobiet – 1 m. (1984–1987, 1990), 2 m. (1983, 1989, 1991, 1993), 3 m. (1988, 1992).
60 lat AZS Katowice. Cz. 2: Wspomnienia. Red. A. Miszta. Katowice 2006.

 

B

BAILDON KATOWICE, klub sportowy, zał. 24 I 1945 w Katowicach-Dębie. Po nieudanej próbie reaktywowania KS ►„Dąb” Katowice działacze sportowi z Huty Baildon utworzyli KS Baildon Katowice. W 1949 po fuzjach z KS ►„Pogoń” Katowice i KS ►„Ferrum” Zawodzie przekształcił się w klub o zasięgu ogólnomiejskim. W l. 1950–1957 działał jako Koło Sportowe ►„Stal” nr 4 przy Hucie „Baildon”, stając się strukturą branżową; w 1957 odzyskał osobowość prawną; pod koniec l. 50. XX w. był jednym z największych KS w Polsce. Prowadził sekcje: boks, brydż, gimnastyka sportowa, hokej na lodzie, kajakarstwo, kolarstwo, koszykówka, lekkoatletyka, narciarstwo, piłka nożna, piłka ręczna, piłka wodna, pływanie, podnoszenie ciężarów, siatkówka, skoki do wody, sporty motorowe, szachy, szermierka, tenis, tenis stołowy, zapasy, a także szkółki dziecięce i klasy sportowe w szkołach na Osiedlu Tysiąclecia: szermierczą i tenisową. Dysponował takimi obiektami, jak: basen ►Bugla, boisko piłkarskie przy ul. Gliwickiej, ►Hala Sportowa Baildon przy ul. Chorzowskiej, ►Korty Tenisowe przy ul. Astrów, stadion lekkoatletyczny przy ul. Kościuszki, plansza szermiercza, stoły pingpongowe przy ul. Żelaznej. Przestał funkcjonować w po zlikwidowaniu zakładu patronującego (po 2000). Był organizatorem Międzynarodowych Tenisowych Mistrzostw Polski. Działacze: Paweł Ciasnocha, Walenty Czyrski (pierwszy prezes klubu), Alojzy Farnik, Zbigniew Grajkowski, Henryk Jonszta, Marian Liberka, Zbigniew Ochoński, Feliks Olszak. Kronikarski zapis dziejów klubu na łamach „Głosu Baildonu” opracowali: Zbigniew Grajkowski i Henryk Czarnik. Drużyny klubowe uczestniczyły w rozgrywkach I ligi: siatkówki kobiet (1959–1961) i mężczyzn (1989–1991), hokeja na lodzie (1959–1982), lekkoatletyki (1959, 1963–1965), szermierki (1959), tenisa (1956–1958, 1960–1964, 1966–1973), koszykówki mężczyzn (1969–1970, 1978, 1986) oraz II ligi: brydż (1970–1972, 1974–1978, 1982– 1984). 13 zawodników reprezentowało Polskę na IO: hokeiści na lodzie – Feliks Góralczyk, Robert Góralczyk, Wiesław Jobczyk, Gerard Langner, Tadeusz Obłój, Jerzy Ogórczyk, Augustyn Skórski, Andrzej Zabawa, Karol Żurek; szermierze – Krystyna Urbańska (Machnicka), Marceli Wiech, Ryszard Zub, tenisista stołowy – Leszek Kucharski. Osiągnięcia: 1 (0–0–1) medal IO – 3 m. w szermierce (1956); 5 (1–2–2) medali MŚ – 3 złote (1961), 2 srebrne (1965, 1967) i 2 brązowe (1964, 1971) w szermierce; 2 (1–0–1) medale ME – 1 m. w sztafecie 4 x 100 m kobiet (1962) i 3 m. w tenisie stołowym; 176 (54–52–70) medali MP, w tym w 7 (0–3–4) medali w hokeju na lodzie (1970–1978) zdobytych przez 45 zawodników, 27 (2–12–13) medali w lekkoatletyce (1956–1963) zdobytych przez 17 zawodników, 4 (3–1–0) medale w podnoszeniu ciężarów (1946–1948) zdobyte przez 3 zawodników, 41 (5–16–20) medali szermierce (1957–1995) zdobytych przez 52 zawodników, 78 (36–16–26) medali w tenisie (1957–1983) zdobytych przez 15 zawodników, 19 (8–4–7) medali w tenisie stołowym (1991–1996) zdobytych przez 12 sportowców. Osiągnięcia z lat 1950–1956 zob. ►Stal Katowice. Wybitni sportowcy: Lucjan Błaszczyk, Jadwiga Jędrzejowska, Leszek Kucharski, Franciszek Sobczak, Elżbieta Szyroka (rekordzistka Europy w lekkoatletyce), Krystyna Urbańska; trenerzy: Franciszek i Walerian Klimontowiczowie, Emil Nikodemowicz, Antoni Sobik, Wilhelm Weglenda, Roman Wontroba, Teodor Zaczyk.
APK, zesp. Okręgowy Związek Piłki Nożnej Katowice, sygn. 51; B. Cimała, A. Steuer: Sport w województwie katowickim struktura, baza, kadry. W: Z dziejów kultury fizycznej na Śląsku: rozwój kultury fizycznej na Śląsku w latach 1919–1989. Red. M. Ponczek, K.H. Schodrok. T. 1. Katowice 2009; Z. Grajkowski: 40 lat Klubu Sportowego „Baildon” Katowice 1945–1985. Informator. Katowice 1985; U. Rzewiczok: Huta Baildon i jej twórca. Katowice 2009; 50 lat tenisa w KS „Baildon” Katowice. Katowice 1985; Mała encyklopedia sportu. T. 1: A–K. Warszawa 1984.
FOT.

Osiągnięcia sportowe KS Baildon Katowice

MP w hokeju na lodzie

RokImię, nazwiskoMiejsce
1970 Andrzej Bala, Robert Bobrowski, Bronisław Chyski, Feliks Góralczyk, Robert Góralczyk, Krystian Hampel, Bogdan Kądziołka, Gerard Langer, Andrzej Macior , Roman Mateja, Tadeusz Obłój, Manfred Prudko, Jan Tomanek, Karol Żurek 3
1972 Robert Bobrowski, Bronisław Chyski, Bronisław Garbocz, Feliks Góralczyk, Robert Góralczyk, Michał Grodzki, Krystian Hampel, Adam Iwanowski, Janusz Kalisz, Bogdan Kądziołka, Janusz Kwiatkowski, Gerard Langer, Andrzej Macioł, Piotr Marniok, Roman Mateja, Tadeusz Obłój, Manfred Prudło, Jan Siedek, Marek Świerszcz, Henryk Święty, Jan Tomanek, Karol Żurek 2
1973 Robert Bołbotowski, Zygmunt Chrobok, Bronisław Chyski, Bronisław Garbocz, Robert Góralczyk, Michał Grodzki, Adam Iwanowski, Bogdan Kądziołka, Bogdan Krawczyk, Janusz Kwiatkowski, Bogusław Malinowski, Gerard Langer, Piotr Maryniok, Eugeniusz Mateja, Roman Mateja, Tadeusz Obłój, Jan Piecko, Manfred Prudło, Jan Siedek, Marek Świerszcz, Henryk Święty, Jan Tomanek, Karol Żurek 3
1974 Robert Bołbotowski, Bronisław Garbocz, Michał Grodzki, Adam Iwanowski, Henryk Jaworowski, Wiesław Jobczyk, Janusz Kalisz, Jan Kądziołka, Bogdan Krawczyk, Janusz Kwiatkowski, Gerard Langer, Bogusław Malinowski, Eugeniusz Mateja, Roman Mateja, Krystian Michna, Tadeusz Obłoj, Jan Piecko, Manfred Prudło, Tadeusz Tomanek, Jan Siedek, Wiesław Siedlarczyk, Marek Świerszcz, Henryk Święty, Karol Żurek 2
1975 Zygmunt Chrobok, Bronisław Chyski, Bronisław Garbocz, Robert Góralczyk, Michał Grodzki, Ryszard Jarocki, Ryszard Jobczyk, Janusz Kalisz, Bogdan Kądziołka, Bogdan Krawczyk, Janusz Kwiatkowski, Gerard Langer, Bogusław Malinowski, Piotr Maryniok, Eugeniusz Mateja, Roman Mateja, Krystian Michna, Adam Mrowca, Wiesław Mrowia, Eugeniusz Nieszporek, Tadeusz Obłoj, Jan Piecko, Manfred Prudło, Wiesław Siedlarczyk, Jan Tomanek, Eugeniusz Walczak, Karol Żurek 3
1976 Bronisław Garbocz, Robert Góralczyk, Michał Grodzki, Ryszard Jarocki, Wiesław Jobczyk, Bogdan Kądziołka, Bogdan Krawczyk, Janusz Kwiatkowski,Gerard Langer, Bogusław Malinowski, Eugeniusz Mateja, Roman Mateja, Krystian Michna, Adam Mrowca, Eugeniusz Nieszporek, Tadeusz Obłoj, Jan Piecko, Wiesław Siedlarczyk, Jan Tomanek, Eugeniusz Walczak, Karol Żurek 2
1977 Jerzy Chrust, Zdzisław Czarnomski, Janusz Drab, Robert Góralczyk, Zbigniew Jabłoński, Ryszard Jarocki, Wiesław Jobczyk, Bogdan Kądziołka, Bogdan Krawczyk, Henryk Kubala, Józef Labuszka, Gerard Langer, Bogusław Malinowski, Eugeniusz Mateja, Roman Mateja, Adam Mrowca, Wiesław Mrowca, Eugeniusz Nieszporek, Jan Piecko, Krzysztof Ślusarczyk, Jan Tomanek, Eugeniusz Walczak, Andrzej Zabawa, Karol Żurek 3

W. Zieleśkiewicz: Historia polskiego hokeja. Krynica Zdrój 2006.

Osiągnięcia międzynarodowe lekkoatletów

RokImię, nazwiskoKonkurencjaImprezaMedal
1962 Elżbieta Szyroka sztafeta 4 x 100 m ME złoty

A. Steuer: Kultura fizyczna. W: Katowice. Środowisko, dzieje, kultura, język i społeczeństwo. Red. A. Barciak, E. Chojecka, S. Fertacz. T. 1. Katowice 2012.

MP w lekkoatletyce

RokImię, nazwiskaKonkurencjaMiejsce
1956 Elżbieta Ćmok, Stefania Jankowska, Michalina Wawrzynek, Krystyna Wątroba sztafeta 4 x 100m 3
1957 Michalina Wawrzynek bieg na przełaj 800 m 2
1958 Elżbieta Ćmok, Stefania Jankowska, Pastuszka, Krystyna Wątroba, sztafeta 4 x 100m 2
1958 Stefania Jankowska 400 m 2
1958 Zdzisław Lipkowski 800 m 2
1958 Elżbieta Ćmok 200 m 3
1958 Barbara Legawiec skok w dal 3
1959 Zenon Frańczak skok w dal 2
1959 Zdzisław Lipkowski, Józef Psujka, Ernest Stokłosa, Zdzisław Szyroki, sztafeta 4 x 400 m 3
1960 Renata Heinówna, Stefania Jankowska, Beata Kopiec, Elżbieta Szyroka sztafeta 4 x 100 m 2
1960 Stefania Jankowska 400 m 2
1960 Zdzisław Lipkowski 800 m 2
1961 Elżbieta Ćmok 200 m 3
1961 Renata Heinówna skok w dal 3
1961 Renata Heinówna skok w dal 3
1962 Elżbieta Szyroka, Stefania Cebulko, Renata Heinówna, Władysława Kukwa sztafeta 4 x 100 m 1
1962 Elżbieta Szyroka 200 m 2
1962 Stefania Cebulko 400 m 2
1962 Elżbieta Szyroka 100 m 3
1962 Zdzisław Lipkowski 800 m 3
1962 Zenon Frańczak skok w dal 3
1963 Elżbieta Szyroka 100 m 1
1963 Elżbieta Szyroka 200 m 2
1963 Renata Heinówna skok w dal 2
1963 Renata Heinówna, Władysława Kukwa,Elżbieta Szyroka, Krystyna Uliczka sztafeta 4 x 100 m 3
1964 Renata Heinówna skok w dal 3
1964 Renata Heinówna skok w dal 3

H. Kurzyński i in.: Historia finałów lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1922–2011: konkurencje kobiece. Bydgoszcz 2011; H. Kurzyński i in.: Historia finałów lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1920–2007: konkurencje męskie. Szczecin 2008.

MP w podnoszeniu ciężarów

RokImię, nazwiskoKategoria wagowaMiejsce
1947 Jerzy Herok lekka 1
1947 Józef Szklorz lekka 1
1948 Jerzy Kaczmarczyk kogucia 1
1948 Jerzy Herok lekka 2

M. Szyk: 80 lat polskiej sztangi. Polski Związek Podnoszenia Ciężarów 1925–2005. Warszawa 2005; S. Zgondek: Kartki z historii 40 lat sportu ciężarowego w Polsce. Warszawa 1965.

Osiągnięcia międzynarodowe w szermierce

RokImię, nazwiskoKonkurencjaZawodyMedal
1956 Jerzy Zub szabla drużynowo IO brązowy
1961 Franciszek Sobczak szabla drużynowo złoty
1961 Jerzy Wandzioch szabla drużynowo złoty
1961 Jerzy Zub szabla drużynowo złoty
1964 Józef Nowara szabla indywidualna MŚ (do 20. r.ż.) brązowy
1965 Eugeniusz Gos szabla indywidualne MŚ (do 20. r.ż.) srebrny
1967 Zbigniew Matwiejew szpada MŚ (do 20. r.ż.) srebrny
1971 KrystynaUrbańska floret drużynowy brązowy

H. Marzec: Historia medalami pisana: 75 lat śląskiej szermierki. Katowice 2002.

MP w szermierce

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1956 Wojciech Rydz szpada 1
1957 Wojciech Rydz szpada 1
1957 Wanda Pastuszka-Macioszek floret 2
1957 Ryszard Zub szabla 2
1957 Genowefa Migas floret 3
1957 Arnold Kulczyk, Henryk Mandera, Wojciech Rydz, Marcin Szczerba floret mężczyzn drużynowo 3
1958 Alina Ciupka, Barbara Jon, Herta Liszkowska-Stanoszek, Genowefa Migas, Wanda Pastuszka -Macioszek floret kobiet drużynowo 2
1958 Franciszek Sobczak, Marcin Szczerba, Erwin Śmieszek, Ryszard Zub szabla mężczyzn drużynowo 2
1959 Barbara Klimza, Herta Liszkowska-Stanoszek, Genowefa Migas, Wanda Pastuszka-Macioszek floret kobiet drużynowo 3
1959 Franciszek Sobczak, Marcin Szczerba, Erwin Śmieszek, Ryszard Zub szabla mężczyzn drużynowo 3
1960 Gerard Kubica, Franciszek Sobczak, Marcin Szczerba, Erwin Śmieszek, Jerzy Wandziach, Ryszard Zub szabla mężczyzn drużynowo 2
1961 Franciszek Sobczak szabla 2
1962 Genowefa Migas floret 2
1963 Jerzy Chrobok, Józef Nowara, Franciszek Sobczak, Marcin Szczyrba, Erwin Śmieszek, Jerzy Wandziach szabla mężczyzn drużynowo 3
1964 Dietmar Brehmer, Jerzy Chrobok, Eugeniusz Gos, Franciszek Sobczak, Erwin Śmieszek, Jerzy Wandzioch szabla mężczyzn drużynowo 3
1965 Franciszek Sobczak szabla 2
1965 Jerzy Chrobok, Eugeniusz Gos, Franciszek Sobczak, Marcin Szczerba, Erwin Śmieszek szabla mężczyzn drużynowo 3
1966 Krystyna Urbańska floret 2
1966 Franciszek Sobczak szabla 2
1967 Franciszek Sobczak szabla 2
1967 Krystyna Urbańska floret 2
1967 Eugeniusz Gos, Jerzy Kubiczek, Jan Nowara, Erwin Śmieszek, Jerzy Wandzioch, Bogdan Żmidziński, szabla mężczyzn drużynowo 3
1969 Krystyna Urbańska floret 2
1970 Krystyna Urbańska floret 3
1971 Kinga Dybczyńska, Elżbieta Radziewska, Krystyna Urbańska, Jadwiga Urbańska-Dobrakowska, Aleksandra Wirowska floret kobiet drużynowo 3
1972 Kinga Dybczyńska, Elżbieta Radziewska, Krystyna Urbańska, Jadwiga Urbańska -Dobrakowska, Aleksandra Wirowska floret kobiet drużynowo 3
1975 Krystyna Urbańska floret 2
1975 Marceli Wiech szpada 3
1978 Krystyna Urbańska floret 1
1979 Barbara Szeja-Wysoczańska floret 1
1987 Ewa Jabłońska, Jolanta Kozyra, Elżbieta Niestolik-Krajewska, Krystyna Salak, Joanna Witkowska floret kobiet drużynowo 3
1989 Kozyra Jolanta, Elżbieta Niestolik-Krajewska, Krystyna Urbańska, Jadwiga Urbańska-Dobrakowska floret kobiet drużynowo 2
1989 Leszek Gajda szabla 3
1990 Leszek Gajda szabla 1
1990 Wojciech Strzała szabla 2
1990 Ewa Jabłońska, Krystyna Jabłońska, Jolanta Kozyra, Elżbieta Niestolik-Krajewska, Krystyna Mysza floret kobiet drużynowo 3
1990 Jacek Banaszewski, Leszek Gajda, Adam Skarbonkiewicz, Wojciech Strzała, Marcin Zieliński floret mężczyzn drużynowo 3
1991 Leszek Gajda szabla 3
1992 Leszek Gajda, Jacek Magoska, Wojciech Strzała, Rafał Sznajder, MarcinZieliński szabla mężczyzn drużynowo 3
1995 Krzysztof Bittner, Sebastian Góra, Piotr Kucięba, Maciej Litwiński szabla mężczyzn drużynowo 3

H. Marzec: Historia medalami pisana: 75 lat śląskiej szermierki. Katowice 2002.

MP w tenisie

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1957 Jadwiga Jędrzejowska singel 1
1957 Jadwiga Jędrzejowska, F. Fogelman („Olsza” Kraków) debel 1
1957 Andrzej Licis singel 1
1957 Jadwiga Jędrzejowska singel (hala) 1
1957 Andrzej Licis, Jadwiga Jędrzejowska, Edward Skorupa, Eryk Bratek drużynowo 1
1957 Lidia Licisówna z Szmidtówną debel 2
1957 Andrzej Licis singel (hala) 2
1957 Andrzej Licis, Henryk Skonecki debel (hala) 3
1958 Jadwiga Jędrzejowska singel 1
1958 Jadwiga Jędrzejowska, Krystyna Żmijanka („Baildon” Katowice) debel 1
1958 Krystyna Żmijanka, Jadwiga Jędrzejowska debel 1
1958 Jadwiga Jędrzejowska, Wiesław Gąsiorek („Warta” Poznań) mikst 1
1958 Andrzej Licis singel 1
1958 Andrzej Licis singel (hala) 1
1958 Jan Chytrowski, Andrzej Licis, Edward Skorupa, Zdzisław Trytko, Krystyna Żmijanka drużynowo 2
1958 Krystyna Żmijanka singel (hala) 3
1959 Andrzej Licis, Jadwiga Jędrzejowska mikst 1
1959 Jadwiga Jędrzejowska, Krystyna Żmijanka („Baildon” Katowice) debel 1
1959 Krystyna Żmijanka, Jadwiga Jędrzejowska („Baildon” Katowice) debel 1
1959 Jadwiga Jędrzejowska, Andrzej Licis („Baildon” Katowice) mikst 1
1959 Jadwiga Jędrzejowska singel 1
1959 Andrzej Licis mikst (hala) 1
1959 Andrzej Licis singel 3
1959 Józef Orlikowski debel (hala) 3
1959 Andrzej Licis singel 3
1960 Krystyna Żmijanka singel (hala) 2
1960 Wiesław Biełanowicz debel (hala) 3
1961 Jadwiga Jędrzejowska singel 1
1961 Jadwiga Jędrzejowska, Krystyna Żmijanka („Baildon” Katowice) debel 1
1961 Krystyna Żmijanka, Jadwiga Jędrzejowska („Baildon” Katowice) debel 1
1961 Zenneg, Józef Orlikowski debel 3
1961 Józef Orlikowski, Zenneg debel 3
1961 Józef Orlikowski singel (hala) 3
1962 Wiesław Biełanowicz, A. Bratek, Jadwiga Jędrzejowska, E. Pokładek, Zenneg, Krystyna Żmijanka drużynowo 1
1962 Jadwiga Jędrzejowska, Wiesław Gąsiorek („Warta” Poznań) mikst 1
1962 Józef Orlikowski singel (hala) 1
1962 Wiesław Biełanowicz  debel (hala) 1
1962 Józef Orlikowski, Władysław Skonecki (MKT Łódź) debel (hala) 2
1962 Józef Orlikowski singel 2
1962 Józef Orlikowski, Władysław Skonecki (MKT Łódź) debel 3
1962 Krystyna Żmijanka mikst 3
1962 Krystyna Żmijanka debel 3
1962 Ryszard Bratek, Mieczysław Kubaty („Nadwiślan” Kraków) debel (hala) 3
1963 Jadwiga Jędrzejowska, Wiesław Gąsiorek („Warta” Poznań) mikst 1
1963 Józef Orlikowski singel (hala) 2
1963 Józef Orlikowski, Wiesław Nowicki („Legia” Warszawa) debel (hala) 2
1964 Jadwiga Jędrzejowska singel 1
1964 Wiesław Biełanowicz, Mieczysław Rybarczyk debel (hala) 3
1964 Krystyna Żmijanka-Makowska mikst 3
1965 Jadwiga Jędrzejowska, Wiesław Gąsiorek („Warta” Poznań) mikst 1
1965 Krystyna Makowska, Jadwiga Jędrzejowska debel 1
1965 Jadwiga Jędrzejowska, Krystyna Żmijanka-Makowska debel 1
1965 Józef Orlikowski debel (hala) 2
1965 Andrzej Biełanowicz-Osadca mikst 3
1966 Jadwiga Jędrzejowska, Danuta Wieczorek (Baildon Katowice) debel 1
1966 Jadwiga Jędrzejowska, Wiesław Gąsiorek (Warta Poznań) mikst 2
1966 Krystyna Makowska, Dracz debel 3
1967 Danuta Wieczorek, Wiesław Rybarczyk („Warszawianka” Warszawa) mikst 1
1967 Danuta Wieczorek, Danuta Rylska („Legia” Warszawa) debel 2
1967 Krystyna Makowska debel 3
1968 Danuta Wieczorek singel 1
1968 Danuta Wieczorek, Barbara Olszowska („Spójnia” Warszawa) debel 1
1968 Danuta Wieczorek, Wiesław Biełanowicz mikst 3
1968 Wiesław Biełanowicz, Danuta Wieczorek mikst 3
1969 Wiesław Biełanowicz debel 2
1970 Danuta Wieczorek singel (hala) 1
1970 Danuta Wieczorek singel 1
1970 Danuta Wieczorek, Anna Zdun (Sopocki Klub Tenisowy Sopot) debel 2
1970 Wiesław Biełanowicz Singel (hala) 3
1970 Stanisław Kończak, Czesław Dobrowolski („Zagłębie” Wałbrzych) debel 3
1971 S. Dąbrowski, Stanisław Kończak debel (hala) 3
1971 Stanisław Kończak, S. Dąbrowski debel (hala) 3
1978 Andrzej Wiśniewski, Grzegorz Niestrój debel 2
1980 Andrzej Wiśniewski debel (hala) 1
1980 Andrzej Wiśniewski-J. Gąsior debel 2
1981 Andrzej Wiśniewski debel 3
1983 Waldemar Rogowski singel 2
1983 Andrzej Wiśniewski debel 3

„Sport” 1957, nr 123; Kronika: dokumentacja prasowa najważniejszych wydarzeń w kraju i za granicą [1971 i 1978]. Red. M. Zawadka. Warszawa 1971 i Warszawa 1978; Z. Chmielewski i in.: Tenis polski ma 100 lat. Warszawa 1997.

Osiągnięcia międzynarodowe w tenisie stołowym

RokImię, nazwiskoKonkurencjaZawodyMedal
1994 Lucjan Błaszczyk, Ells Billen (Belgia) mixt ME brązowy
1996 Jakub Kosowski, [?] debel ME kadet złoty

 

MP w tenisie stołowym

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1992 Leszek Kucharski singel 2
1992 R. Domagała, I. Gudilkin, Leszek Kucharski, J. Łowicki, Piotr Napiórkowski drużynowo 1
1992 Piotr Napiórkowski, Mojski debel 1
1993 Abramienko, J. Kołodziejczyk, J. Łowicki, Piotr Napiórkowski drużynowo 2
1993 Piotr Napiórkowski, Staszak debel 3
1993 J. Kołodziejczyk, J. Łowicki debel 3
1994 Lucjan Błaszczyk, I. Gudilkin, J. Kołodziejczyk, Leszek Kucharski, J. Łowicki, Piotr Napiórkowski, Andrzej Płodzień drużynowo 2
1994 Lucjan Błaszczyk, Skierski debel 2
1995 Lucjan Błaszczyk singel 1
1995 Lucjan Błaszczyk, Skierski debel 1
1995 Lucjan Błaszczyk, J. Langosz mixt 1
1996 Marcin Kusiński,[?] drużynowo 1

W. Pięta: Tenis stołowy na Górnym Śląsku w latach 1929–2004. Częstochowa 2004.

BARBARA, staw (zbiornik wodny) w dolinie potoku Bolina na południe od centrum Katowic, w dzielnicy Giszowiec. Powstał w sposób naturalny, na skutek łączenia się wielu cieków wodnych przecinających ►Las Murckowski; dno zbiornika bardzo zróżnicowane, nieregularne, pełne dołów i wypłyceń; otoczony lasami, częściowo podmokłymi, poprzecinanymi pasami sosnowo-modrzewiowych młodników, rosnących na piaskowych wzgórzach. Staw jest łowiskiem okręgu ►Polskiego Związku Wędkarskiego Katowice; systematycznie zarybiany (przeważają płocie, liny, wzdręgi, leszcze, karpie i karasie, szczupaki, okonie). Ze zbiornikiem ►Janina tworzy Ośrodek Wypoczynkowy ►Janina–Barbara.
J. Jaros, H. Sekuła: Kopalnia „Staszic” 1964–1984. Katowice 1984; Ekologiczny system Obszarów Chronionych (ESOCh) – www.katowice.eu. [dostęp 19 IV 2011]; L. Jabłoński: Na trasie Balkan Ekspresu – Giszowiec, Nikiszowiec, Szopienice. Przewodnik po dzielnicach Katowic. Katowice 2003.

BAR KOCHBA KATOWICE, Żydowskie Towarzystwo Gimnastyczne; pierwsza żydowska organizacja kultury fizycznej, zał. 1909. Pierwotnie związana z ruchem gimnastycznym, w 1919 przekształcona w KS, nad którym mecenat sprawowała Izraelicka Gmina Wyznaniowa w Katowicach. Opanowana przez asymilatorów orientacji proniemieckiej (Martin i Tea Siedner). W l. 1928–1932 nieczynna; reaktywowana przez działaczy syjonistycznych: Fritza Bettera, Jerzego Kornreicha. Uległa likwidacji 1 IX 1939. W 1926 skupiała 137 członków. Prowadziła sekcje: bokserską (1936–1939), gimnastyczną (1909–1919], lekkoatletyczną (1920–1928), pływacką (1919–1922). Wyróżniającym się sportowcem był sprinter Salo Blitzer, odnoszący sukcesy w zawodach lekkoatletycznych rangi regionalnej.
W. Jaworski: Ludność żydowska w województwie śląskim w latach 1922–1939. Katowice 1996; A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008.

BESKIDENVEREIN, turystyczna organizacja niemiecka, zał. 28 V 1893 we Frydku, później siedzibę przeniesiono do Bielska. Dała początek zorganizowanej turystyce na obszarze Katowic. Na przełomie XIX–XX w. pierwsze sekcje powstały w Murckach, Katowicach, Wełnowcu i Ligocie. Sekcja katowicka w 1908 liczyła 295 członków. (1908); w okresie II Rzeczpospolitej rozwijała się w ramach Verband Beskidenveine in Polen w Bielsku (1928), którego siedziba w 1943 została przeniesiona do Katowic (do lokalu narożnego przy ul. Dyrekcyjnej i Dworcowej). Pozostawało w ostrym konflikcie z ►Polskim Towarzystwem Tatrzańskim.
P. Greiner, R. Kaczmarek: Leksykon mniejszości niemieckiej w województwie śląskim w latach 1922–1939. Zarys dziejów, organizacje, działacze. Katowice 2002.

BIAŁY ORZEŁ SZOPIENICE, Towarzystwo Ciężkoatletyczne, zał. 1920. Dało początek Robotniczemu Klubowi ►Siła Mała Dąbrówka (1924) i sekcji ciężkoatletycznej (1928) ►Policyjnego Klubu Sportowego. Reaktywowane w 1934. Sekcja atletyczna (1935) działała przy KS ►Strzelec Szopienice. W 1926 skupiało 54 członków. Przyczyniło się do powstania ►Górnośląskiego Związku Ciężkiej Atletyki, Polskiego Związku Ciężkiej Atletyki, Polskiego Związku Atletycznego. Osiągnięcia: 8 (6–1–1) medali MP w podnoszeniu ciężarów; 1 (0–1–0) medal MP w zapasach w stylu klasycznym. Wybitni sportowcy: Kazimierz Hahn, Augustyn Musioł, Paweł Szwarc, Brunon Szczęsny.
A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku (1878–1945). Katowice 1986.

bialy-orzel-szopienice

Biały Orzeł Szopienice, Towarzystwo Ciężkoatletyczne (1925 r.)

Osiągnięcia sztangistów Towarzystwa Biały Orzeł Szopienice na MP

RokImię, nazwiskoKategoriaMiejsce
1925 Kazimierz Hahn musza 1
1925 Augustyn Musioł lekka 1
1925 Paweł Solorz piórkowa 1
1925 Brunon Szczęsny półciężka 1
1927 Paweł Szwarc średnia 1
1928 Paweł Szwarc średnia 1
1928 Paweł Baron musza 3
1929 Paweł Szwarc średnia 2

Osiągnięcia zapaśników Towarzystwa Biały Orzeł Szopienice na MP

RokImię, nazwiskoKategoriaMiejsce
1925 Kazimierz Hahn musza 2

BIAŁY ORZEŁ WEŁNOWIEC, Towarzystwo Atletyczne, zał. 1933 przy szpitalu hutniczym w Wełnowcu. W 1935 skupiało 6 członków. Specjalizowało się w ►zapasach. Było organizatorem XI Atletycznych MP (1935). W 1936 wchłonięte przez KS ►Strzelec Wełnowiec. Czołowi sportowcy: R. Szmatłoch, R. Zientek.
A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku (1878–1945). Katowice 1986.

BOKSERSKI KLUB SPORTOWY KATOWICE, jednosekcyjna struktura sportowa, zał. 15 III 1925 (wyodrębniona z ►Prywatnego Klubu Sportowego Katowice). Jeden z najbardziej stabilnych klubów, nie podlegał większej fluktuacji kadrowej; w 1926 liczył 62 i 61 członków w 1930. W 1928 został wzmocniony pięściarzami z Boxing Club Królewska Huta. Ok. 1931 wchłonięty przez ►Policyjny Klub Sportowy Katowice. Siedziba mieściła się Strzesze Górniczej. Odegrał pionierską rolę w uspołecznieniu sportu pięściarskiego na terenie Katowic. Osiągnięcia: 14 (5–3–6) medali MP (1925–1931). Reprezentantami Polski byli: Jan Górny, Jerzy Snopek, Józef Wieczorek, Teodor Wochnik. Działacze: Władysław Wieczorek, Paweł Snopek, Wilhelm Snopek.
A. Steuer: Kultura fizyczna w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008.

bks-katowice

BKS Katowice (Polonia 1930, nr 2003)

bks-katowice

BKS Katowice (Polonia 1931, nr 2313)

 

odznaka-bks

Odznaka Bokserskiego Klubu Sportowego Katowice (poł. lat 20. XX w.)

 

Osiągnięcia bokserów Bokserskiego Klubu Sportowego Katowice na MP

RokImię, nazwiskoKategoria wagowaMiejsce
1925 Jerzy Denisach średnia 1
1925 JerzySnopek półśrednia 3
1926 Józef Wieczorek półśrednia 3
1928 Górny Jan piórkowa 1
1928 Alfred Kupka ciężka 1
1929 Wiktor Moczko musza 1
1929 Teodor Wochnik lekka 1
1929 Teodor Pyka kogucia 2
1929 Wieczorek Józef średnia 2
1929 Kowalik półśrednia 3
1930 Wiktor Moczko musza 1
1930 Teodor Wochnik lekka 1
1930 Michalski musza 3
1930 Józef Wieczorek średnia 3
1930 Jerzy Wocka ciężka 3
1931 Wiktor Moczko musza 1
1931 Józef Wieczorek średnia 2
1932 Wiktor Moczko musza 2
1934 Wiktor Moczko musza 2

 

BOLINA, ośrodek wypoczynkowy w Katowicach (pomiędzy dzielnicami Janów i Giszowiec) przy ul. Leśnego Potoku, zał. w l. 50. XX w. z inicjatywy kierownictwa kopalni „Wieczorek”. Zajmuje obszar 4,71 ha, w jego obrębie leży zbiornik wodny (2,8 ha) zasilany przez potok Bolina. Pierwotnie na terenie kompleksu oprócz parku znajdowały się: pole namiotowe, basen, przystań kajakowa, bar, plac zabaw oraz „muszla” koncertowa. Z upływem czasu część urządzeń została zdewastowana, a basen zasypany; przyczyniły się do tego też szkody górnicze i zalewający teren potok. Obecnie pieczę nad kompleksem sprawuje Stowarzyszenie Utrzymania i Ochrony Ośrodka Zieleni „Bolina”, inicjator odbudowy ośrodka (2006–2007) sfinansowanej z budżetu miejskiego. Aktualnie ośrodek dysponuje trawiastym boiskiem do gry w piłkę nożną, betonowym wielofunkcyjnym boiskiem do gry w koszykówkę i siatkówkę, 2 stołami do ping-ponga, 9 stołami do gry w szachy, placem zabaw, zadaszonym miejscem na grilla oraz kręgiem estradowym.
http://bip.um.katowice.pl/dokumenty/2009/12/30/1262693839.pdf.

BUDOWLANI KATOWICE, Klub Hokeja na Trawie, zał. w 1977 przez Ryszarda Twardowskiego na bazie sekcji hokeja na trawie przy SP nr 20 w Katowicach-Załężu; przekształcona w sekcję hokeja na trawie ►AZS Uniwersytet Śląski (1982). Osiagnięcia: 1 (1–0–0) medal MP – 1 m. w rozgrywkach kobiet w hokeju na trawie kobiet (1981). Wyróżniające się zawodniczki: Jolanta Błędowska – uczestniczka IO (1980), Grażyna Podsiadlik, Ewa Skrzypkowska, Jolanta Wieczorek – reprezentantki Polski.
T. Socholik: 50 lat: jubileusz śląskiego hokeja na trawie. Katowice 2000.
2 FOT.

BUDOWLANI LIGOTA, KS Przedsiębiorstwa „Elektrobudowa” w Katowicach-Ligocie: Koło Sportowe Zrzeszenia Sportowego „Unia” (1953[?]–1956), KS „Elektrobudowa” (1956–1958), KS Budowlani Ligota (1959–1964); w 1964 nastąpiła fuzja z KS ►„Sparta” Katowice. Uważany za jednego ze spadkobierców KS ►„Ligocianka” Ligota. Działały sekcje: piłki nożnej (1956–1964), podnoszenia ciężarów (1961–1964), siatkówki mężczyzn (1963–1964). Działacze Eugeniusz Kwaśny, Leon Słanina. Osiągnięcia: podnoszenie ciężarów – II liga (1962); piłka nożna – kl. A (1961).
APK, zesp. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych, sygn. 150; S. Jarecki, B. Gryszczyk: 50 lat BKS Sparty Katowice. [1974]; S. Zgondek: Kartki z historii 40 lat sportu ciężarowego w Polsce. Warszawa 1965; Ligota pewna swego awansu. „Sport Śląski” 1961, nr 1.

BUGLA, ostatni obiekt kultury fizycznej w Katowicach z rodowodem z okresu II RP; jeden z największych (pow. 6 ha) w Europie Środkowej zespół obiektów do uprawiania sportów pływackich (ustępował jedynie budapeszteńskiemu Palatinusowi); w okresie międzywojennym ośrodek rekreacyjny cieszący się popularnością wśród mieszkańców, administrowany przez władze miejskie (►Miejski Ośrodek Wychowania Fizycznego). Zlokalizowany na granicy Śródmieścia i Załęża – powstał w miejscu chłodni i wytwórni lodu Edwarda Bugli. Był zasilany potokiem Osiek. W l. 1928–1929 powstała przystań kajakowo-wioślarska; po przebudowie w 1933 kompleks 10 basenów pływackich z wieżami (ostatnia została zlikwidowana w 2001) i trampolinami do skoków do wody. Od poł. l. 30 XX w. miejsce międzynarodowych i ogólnopolskich zawodów pływackich (m.in. podczas największej imprezy w międzywojennych Katowicach – VIII Wszechpolskiego Zlotu Sokolstwa Polskiego w 1937), a także treningów sekcji pływackich klubów: KS ►„Pogoń” Katowice, KS ►„Dąb” Katowice, ►EKS Katowice oraz lekcji pływania dla dzieci i młodzieży. Od 1 X 1938 wielofunkcyjny zespół obiektów kultury fizycznej, z otwartą strzelnicą Strzeleckiego Bractwa Kurkowego w Katowicach. W okresie okupacji hitlerowskiej (1941–1945) użytkowany (z czynnymi basenami pływackimi – nauka pływania) przez Hitlerjugend, Wehrmacht, Gildię Strzelecką. Obiekt przeżywał renesans na pocz. l. 60 XX w.; w l. 2009–2011 został poddany przebudowie prowadzonej w 3 etapach. Obecnie czynne są 4 baseny i zjeżdżalnia (lustro wody 1 ha), otoczone plażą trawiasto-piaszczystą (obiekty gastronomiczne, wypożyczalnia sprzętu, boisko do siatkówki). W okresie letnim frekwencja wynosi od 6,5 do 7 tys. osób dziennie.
A. Steuer: Ruch sportowy w Katowicach-Załężu (1895–1998). W: „Kronika Katowic”. T. 8. Katowice 1999.
4 FOT

 

C

CARBON KATOWICE, Śląski Klub Petanque, zał. 2012. Siedziba mieści się przy Rynku 8 w Katowicach, bulodrom zaś w parku Kościuszki. W 2012 liczył 24 członków. Zrzeszony w Polskiej Federacji Petanque. Dwie drużyny występują w III lidze (2014).

CEL GISZOWIEC, Klub Sportowy, zał. 1923; początkowo z sekcją ciężkoatletyczną; od 1924 z sekcją piłkarską. W l. 1925–1930 nieczynny. Wznowił działalność w 1931. Członek ►Śląskiego Związku Atletycznego.
A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku (1878–1945). Katowice 1986.

CZUWAJ, Harcerski Klub Sportowy w Janowie, zał. 1933. Zrzeszał harcerzy sportowców z Janowa, Giszowca i Nikiszowca; prowadził sekcje: gimnastyki sportowej, łyżwiarstwa, koszykówki, lekkoatletyki, narciarstwa, piłki ręcznej, siatkówki, tenisa stołowego, szachów, turystyki rowerowej.
J. Tofilska: Katowice Nikiszowiec: miejsce, ludzie, historia. Katowice 2007.

druzyna-czuwaj-janow

Drużyna kajakarsko-żeglarska HKS Czuwaj Janów , lata 30. XX w.

 

D

DIANA KATOWICE, drugi w Katowicach klub piłki nożnej, zał. 13 II 1905 przez urzędników dyrekcji kolei i uczniów katowickich gimnazjów; kuźnia kadr dla polskich klubów sportowych. Organizacja, nominalnie niemiecka, brała udział w Akcji ►Volks- und Jugendspiele, była jednak przeciwna panującym w innych niemieckich klubach tendencjom nacjonalistycznym. W nazwie nawiązywała do antyku i integrujących wzorców kultury fizycznej z tamtych czasów. Jeszcze przed wybuchem I wojny światowej sportowcy nagminnie używali słów polskich i gwarowych (na co zwracali uwagę piłkarze „Pogoni” Lwów, „Cracovii” Kraków, z łatwością porozumiewający się z katowiczanami). Wbrew zarządzeniom władz niemieckich central sportowych „Diana” Katowice wznowiła kontakty z tymi polskimi klubami w okresie propagandy plebiscytowej. Należała do: Kattowitzer Ballspielverband (1906), Süd-Ostdeutscher Fußballverband (1907–1921) oraz ►Wojewodschaft Fußballverband (1921–1923). Na jej boisku (wybudowanym w 1921) doszło do „zbrojnej” demonstracji oddziału ►Związku Byłych Powstańców (niewykluczone, że akcja ta została wcześniej dokładnie omówiona pomiędzy środowiskiem powstańczo-niepodległościowym a propolskimi integrystami w klubie), która doprowadziła do likwidacji niemieckiej centrali sportowej i przyłączenia niemieckich klubów piłkarskich do ►Górnośląskiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej. W 1924 klub skupiał 120 członków; prowadził sekcje: boksu, lekkoatletyczną i piłki nożnej. W 1925 nasiliły się procesy emigracyjne – do Niemiec wyjechali niektórzy czujący się bardziej Niemcami działacze; komisarycznym prezesem został Stanisław Nogaj. Z okazji jubileuszu 25- i 30-lecia prasa polska stawiała klub za wzór do naśladowania dla niemieckich klubów sportowych. W czasie okupacji władze hitlerowskie nie dopuściły do reaktywowania klubu. Działacze: Alojzy Budniok, Erich Burczyk, Paweł Snopek, Wilhelm Snopek, Georg Tschoede. Wychowankowie: Paweł Lubina, Alfons Rychter, Jerzy Snopek. Osiągnięcia: mistrzostwo Śląska w piłce nożnej (1913).
T. Jurek: Kultura fizyczna mniejszości niemieckiej w Polsce w latach 1918–1939. Gorzów Wlkp.–Poznań 2002; A. Steuer: Kultura fizyczna w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008.

25 WEŁNOWIEC KS, zał. I 1925. Należał do Federacji Klubów Polskich Kopalń Skarbowych Skarboferm. Siedziba mieściła się w szybie „Alfred” kopalni w Wełnowcu. Działacze: Franciszek Gondzik, Augustyn Marszalski, Augustyn Pytlok, Eryk Susek, Aleksander Szweda. Drużyna piłki nożnej w l. 1932–1938 uczestniczyła w rozgrywkach ligi B.
A. Konieczny: Piłka jest okrągła i A. Steuer: Mecenat przemysłowy w ruchu sportowym Katowic w okresie międzywojennym. W: Przemiany protoindustrialne i industrialne jako czynnik miastotwórczy Katowic. Red A. Barciak. Katowice 2007; „Siedem Groszy” 1936, nr 10; 1938, nr 50.

ryngraf-ks25-welnowiec

Ryngraf Śląskiego Związku Piłki Nożnej dla KS 25 Wełnowiec z okazji 10-lecia, 1935

DZIELNICA ŚLĄSKA ZWIĄZKU TOWARZYSTW GIMNASTYCZNYCH „SOKÓŁ” W POLSCE, centrala regionalna polskiego ruchu gimnastycznego; utworzona 25 X 1920 w Bytomiu, od 1922 działająca w Katowicach. W 1936 skupiała 11 okręgów: nowobytomski, katowicki (zob. ►Katowicki Okręg Dzielnicy Śląskiej Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”), chorzowski, tarnogórski, siemianowicki, mysłowicki, pszczyński, rybnicki, wodzisławski, cieszyński, brzeziński, w których funkcjonowało 116 gniazd, zrzeszających 9373 członków. Od 1938 objęła zasięgiem również Zaolzie. Dysponowała 5 sokolniami, 12 boiskami własnymi, 115 obiektami dzierżawionymi. Od 1933 traktowana jako regionalna centrala gimnastyki sportowej; organizator VIII Wszechpolskiego Zlotu Sokolstwa w Katowicach (1937), Dzielnicowych Zlotów Sokoła w: Katowicach (1920), Królewskiej Hucie (1928), Krywałdzie (1932), Orłowej (1939). W strukturach Dzielnicy Śląskiej działały: Przewodnictwo Dzielnicowe, Rada Dzielnicowa, Komisja Oświatowa, a także centralne sekcje sportowe reprezentujące Dzielnicę na zewnątrz: gier sportowych, kajakarstwa, lekkoatletyki. Miała własny organ prasowy: „Sokół na Śląsku”; wydawała: „Kalendarz Sokoli” oraz sprawozdania roczne. Prezesi: Michał Wolski (1920–1922), Józef Dreyza (1922–1932), Tomasz Kowalczyk (1932–1939).
A. Steuer: Kultura fizyczna w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; Zarys dziejów Sokolstwa Polskiego w latach 1867–1997. Red. E. Małolepszy, Z. Pawluczuk. Częstochowa 2001; W. Ogrodziński: Dzieje Dzielnicy Śląskiej „Sokoła”. Katowice 1937.
FOT.

 

E

ELEKTROBUDOWA LIGOTA zob. ►Budowlani Ligota.

 

F

FRISCHAUF KATTOWITZ, pierwsza drużyna (sekcja lub klub) piłki nożnej w Katowicach, zał. 1903 lub 1904 przy parafii św. Piotra i Pawła. Rozpadła się na: Sport Club ►Diana, Sport Club ►Germania, Sport Club 05 Preußen (Erster Fußballclub Kattowitz – zob. ►I FC Katowice). Dysponowało placem do gry (boiskiem) w kwadracie ul. Plebiscytowej (Heinzelstraße), Ligonia (Charlotenstraße), Królowej Jadwigi (Königin Luisestraße), Powstańców (Bernhardistraße).
P. Czado: Początki piłki nożnej w Katowicach. W: „Zeszyty Metodyczno-Naukowe”. Nr 18. Akademia Wychowania Fizycznego w Katowicach. Katowice 2005.

 

G

GKS KATOWICE, Górniczy Klub Sportowy (Geksa, Gieksa), zał. 7 XI 1964 z siedzibą przy ul. Bukowej 11 w Katowicach. Wielosekcyjna struktura sportowa powstała w wyniku stopniowych, długoletnich (1960–1968) starań. Powstanie klubu poprzedziły: starania o scalenie ►Górniczych Klubów Sportowych w Katowicach położonych na północnym brzegu Rawy oraz dążenie do odbudowy dawnej, silnej pozycji Katowic w zapasach (z udziałem KS ►Moj Katowice i ►Orzeł Wełnowiec), a także bardziej rozległy proces – ukształtowania prężnego katowickiego ośrodka górniczego w piłce nożnej (który w założeniach miał dorównywać osiągnięciom KS „Górnik” Zabrze), nawiązujący do przedwojennych działań organizacyjnych podjętych w koncernie Giesche, lecz niedokończonych z powodu wybuchu II wojny światowej. Inicjatorem tych działań był Karol Fabris (w l. 60. XX w. wiceminister Górnictwa i Energetyki). Proces ten, zapoczątkowany w 1962, rozpoczął się od zmian w klubie ►Rapid – Orzeł Wełnowiec. W 1964 nastąpiło największe nasilenie, doszło wówczas do fuzji: Rapidu – Orła i: ►„Górnika 1920” Katowice, KS ►„Koszutka” Katowice, ►Katowickiego Klubu Łyżwiarskiego, KS ►„Górnik” Katowice, Górniczego Klubu Żeglarskiego ►Szkwał; scalenie KS ►„06 Kleofas” (1965) i GKS ►„Dąb” Katowice (1968) zakończyło ten proces. Powstały klub, w którym uprawiano: boks (1965–1989), hokej na lodzie (1964–1990), łyżwiarstwo figurowe (1964–1971), narciarstwo (1964–1968), piłkę nożną (1964 – nadal), piłkę ręczną (1964–1971), piłkę wodną (1964–1970), pływanie (1964–1971), saneczkarstwo (1964–1970), siatkówkę (1964–1970), szachy (1971), szermierkę (1964–1989), tenis (1964–1989), tenis stołowy (1970), zapasy (1964–1992) i żeglarstwo (1964–1989), objęły mecenatem 32 instytucje i firmy górnicze z Katowic. W 1972 klub liczył 2490 członków. W 1968 rozpoczęto redukcję struktury organizacyjnej GKS: do ROW Rybnik przekazano narciarzy, do „Górnika” Siemianowice – siatkarzy, do ►„Centrum” Katowice – łyżwiarzy figurowych; wskutek zmian urbanizacyjnych w mieście (likwidacja basenu ) doszło do zakończenia działalności sekcji pływackiej. Największe zmiany organizacyjne nastąpiły w l. 1989–1990 i ukształtowały nową sportową mapę Katowic; pięściarze wrócili pod szyld ►06 Kleofas, hokeiści na lodzie odtworzyli Klub Hokejowy ►„Górnik 1920”, utworzyli też ►Górnośląski Klub Sportowy, tenisiści ►Giszowieckie Towarzystwo Tenisowe, zapaśnicy wpierw utworzyli ►„Tytan 92” Giszowiec, następnie reaktywowali KS ►„Orzeł” Wełnowiec. GKS Katowice przekształcił się w jednosekcyjną (piłka nożna) strukturę sportową. Klub dysponował licznymi obiektami sportowymi: Halą Sportową „Józefowska”, basenem „Rybka”, stadionem przy ul. Bukowej, ►Torkatem, ►kompleksem kortów tenisowych na ul. Bankowej i w Giszowcu, zespołem obiektów narciarskich w Koniakowie, terenami w Wojewódzkim Parku Kultury i Wypoczynku (obecnie Park Śląski) w Chorzowie (tor do suchej zaprawy saneczkarskiej), torem saneczkowym w Mikuszowicach; żeglarze mieli bazę na Pogorii. Wyróżniający się sportowcy: Roman Bierła, Jan Dołgowicz, Roman Kierpacz, Barbara Kral-Olsza, Barbara Piecha, Andrzej Supron, Henryk Średnicki, Piotr Świerczewski, Wiesława Martyka. Osiągnięcia: 4 (1–3–0) medale IO (1980, 1992), w tym: 1 (0–1–0) w piłce nożnej (1992) i 3 (0–3–0) w zapasach w stylu klasycznym (1980); 14 (2–6–6) medali MŚ (1970–1972), w tym: 2 (1–0–1) w saneczkarstwie i 12 (1–6–5) w zapasach w stylu klasycznym (1970–1987); 28 (4–11–13) medali ME (1967–1989), w tym: 1 (1–0–0) w boksie (1974), 2 (0–0–2) w saneczkarstwie (1967–1971), 3 (0–2–1) w tenisie (1971), 22 (3–9–10) w zapasach w stylu klasycznym (1972–1989); 313 (136–101–76) medali MP, w tym: 5 (1–2–2) w boksie, 7 (3–2–2) w hokeju na lodzie, 6 (1–1–4) w łyżwiarstwie figurowym, 8 (0–4–4) w piłce nożnej, 41 (20–14–7) w pływaniu, 11 (5–3–3) w saneczkarstwie, 63 (22–20–21) w szermierce, 38 (20–14–4) w tenisie, 134 (64–41–29) w zapasach w stylu klasycznym. Zawodnicy GKS Katowice występowali w I lidze w takich dyscyplinach, jak: boks, hokej na lodzie (1965–1980, 1982–1990), piłka nożna (1966–1971, 1979–1980, 1983–1995), siatkówka mężczyzn (1964–1968 i 2016), tenis (1969–1970, 1977), tenis stołowy (1969–1970), zapasy w stylu klasycznym (1969–1970, 1975–1987).
T. Bagier: Sport województwa katowickiego przedstawia się. Katowice 1971; A. Steuer: Górnicze Kluby Sportowe w Katowicach w latach 1945–1989. W: Tradycje i dziedzictwo górnicze na obszarze Katowic z perspektywy XXI wieku. Katowice 2009; A. Baran: 100 lat sportu zapaśniczego w Katowicach. Katowice 2005; T. Pikul: Monografia sekcji piłkarskiej GKS Katowice. T. 1: 1964–1984. Katowice 2010; H. Marzec: 80 lat śląskiego boksu. Katowice 2002.
FOT.

Osiągnięcia na zawodach międzynarodowych w boksie

RokRanga zawodówImię, nazwiskoKonkurencjaMedal
1974 ME Henryk Średnicki waga papierowa złoty

P. Osmólski: Leksykon boksu. Warszawa 1989.

MP w boksie

RokImię, nazwiskoKategoria wagowaMiejsce
1969 M. Gołąb piórkowa 2
1974 Henryk Średnicki papierowa 1
1977 Marian Wilaszek lekkośrednia 2
1990 Jarosław Butowicz półciężka 3
1990 Krzysztof Kusz papierowa 3

H. Marzec: 80 lat śląskiego boksu. Katowice 2002.

MP w hokeju na lodzie

RokImię, nazwiskoMiejsce
1965 Stefan Dziadkiewicz, Ryszard Filar, Andrzej Fonfara, Karol Fonfara, Karol Hampel, Artur Hartmann, Jan Konieczny, Mikołaj Kretek, Kazimierz Małysiak, Tadeusz Przewoźnik, Przykleng, Hubert Sitko, Józef Wacław, Sylwester Wilczek, Alfred Wróbel II 1
1966 Stefan Dziadkiewicz, Ryszard Filar, Andrzej Fonfara, Karol Fonfara, Waldemar Gabriel, Artur Hartmann, Jan Konieczny, Mikołaj Kretek, Maksymilian Lebek, Kazimierz Małysiak, Tadeusz Przewoźnik, Przykleng, Henryk Reguła, Hubert Sitko, Janusz Świerc, Józef Wacław, Sylwester Wilczek 3
1967 Stefan Dziadkiewicz, Ryszard Filar, Andrzej Fonfara, Karol Fonfara, Waldemar Gabriel, Artur Hartmann, Jan Konieczny, Mikołaj Kretek, Maksymilian Lebek, Kazimierz Małysiak, Tadeusz Przewoźnik, Henryk Reguła, Hubert Sitko, Janusz Świerc, Andrzej Tkacz, Wilczek Sylwester 2
1968 Piotr Białoń, Borowski, Broda, Andrzej Fonfara, Karol Fonfara, Waldemar Gabriel, Artur Hartmann, Jan Konieczny, Mikołaj Kretek, Maksymilian Lebek, Malicki, Kazimierz Małysiak, Olesiński, Tadeusz Przewoźnik, Henryk Reguła, Siemiński, Hubert Sitko, Janusz Świerc, Świerszcz, Andrzej Tkacz, Sylwester Wilczek 1
1969 Piotr Białoń, Borowski, Broda, Mieczysław Brzoza, Andrzej Fonfara, Karol Fonfara, Waldemar Gabriel, Artur Hartmann, Kordian Jajszczok, Jan Konieczny, Mikołaj Kretek, Maksymilian Lebek, Tadeusz Malicki, Kazimierz Małysiak, Jerzy Olesiński, Tadeusz Przewoźnik, Henryk Reguła, Siemiński, Hubert Sitko, Janusz Świerc, Świerszcz, Andrzej Tkacz, Sylwester Wilczek 2
1970 Piotr Białoń, Borowski, Andrzej Fonfara, Karol Fonfara, Gabriel, Artur Hartmann, Kordian Jajszczok, Mikolaj Kretek, Maksymilian Lebek, Tadeusz Malicki, J. Modzelewski, Jerzy Olesiński, Piotr Przykleng, Henryk Reguła, Siemiński, Hubert Sitko, Stzelecki, Andrzej Tkacz, Sylwester Wilczek, Adolf Wróbel 1
1975 Henryk Buk, Andrzej Fonfara, Henryk Gruth, Kordian Jajszczok, Marek Kopel, Leszek Kuczyński, Maksymilian Lebek, Marek Łapaj, Tadeusz Malicki, Andrzej Małysiak, Marek Marcińczak, Mieczysław Nahuńko, Józef Nibus, Ryszard Okoń, Ryszard Piechuta, Krystian Polok, Piotr Przykleng, Witold Pułka, Mirosław Sikora, Piotr Słomiany, Henryk Stalmach, Andrzej Szczepaniec, Andrzej Tkacz, Leszek Tokarz, Wiesław Tokarz, Andrzej Woźniński 3

 

MP w łyżwiarstwie figurowym

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1966 Halina Bartlakowska solistki 3
1968 Halina Bartlakowska solistki 3
1968 Grzegorz Czakon soliści 3
1968 Janina Porembska, Piotr Sczypa pary 1
1969 Grzegorz Czakon soliści 3
1971 Janusz Czakon soliści 2

 

Osiągnięcia międzynarodowe w piłce nożnej

RokRanga zawodówImię, nazwiskoKonkurencjaMedal
1992 IO Piotr Świerczewski piłka nożna mężczyzn srebrny

 

MP w piłce nożnej mężczyzn

RokSkład drużynyMiejsce
1987 Marek Biegun, Mirosław Dreszer, Jan Furtok, Krzysztof Hetmański, Jerzy Kapias, Marek Koniarek, Zbigniew Krzyżoś, Mirosław Kubisztal, Łuczak, Janusz Nawrocki, Piotr Nazimek, Piotr Piekarczyk, Robert Razakowski, Rzeszutek, Dariusz Rzeźniczek, Robert Sęk, Robert Soprych, Krzysztof Wijas, Zając 3
1988 Marek Biegun, Bogdan Długajczyk, Mirosław Dreszer, Jan Furtok, Krzysztof Hetmański, Dariusz Grzesik, Janusz Jojko, Jerzy Kapias, Marek Koniarek, Zbigniew Krzyżoś, Mirosław Kubisztal, Andrzej Lesiak, Janusz Nawrocki, Piotr Nazimek, Piotr Piekarczyk, Robert Razakowski, Dariusz Rzeźniczek, Robert Soprych, Jerzy Wijas 2
1989 Marek Biegun, Mirosław Dreszer, Jan Furtok, Dariusz Grzesik, Janusz Jojko, Jerzy Kapias, Marek Koniarek, Mirosław Kubisztal, Andrzej Lesiak, Robert Miterwandu, Wiktor Morcinek, Janusz Nawrocki, Piotr Nazimek, Piotr Piekarczyk, Andrzej Rudy, Dariusz Rzeźniczek, Piotr Świerczewski, Krzysztof Walczak, Jerzy Wijas 2
1990 Marek Baran, Mirosław Dreszer, Jacek Duchowski, Dariusz Grzesik, Haładyn, Janusz Jojko, Mirosław Kubisztal, Andrzej Lesiak, Krzysztof Łacina, Robert Mitwerandu, Janusz Nawrocki, Piotr Nazimek, Piotr Piekarczyk, Piotr Prabucki, Dariusz Rzeźniczek, Zdzisław Strojek, Roman Szewczyk, Piotr Szlezinger, Marek Świerczewski, Piotr Świerczewski, Krzysztof Walczak, Rafał Witkowski, Arkadiusz Wołowicz 3
1992 Gja Dżiszkariani, Dariusz Grzesik, Gija Guruli, Janusz Jojko, Kłębek, Adam Książek, Adam Ledwoń, Andrzej Lesiak, Krzysztof Maciejewski, Piotr Piekarczyk, Dariusz Rzeźniczek, Zdzisław Strojek, Roman Szewczyk, Marek Szymiński, Marek Świerczewski, Piotr Świerczewski, Krzysztof Walczak, Dariusz Wolny, Arkadiusz Wołowicz 2
1994 Grzegorz Borawski, Marian Janoszka, Janusz Jojko, Bartosz Karwan, Adam Kucz, Adam Ledwoń, Krzysztof Maciejewski, Nikodem, Osyra, Bartłomiej Pawłowski, Dariusz Rzeźniczek, Zdzisław Strojek, Arkadiusz Szczygieł, Marek Świerczewski, Kazimierz Węgrzyn, Mirosław Widuch, Dariusz Wolny 2
1995 Grzegorz Borawski, Jerzy Brzęczek, Marian Janoszka, Janusz Jojko, Bartosz Karwan, Adam Kucz, Adam Ledwoń, Krzysztof Maciejewski, Nikodem, Osyra, Krzysztof Pawłowski, Grzegorz Pawłuszek, Dariusz Rzeźniczek, Andrzej Sermak, Zdzisław Strojek, Arkadiusz Szczygieł, Marek Świerczewski, Krzysztof Walczak, Kazimierz Węgrzyn, Mirosław Widuch, Sławomir Wojciechowski 3
2003 Paweł Adamczyk, Admir Adżem, Artur Andruszczak, Adam Bała, Marcin Bojarski, Leonardo da Silva, Grzegorz Fonfara, Krzysztof Gajtkowski, Marcin Janus, Dariusz Klytta, Kmietowicz, Jacek Kowalczyk, Damian Kroczek, Marek Kubisz, Krzysztof Majda, Mariusz Muszalik, Krzysztof Sadzawicki, Robert Sierka, Mirosław Sznaucner, Jarosław Tkocz, Philip Umukuro, Mirosław Widuch, Stanisław Wróbel, Jacek Wysocki, Moussa Yahaya 3

T. Pikul: Monografia sekcji piłkarskiej GKS Katowice. T. 2: 1984–1994. Katowice 2012; T. Pikul: Monografia sekcji piłkarskiej GKS Katowice. T. 3: 1994–2004. Katowice 2013.

MP w pływaniu

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1964 (l) Krystian Langer 400 m styl dowolny 2
1964 (z) Krystian Langer 400 m styl dowolny 2
1964 (l) Krystian Langer 1500 m styl dowolny 2
1964 (z) Krystian Langer 400 m styl dowolny 2
1965 (l) Krystian Langer 1500 m styl dowolny 2
1965 (l) Krystian Langer 400 m styl dowolny 2
1966 (l) Krystian Langer 1500 m styl dowolny 1
1966 (l) Krystian Langer 400 m styl dowolny 1
1966 (l) Krystian Langer 200 m styl dowolny 1
1966 (z) Krystian Langer 200 m styl dowolny 1
1966 (z) Krystian Langer 1500 m styl dowolny 1
1966 (z) Krystian Langer 400 m styl dowolny 1
1967 (z) Krystian Langer 200 m styl dowolny 1
1967 (z) Krystian Langer 1500 m styl dowolny 1
1967 (z) Krystian Langer 400 m styl dowolny 1
1967 (l) Krystian Langer 200 m styl dowolny 1
1967 (l) Krystian Langer 1500 m styl dowolny 1
1967 (l) Krystian Langer 400 m styl dowolny 1
1968 (l) Julita Traczewska 100 m styl klasyczny 1
1968 (l) Krystian Langer 400 m styl dowolny 1
1968 (l) Krystian Langer 200 m styl dowolny 2
1968 (z) Krystian Langer 1500 m styl dowolny 1
1968 (z) Gostyński 400 m styl dowolny 1
1968 (z) Julita Traczewska 200 m styl motylkowy 2
1968 (z) Krystian Langer 400 m styl dowolny 2
1968 (z) Krystian Langer 200 m styl grzbietowy 2
1969 (l) Krystian Langer 200 m styl dowolny 2
1969 (l) Krystian Langer 1500 m styl dowolny 1
1969 (z) Krystian Langer 200 m styl dowolny 3
1969 (z) Krystian Langer 400 m styl dowolny 2
1969 (z) Krystian Langer 1500 m styl dowolny 1
1970 (l) Krystian Langer 1500 m styl dowolny 1
1970 (l) Krystian Langer 400 m styl dowolny 2
1970 (l) Krystian Langer 100 m styl dowolny 3
1970 (l) Krystian Langer 200 m styl dowolny 3
1970 (z) Krystian Langer 400 m styl dowolny 1
1970 (z) Krystian Langer 1500 m styl dowolny 2
1970 (z) Krystian Langer 200 m styl dowolny 3
1972 (z) Krystian Langer 200 m styl dowolny 3
1972 (z) Krystian Langer 400 m styl dowolny 3
1981 (l) Mariusz Okaj 200 m styl dowolny 3

A.W. Parczewski, współpr. H. Kurzyński: 90 lat polskiego sportu pływackiego 1922–2012: historia Mistrzostw Polski 1922–2012 – głównych (basen 50 m). Warszawa–Zamość 2012.

Osiągnięcia międzynarodowe w saneczkarstwie

RokImię, nazwiskoKonkurencjaRanga zawodówMedal
1965 Wiesława Martyka jedynki MEJ złoty
1967 Helena Macher jedynki ME brązowy
1968 Wiesława Martyka jedynki MEJ brązowy
1970 Barbara Piecha jedynki złoty
1971 Barbara Piecha jedynki ME brązowy
1971 Barbara Piecha jedynki brązowy

 

MP w saneczkarstwie

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1964 Helena Macher jedynki 3
1965 Irena Pawełczyk-Kowalska jedynki 1
1965 Wiesława Martyka jedynki 2
1965 Helena Macher jedynki 3
1966 Helena Macher jedynki 3
1967 Wiesława Martyka jedynki 1
1969 Wiesława Martyka, Helena Macher, Barbara Piecha oraz dwójki męźczyźn drużynowo 2
1969 Wiesława Martyka jedynki 1
1969 Elżbieta Zimna jedynki 2
1970   drużynowo 1
1970 Wiesława Martyka jedynki 1
1971 Barbara Piecha jedynki 1

 

Osiągnięcia międzynarodowe w szermierce

RokImię, nazwiskoKonkurencjaRanga zawodówMedal
1966 Halina Balon floret indywidualny MŚJ srebrny

H. Marzec: Historia medalami pisana: 75 lat śląskiej szermierki. Katowice 2002.

MP w szermierce

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1965 Anna Adamczyk, Danuta Balon, Halina Balon, Wanda Fukała, Sylwia Julito, Krystyna Rój, Świerczyńska floret kobiet drużynowo 1
1966 Anna Adamczyk, Danuta Balon, Halina Balon, Wanda Fukała, Sylwia Julito floret kobiet drużynowo 1
1968 Danuta Balon, Halina Balon, Wanda Fukała, Elżbieta Mnich-Pawlas, Halina Szczerba- Rak floret kobiet drużynowo 1
1969 Danuta Balon, Halina Balon, Wanda Fukała, Elżbieta Mnich-Pawlas, Halina Szczerba- Rak floret kobiet drużynowo 1
1971 Halina Balon floret 1
1971 Jerzy Bartecki, Feliks Drożdżowski, Henryk Fabian, Jerzy Janikowski, Andrzej Sanetra, szpada mężczyzn drużynowo 2
1972 Franciszek Sobczak, Bogusław Rosa, Jan Kiermasz, Antoni Bartecki, Maciej Dmochowski szabla mężczyzn drużynowo 3
1971 Jacek Burian, Jerzy Sztok, Marek Widera, Jan Żwak, Jerzy Bartecki floret mężczyzn drużynowo 3
1972 Franciszek Sobczak, Edward Korfanty, Jan Kiermasz, szabla mężczyzn drużynowo 3
1972 Jerzy Bartecki, Henryk Fabian, Jerzy Janikowski, Andrzej Sanetra, Feliks Drożdżowski szpada mężczyzn drużynowo 2
1973 Sobczak Franciszek szabla 1
1973 Danuta Balon, Halina Szczerba- Rak, Jolanta Skop, Krystyna Tchórz-Rachel, Grażyna Staszak- Makowska floret kobiet drużynowo 3
1973 Franciszek Sobczak, Edward Korfanty, Jan Kiermasz, Antoni Bartecki szabla mężczyzn drużynowo 2
1973 Jerzy Bartecki, Henryk Fabian, Jerzy Janikowski, Andrzej Sanetra, Feliks Drożdżowski szpada mężczyzn drużynowo 3
1974 Feliks Drożdżowski szpada 1
1974 Edward Korfanty szabla 3
1974 Henryk Fabian, Jerzy Janikowski, Andrzej Sanetra, Feliks Drożdżowski, Marek Julczewski, Klyta Marek szpada mężczyzn drużynowo 1
1974 Bortnowska-Zaczek Ludmiła floret 1
1974 Danuta Balon, Halina Szczerba- Rak, Jolanta Skop, Krystyna Tchórz-Rachel, Grażyna Staszak-Makowska floret kobiet drużynowo 1
1974 Franciszek Sobczak, Edward Korfanty, Jan Kiermasz, Antoni Bartecki, Sobczak Marian szabla mężczyzn drużynowo 2
1975 Grażyna Staszak- Makowska floret 1
1975 Danuta Balon-Zugaj, Ludmiła Bortnowska-Zaczek, Krystyna Tchórz-Rachel, Grażyna Staszak-Makowska floret kobiet drużynowo 2
1975 Jacek Burian, Arkadiusz Konsek, Marek Widera, Mirosław Nowakowski floret mężczyzn drużynowo 3
1976 Grażyna Staszak-Makowska floret 1
1976 Henryk Fabian szpada 1
1976 Danuta Balon-Zugaj, Halina Balon, Ludmiła Bortnowska-Zaczek, Krystyna Tchórz-Rachel, Grażyna Staszak-Makowska floret kobiet drużynowo 1
1976 Feliks Drożdżowski szpada 3
1976 Edward Korfanty szabla 3
1976 Antoni Bartecki, Jan Kiermasz, Edward Korfanty, Krzysztof Misztal, Franciszek Sobczak szabla 2
1976 Jacek Burian, Arkadiusz Konsek, Mirosław Nowakowski, Bogdan Urbaniak, Marek Widera, Jan Żwak floret mężczyzn drużynowo 3
1977 Jerzy Janikowski szpada 1
1977 Grażyna Staszak-Makowska floret 2
1977 Henryk Fabian szpada 2
1977 Edward Korfanty szabla 3
1977 Ludmiła Bortnowska-Zaczek, Krystyna Tchórz-Rachel, Grażyna Staszak- Makowska, Iwona Baron-Burian floret kobiet drużynowo 1
1978 Henryk Fabian, Jerzy Janikowski, Feliks Drożdżowski, Marek Julczewski, Węgliński Piotr szpada 2
1978 Ludmiła Bortnowska-Zaczek, Krystyna Tchórz-Rachel, Grażyna Staszak- Makowska, Iwona Baron-Burian floret kobiet drużynowo 3
1979 Krystyna Tchórz-Rachel floret 3
1979 Henryk Fabian szpada 1
1979 Franciszek Sobczak, Edward Korfanty, Jan Kiermasz, Antoni Bartecki, Krzysztof Brol, Maciej Chwałek szabla mężczyzn drużynowo 1
1979 Ludmiła Bortnowska – Zaczek, Krystyna Tchórz-Rachel, Grażyna Staszak-Makowska, Iwona Baron-Burian floret kobiet drużynowo 2
1979 Leszek Bandach, Adam Bandach, Marek Widera, Arkadiusz Konsek, Bogdan Urbaniak floret mężczyzn drużynowo 2
1980 Edward Korfanty, Jan Kiermasz, Antoni Bartecki, Krzysztof Brol, Maciej Chwałek szabla mężczyzn drużynowo 2
1980 Henryk Fabian, Jerzy Janikowski, Feliks Drożdżowski, Marek Julczewski, Jerzy Tomala szpada mężczyzn drużynowo 2
1980 Leszek Bandach, Adam Bandach, Marek Widera, Arkadiusz Konsek, Bogdan Urbaniak floret 3
1981 Leszek Bandach floret 1
1981 Jerzy Janikowski szpada 1
1981 Edward Korfanty, Jan Kiermasz, Antoni Bartecki, Krzysztof Brol, Ryguła Jan szabla mężczyzn drużynowo 2
1982 Krystyna Tchórz-Rachel floret 3
1982 Ludmiła Bortnowska-Zaczek, Krystyna Tchórz-Rachel, Grażyna Staszak- Makowska, Iwona Baron-Burian, Iwona Orzechowska- Pawlik floret kobiet drużynowo 2
1982 Leszek Bandach, Kordian Lisiecki, Bogdan Urbaniak, Artur Wojtyczka szpada mężczyzn drużynowo 3
1983 Jerzy Janikowski szpada 1
1984 Grażyna Staszak-Makowska floret 1
1984 Krystyna Tchórz-Rachel,Elżbieta Sieczko-Narkiewicz, Iwona Orzechowska-Pawlik floret kobiet drużynowo 2
1984 Jerzy Janikowski, Feliks Drożdżowski, Henryk Fabian, Wojciech Mróz, Mirosław Nowakowski szpada mężczyzn drużynowo 2
1984 Leszek Bandach, Adam Bandach, Marek Widera, Artur Wojtyczka, Bogdan Urbaniak floret mężczyzn drużynowo 3
1985 Adam Bandach floret 3
1985 Wojciech Mróz szpada 3
1985 Leszek Bandach, Adam Bandach, Marek Widera, Kordian Lisiecki, Bogdan Urbaniak floret mężczyzn drużynowo 2
1986 Krystyna Tchórz-Rachel floret 3
1986 Krystyna Tchórz-Rachel, Grażyna Staszak-Makowska, Elżbieta Sieczko-Narkiewicz, Iwona Orzechowska-Pawlik, Iwona Klimczok floret kobiet drużynowo 2
1986 Leszek Bandach, Adam Bandach, Marek Widera, Kordian Lisiecki, Zbigniew Skrzypulec floret mężczyzn drużynowo 2
1986 Jerzy Janikowski, Feliks Drożdżowski, Wojciech Mróz, Mirosław Nowakowski, Marek Julczewski szpada mężczyzn drużynowo 3

H. Marzec: Historia medalami pisana: 75 lat śląskiej szermierki. Katowice 2002.

Zawody międzynarodowe w zapasach w stylu klasycznym

RokImię, nazwiskoKategoria wagowaRanga zawodówMedal
1970 Bernard Szczepański 48 kg brązowy
1972 Andrzej Supron 68 kg ME brązowy
1973 Andrzej Supron 68 kg ME brązowy
1974 Andrzej Supron 68 kg brązowy
1974 Andrzej Supron 68 kg ME brązowy
1975 Andrzej Supron 68 kg MS srebrny
1975 Andrzej Supron 68 kg ME złoty
1975 Roman Bierła 100 kg MŚJ 20 brązowy
1977 Roman Bierła 100 kg MŚJ 20 złoty
1978 Andrzej Supron 68 kg srebrny
1978 Roman Kierpacz 48 kg złoty
1978 Jan Dołgowicz 82 kg ME srebrny
1978 Roman Kierpacz 48 kg MEJ 20 brązowy
1979 Andrzej Supron 68 kg złoty
1979 Jan Dołgowicz 82 kg ME srebrny
1979 Roman Bierła 100 kg ME srebrny
1979 Andrzej Supron 68 kg ME brązowy
1979 Roman Kierpacz 52 kg MSJ 20 brązowy
1979 Andrzej Supron 68 kg U brązowy
1980 Andrzej Supron 68 kg IO srebrny
1980 Jan Dołgowicz 82 kg IO srebrny
1980 Roman Bierła 100 kg IO srebrny
1980 Roman Kierpacz 48 kg ME złoty
1980 Roman Bierła 100 kg ME srebrny
1981 Jan Dołgowicz 82 kg ME brązowy
1981 Andrzej Supron 74 kg ME brązowy
1981 Henryk Tomanek 130 kg ME brązowy
1982 Andrzej Supron 74 kg srebrny
1982 Jan Dołgowicz 82 kg brązowy
1982 Andrzej Supron 74 kg ME złoty
1982 Roman Kierpacz 48 kg ME brązowy
1983 Andrzej Supron 74 kg srebrny
1983 Andrzej Supron 74 kg ME srebrny
1983 Jerzy Kopański 68 kg ME srebrny
1983 Roman Kierpacz 52 kg ME brązowy
1984 Andrzej Supron 74 kg Turniej Przyjaźni srebrny
1984 Roman Kierpacz 48 kg Turniej Przyjaźni brązowy
1984 Jerzy Kopański 68 kg Turniej Przyjaźni brązowy
1984 Henryk Tomanek 130 kg ME srebrny
1985 Bogusław Klozik 62 kg srebrny
1987 Roman Kierpacz 52 kg srebrny
1987 Jerzy Kopański 68 kg MS brązowy
1987 Bogusław Klozik 62 kg ME srebrny
1987 Roman Kierpacz 52 kg ME brązowy
1989 Sławomir Zrobek 130 kg ME srebrny
1989 Wojciech Grochowski 100 kg MŚJ 20 brązowy

A. Głaz: Historia polskich zapasów 1922-2012. Warszawa 2012.

MP w zapasach w stylu klasycznym

RokImię, nazwiskoKategoria wagowaMiejsce
1964 Stanisław Turos półciężka 3
1967 Antoni Masternak 82 kg 2
1967 Eugeniusz Bojko 62 kg 2
1967 Henryk Tomanek 100 kg 2
1967 Roman Bierła ciężka 3
1969 Szczepański Bernard 48 kg 1
1970 Jan Dołgowicz 68 kg 1
1970 Roman Bierła 100 kg 1
1970 Bernard Szczepański 48 kg 1
1971 Krzesiński Adam 74 kg 1
1971 Roman Bierła 100 kg 3
1971 Bernard Szczepański 48 kg 2
1972 Antoni Masternak 82 kg 2
1972 Roman Bierła 100 kg 2
1973 Krzesiński Adam 74 kg 1
1973 Roman Bierła 100 kg 1
1974 Krzesiński Adam 74 kg 1
1974 Stanisław Małdachowski 52 kg 2
1974 Antoni Masternak 81 kg 1
1974 Andrzej Supron 68 kg 2
1974 Henryk Tomanek 100 kg 3
1975 Henryk Bierła +100 kg 3
1975 Stanisław Małdachowski 52 kg 2
1975 Antoni Masternak 82 kg 1
1975 Roman Bierła 100 kg 2
1975 Andrzej Supron 74 kg 1
1975 R. Ślosarek 62 kg 2
1975 Jan Średniewski 57 kg 2
1975 Henryk Tomanek +100 kg 1
1976 Jan Dołgowicz 74 kg 2
1976 Czesław Kowalik 62 kg 3
1976 Krzesiński Adam 82 kg 1
1976 Stanisław Małdachowski 52 1
1976 Antoni Masternak 82 kg 3
1976 Andrzej Supron 74 kg 1
1976 Henryk Tomanek +100 kg 1
1977 Jan Dołgowicz 82 kg 1
1977 Czesław Kowalik 62 kg 2
1977 Krzesiński Adam 82 kg 3
1977 Antoni Masternak 82 kg 2
1977 Andrzej Supron 74 kg 1
1977 Henryk Tomanek + 100 kg 1
1978 drużynowo 1
1978 Henryk Bierła 100 kg 1
1978 Jan Dołgowicz 82 kg 1
1978 Roman Kierpacz 48 kg 2
1978 Czesław Kowalik 62 kg 3
1978 Stanisław Małdachowski 52 kg 1
1978 Antoni Masternak 90 kg 2
1978 Andrzej Supron 74 kg 1
1978 Henryk Tomanek +100 kg 1
1979 drużynowo 1
1979 Jerzy Choromański 100 kg 2
1979 Czesław Kowalik 69 kg 3
1979 Stanisław Małdachowski 52 kg 2
1979 Ryszard Szyper 48 2
1980 drużynowo 1
1980 Andrzej Supron 74 kg 1
1980 Ryszard Szyper 48 kg 1
1981 drużynowo 1
1981 Jerzy Choromański 100 kg 3
1981 Roman Kierpacz 52 kg 1
1981 Bogusław Klozik 52 kg 2
1981 Jerzy Kopański 74 kg 3
1981 Piotr Szymoniak 57 kg 3
1981 Ryszard Szyper 48 kg 1
1981 Henryk Tomanek +100 kg 2
1982 drużynowo 1
1982 Jerzy Choromański 100 kg 1
1982 Jan Dołgowicz 82 kg 1
1982 Roman Kierpacz 57 kg 1
1982 Jerzy Kopański 68 kg 2
1982 Andrzej Supron 74 kg 1
1982 Ryszard Szyper 48 kg 2
1982 Henryk Tomanek +100 kg 2
1983 drużynowo 1
1983 Roman Bierła 100 kg 1
1983 Jerzy Choromański 100 kg 3
1983 Roman Kierpacz 52 kg 1
1983 Jerzy Kopański 74 kg 3
1983 Andrzej Supron 74 kg 1
1983 Ryszard Szyper 52 kg 3
1983 Henryk Tomanek +100 kg 1
1984 Jerzy Choromański 100 kg 2
1984 Andrzej Kierpacz 62 kg 1
1984 Roman Kierpacz 52 kg 1
1984 Jerzy Kopański 74 kg 1
1985 Roman Bierła 100 kg 2
1985 Jerzy Choromański 100 kg 3
1985 Roman Kierpacz 52 kg 1
1985 Andrzej Kierpacz 62 kg 2
1985 Andrzej Supron 74 kg 1
1985 Henryk Tomanek +100 kg 1
1985 Sławomir Zrobek +100 kg 3
1986 drużynowo 1
1986 Roman Kierpacz 52 kg 2
1986 Jerzy Kopański 74 kg 1
1986 Mariusz Przygoda 68 kg 3
1986 Sławomir Zrobek +100 kg 3
1987 Roman Bierła 100 kg 1
1987 Jerzy Choromański 130 kg 2
1987 Roman Kierpacz 52 kg 1
1987 Bogusław Klozik 68 kg 3
1987 Paweł Rozenbajger 96 kg 1
1987 Sławomir Zrobek +100 kg 3
1988 drużynowo 1
1988 Jerzy Choromański 130 kg 1
1988 Andrzej Kierpacz 62 kg 1
1988 Roman Kierpacz 52 kg 1
1988 Jerzy Kopański 74 kg 2
1988 Paweł Rozenbajger 96 kg 2
1989 Robert Banaś 57 kg 1
1989 Marcin Borkowski 82 kg 1
1989 Harald Foster 52 kg 3
1989 Mariusz Przygoda 68 kg 2
1989 Paweł Rozenbajger 100 kg 3
1989 Jarosław Siuj 74 kg 2
1989 Robert Wajszczuk 90 kg 2
1989 Sławomir Zrobek +100 kg 1
1990 drużynowo 1
1990 Robert Banaś 57 kg 3
1990 Jerzy Choromański +100 kg 1
1990 Wacław Laskowski 62 kg 3
1990 Andrzej Olszynka 57 kg 1
1990 Paweł Rozenbajger 100 kg 2
1990 Jarosław Siuj 74 kg 2
1991 Robert Banaś 57 kg 2
1991 Jerzy Choromański +100 kg 1
1991 Harald Foster 52 kg 2
1991 Andrzej Olszynka 57 kg 3
1991 Mariusz Przygoda 74 kg 2
1991 Paweł Rozenbajger 100 kg 2
1991 Jarosław Siuj 74 kg 1
1991 Krzysztof Tarasiński 82 kg 3

A. Głaz: Historia polskich zapasów 1922–2012. Warszawa 2012.

GOLIAT, Śląski Klub Karate, istnieje od 1992, największy klub odmiany Oyama Karate na terenie Górnego Śląska i jeden z największych w Polsce. Skupia ponad 1000 członków w wieku od 4 do 66 lat; prowadzi zajęcia w 50 sekcjach we wszystkich dzielnicach Katowic, Siemianowic, Tychów, w Rudzie Śląskiej, Gliwicach, Chorzowie, Bytomiu, Mikołowie, Mysłowicach, Łaziskach, Gliwicach, Orzeszu oraz w Świętochłowicach (licencja na teren całego województwa śląskiego). Członków i zawodników trenuje grupa wykwalifikowanych instruktorów, w tym kilkunastu z czarnymi pasami. Od 1998 rozszerzono naukę o Full-Contact / Thai Boxing Karate, Aikido. Osiągnięcia: 1 (1–0–0) medal MŚ (1999) zdobyty przez Danutę Fydę, pierwszą Polkę, która odniosła sukces na zawodach tej rangi Full Contact Karate 63 kg; 15 (6–6– 3) medali ME (2011, 2013); 327 (137–88–102) medali MP (1997–2011) w konkurencjach: kata, kumite, kobudo. Szefem i założycielem jest sensei Jerzy Walaszczyk.
http://www.karategoliat.pl

GÓRNIK 1920 KATOWICE, wielosekcyjny polski klub sportowy. Nawiązywał do plebiscytowych tradycji sportowych ►KS „Gwiazda”. Reaktywowany 20 II 1945 jako jeden z pierwszych klubów w Katowicach pod nazwą Towarzystwo Sportowe „1920” Bogucice. Przyjął mecenat Związku Robotniczych Klubów Sportowych Województwa Śląsko-Dąbrowskiego. Występował jako RKS „20” Bogucice; od X 1945 do V 1948 pod nazwą KS „Kopalnia Katowice”. Związał się z przemysłem wydobywczym, od 1948 tworząc wielosekcyjny KS „Górnik”. W l. 1950–1956 działał jako ►Koło Sportowe Górnik nr 4 przy kopalni „Katowice”. Przekształcił się w największą jednostkę górniczego sportu w Katowicach z bazą sportową rozrzuconą po całym mieście; dysponował m.in. basenem „Rybka”, Sztucznym Torem Łyżwiarskim, kortami tenisowymi przy ul. Bankowej (1950), ►Torkatem.

mecz-hokeistow-gk-torkat

Mecz hokeistów Górnika Katowice na Torkacie (1957 r.)

W l. 1957–1964 połączył się z innymi klubami górniczymi południowej części Katowic i utworzył ►GKS Katowice. Prowadził sekcje: bokserską, gimnastyki, hokeja na lodzie, koszykówki męskiej (1950), lekkoatletyki, piłki nożnej, pływania, siatkówki (1950), szermierki, tenisa. Reaktywowany w l. 1991–1994 jako klub hokeja na lodzie. Drużyny klubowe uczestniczyły w rozgrywkach I ligi: hokej na lodzie (1955–1964), siatkówka (1957–1964), tenis (1956, 1960–1961). Osiągnięcia: 1 (0–0–1) medal IO (1956); 4 (0–1–3) medale ME (1954–1959) w szermierce; 42 (21–12–7) medale MP (1950–1964), w tym 3 (1–1–1) medale (1950, 1955–1956) w boksie, 8 (3–4–1) medali w hokeju na lodzie (1955–1963), 2 (1–0–1) medale w lekkoatletyce, 4 (2–2–0) medale w pływaniu (1960–1963), 5 (0–2–3) medali w siatkówce mężczyzn (1960–1964), 24 (14–4–6) medale w szermierce (1950–1963), 4 (1–1–2) medale w tenisie (1951–1957). Wybitni sportowcy: Anna Adamczyk, Wanda Fukałowa, Andrzej Fonfara, Karol Fonfara, Sylwia Julito, Henryk Grabowski, Krystian Langer, Roman Niestrój, Zygmunt Pawlas, Elżbieta Pawlasowa, Tadeusz Siwek. Działacze: Rudolf Fastriok, Tadeusz Fukała, Zbigniew Grajkowski, Wacław Walnik, Zygmunt Żurawski.
Z dziejów Bogucic. Materiały z sesji popularnonaukowej zorganizowanej przez Miejski Dom Kultury „Bogucice-Zawodzie” z okazji 650-lecia Bogucic w dniach 13–14 października 2010 roku. Miejski Dom Kultury „Bogucice-Zawodzie” 2011; „Dziennik Zachodni-Wieczór” 1950, nr 82.

Osiągnięcia sportowe Górnik 1920 Katowice

MP w boksie

RokImię, nazwiskoKategoria wagowaMiejsce
1950 Maksymilian Grzywocz kogucia 1
1955 Jan Brychlik kogucia 3
1956 Jan Brychlik piórkowa 2
P. Osmólski: Leksykon boksu. Warszawa 1989.

MP w hokeju na lodzie

RokImię, nazwiskoMiejsce
1955 Alfred Gansiniec, Wiktor Gburek, Kazimierz Jędrol, Stanisław Jończyk, Józef Klys, Roman Pęczek, Hilary Skarżyński, Antoni Stachoń, Janusz Świerc, Antoni Wróbel, Alfred Wróbel, Janusz Zawadzki 3
1956 Karol Burek, Alfred Gansiniec, Marian Gburek, Wiktor Gburek, Józef Klys, Jerzy Ogórczyk, Roman Pęczek, Hilary Skarżyński, Antoni Stachoń, Janusz Świerc, Jerzy Trójca, Alfred Wróbel, Antoni Wróbel, Janusz Zawadzki 2
1957 Bobrowski, Karol Burek, Alfred Gansiniec, Józef Kompała, Kazimierz Małysiak, Jerzy Ogórczyk, Marian Pawełczyk, Perkal, Roman Pęczek, Henryk Reguła, Rypyść, Hilary Skarżyński, Augustyn Skórski, Antoni Stachoń, Janusz Świerc, Sylwester Wilczek, Alfred Wróbel, Antoni Wróbel 2
1958 Karol Burek, Stanisław Jończyk, Kazimierz Małysiak, Jerzy Ogórczyk, Marian Pawełczyk, Roman Penczek, Henryk Ryguła, Janusz Świerc, Józef Kompała, Hilary Skarzyński, Jerzy Trójca, Augustyn Skórski, Józef Wacław, Sylwester Wilczek, Adolf Wróbel III, Adolf Wróbel II 1
1959 Karol Burek, Edward Hermann, Stanisław Jończyk, Kazimierz Małysiak, Alfred Milota, Jerzy Ogórczyk, Henryk Ryguła, Hilary Skarzyński, Paweł Śpiewok, Jerzy Trójca, Józef Wacław, Sylwester Wilczek, Adolf Wróbel III, Adolf Wróbel II, Marian Zawada, Janusz Zawadzki 2
1960 Karol Burek, Andrzej Fonfara, Marian Gburek, Edward Hermann, Jan Konieczny, Kazimierz Małysiak, Alfred Milota, Jerzy Ogórczyk, Henryk Ryguła, Paweł Śpiewok, Józef Wacław, Janusz Świerc, Jerzy Trójca, Sylwester Wilczek, Adolf Wróbel III, Adolf Wróbel II, Marian Zawada, Janusz Zawadzki 1
1961 Stefan Dziadkiewicz, Andrzej Fonfara, Stanisław Gawliczek, Witold Gawliczek, Marian Gburek, Jan Konieczny, Kazimierz Małysiak, Alfred Milota, Hubert Sitko, Szlapa, Jerzy Trójca, Józef Wacław, Sylwester Wilczek, Adolf Wróbel III, Adolf Wróbel II 2
1962 Jerzy Duras, Stefan Dziadkiewicz, Andrzej Fonfara, Karol Fonfara, Stanisław Gawliczek, Witold Gawliczek, Marian Gburek, Jan Konieczny, Kazimierz Małysiak, Alfred Milota, Hubert Sitko, Szlapa, Paweł Śpiewok, Jerzy Trójca, Józef Wacław, Sylwester Wilczek, Adolf Wróbel III, Adolf Wróbel II, Marian Zawada, Janusz Zawadzki 1
1963 Jerzy Duras, Stefan Dziadkiewicz, Ryszard Filar, Andrzej Fonfara, Karol Fonfara, Waldemar Gabriel, Witold Gawliczek, Stanisław Gawliczek, Marian Gburek, Jan Konieczny, Mikołaj Kretek, Kazimierz Małysiak, Eugeniusz Michalik, Alfred Milota, Tadeusz Przewoźnik, Hubert Sitko, Józef Wacław, Adolf Wróbel III, Adolf Wróbel II 3
1994 Mirosław Bartnicki, Tomasz Demkowicz, Jarosław Dziuba, Adam Fonfara, Paweł Gołda, Tomasz Jóźwik, Jacek Kuc, Olgierd Langner, Czesław Niedziwedź, Mieczysław Niekurzak, Jarosław Nocuń, Marek Nowak, Wojciech Olszewski, Tomasz Szczepański, Janusz Strzępek, Marek Szamański, Józef Szuba, Wojciech Tkacz, Marek Trybuś, Walery Usolcew, Walery Vaulin, Rufin Włodarczyk, Bogdan Wojtas, Mariusz Wójtowicz, Jacek Zając, Paweł Zych 3
W. Zieleśkiewicz: Historia polskiego hokeja. Krynica Zdrój 2006.

MP w lekkoatletyce

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1955 Henryk Grabowski skok w dal 1
1959 Ernest Stokłosa bieg na 800 m 3
H. Kurzyński: Historia finałów lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1920–2007: konkurencje męskie. Szczecin 2008.

MP w pływaniu

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1956 Helena Kuciel 200 m styl motylkowy 2
1956 Helena Kuciel 4 x 100 m styl zmienny 2
1960 Krystian Langer 1500 m styl dowolny 1
1961 Krystian Langer 800 m styl dowolny 2
1962 Krystian Langer 400 m styl dowolny 1
A.W. Parczewski: 90 lat polskiego sportu pływackiego 1922–2012: historia Mistrzostw Polski 1922–2012 – głównych (basen 50 m). Warszawa–Zamość 2012.

MP w siatkówce

RokImię, nazwiskoMiejsce
1959 Jerzy Białek, Kazimierz Feliszewski, Roman Galusek, Aleksander Gamza, Tadeusz Kiełpiński, Leon Kolano, Jerzy Kołodziejczyk, Jan Matyja, Edward Nitka, Czesław Ryp, Tadeusz Siwek, Piotr Sorgo 3
1960 Roman Galusek, Tadeusz Kiełpiński, Leon Kolano, Jerzy Kołodziejczyk, Jan Kuśka, Edward Nitka, Czesław Ryp, Tadeusz Siwek, Piotr Sorgo 2
1961 Roman Galusek, Tadeusz Kiełpiński, Leon Kolano, Jerzy Kołodziejczyk, Edward Nitka, Czesław Ryp, Tadeusz Siwek, Piotr Sorge 2
1963 Stanisław Binkiewicz, Janusz Ciapała, Aleksander Gamza, Franciszek Kempa, Jerzy Kołodziejczyk, Edward Nitka, Tadeusz Siwek, Adolf Skowron, Piotr Sorge 3
1964 Józef Białek, Stanisław Binkiewicz, Janusz Ciapała, Edmund Ćwikliński, Aleksander Gamza, Franciszek Kempa, Jerzy Kołodziejczyk, Antoni Mocarski, Edward Nitka, Tadeusz Siwek, Piotr Sorge 3
K. Mecner: Mistrzostwa Polski w siatkówce 1929–2010: 10 lat Plus Ligi. Warszawa 2011.

Medale zdobyte przez zawodnika KS Górnik 1920 Katowice w reprezentacji Polski na imprezach międzynarodowych w szermierce

RokRanga zawodówImię, nazwiskoKonkurencjaMedal
1953 Zygmunt Pawlas szabla drużynowo brązowy
1954 Zygmunt Pawlas szabla drużynowo srebrny
1956 IO Zygmunt Pawlas szabla drużynowo brązowy
1957 Zygmunt Pawlas szabla drużynowo brązowy
1958 Zygmunt Pawlas szabla drużynowo brązowy

MP w szermierce

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1954 Mieczysław Czypionka szpada 1
1955 Anna Adamczyk floret 1
1956 Kazimierz Reychman floret 1
1957 Sylwia Julito floret 1
1957 Anna Adamczyk, Sylwia Julito, Wanda Kaczmarczyk-Fukała, Urszula Koch, Elżbieta Mnich-Pawlas floret drużynowy kobiet 1
1958 Sylwia Julito floret 1
1958 Anna Adamczyk, Stefania Hombek-Świerkot, Sylwia Julito, Wanda Kaczmarczyk-Fukała, Elżbieta Mnich-Pawlas floret drużynowy kobiet 1
1959 Sylwia Julito floret 1
1959 Anna Adamczyk, Stefania Hombek-Świerkot, Wanda Kaczmarczyk-Fukała, Sylwia Julito, Elżbieta Mnich-Pawlas, Krystyna Rój floret drużynowy kobiet 1
1960 Anna Adamczyk, Stefania Hombek-Świerkot, Sylwia Julito, Wanda Kaczmarczyk-Fukała, Elżbieta Mnich-Pawlas, Krystyna Rój floret drużynowy kobiet 1
1961 Anna Adamczyk, Antonina Gburska, Sylwia Julito, Wanda Kaczmarczyk-Fukała, Elżbieta Mnich-Pawlas, Krystyna Rój floret drużynowy kobiet 1
1962 Sylwia Julito floret 1
1962 Anna Adamczyk, Halina Balon, Sylwia Julito, Wanda Kaczmarczyk-Fukała, Elżbieta Mnich-Pawlas, Krystyna Rój floret drużynowy kobiet 1
1963 Anna Adamczyk, Halina Balon, Sylwia Julito, Wanda Kaczmarczyk-Fukała, Elżbieta Mnich-Pawlas, Krystyna Rój floret drużynowy kobiet 1
1954 Kazimierz Reychman szpada 2
1955 Urszula Koch floret 2
1957 Arkadiusz Białecki, Percival Borucki, Mieczysław Czypionka, Czesław Pawlas, Henryk Zimoch szpada drużynowa mężczyzn 2
1960 Arkadiusz Białecki, Marian Lachowski, Czesław Pawlas, Kazimierz Reychmann, Wojciech Rydz, Henryk Zimoch szpada drużynowa mężczyzn 2
1955 Julito Sylwia floret 3
1955 Kazimierz Reychman floret 3
1955 Zygmunt Pawlas szabla 3
1956 Henryk Zimoch szpada 3
1958 Arkadiusz Białecki, Percival Borucki, Mieczysław Czypionka, Czesław Pawlas, Henryk Zimoch, szpada drużynowa mężczyzn 3
1959 Marian Lachowski, Marian Pawlas, Kazimierz Reychman, Wojciech Rydz floret drużynowy mężczyzn 3
H. Marzec: Historia medalami pisana: 75 lat śląskiej szermierki. Katowice 2002.

MP w tenisie

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1951 Roman Niestrój, Romuald Kowalczewski („Stal” Radom, AZS Kraków?) debel 1
1952 Roman Niestrój singel 2
1952   zespołowo 3
1953 Roman Niestrój singel 2
1954 Roman Niestrój, Alfred Buchalik („Stal” Gliwice) debel  
1957 Zenneg, Zimorkówna, Zofiński drużynowo 3
Czterdzieści lat Polskiego Związku Tenisowego. Warszawa 1960.

GÓRNIK LIGOTA, KS kopalni „Wujek” (w l. 1950–1952 występował też jako „Górnik” Brynów). Prowadził sekcje: koszykówki męskiej (1950), motocyklową (organizacja kursów na prawo jazdy), siatkówki mężczyzn (1950-1951) i kobiet (1950–1951). Osiągnięcia: udział w rozgrywkach klasy B w koszykówce męskiej (19500, siatkówce męskiej (1950), siatkówce żeńskiej (1950).
„Dziennik Zachodni-Wieczór” 1950, nr 89, 90; 1951, nr 31.

GÓRNIK MURCKI, KS, zakładowy, związany z kopalnią Murcki; zał. 1945, do 1948 RKS, do 1950 KS, do 1956 Koło, w l. 1957–1977 GKS „Górnik” Murcki, w 1977 połączył się z „Górnikiem” Kostuchna (zob. ►MK Katowice). Odegrał pionierską rolę w rozwoju rugby w Polsce. Prowadził sekcje: gimnastyki sportowej, hokeja na lodzie (1955–1969; po połączeniu z „Górnikiem Wesoła” i „Polonią” Tychy dała początek GKS Tychy), piłki nożnej, piłki ręcznej, rugby, siatkówki, szachową, tenisa stołowego. Działacze: Stanisław Bronowicki, Antoni Koźlik. Osiągnięcia: udział w rozgrywkach I ligi hokeja na lodzie (1964). Reprezentanci Polski: Henryk Handy, Karol Burek (hokej na lodzie).
Z klubowych kronik Górnika Murcki. „Echo” 1964, nr 12–13; Ach te Murcki. Katowice 2013.

GÓRNIK SZOPIENICE, zmitologizowana struktura organizacyjna stworzona w I poł. l. 50. XX w. dla celów statystycznych przez urzędników ►Miejskiego Komitetu Kultury Fizycznej w Szopienicach, jedna z trzech występujących równolegle nazw GKS ►„Naprzód” Janów. Na swoje konto zapisywała też osiągnięcia medalowe zapaśników z Janowa Miejskiego (dzielnica Mysłowic).

GÓRNIK ZAŁĘŻE, KS przy kopalni „Kleofas” w Załężu. Powstało w 1949 po secesji Koła Sportowego „Górnik” przy kopalni „Eminencja” w Dębie. W 1950 połączyło się z Kołem Sportowym „Górnik” przy Fabryce Maszyn Górniczych „MOJ”.
A. Steuer: Ruch sportowy w Katowicach-Załężu (1895–1998). W: „Kronika Katowic”. T. 8. Katowice 1999; „Dziennik Zachodni-Wieczór” 1950, nr 12.

 

K

KANDAHAR KATOWICE, Klub Skialpinistyczny, zał. 2001. Pierwszy, a obecnie największy w Polsce klub zrzeszający miłośników narciarstwa wysokogórskiego. Działalność zainicjowała grupa narciarzy wywodzących się ze śląskich środowisk górskich (studenckie koła przewodnickie, kluby wysokogórskie). Prowadzone formy działalności: skialpinizm, biegi górskie, wspinaczka sportowa i wysokogórska, turystyka narciarska, maratony rowerowe. Skupia 80 członków z całego kraju (sportowcy wyczynowi i amatorzy, miłośnicy turystyki narciarskiej). Był organizatorem 2 edycji zawodów w narciarstwie wysokogórskim: Pucharu Pilska (zawody z tradycjami, rozgrywane od 2001; kilkakrotnie miały rangę edycji Pucharu Europy Środkowej oraz Mistrzostw Polski; najbardziej prestiżowy wyścig w kategorii zespołowej rozgrywany w Polsce) oraz Pucharu Czantorii (zawody z reguły rozpoczynające sezon rywalizacji skialpinistów w Polsce; rozgrywane od 2008, od 2011 poświęcone pamięci tragicznie zmarłego zawodnika Klubu – Kubie Soińskiemu; kilkakrotnie były eliminacjami do Mistrzostw Europy; jedyny w naszym kraju wyścig rozgrywany wieczorem, częściowo przy świetle czołówek startujących w nim zawodników). Członkowie Klubu startowali w najbardziej prestiżowych zawodach zagranicznych: Pierra Menta, Adamello Ski Raid, Patrouille des Glaciers, Trofeo Mezzalama czy Sellaronda. Osiągnięcia: wielokrotne zwycięstwa w Pucharze Polski i Mistrzostwach Polski, medale Pucharu Świata oraz Mistrzostw Świata i Europy. Klubowicze odnoszą sukcesy także w innych dyscyplinach, startując z powodzeniem w polskich i zagranicznych górskich zawodach biegowych, maratonach rowerowych czy rajdach typu Adventure Racing.

KATOWICKI KLUB ŁYŻWIARSKI, zał. 1957 w efekcie popaździernikowych zmian w organizacji kultury fizycznej dzięki porozumieniu rozwiązanych sekcji łyżwiarskich kół sportowych: ►„Budowlani”, ►„Górnik”, ►„Stal” w Katowicach. W 1958 skupiał 330 członków. Do końca l. 50. XX w. najlepszy klub łyżwiarski w Polsce. Od 1962 prowadzi dziecięcą szkółkę jazdy figurowej. W 1964 przekształcony w sekcję łyżwiarstwa figurowego ►GKS „Katowice”. Działacze: Artur Bałdy, inż. Mazur, Marian Lubina, Paweł Breslauer. Osiągnięcia: 20 (6–9–5) medali MP (1958–1964). Reprezentanci Polski: Marian Czakon, Bogusław Hnatyszyn, Henryk Hanzel, Zygmunt Kaczmarczyk, Krystyna Wąsik (uczestnicy ME).
W. Zieleśkiewicz: Encyklopedia sportów zimowych. Warszawa–Wrocław 2002.

Osiągnięcia sportowe Katowickiego Klubu Łyżwiarskiego na MP

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1958 Barbara Langer solistki 3
1958 Bogusław Hnatyszyn soliści 3
1958 Irena Konieczny, Klaus Konieczny pary sportowe 2
1958 Krystyna Wąsik solistki 2
1958 Henryk Hanzel soliści 2
1959 Barbara Langer solistki 3
1959 Krystyna Skorupa solistki 2
1959 Franciszek Spitol soliści 2
1959 Krystyna Wąsik solistki 1
1959 Henryk Hanzel soliści 1
1960 Jerzy Zawadzki soliści 3
1960 Krystyna Wąsik solistki 2
1960 Franciszek Spitol soliści 2
1960 Krystyna Wąsik, Zygmunt Kaczmarczyk pary sportowe 1
1960 Henryk Hanzel soliści 1
1961 Krystyna Wąsik, Zygmunt Kaczmarczyk pary sportowe 1
1961 Krystyna Wąsik solistki 1
1962 Jerzy Zawadzki soliści 3
1962 Krystyna Skorupa solistki 2
1964 Halina Bartlakowska solistki 2
1965 Janina Porembska, Piotr Szczypa pary 1
1965 Halina Bartlakowska solistki 2

 

KATTOWITZER ISRAELITISCHER TURNVEREIN, pierwsza na Górnym Śląsku żydowska organizacja kultury fizycznej; zał. 1909 w Katowicach. Początkowo organizacja gimnastyczna, przyczyniła się do rozwoju narodowej turystyki żydowskiej. Od 1919 organizacja sportowa, przekształciła się w Żydowskie Towarzystwo Gimnastyczno-Sportowe ►Bar-Kohba. Związana z środowiskiem asymilatorów, proniemiecka.
W. Jaworski: Ludność żydowska w województwie śląskim w latach 1922–1939. Katowice 1997.

KATTOWITZER KANNOE KLUB, alternatywna (1928–1933) nazwa ►Katowickiego Klubu Kajakowego.

KATTOWITZER TENNIS VEREINIGUNG zob. ►Katowickie Towarzystwo Tenisowe

KURKOWE BRACTWO STRZELECKIE KATOWICE, zał. VIII 1926, jedno z najmłodszych w Okręgu Śląskiego Zjednoczenia Strzeleckich Bractw Kurkowych Rzeczpospolitej Polskiej; zarejestrowane 16 II 1934 pod nr 56. Było organizatorem Czwartego Kongresu Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich Rzeczpospolitej Polskiej w Katowicach (1932). Dysponowało strzelnicami: w parku Kościuszki (1927–1938), Starą Strzelnicą w Zawodziu (1926–1928), na Bugli (1938–1939). Wydawało „Rocznik Kurkowych Bractw Strzeleckich w Polsce” (1938–1939). Zlikwidowane w 1939, prawnie 24 II 1950. Działacze: Stanisław Beszczynski, Wincenty Czaplicki, Ludwik Broda, Karol Gogołok, Jan Karol Frelich, Jan Flieger, Karol Koźlik, ks. Franciszek Ksawery Ścigała, Jan Widuch, Jan Badura, Antomni Chmielewski, Augustyn Płaczek. Prezesi: Frelich, Karol Pakuła.
APK, zesp. Prez WRN USW, sygn. Kat 6; K. Gwóźdź: W jedności siła. Historia i tradycje bractw strzeleckich z terenów województw śląskiego i opolskiego. Katalog wystawy czasowej Muzeum w Tarnowskich Górach 9 września 1911 – 31 stycznia 2012. Tarnowskie Góry 2011.

 

kurkowe-bractwo-strzeleckie

Kurkowe Bractwo Strzeleckie Katowice (1928 r.)

 

 

L

LEGION KATOWICE – AZS L.K. Lacrosse Team, zał. 2010, pierwszy w województwie śląskim, piąty w Polsce klub Lacrosse. Od początku współpracuje z klubem ►„Kolejarz” Katowice (drużyna korzysta ze stadionu klubu do prowadzenia treningów i rozgrywania sparingów); od 17 IX 2010 z Akademickim Związkiem Sportowym, stanowiąc jedną z sekcji ►AZS Uniwersytet Śląski.

 

M

MAKS MURCKI, Murckowski Amatorski Klub Sportowy, zał. na przełomie XX–XXI w. w Murckach. Pionier amatorskiej ligi hokeja na lodzie w Polsce (Śląska Amatorska Liga Hokeja na Lodzie. Osiągnięcia: 2-krotne mistrzostwo w Ślaskiej Amatorskiej Lidze Hokeja na Lodzie. Działacze: Zenon Kozik, Mirosław Niedbała, Zbigniew Tomiło. Wybitny sportowiec: Janusz Adamiec.
Ach te Murcki. Katowice 2013.

MÄNNER TURN VEREIN ZALENZE, zał. 1895, pierwsza niemiecka organizacja kultury fizycznej w Załężu. Należała do I Okręgu Deutsche Turnerschaft. W 1906 skupiała 20 członków. Uczestniczyła w akcji Volks- und Jugendspiele. Ok. 1921–1922 nastapiła ewolucja w kierunku ruchu sportowego (sekcja piłki nożnej). Rozwiązana decyzją ►Deutsche Turnschaft in Polnisch Schlesien. W okresie okupacji hitlerowskiej do jej tradycji odwoływała się niemiecka organizacja Sport und Turnverein „1895” Zalenze. Działacze: Johann Adamek, Kober.
A. Steuer: Ruch sportowy w Katowicach-Załężu (1895–1998). W: „Kronika Katowic”. T. 8. Katowice 1999.

MEWA SZOPIENICE, Policyjny KS, zał. 1924. Prowadził sekcję piłki nożnej. W 1925 wchłonięty przez ►Policyjny KS Katowice.

MOJ KATOWICE, KS przy Fabryce Maszyn Górniczych MOJ w Katowicach-Załężu, zał. 4 VII 1946 przez Józefa i Jerzego Arndtów, Jerzego Niedzielskiego, Ernesta Fojta. Siedziba mieściła się przy ul. Tokarskiej (ob. ul. ks. Strzybnego). Kolejne nazwy: RKS MOJ (do 27 VII 1946), KS „Napęd” Załęże (do 1949), „Górnik” Załęże-Dąb (do 1950, po fuzji z GKS „Eminencja” Dąb i GZKS „Kleofas”, zob. ►06 Kleofas Katowice), Koło Sportowe nr 15 „Górnik” przy Fabryce Maszyn Górniczych (1950–1957), w źródłach prasowych „Górnik” Katowice (nazwa utrzymywała się do końca l. 50. XX w.), KS MOJ (26 IV 1957 – 1963), KS ►RAPID – MOJ (1963–1964), włączony do GKS Katowice 1 I 1965). W 1962 skupiał 60 członków. Działacze: Filomen Hoffmann, Norbert Kurzaj, Wiesław Tyrlik. Osiągnięcia: 10 (1–3–6) medali MP. Wybitni sportowcy: Jan Adamaszek, Henryk Przygoda, Wiesław Wielgus, Piotr Zimoląg, Henryk Kukuła. Trenerzy: Antoni Gołaś, Ryszard Dworok, Robert Zientek.

Osiągnięcia sportowców KS MOJ Katowice na MP

RokImię, nazwiskoDyscyplinaWagaMiejsce
1958 Jan Adamaszek zapasy styl wolny lekka 1
1958 Henryk Przygoda zapasy styl wolny półśrednia 3
1961 Henryk Przygoda zapasy styl wolny półśrednia 2
1958 Wiesław Wielgus zapasy styl wolny lekka 2
1961 Piotr Zimoląg zapasy styl wolny musza 2
A. Steuer: Ruch sportowy w Katowicach-Załężu (1895–1998). W: „Kronika Katowic”. T.8. Katowice 1999.

 

N

NAPRZÓD „1912” ZAŁĘŻE (także KS „Naprzód 1912” Katowice III), jednosekcyjny klub piłkarski (wg relacji Pawła Chrószcza, jednostka pierwotnie miała być piłkarskim oddziałem ►TG „Sokół” Załęże. Od 1920 należał do ►Katowickiego Okręgu Górnośląskiego Związku Piłki Nożnej; w 1923 połączył się z ►Spiel Freudenschaft Załęże. W 1939 liczył 363 członków. W 1937 powstała sekcja lekkoatletyczna. Prezesi: Antoni Potyka (1923), Franciszek Spyra (1928–1931), Ludwik Przystolik (1938–1939). Działacz: Jan Laband. Osiągnięcia: występy drużyny piłki nożnej w rozgrywkach klasy A. W 1939 został zlikwidowany, w 1952 wykreślony z rejestru przez władze wojewódzkie. Korzystał z boiska „robotniczego” (Arbeiter Sport Platz) przy ul. Wojciechowskiego (pogranicze Załęża i Katowic), które później użytkował KS „Baildon” Katowice (ob. obiekty: Punkt 44, Multikino).
A. Steuer: Ruch sportowy w Katowicach-Załężu (1895–1998). W: „Kronika Katowic”. T. 8. Katowice 1999; M. Bulsa: Ulice i place Katowic. Katowice 2012.

 

O

ORZEŁ WEŁNOWIEC, KS, zał. w Józefowcu. Kolejne nazwy: KS Orzeł Dąb-Józefowiec (1920–1924), KS Orzeł Wełnowiec (1924–1939, 5 III 1957 – 22 I 1962), Hohenlohehütter Turn- Und Sportverein Hohenlohehütte, RKS Orzeł Wełnowiec (25 II 1945 – 1948), KS „Metalowiec” Wełnowiec (1948–1949), Koło Sportowe „Stal” przy Zakładach Cynkowych „Silesia” w Wełnowcu; fuzja z KS ►„Rapid” Wełnowiec (zob. ►RAPID-Orzeł Wełnowiec). W 1949 skupiał 375 członków. Prowadził sekcje: boksu (1925–1934, 1945), gimnastyki sportowej (1948–1950), gier sportowych (1945), hokeja na lodzie (1945), lekkoatletyczną (1924–1928), piłki nożnej (1920–1939, 1945–1962), tenisa (1925–?), tenisa stołowego (1945–1951), zapasów (1945–1962). Osiągnięcia: występy w I lidze zapasów w stylu klasyczny (1960–1961); 9 (3–2–4) medali MP (1946–1963) w zapasach. Działacze: E. Dróźdż, Tadeusz Klukowski, Wilhelm Rusecki, Sussek. Prezesi: Stefan Madej, Karol Hetwer, Filip Copik. Wybitni sportowcy: Eugeniusz Dziewior, Stanisław Maruszewski, Eugeniusz Skowronek, Ernest Szmatloch.
APK, zesp. Okręg Śląski Polskiego Związku Piłki Nożnej, sygn. Kat 87a; A. Baran: 100 lat sportu zapaśniczego w Katowicach. Katowice 2005; http://www.zapasy.org.pl „Kattowitzer Zeitung” 1924, nr 191; „Polonia” 1926, nr 151.

 

ks-orzel-welnowiec

KS Orzeł Wełnowiec - drużyna piłki nożnej (lata 30. XX w.)

 

Osiągnięcia KS Orzeł (Stal) Wełnowiec w zapasach w stylu klasycznym na MP

RokImię, nazwiskoNazwa klubu / koła organizacji sportowejKategoria wagowaMiejsce
1946 Wilhelm Grajcarek Orzeł Wełnowiec musza 2
1950 Stanisław Maruszewski Stal Wełnowiec półciężka 1
1953 Eugeniusz Skowronek Stal Wełnowiec lekka 3
1954 Ernest Szmatłoch Stal Wełnowiec półśrednia 1
1955 Józef Dziewior Stal Wełnowiec musza 1
1955 Eugeniusz Skowronek Stal Wełnowiec lekka 3
1960 Jan Hanusek Orzeł Wełnowiec musza 3
1961 Józef Weidermann Orzeł Wełnowiec piórkowa 2
1963 Józef Weidermann Orzeł Wełnowiec piórkowa 3

 

 

P

PIERWSZY ŚLĄSKI KLUB LOTNICTWA ŻAGLOWEGO W KATOWICACH, pierwsza w województwie śląskim zorganizowana jednostka szybownictwa, początkowo Stowarzyszenie dla Popierania Lotnictwa Bezsilnikowego (1928–1930) z siedzibą w Pawłowie. Działała pod patronatem ►Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej w Katowicach (od 23 V 1930). Nawiązała kontakty z ośrodkiem szkolenia szybowcowego w Bezmiechowej. Z ►Śląskim Klubem Lotniczym w Katowicach, ►Kolejową Kadrą Lotniczą w Katowicach utworzyła ►Aeroklub Śląski w Katowicach (19 VIII 1931). Z tego klubu wywodził się Roman Koncki.
A. Steuer: Z dziejów szybownictwa w województwie śląskim 1928–1939. W: „Kronika Katowic”. T. 5. Katowice 1995, s. 65–85.

PIERWSZY [I] ŚLĄSKI KLUB SZERMIERCZY KATOWICE, zał. 1930 na bazie Śląskiego Klubu Szermierczego; od 1931 z żeńską sekcją floretu. Statut z 4 II 1935 kładł nacisk na działalność w środowiskach dziecięco-młodzieżowych. Siedziby: przy ul. Dyrekcyjnej 10, Reymonta 6/8, w kawiarni Gogoloka przy ul. Kościuszki 53, w Śląskich Zakładach Naukowo-Technicznych, w kasynie policji przy ul. Głowackiego. Subwencji udzielał mu Walter Amman, dyr. Elektrowni Łaziska (szermierz, reprezentant Austrii, olimpijczyk z 1912). Działacze: Bartuś, Teodor Jakub Hostyński, Golling, Edward Koerner. Wybitni sportowcy: Helena Jeziorowska, Cecylia Malczyk, Herta Stanoszek-Liszkowska, Edward Koerner. Osiągnięcia: 7 (5–2–0) medali MP (1934–1939).
APK, zesp. Kluby szermiercze, sygn 1, 3; H. Marzec: Historia medalami pisana: 75 lat śląskiej szermierki. Katowice 2002.

 

i-slaski-klub-szermierczy

I Śląski Klub Szermierczy Katowice (lata 30. XX w.)

 

Osiągnięcia Pierwszego Śląskiego Klubu Szermierczego na MP

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1932 Herta Stanoszek floret kobiet 2
1934 Herta Stanoszek floret kobiet 2
1935 Herta Stanoszek floret kobiet 1
1936 Herta Stanoszek floret kobiet 1
1937 Herta Stanoszek floret kobiet 1
1938 Herta Stanoszek floret kobiet 1
1938   floret drużynowy kobiet 1

PIK KATOWICE, UKS przy VIII LO im. Marii Skłodowskiej-Curie w Katowicach, zał. 24 IX 1998 z inicjatywy Teresy Zając. Prowadził sekcje: siatkówki, siatkówki plażowej, trójboju siłowego (2001–2004). Osiągnięcia: 1 (0–0–1) medal ME – 3 m. w wadze 90 kg w trójboju siłowym kobiet (2002). Wybitni sportowcy: Anna Śliwińska, Lidia Makowska.
www.ukspik.8lo.pl/historia.html

POWSTANIEC ZAWODZIE, także Koło Sportowe ZPŚL nr 3 Towarzystwo Ciężkoatletyczne, zał. 1926. Wyodrębnił się z Towarzystwa Ciężkoatletycznego ►„Promień” w Bogucicach. Prowadził sekcje: bokserską, podnoszenia ciężarów, zapaśniczą, W 1929 członkowie przeszli do ►TG „Sokół” II Katowice. Osiągnięcia: 3 (2–1–0) medale MP w podnoszeniu ciężarów (1926–1928). Czołowi sportowcy: Karol Rychlik, J. Szwarc.
A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku 1876–1945. Katowice 1986.

Osiągnięcia sportowców KS Powstaniec Zawodzie w podnoszeniu ciężarów na MP

RokImię, nazwiskoKategoria wagowaMiejsce
1926 Karol Rychlik ciężka 1
1927 Cichoń musza 1
1928 Cichoń musza 1

PRYWATNY KLUB SPORTOWY KATOWICE (Privat Sport Club), jeden z pierwszych na Górnym Śląsku klubów bokserskich, zorganizowany ok. 1921. Był własnością Jerzego (Georga) Rieschke, Floriana Malinowskiego i Pratscha. Skupiał pionierów pięściarstwa śląskiego. W jego barwach występował angielski mjr Fred Hanff, osławiony mistrz różnych terytoriów Brytyjskiej Wspólnoty Narodów. W l. 1923–1925 tworzył trójporozumienie z „Boxing Club” Królewska Huta i „Pentsching Club” Nowy Bytom. W 1923 i 1924 organizował w Katowicach mistrzostwa Śląska w boksie. W 1924 był jednym z założycieli Związku Pięściarzy Województwa Śląskiego. Przed secesją w 1925 największa w województwie śląskim struktura sportu pięściarskiego, skupiająca 52 członków. Po wyodrębnieniu ►Bokserskiego Klubu Sportowego Katowice, pozostali członkowie PKS stworzyli zawodowy klub bokserski ►„Pięść” Katowice. Zasługą klubu było ustawienie pierwszego ringu bokserskiego w jednej z pustych hal cegielni w Karbowej (dzielnica Katowic).
A. Steuer: Kultura fizyczna w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008.

 

 

R

RACKET, klub tenisowy, zał. 1929 na Obrokach z inicjatywy grupy polskich inżynierów kopalni „Kleofas”. Był zrzeszony w Śląskim Związku Lawn-Tenisowym. Zawodnicy uczestniczyli w rozgrywkach tenisowych klasy B. Zbudował własne korty i domek klubowy. Funkcję prezesa pełnił Ślossorz. Rowiązany w 1936.
A. Steuer: Ruch sportowy w Katowicach-Załężu (1895–1998). W: „Kronika Katowic”. T. 8. Katowice 1999.

ROZWÓJ KATOWICE, KS z siedzibą w Brynowie, zał. 1924. Funkcjonował jako Koło Sportowe Związku Powstańców Śląskich nr 19 przy kopalni „Wujek” (1927–1930), KS „Kopalnia Wujek” (1946–1949), Koło Sportowe „Górnik” Kopalni Wujek w Ligocie (bądź w Brynowie, lokalizacja równoległa); aktualna nazwa od 1 I 1958. Nadal działa pod patronatem górnictwa (jeden z nielicznych klubów w Katowicach). W 1949 nastąpiła fuzja z KS ►„Ligocianka” Ligota, a w 1968 z KS ►„Górnik” Piotrowice. Prowadził sekcje: bokserską (1927–1939, 1951), brydża sportowego (1978–1981), gimnastyki artystycznej (1984–1989), gimnastyki sportowej (1951), koszykówki (1971–1991), lekkoatletyczną (1951, 1962–1968, 1977–1982), piłki nożnej (1924 – nadal), piłki ręcznej (1963–1991), rugby, siatkówki (1927–1939), tenisa stołowego (1951–1967), szachową (1984–1991). Obiekty sportowe: przy ul. Koszarowej, RKS Wolność Załęska Hałda przy ul. Mikołowskiej, Zadole przy ul. Załęskiej. Działacze: Robert Neumann, Emanuel Wackerman. Osiągnięcia: udział w rozgrywkach I ligi rugby (1960–1962) i II ligi koszykówki mężczyzn (1982–1991).
E. Błażyca: Klub Sportowy „Rozwój” kopalni Wujek. Katowice [ok. 2000]; A. Steuer: Mecenat przemysłowy w ruchu sportowym Katowic w okresie międzywojennym. W: Przemiany protoindustrialne i industrialne jako czynnik miastotwórczy Katowic. Red A.Barciak. Katowice 2007.

 

S

SCHLESISCHE WINTERSPORT CLUB KATOWICE, niemiecki klub sportowy, zał. 1929. Był członkiem ►Deutsche Turnerschaft in Polen i ►Deutsche Turnerbund. Prowadził sekcje: hokeja na lodzie (uczestniczyła w mistrzostwach Śląska), kajakarską (powstała w wyniku rozłamu w ►Katowickim Klubie Kajakowym), narciarską (będącą członkiem Polskiego Związku Narciarskiego) ze szkółką narciarską w Szczyrku. Filia klubu działała w Nowej Wsi (Wirek, dz. Rudy Śl.). W 1933 klub skupiał 500, w 1936 – 700, w 1938 – 650 członków. Prezesem był Benno Libera. Klub nie miał osiągnięć sportowych.

SŁOWIAN KATOWICE, KS w Zawodziu. Powstał w 1920, początkowo jako „Siła” Zawodzie, w 1924 reaktywowany jako „Słowian” Zawodzie. W 1939 połączył się z KS ►„Pogoń” Katowice, w l. 1945–1949 działał pod nazwą Zakładowy Klub Sportowy Ferrum, w 1949 fuzja z KS ►„Pogoń” Katowice i KS ►„Baildon” Katowice; w l. 1950–1959 Koło Sportowe „Stal” Huty Ferrum, od 1957 „Słowian” Katowice. Zlikwidowany w 2001. Prowadził sekcje: piłki nożnej i piłki ręcznej (1958–1973). Osiągnięcie: udział w rozgrywkach I ligi w piłce ręcznej kobiet (1962–1967). Obiekt sportowy: stadion przy ul. 1 Maja (ob. administrowany przez MOSiR). Działacze: Rudolf Niemczyk, Paweł Wybierski.
APK, zesp. Okręgowy. Związek Piłki Nożnej Katowice, sygn. 56; E. Breitkopf, E. Skorwider, A. Steuer: Zawodzie: monografia dzielnicy i parafii Opatrzności Bożej w Katowicach. Katowice 2011; H. Marzec: Piłka ręczna na Śląsku (1929–2004). W: Z dziejów Bogucic: materiały z sesji popularnonaukowej zorganizowanej przez Miejski Dom Kultury „Bogucice-Zawodzie” z okazji 650-lecia Bogucic w dniach 13–14 października 2010. Miejski Dom Kultury „Bogucice-Zawodzie” 2011.

SZABELKA, UKS przy Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 22 Katowice w Brynowie, działał w l. 2000–2004. Zorganizował turniej szablowy o puchar prezesa Izby Rzemieślniczej w Katowicach. Trenerem był Sebastian Góra.
www.bazy.ngo.pl

SZAROTKA MAŁA DĄBRÓWKA, Towarzystwo Cyklistów, kontynuator zał. w 1901 na terenie Siemianowic Towarzystwa Cyklistów „1901” (po zmianach administracyjnych znalazło się w granicach Dąbrówki Małej). Specjalizowało się w piłce rowerowej; odegrało pionierską rolę w popularyzacji jej boiskowej – 6-osobowej – odmiany. Jedno z większych w województwie śląskim; w 1929 skupiało 67 członków. W 1924 zorganizowało szosowe wyścigi kolarskie (pierwszy na Górnym Śląsku wyścig drużynowy – 10 VIII). Propagowało piłkę rowerową i akrobatykę rowerową, podjęło próbę wprowadzenia do programu działalności polo rowerowego. W 1928 zorganizowało MP w piłce rowerowej w hali Muca na Burowcu; w 1930 uczestniczyło w rozgrywkach o MP w piłce rowerowej. Działacze: A. Ziemba, B. Mycielski. Zlikwidowane w 1939.
A. Steuer: Kultura fizyczna w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; „Kattowitzer Zeitung” 1924, nr 148; „Polonia” 1925, nr 47, 1930, nr 1823; „Polska Zachodnia” 1928, nr 355.

szarotka-mala-dabrowka1

Członkowie Towarzystwa Cyklistów Szarotka Mała Dąbrówka, lata 20. XX w.

szarotka-mala-dabrowka2

Mecz piłki rowerowej Tow. Cyklistów Szarotka i Tow. Cyklistów 1899 Siemianowice, lata 20. XX w.

poczet-sztandarowy-szarotka

Poczet sztandarowy Tow. Cyklistów Szarotka Mała Dąbrówka, lata 30. XX w.

SZTAG YACHT CLUB AWF KATOWICE, zał. 1973 przy Komitecie Turystyki i Sportu Rady Uczelnianej ZSP (SZSP WSWF Katowice) przez Tadeusza Szostoka, dr. Piotra Gałeckiego, Bogdana Zahajkiewicza, Jana May-Majewskiego, Zdzisława Gołębiowskiego. Organizuje rejsy żeglarsko-stażowe po jeziorach mazurskich, rywalizuje w regatach o Puchar Śląska, prowadzi szkolenia na stopnie żeglarskie. Od 1979 dominowali byli mieszkańcy akademika filii AWF w Raciborzu: Bogdan Burzyński, Ryszard Kumalski, Andrzej Snopczyński. Od 2013 bierze udział w rejsach morskich, zadebiutował też w regatach o MP (kl. Omega).

 

Ś

ŚLĄSKIE TOWARZYSTWO ŁYŻWIARSKIE KATOWICE, zał. w 1930 z inicjatywy wicewojewody śląskiego dr. Tadeusza Saloniego. Wielosekcyjny klub sportowy (hokej na lodzie, łyżwiarstwo figurowe, tenis, tenis stołowy), po redukcji sekcji w 1933 (zob. ►Śląski Klub Hokejowy Katowice) przekształciło się w wyspecjalizowany klub łyżwiarski z szkółką dziecięcą. Zlikwidowany w 1939. Nie został reaktywowany. Zasłużeni działacze: Michał Alberg, Paweł Lubina, Tadeusz Saloni, Lucjan Sikorski, Feliks Wiliński. Przełamał dominację ośrodka lwowskiego w łyżwiarstwie figurowym w Polsce. Zawodnicy klubu uczestniczący w Mistrzostwach Świata i Europy: Erwin i Stefania Kalus; Artur Breslauer, Paweł Wrocławski (Breslauer). Osiągnięcia: 33 (11–12–10) medale MP (1931–1938). Wybitni zawodnicy: Edyta Popowicz, Walter Grobert, Erna Schreibert. Obiekt: ►Torkat (Sztuczny Tor Łyżwiarski) przy ul. Bankowej w Katowicach.
A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; W. Zieleśkiewicz: Encyklopedia sportów zimowych. Warszawa 2002.

 

odznaka-slaskiego-towarzystwa-lyzwiarskiego

Odznaka Śląskiego Towarzystwa Łyżwiarskiego (1932-1939 r.)

 

 

Osiągnięcia Śląskiego Towarzystwa Łyżwiarskiego w Katowicach w łyżwiarstwie figurowym na MP

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1931 Wanda Żmudzińska, Alfred Treuer pary sportowe 2
1932 Edyta Popowicz solistki 1
1932 Wanda Żmudzińska, Alfred Treuer pary sportowe 2
1933 Edyta Popowicz solistki 1
1933 Elza Czorówna solistki 2
1933 Wanda Żmudzińska, Alfred Treuer pary sportowe 2
1933 Walter Grobert soliści 3
1934 Edyta Popowicz solistki 1
1934 Anna Bzdokówna solistki 2
1934 Paweł Breslauer soliści 3
1934 Elza Czorówna solistki 3
1934 Stefania Kalus, Erwin Kalus pary sportowe 3
1935 Artur Grobert soliści 1
1935 Edyta Popowicz solistki 1
1935 Jadwiga Preiss solistki 2
1935 Paweł Breslauer soliści 3
1935 Joanna Ziaja solistki 3
1935 Stefania Kalus, Erwin Kalus pary sportowe 3
1937 Paweł Breslauer soliści 1
1937 Stefania Kalus, Erwin Kalus pary sportowe 1
1937 Erna Schreibert solistki 1
1937 Joanna Ziaja solistki 2
1938 Artur Breslauer soliści 1
1938 Stefabua Kalus, Erwin Kalus pary sportowe 1
1938 Erna Schreibert solistki 1
1938 Paweł Breslauer soliści 2
1938 Janina Ziaja solistki 2
1938 Zuzanna Macura solistki 3

 

 

T

TORKAT, nieistniejące już sztuczne lodowisko w Katowicach. Obiekt rekreacyjno-sportowy powstał (zaprojektowany przez inż. Koldę, budowany od 1 IV do 7 XII 1930 przez Pierwszą Brneńską Fabrykę Maszyn w Brnie) jako pierwsze w Polsce i 13. na świecie lodowisko sztucznie chłodzone w kompleksie sportowym (m.in. letni brodzik dla dzieci, korty tenisowe, plansze szermiercze, kino panoramiczne, estrada) przy ul. Bankowej nad rz. Rawą w Katowicach. Wybudowanie Torkatu było warunkiem przyznania Polsce organizacji Mistrzostw Świata w hokeju na lodzie w 1931 jako zabezpieczenie, gdyby warunki pogodowe nie pozwoliły rozegrać turnieju na lodowisku naturalnym w Krynicy. Otwarcie lodowiska miało miejsce 7 XII 1930. Prowadzenie obiektu finansowała Spółdzielnia Sztuczny Tor Łyżwiarski w Katowicach, w 1933 został przejęty przez budżet miejski. Od 1936 obiekt dysponował przenośną trybuną na 10 tys. osób. Na przełomie 1938/1939 wszczęta została procedura przejęcia obiektu przez Hutę Baildon. Totkat, zdewastowany wskutek działalności wojsk hitlerowskich i sowieckich, repatriantów, ludności cygańskiej, huta odbudowała w l. 1945–1949 – odnowiono betonową płytę lodowiska o wymiarach 60 x 30 m, pod którą zainstalowano 12 km rurek wypełnionych solanką, zbudowano nowe trybuny obliczone na 15 tys. miejsc, nad maszynownią wzniesiono nowy budynek, w którym znalazły pomieszczenia szatnie, umywalnie z natryskami, punkt sanitarny, hotelik z pokojami dla 65 osób, restauracja i kawiarnia. Od 1950 administrację obiektem przejęła kopalnia „Katowice” (w l. 1953–1956 Torstal). Obiekt dwukrotnie był niszczony przez pożar (1954, 1973). Torkat był miejscem międzynarodowych i ogólnopolskich zawodów sportowych w hokeju na lodzie, łyżwiarstwie figurowym, szermierce, tenisie, zapasach (występowali tu m.in. Karl Schaeffer, Maxi Herber i Ernst Bayer, Sonja Henie, drużyny hokejowe Kanady). Sportowe imprezy (np. hokejowe spotkania „Górnika” Katowice z „Legią” Warszawa, których stawką było mistrzostwo Polski) gromadziły na trybunach tysiące kibiców. Latem obiekt zamieniał się w boisko lub salę koncertową. Katowiczanie oglądali wtedy m.in. występy amerykańskich koszykarzy z Harlem Globetrotters albo słuchali wokalistów Elli Fitzgerald, Paula Robesona, Michaja Burano, a wieczorami od maja do końca września na panoramicznym ekranie o szerokości 18,5 m wyświetlało filmy w kinie letnim. Z Torkatem była związana działalność kilku jednostek organizacyjnych sportu katowickiego m.in.: ►Katowickiego Klubu Łyżwiarskiego, ►Śląskiego Towarzystwa Łyżwiarskiego, ►Śląskiego Klubu Hokejowego; sekcji hokeja na lodzie i szermierki ►Górnika 1920 Katowice. Od 1994 nieczynny. W 2010 w tym miejscu rozpoczęto budowę, a w 2012 otwarto Centrum Informacji Naukowej i Biblioteki Akademickiej (CINiBA).
A. Steuer: Kultura fizyczna w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; Tenże: Miejsce Katowic w ruchu sportowym II Rzeczpospolitej. W: Katowice w minionej rzeczywistości. Red. A. Barciak. Katowice 2006.

torkat

Torkat (lata 30. XX w.)

TOWARZYSTWO GIMNASTYCZNE „SOKÓŁ” PIOTROWICE, gniazdo zał. 13 lub 15 V 1920, pierwsza polska organizacja kultury fizycznej w Piotrowicach. Realizowało klasyczny program polskiego ruchu gimnastycznego. W 1920 skupiało 30 członków. Działacze: Gerard Kotucha, Jan Materla, Szczepan Żychoń.
W. Ogrodziński: Dzieje dzielnicy śląskiej „Sokoła.” Katowice 1937.

TOWARZYSTWO GIMNASTYCZNE „SOKÓŁ” PODLESIE, gniazdo zał. 1 VI 1919, pierwsza polska organizacja kultury fizycznej w Podlesiu. Początkowo prężne, w l. 1926–1930 działalność osłabła, w 1931 skreślone z listy członków Okręgu Mikołowskiego Dzielnicy Śląskiej Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce. Realizowało klasyczny program polskiego ruchu gimnastycznego. W 1919 skupiało 32 członków. Działacze: Franciszek Domagała, Maciej Jargoń, Jan Latusek.
W. Ogrodziński: Dzieje dzielnicy śląskiej „Sokoła”. Katowice 1937.

TOWARZYSTWO GIMNASTYCZNE „SOKÓŁ” ZAŁĘSKA HAŁDA, gniazdo zał. 25 I 1920. W l. 1924–1926 nieczynne. W 1927 objęte mecenatem kopalni „Wujek”. Poświęciło sztandar 15 VI 1930). Ok. 1935 założyło sekcję ciężkiej atletyki. W l. 1939–1945 zawiesiło działalność, a w 1950 zostało zlikwidowane. Jako jedna z pierwszych organizacji w województwie śląskim wprowadziło do programu zapasy w stylu wolnym. Siedziby mieściły się w restauracji Guentera i restauracji Karola Mroncza (ob. Szkoła Podstawowa nr 25). W 1920 skupiało 72, a w 1930 – 140 członków. Należało do ►Katowickiego Okręgu Dzielnicy Śląskiej Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce. Utrzymywało kontakty z sokolstwem polskim we Francji. Działacze: Franciszek Gola, Teodor Otremba, Jan Patalong, Otton Patalong, M. Przybyła, Wiktor Sławiński, Jan Śmigiel.
W.Ogrodziński: Dzieje dzielnicy śląskiej „Sokoła”. Katowice 1937; A. Steuer: Ruch sportowy w Katowicach-Załężu (1895–1998). W: „Kronika Katowic”. T. 8. Katowice 1999.

 

V

VEREIN ZALENZER SPORTFREUNDE, niemieckie stowarzyszenie sportowe, zał. III 1922, jednosekcyjny klub piłkarski. Siedziba mieściła się w restauracji Ani Ebel. Do VI 1923 członek Oberschlesische Fußballverband, w 1923 przyłączyło się do Górnośląskiego Związku Piłki Nożnej w Katowicach. Nie wykazało żadnej aktywności sportowej. Zastrzeżenia do pracy klubu miały katowicka i załęska policja, traktując klub jako siedlisko szowinistów niemieckich. Funkcję prezesa pełnił Paweł Ameske.
A. Steuer: Ruch sportowy w Katowicach-Załężu (1895–1998). W: „Kronika Katowic”. T. 8. Katowice 1999.

VORWÄRTS KATOWICE, Turnverein V. Kattowitz, zał. 1882, druga organizacja turnerska w Katowicach, której założycielami byli: Bonk, Gierth, Hoinks, Hoffmüller, Glombik, Hermann. Siedziba mieściła się przy ul. Grundmannstraße (ob. ul. 3 Maja). Organizacyjnie przydzielona do I Oberschlesische Turn Gau, ►Deutsche Turnschaft in Polnisch Schlesien, ►Deutsche Turnschaft in Polen. Od 1903 działała sekcja kobieca, wg niektórych opracowań pierwsza w rejencji opolskiej. W l. 1904–1905 organizacja dała początek klubom sportowym: ►Erster Fußball Club (I FC) i ►„Diana”; włączyła się do akcji ►Volks- und Jugendspiele (brała udział w kongresie tej akcji w Gliwicach w 1909). Sekcja piłki ręcznej jedenastoosobowej w l. 1933–1939 należała do ►Śląskiego Okręgowego Związku Piłki Ręcznej, uczestniczyła w rozgrywkach mistrzowskich organizowanych przez tę centralę. Istniała do 1945.
T. Jurek: Kultura fizyczna mniejszości niemieckiej w Polsce w latach 1918–1939. Gorzów Wlkp.– Poznań 2008.

druk-firmowy-vorwarts

Nagłówek druku firmowego Turnverein Vorwärts ( 1927 r.)

 

W

WOJEWÓDZKI MILICYJNY KLUB SPORTOWY KATOWICE, zał. 1945, pierwszy milicyjny KS w Katowicach. Po połączeniu w l. 1946 i 1949 z KS ►„Piechur” Katowice, KS ►„Płomień” Katowice i ►„ORMO-Zryw” Katowice dał początek KKS ►„Gwardia” Katowice. Zapoczątkował rozwój organizacyjny boksu (angażując m.in. kadrę bezdomnych po II wojnie światowej pięściarzy warszawskich) w województwie śląsko-dąbrowskim.
H. Marzec: 80 lat śląskiego boksu. Katowice 2002.

naszywka-wmks

Naszywka Wojewódzkiego Milicyjnego Klubu Sportowego (1946 r.)

 

 

Z

06 KATOWICE (także: „06” Zalenze, „06” Załęże), KS zał. 23 VIII 1906 pod patronatem kopalni „Kleofas” („Cleofasgrubbe”), pierwszy górniczy klub sportowy na ziemiach polskich. Pierwotnie jednosekcyjny, należał do ►Süd-Ostdeutsche Fußballverband. Siedziby: w restauracji u Golczyka, od 1925 – Ani Ebel, przy ul. Zamułkowej 1 w budynku gminy Załęże. Finansowo był związany z Volksbundem. Spolonizowany w l. 30. XX w. Od poł. l. 20. XX w. wielosekcyjny – sekcje: bokserska (1925), ciężkoatletyczna (1925), hokeja na lodzie (1935–1939), lekkoatletyczna (1926–1931, połączyła się z sekcją lekkoatletyczną KS ►„Pogoń” Katowice), piłki nożnej (1906–1939), tenisowa (1928–1933). Władze hitlerowskie przekazały sprzęt i boisko Turn- und Sportverein 1895. Należał do Śląskiego Okręgowego Związku Bokserskiego, Górnośląskiego Okręgowego Związku Lekkoatletycznego, Górnośląskiego (Śląskiego) Okręgowego Związku Piłki Nożnej, Związku Tenisistów Województwa Śląskiego. Osiągnięcia: 1 (0–0–1) medal w lekkoatletyce kobiet (1928), udział w rozgrywkach tenisowych klasy A (1932–1933). Działacze: Heinrich Am Ende, Kołodziej (boks), Paweł Talaga, Karol Michatz, Łukasz Gruszka. Wyróżnione odznaką na X-lecie piłki nożnej.
A. Steuer: Ruch sportowy w Katowicach-Załężu (1895–1998). W: „Kronika Katowic”. T. 8. Katowice 1998, s. 67–68; „Siedem Groszy” 1933, nr 81.

 

ks-06-katowice

KS O6 Katowice - sekcja lekkoatletyczna (1929 r.)

 

ZWROT, Stowarzyszenie Żeglarskie Z. w Giszowcu, zał. 1996, zarejestrowane 30 XII 2001; siedziba: Izba Śląska („Gawlikówka”) przy Domu Kultury w Giszowcu. Nawiązuje do tradycji Górniczego Klubu Żeglarskiego ►„Staszic”. Działalność rozpoczęło od zakupu 2 jachtów typu Sasanka 660s, Tango 770s. Dysponuje bazą żeglarską nad zalewem Dziećkowice (dzierżawa od Klubu Żeglarskiego „Opty”), wyposażoną w jachty typu „Zefir” oraz katamaran; a także kemping. Członkowie biorą udział w rejsach śródlądowych oraz morskich. Działacze wyróżnieni odznaką Zasłużony dla Żeglarstwa Śląskiego: Witold Janus, Zenon Łaska, Jerzy Andrzej Sikora (pełniący funkcję prezesa), Grzegorz Szoepe oraz członek honorowy Ryszard Leszczewski.
http://zwrot.org/history.php

 

Ż

ŻEGLARSKI KLUB MORSKI, zał. 1 VI 1978. Założycielami byli: Barbara Chłap, Jan Chłap, Antoni Durnaś, Barbara Goering-Pierożek, Romuald Jezierski, Stanisław Kapuściński, Janusz Makiełło, Teresa Makiełło, Andrzej Matys, Jan Mazur, Janina Petecka, Bogumił Pierożek, Barbara Rogowska, Tadeusz Rogowski, Ludosław Rusek, Józef Strzelczyk, Tadeusz Ślusarek, Józef Żyła. Pierwszym komandorem został Jan Chłap. 7 IX 1978 ŻKM został przyjęty w poczet członków ►Katowickiego Okręgowego Związku Żeglarskiego i zarejestrowany pod numerem 106. Klub od powstania realizował główne cele statutowe: uprawianie żeglarstwa morskiego, propagowanie żeglarstwa morskiego o charakterze wyczynowym, krzewienie wiedzy żeglarskiej, oraganizowanie morskiech rejsów turystycznych i szkoleniowych, przygotowywanie wysoko kwalifikowanych kadr dla żeglarstwa morskiego, organizowanie rekreacji i życia towarzyskiego członków Klubu

ŻYDOWSKI KLUB SPORTOWY KATOWICE, organizacja sportowa, zał. ok.1932 pod nazwą Towarzystwo Gimnastyczno-Sportowe Makabi (1934–1939). W 1934 skupiał 60 członków. Reaktywowany w l. 1948–1950. Prowadził sekcje: boks, lekkoatletyka, turystyka, taniec; po II wojnie światowej tenis stołowy. Działacze: Bella Fuchs, Bruno Freund.
W. Jaworski: Ludność żydowska w województwie śląskim w latach 1922–1939. Katowice 1997