S

 

SADŁOWSKI Henryk (15 VII 1905, Kwiecinów k. Mogilna – 5 II 1963, Katowice) – mistrz rzemiosła piekarskiego i cukierniczego, działacz sportowy w KS „Diana” Katowice. Był wieloletnim kapitanem Polskiego Związku Bokserskiego i Śląskiego Okręgowego Związku Bokserskiego w Katowicach (w 1945 pełnił funkcję prezesa), pełnomocnikiem Śląskiej Rady Sportowej do organizacji boksu w woj. śląsko-dąbrowskim, organizatorem pierwszych w Katowicach powojennych mistrzostw Polski w boksie (1947). Odgrywał ważną rolę w strukturach organizacyjnych śląskiego rzemiosła jako kierownik Biura Cechów Różnych Budowlanych, Cukierników, Fryzjerów i Piekarzy w Katowicach. Pochowany na cmentarzu przy ul. Francuskiej w Katowicach.
Archiwum parafii NMP w Katowicach, księga pogrzebowa; Sadłowski. „Dziennik Zachodni-Wieczór” 1948, nr 132; http:// www.slaskizwiazekbokserski.pl.

SAS Tadeusz Marian (2 II 1930, Warszawa – 24 VII 1985, Katowice) – dziennikarz. W Katowicach przebywał w l. 1953–1985. Pracował w redakcjach gazet: „Dziennik Zachodni”, „Wieczór” (1956–1970), kierował katowickim oddziałem „Przeglądu Sportowego”.
B. Tuszyński: Bardowie sportu: wydawnictwo z okazji 50-lecia Klubu Dziennikarzy Sportowych. Warszawa 2009.

SCHNEIDER Wilhelm Józef (9 VII 1909, Załęże, ob. dz. Katowic – 28 XII 1988, Chorzów) – lekkoatleta, olimpijczyk, najwybitniejszy tyczkarz okresu międzywojennego. Był zawodnikiem klubów: KS „06” Katowice (1929), „Pogoń” Katowice (1930–1933 i 1935–1939), „Stadion” Królewska Huta (1934). W l. 1931–1938 14-krotnie wystąpił jako reprezentant Polski w meczach międzypaństwowych 1931–1938 (10 zwycięstw indywidualnych), uczestniczył w IO (1936) i ME (1938). Osiągnięcia: 6 (6–4–0) medali MP (1934–1939) – 1 m. skok o tyczce (1934, 1937–1939), skok o tyczce w hali (1935, 1937), 2 m. skok o tyczce (1935,1937), 50 m przez płotki w hali (1935, 1937). 3 razy pobił rekord Polski w skoku o tyczce: 3,975 m (1935), 4,10 (1935) i 4,14 (1935). W 1939 walczył w kampanii wrześniowej. Po wojnie działacz AKS Chorzów (trener) i sędzia lekkoatletyczny na Śląsku.
B. Tuszyński, H. Kurzyński: Od Chamonix i Paryża do Vancouver. Leksykon olimpijczyków polskich 1924–2010. Warszawa 2010; H. Kurzyński, S. Pietkiewicz, M. Rynkowski: Od Adamczaka do Zasłony. Leksykon lekkoatletów polskich okresu międzywojennego: mężczyźni. Warszawa 2004. A. Steuer: Z dziejów katowickich klubów sportowych – Pogoń Katowice 1920–1949. W: „Kronika Katowic”. T. 11. Katowice 2010.

SCHWAEN Georg (24 VII 1910, Katowice – 26 IV 1993, Krefeld), pseud. Jolly – waterpolista, reprezentował Erster Katowittzer 1912 Schwimmverein (1933–1939). Osiągnięcia: 6 (5–1–0) medali MP – 1 m. (1933–1937), 2 m. (1938) w piłce wodnej. Po wojnie był trenerem klubów waterpolowych w RFN, m.in. Schwimm Verein Krefeld. Brat kompozytora Kurta Schwaena.

SCIPIO DEL CAMPO MICHAŁ (26 I 1887, Rajki pod Berdyczowem na Ukrainie – 7 III 1984, Katowice) – pionier lotnictwa w Polsce, jeden z konstruktorów pierwszego skrzydłowca (1906), pierwszy Polak posiadający oficjalnie dyplom pilota samolotu (1910). Latał we Francji, Rosji, Szwecji, nad zaborem rosyjskim i Galicją; w okresie pionierskim wylatał około 1000 godzin na 12 typach samolotów. Od l. 30. XX w. do 1945 mieszkał w Warszawie, w 1945 przeniósł się do Katowic. Był członkiem Aeroklubu Śląskiego (1956–1984), jednym z organizatorów Klubu Seniorów Lotnictwa przy Aeroklubie Śląskim (1957). Za zasługi dla lotnictwa Polskiego wielokrotnie odznaczany, m.in.: Krzyżem Komandorskim (1977), Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą (1982), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1958), Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1962), Złotym Medalem Aeroklubu Polskiego z numerem pierwszym (1981), odznaką Zasłużony Działacza Lotnictwa Sportowego (1966), Złotą Odznaką Zasłużonego w Rozwoju Województwa Katowickiego (1967). Patron ulicy w Katowicach. Pochowany na cmentarzu ewangelickim przy ul. Francuskiej w Katowicach.
M. Musioł: Michał Scipio del Campo. W: Patronowie katowickich ulic. Red. U. Rzewiczok. Katowice 2012.

SILNY zob. ►Hein Paweł

SITKO Józef (2 II 1907, Katowice – 15 XII 1980, Katowice) – lekkoatleta, długodystansowiec. Był zawodnikiem klubów: KS „Roździeń” Szopienice (1924–1929, 1934), KS „Pogoń” Katowice (1932–1933). Osiągnięcia: 1 medal (0–1–0) MP – 2 m. w maratonie (1932).
H. Kurzyński, S. Pietkiewicz, M. Rynkowski: Od Adamczaka do Zasłony. Leksykon lekkoatletów polskich okresu międzywojennego: mężczyźni. Warszawa 2004.

SIWEK Tadeusz Marcin Ignacy (9 X 1935, Chorzów – 18 V 1997, Katowice) – siatkarz. Trenował w klubach: „Górnik 20” Katowice (1952–1964), GKS Katowice (1964–1968). W l. 1958–1964 był 243 razy reprezentantem Polski, m.in.: IO (1968), MŚ (1960, 1962, 1966), ME (1958, 1963, 1967). Osiągnięcia: 2 m. w PŚ (1965), 1 (0–0–1) medal ME (1967), 5 (0–2–3) medali MP – 2 m. (1960, 1962), 3 m. (1959, 1963, 1964).
B. Tuszyński, H. Kurzyński: Od Chamonix i Paryża do Vancouver. Leksykon olimpijczyków polskich 1924–2010. Warszawa 2010; K. Mecner: 85 lat siatkówki na Śląsku. Katowice 2012.

SKIBA Augustyn (22 XI 1897, Wronin k. Koźla – 16 X 1974, Katowice) – działacz kolarski, prezes Śląskiego Związku Kolarskiego (1925–1939). W l. 1925–1934 i 1936 wchodził w skład Zarządu Polskiego Związku Kolarskiego. Był jednym z trójki inicjatorów powstania Rady Sportowej Województwa Śląskiego (1925), członkiem Zarządu Związku Publicystów i Dziennikarzy Sportowych Województwa Śląskiego (należał do Sądu Honorowego tej organizacji). Po II wojnie światowej zainicjował Wyścig Przyjaźni Polsko-Czechosłowackiej.
Archiwum Zakładowe Katowickiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego, akta osobowe; A. Steuer: Kalendarium dziejów Katowic. Katowice 2001.

SKONECKI Władysław (13 VII 1920, Tomsk – 12 VI 1983, Wiedeń) – tenisista, zawodnik klubów: „Wima” Łódź, „Pogoń” Katowice, „Cracovia” Kraków i „Legia” Warszawa; mistrz i reprezentant Polski (1947–1951 i 1956–1962), m.in. w Pucharze Davisa. Osiągnięcia:– 1m. w grze pojedynczej w Międzynarodowych MP (1946, 1948, 1949), deblu (1948–1949) i mikście (1946, 1948, 1949) i 19 (11–8–0) medali MP – 1 m. singel (1946–1950); debel (1945–1948, 1950, 1957); 2 m. singel (1945, 1956–1957, 1959, 1961), debel (1949, 1951, 1956); mixt (1945–1947). W l. 1952–1956 przebywał na Zachodzie, odnosząc wiele sukcesów międzynarodowych, m.in. był trenerem tenisowej reprezentacji Belgii (1954). 2 razy znalazł się w „dziesiątce” plebiscytu „Przeglądu Sportowego” na najpopularniejszego sportowca Polski: 1948, 1950; w 1953 władze obawiały się wysokiej pozycji czy nawet zwycięstwa nieuznawanego sportowca i zorganizowały własny plebiscyt. W przeprowadzonej w 1988 ankiecie fachowców (zastępującej ówczesny plebiscyt) uplasował się na 9. miejscu. Po zakończeniu kariery wyjechał do Austrii, gdzie prowadził szkółki tenisowe. Brał również udział w rozgrywkach weteranów.
A. Steuer: Z dziejów katowickich klubów sportowych – Pogoń Katowice 1920–1949. W: „Kronika Katowic”. T. 11. Katowice 2010; Mała encyklopedia sportu. T. 2: L–Ż. Warszawa 1987; K. Tarasiewicz: Opowieści tenisowe z myszką. Wrocław 1992.

SKORUPSKA Irena (4 XII 1903, Żytomierz – po 1957, Republika Pd. Afryki) – łuczniczka, policjantka, zawodniczka Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej Kobiet Katowice, reprezentantka Polski na MŚ w 1938. Osiągnięcia: 3 (3–0–0) medale MŚ: 1 m. wielobój drużynowy (1938), 1 m. trójbój długodystansowy drużynowy (1938), 1 m. trójbój krótkodystansowy (1938); 1 (1–0–0) medal MP: 1 m. wielobój indywidualny. Od 1939 na emigracji (w 1957 odnalazł ją w Republice Pd. Afryki jeden z katowickich dziennikarzy). Wraz z ►Martą Majowską otwiera listę katowickich mistrzów i mistrzyń świata.
A. Steuer: Irena Skorupska (1903–?), pierwsza polska mistrzyni świata z Katowic. W: „Kronika Katowic”. T. 7. Katowice 1997.

SKÓRSKI Augustyn Andrzej (6 XI 1936, Kańczuga, woj. podkarpackie – 22 I 1981, Byczyna k. Jaworzna) – hokeista, trener, olimpijczyk. Grał na pozycji obrońcy w klubach: „Górnik” Katowice (1946–1958), „Baildon” Katowice (1959–1965). Rozegrał 243 mecze ligowe, zdobywając 42 gole. W l. 1958–1965 wystąpił 48 razy w reprezentacji Polski, strzelając 2 bramki, na: IO (1964), MŚ (1958, 1959, 1961, 1963, 1965), ME (1958, 1959, 1961, 1963, 1965). Osiągnięcia: 2 (1–1–0) medale MP – 1 m. (1958), 2 m. (1957). Wyróżniony tytułem Zasłużony Mistrz Sportu. Zginął w wypadku samochodowym.
B. Tuszyński, H. Kurzyński: Od Chamonix i Paryża do Vancouver. Leksykon olimpijczyków polskich 1924–2010. Warszawa 2010; Zieleśkiewicz: Historia polskiego hokeja. Krynica Zdrój 2006.

slawinski-wiktor

SŁAWIŃSKI Wiktor (26 VIII 1893, Karwina – 1 V 1973, Kraków) – działacz sokoli; absolwent Gimnazjum Polskiego w Cieszynie i Polskiej Szkoły Górniczej w Dąbrowie k. Karwiny. Od 1909 w polskim ruchu sokolim: w Orłowej, 1911 założyciel gniazda w Pietwałdzie (do 1919 jego naczelnik); uczestnik Zlotu Grunwaldzkiego (1910); w 1914 uczestnik kursu dla podoficerów Stałych Drużyn Sokolich; do 1917 w armii austriackiej. Brał udział w rozbrajaniu austriackiej załogi w kopalni „Eugeniusz” w Pietwałdzie. W 1919 zmuszony do opuszczenia Zaolzia; w l. 1919–1923 pracownik kopalni „Brzeszcze”. Do 1928 przebywał we Francji: pracę zawodową łączył ze społeczną w Związku Sokołów Polskich we Francji, pełniąc funkcję naczelnika. Po powrocie do kraju pracował jako sztygar w kopalni „Wujek”; ożywił gniazdo TG „Sokół” w Załęskiej Hałdzie, Sekretarz, od 1935 przewodniczący komisji oświatowej Dzielnicy Śląskiej TG „Sokół” w Polsce; propagator zakładania biblioteczek przy gniazdach sokolich, zwolennik akcji oświatowej. W okresie okupacji hitlerowskiej pracował w tartaku, po 1945 w Centralnym Zarządzie Przemysłu Węglowego w Katowicach i departamencie szkolnictwa zawodowego Ministerstwa Górnictwa i Energetyki w Katowicach. W l. 1953–1954 więziony na podstawie sfałszowanych zarzutów, potem był kierownikiem Działu BHP w Dąbrowskim Zjednoczeniu Przemysłu Węglowego. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderem Odrodzenia Polski.
A. Steuer: Ruch sportowy w Katowicach-Załężu (1895–1998). W: „Kronika Katowic”. T. 8. Katowice 1999.

SNOPEK Jerzy (4 IV 1904, Katowice – 1944, na froncie wschodnim) – bokser, zawodnik Prywatnego Klubu Sportowego Katowice (1924) i Bokserskiego Klubu Sportowego Katowice (1925–1928). W 1928 reprezentował Polskę na IO. Osiągnięcia: 1 (0–1–0) medal MP – 2 m. drużynowo (1927). W l. 1940–1943 pełnił funkcję prezesa Oberschlesische Box Verband. Zginął jako żołnierz niemieckich oddziałów saperskich. Brat ►Pawła Snopka.
B. Tuszyński: Księga sportowców polskich ofiar II wojny światowej: 1939–1945. Warszawa 1999; B. Tuszyński, H. Kurzyński: Od Chamonix i Paryża do Vancouver. Leksykon olimpijczyków polskich 1924–2010. Warszawa 2010.

SNOPEK Paweł (? – 23 I 1930, Katowice) – działacz sportowy, członek drużyny piłki nożnej KS „Diana” Katowice (do 1914), pionier polskiego boksu w Katowicach, współzałożyciel Bokserskiego Klubu Sportowego Katowice (1925).
„Polonia” 1930, nr 1904.

SOBIK Antoni (17 I 1905, Gortatowice k. Rybnika – 23 VI 1994, Katowice) – szermierz, lekkoatleta. Był zawodnikiem sekcji szermierczych: Policyjnego Klubu Sportowego (1930–1939), „Pogoni” (1945–1949) i Koła Sportowego przy hucie „Baildon” w Katowicach (1951–1953) oraz sekcji lekkoatletycznych klubów: „Sokół” Żory (1920–1928), „Sokół” Bydgoszcz (1928–1929), Policyjnego Klubu Sportowego Katowice (1930), „Stadion” Chorzów (1931–1938). W l. 1934–1949 był reprezentantem Polski w szermierce, m.in. na IO (1936, 1948) i ME (1934). Osiągnięcia: brązowy medal ME (1934) w drużynowym turnieju w szabli; 31 medali, w tym 27 (15–7–5) medali MP w szermierce i 4 (0–2–2) medale MP w lekkoatletyce. 8-krotnie był indywidualnym mistrzem Polski: szabla (1936, 1947, 1948, 1949), szpada (1936), floret (1937, 1939, 1949), 3-krotnie wicemistrzem: floret (1947), szabla (1939, 1948) i 2-krotnie zajął 3 m. w szpadzie (1947, 1949); 7 razy zdobył tytuł drużynowego mistrza Polski: w szpadzie (1935, 1950), szabli (1947, 1948, 1949 i 1950) oraz we florecie (1951), 4 razy tytuł wicemistrza w szabli (1934, 1935, 1936, 1939) i 3 razy 3 m. we florecie (1950) i w szpadzie (1938, 1948). Był także 2-krotnym wicemistrzem Polski w biegu na 400 m przez płotki (1933, 1934) oraz 2-krotnym brązowym medalistą w sztafecie 4 x 400 m (1934, 1937). Od 1949 udzielał się jako działacz sportowy na Śląsku. Będąc jeszcze czynnym zawodnikiem, rozpoczął pracę jako trener szermierki w Kole Sportowym „Stal” przy hucie „Baildon” i KS „Baildon” Katowice. W 1956 uzyskał uprawnienia trenera 1. klasy, a w 1970 klasy mistrzowskiej. Współpracował z trenerem kadry narodowej szablistów Jánosem Kevey’em. Był współtwórcą sukcesów polskiej szermierki, wychowawcą m.in. Krystyny Urbańskiej, Bogdana Gonsiora, ►Józefa Nowary, ►Franciszka Sobczaka, Ryszarda Zuba. W l. 1964–1968 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Trenerów Polskiego Związku Szermierczego. W l. 1971–1973 trenował kadrę narodową szermierzy Maroka. Był także sędzią szermierczym. W 1980 otrzymał honorowe członkostwo Polskiego Związku Szermierczego. Zasłużony działacz kultury fizycznej odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1961). Od 1995 odbywa się Memoriał Antoniego Sobika w szabli.
B. Tuszyński, H. Kurzyński: Od Chamonix i Paryża do Vancouver. Leksykon olimpijczyków polskich 1924–2010. Warszawa 2010; H. Kurzyński, S. Pietkiewicz, M. Rynkowski: Od Adamczaka do Zasłony. Leksykon lekkoatletów polskich okresu międzywojennego: mężczyźni. Warszawa 2004; H. Marzec: Historia medalami pisana: 75 lat śląskiej szermierki. Katowice 2002; A. Steuer: Z dziejów katowickich klubów sportowych – Pogoń Katowice 1920–1949. W: „Kronika Katowic”. T. 11. Katowice 2010.

SOCHOLIK Tadeusz (23 II 1932, Cieszyn – 1 XI 2002, Katowice) – działacz międzynarodowego ruchu sportowego. Był wiceprezydentem Europejskiej Federacji Hokeja na Trawie (1988–2002), członkiem Rady Wykonawczej i Komitetu Wykonawczego Europejskiej Federacji Hokeja na Trawie (FEH) Europejskiej Rady Hokejowej (1970), prezesem Polskiego Związku Hokeja na Trawie (1964, 1988–1991) i członkiem Zarządu (1961–1988), prezesem Śląskiego Okręgowego Związku Hokeja na Trawie w Katowicach (1964–1988). Wspólnie z E. Kraczkiem jest autorem broszury: Od Klubu Hockeyistów Siemianowice do KKS Śląsk Tarnowskie Góry (1989).
T. Socholik: 50 lat. Jubileusz śląskiego hokeja na trawie. Katowice 2000.

SOJKA Alfred (8 II 1923, Janów – 29 XI 1998, Katowice) – dziennikarz sportowy, filatelista. Pracował w redakcjach gazet: „Dziennik Zachodni” (1948–1956), „Wieczór” (1957–1961), „Sport” (1963–1973), gdzie był zastępcą redaktora naczelnego. Był szefem redakcji sportowej w Telewizji Katowice (1974). Pełnił funkcję prezesa Okręgu Śląskiego Polskiego Związku Filatelistycznego. W zbiorach Muzeum Historii Katowic znajduje się niepublikowana kroniki życia sportowego w Janowie jego autorstwa.
B. Tuszyński: Bardowie sportu. Wydawnictwo z okazji 50-lecia Klubu Dziennikarzy Sportowych. Warszawa 2009.

SOJKA Karol (1917, Katowice – 1997, Bielefeld) – łyżwiarz figurowy (solista, pary sportowe), w l. 1948–1950 partner ►Janiny Leszczyny-Jajszczok-Nagórskiej. Trenował w klubie „Stal” Katowice. Osiągnięcia: 7 (5–2–0) medali MP: 1 m. soliści (1951, 1953) i pary sportowe (1951–1953), 2 m. (1950, 1952).
W. Zieleśkiewicz: Encyklopedia sportów zimowych. Warszawa 2002.

STACHOŃ Roman (30 VI 1912, Brzęczkowice – 24 III 1987, Katowice), pseud. Roman, Konrad – działacz robotniczy i sportowy. Od 1927 działał w Robotniczym Klubie Sportowym „Siła” Mysłowice (od 1928 skarbnik klubu, od 1934 prezes), potem w RKS „Skra” Janów. W l. 1932–1948 był członkiem Polskiej Partii Socjalistycznej, z jej ramienia pełnił funkcję sekretarza Śląskiego Robotniczego Sportowego Komitetu Okręgowego. Od 1938 udzielał się w Zarządzie Związku Robotniczych Stowarzyszeń Sportowych, od 1939 w Śląskim Okręgu Polskiego Związku Piłki Ręcznej. W stopniu plutonowego uczestniczył kampanii wrześniowej; zbiegł z niewoli w okolicach Lwowa; od 1940 prowadził działalność konspiracyjną w organizacji „Wolność – Równość – Niezawisłość”; był komendantem okręgowym Gwardii Ludowej PPS; więzień obozów koncentracyjnych: Auschwitz, Buchenwald, Dora, Ellrich. Od 1945 radny Wojewódzkiej Rady Narodowej, od 1946 sekretarz Wojewódzkiego Komitetu Polskiej Partii Socjalistycznej, w l. 1945–1948 przewodniczący Związku Robotniczych Klubów Sportowych Województwa Śląsko-Dąbrowskiego, od 1948 prezes Śląskiego Okręgowego Związku Atletycznego (m.in. kierownik ekipy zapaśniczej na IO 1952). W l. 1949–1987 należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, aktywnie działając w sektorze sportu. Był posłem siedmiu kadencji Sejmu (1949–1984), wiceprzewodniczącym Centralnej Rady Związków Zawodowych, prezesem „Związkowca” Mysłowice (Klubu Sportowy Związku Młodzieży Polskiej), od 1952 przewodniczącym Wojewódzkiego Komitetu Związków Zawodowych, Wojewódzkiego Komitetu Kultury Fizycznej w Katowicach, redaktorem „Biuletynu Sportowego”, inicjatorem „Sportu Śląskiego. Ponosi  współodpowiedzialność za politykę czystek w związkach sportowych; był przeciwnikiem pełnego powrotu do demokratycznych struktur okresu przedwojennego i pierwszych lat powojennych w sporcie, a nawet prezentowania ich dorobku w badaniach i ekspozycjach muzealnych. Od 1947 działacz piłkarski – prezes Śląskiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej w Katowicach (1978–1987), honorowy członek Polskiego Związku Piłki Nożnej. Zainicjował powstanie Parku Leśnego (i do 2011 jego patron) w Dolinie Trzech Stawów w Katowicach. Jako zapaśnik wywalczył kilka medali w zawodach o mistrzostwo Polski Robotniczych Klubów Sportowych.
A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku 1876–1945. Katowice 1986.

STANICZEK Henryk (1917, Syrynia – 13 VII 2011, Katowice) – zapaśnik; zawodnik Policyjnego Klubu Sportowego Katowice, Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół II” Katowice, trener Koła Sportowego „Górnik” Piotrowice. W 1937 reprezentował Polskę jako uczestnik ME w zapasach w stylu klasycznym. Osiągnięcia: 1 (0–0–1) medal MP – 3 m. w wadze półśredniej (1938). Był ostatnim żyjącym sportowcem z silnego przedwojennego ośrodka zapaśniczego w Katowicach.
A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku (1878–1945). Katowice 1986.

STEIN zob. ►Niemczyk Rudolf

STELER Jan (10 IX 1928, Szopienice – 12 VIII 2006, Cassis, Francja) – bobsleista, architekt, działacz sportowy rangi międzynarodowej. Był absolwentem Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczego im. M. Kopernika w Katowicach (1948) i Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej (1954). Należał do grona projektantów Marszałkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej. Od 1959 przebywał we Francji (Marsylia); projektował m.in. siedziby wielkich francuskich banków, budynki szkół wszelkich typów, konsulatu USA w Marsylii. Był członkiem Międzynarodowego Zrzeszenia do Budowy Urządzeń Sportowych, m.in. pracował przy tworzeniu torów saneczkowych na IO  w Grenoble, Sapporo, Lake Placid, Albertville, Lillehammer i Salt Lake City. Przygotował bezpłatny projekt olimpijskiego toru bobslejowo-saneczkowego w Mikuszowicach (2006) – niezrealizowany z powodu braku zainteresowania władz Bielska-Białej. Uprawiał bobsleje, saneczkarstwo i skeleton. W 1948 założył sekcję bobslejowo-saneczkową przy AZS Katowice; współorganizował sekcję saneczkową przy Głównym Komitecie Kultury Fizycznej (1952). Był kierownikiem ekipy na pierwsze mistrzostwa świata saneczkarzy w Oslo (1955). Pełnił funkcję przewodniczącego komisji technicznej (1955–1970), sekretarza (1971–1994) i wiceprezydenta ds. spraw międzynarodowych (1994–2006) Międzynarodowej Federacji Saneczkowej FIL; należał do współzałożycieli Międzynarodowego Związku Międzynarodowych Federacji Sportowych (AGFIS/GAISF) w Lozannie. Przyczynił się do założenia Polskiego Związku Sportów Saneczkowych (1957), gdzie sprawował funkcję wiceprezesa ds. bobslejowych (1957–1959), a później honorowego prezesa (1998–2006). Odznaczony m.in. przez rządy: USA, Austrii, Francji, Łotwy, Korei Płd., uhonorowany orderem olimpijskim Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego (1993), Polskiego Związku Sportów Saneczkowych (1998). Osiągnięcia: reprezentant Polski na MŚ w bobslejach (1958); zdobywca srebrnego medalu MP w bobslejach (1949). Urna z jego prochami sprowadzona na cmentarz przy ul. Francuskiej w Katowicach.

STOLECKI Paweł (27 III 1920, Imielin – 16 VII 1976, Katowice) – działacz sportowy, konstruktor sprzętu sportowego, piłkarz Pierwszego Towarzystwa Sportowego Szopienice (do 1939). W czasie II wojny światowej osadzony w obozach koncentracyjnych: Oranienburg, Dachau, Auschwitz, Buchenwald. Był działaczem sportowym w Opolu (1945), organizatorem saneczkarstwa w Katowicach (1953), sekretarzem (1953) i przewodniczącym (1955) Sekcji Saneczkowo-Bobslejowej Wojewódzkiego Komitetu Kultury Fizycznej w Katowicach, kierownikiem sekcji saneczkarskiej KS „Start” Katowice (1956–1958), Śląskiego KS „Górnik” Katowice (1958–1963), GKS Katowice (1964–1975). Twórca potęgi saneczkarstwa śląskiego; konstruktor sprzętu saneczkowego (1960 – l. 70. XX w.), na którym jego wychowankowie (m.in. Barbara Piecha, Wiesława Martyka) zdobywali tytuły mistrzów i medale mistrzostw świata i Europy; organizator I Międzynarodowych MP saneczkarskich w Mikuszowicach i inicjator przebudowy tamtejszego toru saneczkowego.

SUKIENNIK Emanuel (1 VIII 1902, Łazy na Zaolziu – 22 VIII 1986, Debreczyn) – inż. górnik, działacz harcerski i turystyczny w Polskim Towarzystwie Turystyczno-Krajoznawczym. Należał do współzałożycieli Koła Przewodników Górskich im. Janusza Chmielowskiego w Katowicach (1953). Był prezesem Okręgowej Komisji Górskiej, przewodnikiem turystyki górskiej, przodownikiem turystyki pieszej, pilotem wycieczek zagranicznych, wydawcą „Kalendarzy Pogody”, wykładowcą i egzaminatorem. Pełnił funkcję prezesa Klubu Seniorów Lotnictwa w Katowicach.
J. Jaros: Dzieje polskiej Kadry technicznej w górnictwie (1136–1976). Warszawa–Kraków 1978; N. Szlompek: Wspomnienia o tych, którzy uczyli nas turystyki i krajoznawstwa – na http://gosciniec.pttk.pl/12_2003/index.

szaflik-baltazar

SZAFLIK Baltazar (6 I 1877, Zawadzkie – 24 IV 1968, Katowice) – działacz narodowy, gospodarczy i sportowy. Był członkiem Towarzystwa Gimnastycznego w Paryżu (1900–1902), założycielem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sankt Petersburgu (1907), dyrektorem Banku Ludowego w Katowicach (1914). Należał do grona współzałożycieli i protektorów KS „Pogoń” Katowice (1920); w l. 1922–1923 pełnił funkcję prezesa i prowadził aktywną działalność na rzecz rozwoju bazy klubu (dzięki jego staraniom klub wydzierżawił od Zakładów Hohenlochego teren po zlikwidowanym szybie górniczym, na którym wybudowano pierwsze boisko KS „Pogoń”).
A. Steuer: Kalendarium dziejów Katowic. Katowice 2001; A. Steuer: Z dziejów katowickich klubów sportowych – Pogoń Katowice 1920–1949. W: „Kronika Katowic”. T. 11. Katowice 2010.

SZCZEPAŃSKI Adam (24 XII 1914, Leszczyny k. Bielska – 9 IV 1996, Pszczyna) – waterpolista bramkarz, inżynier, pracownik Centrali Zaopatrzenia Przemysłu Hutniczego w Katowicach, zawodnik Śląskiego Klubu Narciarskiego (1930), „Pogoni” Katowice (1931–1936), „Dębu” Katowice (1936–1937), Towarzystwa Pływackiego „23” Giszowiec-Nikiszowiec. Był prezesem Śląskiego Związku Pływackiego (1945). Osiągnięcia: 2 (2–0–0) medale MP – 1 m. piłka wodna (1938), pływanie drużynowo (1945). Brat ►Zofii S. Ruhsan. Pochowany na cmentarzu Wszystkich Świętych w Pszczynie.
W. Klimontowicz: Sport pływacki Górnego Śląska. Katowice 1998.

SZCZĘSNY Brunon (1898, Chorzenice k. Radomska – 1981, Kamienica Polska), pseud. Król żelaza – zapaśnik, sztangista (w. półciężka, ciężka), właściciel cyrku. Założył Towarzystwo Ciężkoatletyczne „Elear” Janów. Był członkiem Towarzystwa Ciężkoatletycznego „Biały Orzeł” Szopienice, „Siła” Mała Dąbrówka, Kolejowego Klubu Sportowego Katowice. Osiągnięcia: 2 medale MP – złoty medal w podnoszeniu ciężarów – w. półciężka (1925) i srebrny medal w zapasach w st. klasycznym – w. półciężka (1925).
A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku 1876–1945. Katowice 1986.

SZELĄG Roman (16 X 1937, Słupia Jędrzejowska – 2 II 1988, Katowice) – działacz sportowy. Był prezesem Szkolnego Związku Sportowego w Katowicach (1964–1967), kierownikiem Wojewódzkiego Zespołu Metodyczno-Szkoleniowego w Katowicach (1967), wiceprzewodniczącym Wojewódzkiego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki w Katowicach (1968–1980), pełnomocnikiem Polskiego Komitetu Olimpijskiego na województwo katowickie, prezesem Wojewódzkiej Federacji Sportu (1973–1976), wiceprezesem Okręgowego Związku Piłki Nożnej w Katowicach (1981).

szklorz-jozef

SZKLORZ Józef (1 III 1918 , Bogucice – 27 V 1993, Bielszowice) – sztangista, zapaśnik. Był członkiem KS „Głuchoniemi” Chorzów, gdzie uprawiał lekkoatletykę. Zapasy uprawiał w Policyjnym Klubie Sportowym Katowice (do 1934), w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół II” (1935–1938), KS „Dąb” Katowice (1939), Turn- und Sportverein Hohenlohehütte, KS „Baildon” Katowice (1945–1949). Od 1946 był też sztangistą, trenując w Kole Sportowym „Związkowiec” Mysłowice (1949–1950) i w Kole Sportowym „Górnik” Janów (1951–1956). Pod koniec kariery sportowej powrócił do uprawiania zapasów w stylu klasycznym. Osiągnięcia: rekord Polski w trójboju wagi półciężkiej (1948); 4 (4–0–0) medale MP – 1 m. w podnoszeniu ciężarów w wadze średniej (1947–1948), Drużynowe MP w zapasach w stylu klasycznym (1950–1951). Choć był głuchoniemy od urodzenia, w uprawianych dyscyplinach należał do najlepszych sportowców w dziejach sportu polskiego wśród pełnosprawnych. Potrafił czytać z ruchu warg, co wykorzystał w okresie okupacji hitlerowskiej, oddając pewne usługi polskiemu ruchowi oporu.
A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku 1876–1945. Katowice 1986; A. Steuer: Z dziejów rudzkiego sportu. Ruda Ślaska 2004.

SZMATLOCH Ernest (28 XII 1921, Wełnowiec – 1 XI 2005, Katowice) – zapaśnik; zawodnik KS Zrzeszenia Sportowego „Stal” i KS „Orzeł” Wełnowiec. Osiągnięcia: 1 (1–0–0) medal MP w wadze półśredniej (1954). W l. 1957–1958 był trenerem kadry narodowej Polski w zapasach w stylu klasycznym. Pochowany na cmentarzu parafialnym w Katowicach-Wełnowcu.
A. Baran: Sto lat zapasów w Katowicach. Katowice 2006; inskrypcja nagrobkowa na cmentarzu w Katowicach- Wełnowcu; http://www.nmpwelnowiec.katowice.opoka.org.pl/grafika/spis_alfabetyczny_na_11_11_2016.pdf

SZPRYCHA zob. ►Wojciechowski Andrzej

SZUAS-KLUZIK Maria (18 V 1915, Katowice – 17 VIII 2002, Katowice) – lekkoatletka; zawodniczka KS „Pogoń” Katowice (1930–1939). 2-krotnie wystąpiła jako reprezentantka Polski. Osiągnięcia: 6 (1–1–4) medal MP – 1 m. w biegu przełajowym (1932), 2 m. w biegu na 800 m (1931), 3 m. w biegu na 800 m (1934), sztafeta 4 x 200 m (1932, 1934), bieg na 500 m w hali (1933)
H. Kurzyński i in.: Historia finałów lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1922–2011: konkurencje kobiece. Bydgoszcz 2011.

 


LEKSYKON LUDZI KATOWICKIEJ KULTURY FIZYCZNEJ I TURYSTYKI

WSTĘP

W leksykonie Ludzie katowickiej kultury fizycznej i turystyki zamieszczono wyłącznie notki biograficzne osób już nieżyjących związanych z kulturą fizyczną i turystyką urodzonych bądź działających w Katowicach (we współcześnie obowiązujących granicach). Celem zebrania i opracowania dotąd rozproszonych informacji jest zaspokojenie elementarnych potrzeb Czytelników, przede wszystkim zaś leksykon ma służyć pomocą tym, którzy interesują się historią śląskiego i katowickiego sportu i chcą poznać sylwetki ludzi mających trwałe już miejsce w galerii zasłużonych dla kultury fizycznej.

Przyjęta forma prezentacji ma dostarczyć podstawowych wiadomości o zasłużonych sportowcach, trenerach, działaczach i innych postaciach związanych z katowicką kultura fizyczną, tzn. niezbędnych danych biograficznych oraz uwag o działalności i osiągnięciach. W zwięzły sposób podano niezbędne informacje, pozwalające na szybkie skojarzenie sylwetki z epoką i określona dziedziną sportową. Treść biogramów została ograniczona do spraw najistotniejszych. W treści haseł uwzględniono przede wszystkim pionierskie dokonania w rozwoju dyscyplin sportowych, działalność w ogólnopolskich i regionalnych związkach sportowych (turystycznych), aktywność w zakładaniu sekcji i klubów sportowych oraz gniazd Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, a w informacjach o sportowcach ich osiągnięcia, takie jak: medale mistrzostw Polski i innych ważnych zawodów regionalnych i ogólnopolskich, osiągnięcia jako reprezentanta Polski (olimpijczyka, uczestnika mistrzostw świata, mistrzostw Europy i innych zawodów wysokiej rangi międzynarodowej).

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł