M

 

MAGNAT zob. ►Dziurowicz Marian

MAJOWSKA-SZYNDLER Marta (17 VII 1911, Królewska Huta – 17 II 2001, Katowice) – gimnastyczka, zawodniczka TG „Sokół” Brynów (1929–1939), później naczelniczka gniazda, reprezentantka Polski (1936–1938), uczestniczka IO (1936), MŚ (1938). Osiągnięcia: 2 (1–0–1) medale MŚ – 1 m. poręcze symetryczne (1938), 3 m. wielobój drużynowy (1938), 6 (3–3–0) medali MP – 1 m. wielobój indywidualny (1936), poręcze (1936–1937), 2 m. skok przez konia (1936), równoważnia (1936), wielobój indywidualny (1937).
B. Tuszyński, H. Kurzyński: Od Chamonix i Paryża do Vancouver. Leksykon olimpijczyków polskich 1924–2010. [Warszawa 2010].

makula-edward

MAKULA Edward (4 VII 1930, Kończyce, ob. dz. Zabrza – 15 I 1996, Warszawa) – szybownik,  reprezentował Aeroklub Śląski Katowice (1946–1996). Osiągnięcia: 7 rekordów świata w locie po trójkącie i przelocie docelowo-powrotnym; 2 (1–1–0) medale MŚ – kl. otwarta 1 m. (1963), 2 m. (1960); 5 (4–1–0) medali MP – 1 m. (1957, 1965, 1966, 1978), 2 m. szybowce jednomiejscowe (1955). Był prezesem Aeroklubu Śląskiego w Katowicach (1963–1967), instruktorem modelarstwa lotniczego w Pałacu Młodzieży w Katowicach; pilotem w Lotniczym Pogotowiu Ratunkowym (1961–1964) i samolotów pasażerskich w PLL LOT w Warszawie (1965–1995). W plebiscycie „Skrzydlatej Polski” (1969) został wybrany najlepszym lotnikiem sportowym 25-lecia Polski Ludowej. Odznaczenia: Medal Lilienthala (1966), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. Jest patronem ulicy w Katowicach.
A. Steuer: Makula Edward (1930–1996). „Wychowanie Fizyczne i Sport” 1996, nr 3; A. Steuer: Edward Makula. W: Patronowie katowickich ulic i placów. Red. U. Rzewiczok. Katowice 2013.

MALIK Stefan (7 XII 1904, Janów – 27 IX 1979, Katowice), działacz sportowy; założyciel RKS „Siła” Janów i członek zarządu (1932–1939); współzałożyciel. RKS „Naprzód” Janów i członek zarządu klubu.
APK, zesp. Okręgowy Związek Piłki Nożnej w Katowicach, sygn. 16; pismo USC Katowice z 28 XI 2017 w MHK.

MARKIEWICZ Mieczysław (24 I 1914, Ciasna w Bieszczadach – 12 I 1979) – kombatant II wojny światowej, działacz sportowy i turystyczny, przewodnik beskidzki. Ukończył Studium Wychowania Fizycznego UJ w Krakowie; służył jako podchorąży w 2. Pułku Strzelców Podhalańskich (wzięty do niewoli niemieckiej, potem sowieckiej); działał w ruchu oporu (przerzuty oficerów polskich na Węgry drogą bieszczadzką). Po II wojnie światowej zamieszkał w Katowicach; przyczynił się do założenia Klubu Narciarskiego „Węgiel” przy Centralnym Zarządzie Przemysłu Węglowego, KS „Górnik” Katowice, Śląskiego Klubu Narciarskiego, Koła Przewodników Tatrzańskich im. ►Janusza Chmielowskiego w Katowicach (1953), gdzie pełnił funkcję skarbnika (1956–1979). Pochowany na cmentarzu przy ul. Francuskiej.
45 lat Koła Przewodników Tatrzańskich im. Janusza Chmielowskiego w Katowicach: 1953–1998. Oprac. red. D. Kreuschner-Smolka. Katowice 1999.

MARUSZEWSKI Stanisław (1 XI 1911 – 8 III 1997, Katowice) – zapaśnik w stylu klasycznym. Był zawodnikiem klubów: „Strzelec” Wełnowiec, Hohenlohehütter Turn- und Sportverein, „Orzeł” Wełnowiec, Koło Sportowe Zrzeszenia Sportowego „Stal” Wełnowiec; później trenerem GKS Dąbrowa Górnicza, GKS Katowice. Osiągnięcia: 1 (1–0–0) medal MP – 1 m. w wadze półciężkiej. Jego wychowankami byli: Tadeusz Godyń, Józef Grzyb, ►Stefan Połacik, Zbigniew Żedzicki.
A. Baran: Katowice: sto lat sportu zapaśniczego w 140-letnim mieście. Katowice 2006.

MARYNIOK Andrzej (3 X 1948, Katowice – 3 I 2012, Katowice) – uprawiał hokej na lodzie (prawy obrońca) w „Naprzodzie” Janów. 10-krotnie był reprezentantem Polski (m.in. MŚ 1971). Na MP wraz z drużyną zajęli 2 m. w l. 1971, 1973, 1977 oraz 3 m. w l. 1972, 1974, 1976, 1978, a także zdobyli złoty medal MP juniorów (1968). W l. 1984–1985 trenował kadrę narodową 16- i 17-latków, która na MŚ juniorów w 1985 wywalczyła awans do grupy A i 2 razy zdobyła 1 m. na Ogólnopolskiej Spartakiadzie Młodzieży. Był zasłużonym działaczem Polskiego Związku Hokeja na Lodzie.
W. Zieleśkiewicz: Historia polskiego hokeja. Krynica Zdrój 2006.

marz-rudolf

MÄRZ Rudolf (17 IV 1901, Wielkie Hajduki – ok. 1944) – skoczek do wody; trenował w klubach: Erster Kattowitzer Schwimmenverein (1923–1926), Towarzystwo Pływackie „23” Giszowiec-Nikiszowiec (1927–1939). Był inż. górnictwa, sztygarem kopalni „Giesche” w Janowie, działaczem koła Stowarzyszenia Polskiego Związku Inżynierów i Techników. W okresie okupacji hitlerowskiej, podejrzewany o sympatyzowanie z Polakami, został karnie przeniesiony do kopalń Zagłębia Wałbrzyskiego; zginął w wypadku górniczym. W l. 1928–1939 występował w reprezentacji Polski, m.in. na ME (1927, 1929, 1931). Osiągnięcia: 26 (21–3–2) medali MP (1926–1939) w skokach z trampoliny (1 m.: 1926, 1928–1932, 1934, 1936, mistrzostwa zimowe 1938; 2 m.: 1938, 1939, mistrzostwa zimowe 1939; 3 m.: 1927, 1935); w skokach z wieży: 1 m. (1926–1932, 1934–1939).
Słownik biograficzny ziemi pszczyńskiej. Red. A. Lysko. Pszczyna 1994; B. Tuszyński: Księga sportowców polskich ofiar II wojny światowej: 1939–1945. Warszawa 1999.

mielnik-ryszard

MIELNIK Ryszard (16 V 1924, Lwów – 17 IX 2000, Chorzów) – inż., działacz turystyczny, uczestnik ruchu oporu (Pogotowie Harcerskie – 1939, Szare Szeregi, żołnierz Armii Krajowej). Od 1960 członek Komisji Turystyki Kolarskiej Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w Katowicach i jej przewodniczący (1964), wiceprzewodniczący Komisji Turystyki Kolarskiej Zarządu Głównego PTTK (1977–1981). Współorganizator międzynarodowych imprez kolarskich AIT-PTTK (1959, 1964, 1971, 1977, 1986), wykładowca na kursach turystyki kolarskiej dla przewodników; przewodnik turystyki kolarskiej, beskidzki instruktor krajoznawstwa, Strażnik Ochrony Przyrody, od 1979 członek honorowy PTTK. Współautor Vademecum turysty kolarza. W l. 80. XX w. był pracownikiem Muzeum Historii Katowic, organizatorem nieistniejącego Działu Hutnictwa. Odznaczony: Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Walecznych Armii Krajowej, odznaką Zasłużony Działacz Turystyki.
Archiwum Zakładowe MHK, akta osobowe; http://krajoznawca.org/rocznicowo-o-ryszardzie-mielniku.

MOCZKO Alojzy (17 VI 1913, Ciasna k. Olesna – 22 II 1983, Katowice) – bokser, zawodnik TG „Sokół” II Katowice, Policyjnego Klubu Sportowego Katowice, „Syreny” Warszawa, działacz sportowy w Wojewódzkim Milicyjnym Klubie Sportowym Katowice (1945–1949). Walczył w Powstaniu Warszawskim. Aktywnie uczestniczył w procesie odbudowy boksu w województwie śląsko-dąbrowskim, rekrutując bezdomnych pięściarzy ze zrujnowanej Warszawy (zob. m.in. ►Aleksander Grądkowski, ►Antoni Komuda). Brat ►Konstantego i ►Wiktora Moczków.
Materiały w zbiorach MHK.

MOCZKO Konstanty (15 II 1906, Ciasna k. Olesna – 30 VII 1957, Katowice) – powstaniec śląski, zapaśnik (w wadze muszej), członek TG „Sokół” II Katowice, 4-krotny reprezentant Polski w l. 1927–1929 (m.in. uczestnik ME 1927). Osiągnięcia: 4 medale MP (2–1–1) – 1 m. (1927–1928), 2 m. (1925), 3 m. (1926). Zginął w wypadku budowlanym na rusztowaniach Katedry Chrystusa Króla w Katowicach. Pochowany na cmentarzu przy ul. Sienkiewicza w Katowicach.
A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku (1878–1945). Katowice 1986.

MOCZKO Wiktor (1907, Ciasna k. Olesna – 3 VIII 1937, Katowice) – bokser, uchodźca po plebiscycie na Górnym Śląsku, zawodnik TG „Sokół” II Katowice (1925–1930), Bokserskiego Klubu Sportowego Katowice (1931), Policyjnego Klubu Sportowego Katowice (1932–1936). 5-krotnie reprezentował Polskę (1929–1931) w wadze muszej i koguciej, odnosząc 3 zwycięstwa i 2 porażki. Osiągnięcia: 7 (5–1–1) medali MP – 1 m. w wadze muszej (1926–1931), 2 m. w wadze muszej (1932), 3 m. w wadze koguciej (1934). W powszechnej opinii był najlepszym pięściarzem wagi muszej w II poł. l. 20. XX w. w Polsce. Popełnił samobójstwo. Pochowany na cmentarzu przy ul. Sienkiewicza w Katowicach.
P. Osmólski: Leksykon boksu. Warszawa 1989.

musiol-augustyn

MUSIOŁ Augustyn (30 I 1892, Nowe Bojszowy – 2 I 1970, Katowice-Szopienice) – pionier podnoszenia ciężarów w woj. śląskim; powstaniec śląski, policjant. Od 1907 trenował w Towarzystwie Ciężkoatletycznym „Roland”, w 1920 Towarzystwie Ciężkoatletycznym „Biały Orzeł” Szopienice. Brał udział w tworzeniu polskich struktur policyjnych jako funkcjonariusz APO i Straży Obywatelskiej; walczył w III powstaniu ślaskim, a po jego zakończeniu pracował w Policji Państwowej Województwa Śląskiego i od 1928 w Policyjnym Klubie Sportowym w Katowicach. W 1938 przeniesiony na Zaolzie, został komendantem posterunku w Ropiczce; w l. 1945–1946 był radnym frakcji polskiej w Miejskiej Radzie Narodowej w Czeskim Cieszynie. Od 1949 zaangażował się w odbudowę podnoszenia ciężarów w HKS Szopienice; wychowawca wielu sztangistów (m.in. reprezentanta Polski ►Czesława Białasa). Osiągnięcia: 1 (1–0–0) medal MP – 1 m. w wadze średniej w podnoszeniu ciężarów (1925).
A. Steuer: Musioł Augustyn (1890–1970). W: Słownik biograficzny ziemi pszczyńskiej. Red. A. Lysko. Pszczyna 1994.

 


LEKSYKON LUDZI KATOWICKIEJ KULTURY FIZYCZNEJ I TURYSTYKI

WSTĘP

W leksykonie Ludzie katowickiej kultury fizycznej i turystyki zamieszczono wyłącznie notki biograficzne osób już nieżyjących związanych z kulturą fizyczną i turystyką urodzonych bądź działających w Katowicach (we współcześnie obowiązujących granicach). Celem zebrania i opracowania dotąd rozproszonych informacji jest zaspokojenie elementarnych potrzeb Czytelników, przede wszystkim zaś leksykon ma służyć pomocą tym, którzy interesują się historią śląskiego i katowickiego sportu i chcą poznać sylwetki ludzi mających trwałe już miejsce w galerii zasłużonych dla kultury fizycznej.

Przyjęta forma prezentacji ma dostarczyć podstawowych wiadomości o zasłużonych sportowcach, trenerach, działaczach i innych postaciach związanych z katowicką kultura fizyczną, tzn. niezbędnych danych biograficznych oraz uwag o działalności i osiągnięciach. W zwięzły sposób podano niezbędne informacje, pozwalające na szybkie skojarzenie sylwetki z epoką i określona dziedziną sportową. Treść biogramów została ograniczona do spraw najistotniejszych. W treści haseł uwzględniono przede wszystkim pionierskie dokonania w rozwoju dyscyplin sportowych, działalność w ogólnopolskich i regionalnych związkach sportowych (turystycznych), aktywność w zakładaniu sekcji i klubów sportowych oraz gniazd Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, a w informacjach o sportowcach ich osiągnięcia, takie jak: medale mistrzostw Polski i innych ważnych zawodów regionalnych i ogólnopolskich, osiągnięcia jako reprezentanta Polski (olimpijczyka, uczestnika mistrzostw świata, mistrzostw Europy i innych zawodów wysokiej rangi międzynarodowej).

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł