H

 

HAMBURGER Alfred (20 X 1876, Grzymałów k. Lwowa – 6 I 1939, Kraków) – działacz ruchu gimnastycznego na Górnym Śląsku i jego krytyk. Pracował jako nauczyciel wychowania fizycznego w Gimnazjum Państwowym w Katowicach. Był naczelnikiem Dzielnicy Śląskiej Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce (1923–1932). Do programu jego działalności wprowadził gimnastykę szwedzką braci Lingów; poddał krytyce niemiecki system gimnastyczny oparty na ruchu turnerskim Friedricha Jahna.
A. Steuer: Kalendarium dziejów Katowic. Katowice 2001.

HAMPEL Jan (25 IV 1933, Katowice – 3 XII 1962, Katowice) – hokeista na lodzie, bramkarz w klubach: „Stal” i „Gwardia” Katowice (do 1951), „Górnik” Janów (1953–1954), „Gwardia” Katowice (1954–1955), „Start” Katowice (1956–1957), „Górnik” Katowice (1958–1962). 20-krotny reprezentant Polski (1952–1962), m.in. na IO (1952). Osiągnięcia: 1 (1–0–0) medal MP (1958).
B. Tuszyński: Leksykon olimpijczyków polskich 1924–2006. Wrocław [b.r.w.]; W. Zieleśkiewicz: Historia polskiego hokeja. Krynica Zdrój 2006.

HEIN Paweł (4 I 1896, Ligota Pszczyńska – 1944, Mauthausen-Gusen), pseud. Silny – zapaśnik, powstaniec śląski, członek ruchu oporu. W III powstaniu śląskim dowódca pociągu pancernego, ranny w bitwie pod Sławęcicami. Od 1923 trenował w sekcji ciężkiej atletyki Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół II” Katowice. Pomimo kalectwa (utykał na jedną nogę) odnosił wiele sukcesów w zapasach w stylu klasycznym. Był działaczem Polskiego Związku Atletycznego, arbitrem sportowym klasy międzynarodowej, sędziował ME w zapasach (1927). W okresie okupacji hitlerowskiej uczestniczył w ruchu oporu – zastępca kwatermistrza w inspektoracie katowickim Armii Krajowej. Aresztowany 19 IV 1944 w Suminie; zamordowany w obozie koncentracyjnym.
A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku (1878–1945). Katowice 1986; A. Steuer Kalendarium dziejów Katowic. Katowice 2001; B. Tuszyński: Księga sportowców polskich ofiar II wojny światowej: 1939–1945. Warszawa 1999.

HEROK Jerzy (24 VIII 1924, Chorzów – 8 VIII 1987, Katowice) – sztangista, członek Organizacji Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych Katowice, KS „Baildon” Katowice (1945–1950). W l. 1950–1951 był przewodniczącym Powiatowego Komitetu Kultury Fizycznej w Katowicach. Osiągnięcia: 4 (3–1–0) medale MP – 1 m. waga lekka (1946–1948), 2 m. waga lekka (1950), rekordy Polski w tej kategorii wagowej.
S. Zgondek: Kartki z historii 40 lat sportu ciężarowego w Polsce. Warszawa 1965.

HERRMANN Richard, właśc. Hermann (28 I 1923, Dąb – 27 VII 1962, Frankfurt n. Menem) – niemiecki piłkarz, pomocnik i lewoskrzydłowy; zawodnik klubów: „Dąb” Katowice (l. 30. XX w.), Erster Fußball Club Katowice (1939–?), „Kickers” Offenbach (przed 1947), FSV Frankfurt (1947–1960). W l. 1950–1954 występował w reprezentacji Niemiec. Był trenerem FSV 02 Seckbach. Osiągnięcia: 1 (1–0–0) medal MŚ – 1 m. reprezentacji. Niemiec w piłce nożnej (1954). Brat ►Edwarda Herrmanna.
Górnoślązacy w polskiej i niemieckiej reprezentacji narodowej w piłce nożnej – wczoraj i dziś. Sport i polityka na Górnym Śląsku w XX wieku. Gliwice–Opole 2006; P. Czado: Opowieść o Ryszardzie Hermanie – śląskim mistrzu świata – http://katowice.wyborcza.pl/katowice/1,35055,3406459.html.

HEY(J)DUCKA Irena zob. ►Kuźmicka-Hey(j)ducka Irena

HOŁUJ Krystyna zob. ►Radzikowska (Hołuj) Krystyna

HRNCZAREK Franciszek (11 IX 1894, Lwów – 1 VIII 1956, Katowice) – pedagog, absolwent Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego w Warszawie, śpiewak Opery Poznańskiej. Pracował jako nauczyciel wychowania fizycznego w Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczym im. M. Kopernika w Katowicach – zwolennik niekonwencjonalnego programu tego przedmiotu, wprowadził do niego m.in. boks, hokej na lodzie, kajakarstwo, łyżwiarstwo figurowe, szermierkę. Był pionierem hokeja na Górnym Śląsku, twórcą pierwszych hokejowych drużyn w Katowicach: szkolnej i harcerskiej, współinicjatorem budowy Torkatu, wychowawcą i pierwszym trenerem ►Erwina Kalusa i ►Jana Jędryska oraz plejady hokeistów na lodzie występujących w zawodach o mistrzostwo Śląska; należał do współzałożycieli Śląskiego Związku Hokeja na Lodzie.
A. Steuer: Hrnczarek Franciszek (1894–1956). „Wychowanie Fizyczne i Sport” 1992, z. 3, s.106–107; W. Zieleśkiewicz: Historia polskiego hokeja. Krynica Zdrój 2006.

HURSKA Helena zob. ►Czakon Helena

 


LEKSYKON LUDZI KATOWICKIEJ KULTURY FIZYCZNEJ I TURYSTYKI

WSTĘP

W leksykonie Ludzie katowickiej kultury fizycznej i turystyki zamieszczono wyłącznie notki biograficzne osób już nieżyjących związanych z kulturą fizyczną i turystyką urodzonych bądź działających w Katowicach (we współcześnie obowiązujących granicach). Celem zebrania i opracowania dotąd rozproszonych informacji jest zaspokojenie elementarnych potrzeb Czytelników, przede wszystkim zaś leksykon ma służyć pomocą tym, którzy interesują się historią śląskiego i katowickiego sportu i chcą poznać sylwetki ludzi mających trwałe już miejsce w galerii zasłużonych dla kultury fizycznej.

Przyjęta forma prezentacji ma dostarczyć podstawowych wiadomości o zasłużonych sportowcach, trenerach, działaczach i innych postaciach związanych z katowicką kultura fizyczną, tzn. niezbędnych danych biograficznych oraz uwag o działalności i osiągnięciach. W zwięzły sposób podano niezbędne informacje, pozwalające na szybkie skojarzenie sylwetki z epoką i określona dziedziną sportową. Treść biogramów została ograniczona do spraw najistotniejszych. W treści haseł uwzględniono przede wszystkim pionierskie dokonania w rozwoju dyscyplin sportowych, działalność w ogólnopolskich i regionalnych związkach sportowych (turystycznych), aktywność w zakładaniu sekcji i klubów sportowych oraz gniazd Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, a w informacjach o sportowcach ich osiągnięcia, takie jak: medale mistrzostw Polski i innych ważnych zawodów regionalnych i ogólnopolskich, osiągnięcia jako reprezentanta Polski (olimpijczyka, uczestnika mistrzostw świata, mistrzostw Europy i innych zawodów wysokiej rangi międzynarodowej).

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł