G

 

galuszka-jan

GAŁUSZKA Jan (17 XII 1902, Gliwice – 1981, Niemcy) – zapaśnik, olimpijczyk, zawodnik TG „Sokół” Sobieszowice (1920–1922) i TG „Sokół” II Katowice (1923–1939), 9-krotny reprezentant Polski w l. 1927–1937 (m.in. ME 1927 i IO 1928). Osiągnięcia: rekordzista w liczbie zdobytych tytułów mistrza kraju – 10 (10–0–0) medali MP w wadze półciężkiej (1925–1928) i średniej (1929–1933, 1935). W l. 1938–1939 był trenerem związkowym w polskim Związku Atletycznym. Odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi RP (1936). Brat ►Wilhelma Gałuszki.

GAŁUSZKA Wilhelm (19 IV 1901, Gliwice – 1983, Manchester) – działacz sportowy, kolejarz. Od 1918 członek Oddziału Kolejarzy Zjednoczenia Zawodowego Polskiego, od 1920 TG „Sokół” w Szobiszowicach k. Gliwic, od 1923 TG „Sokół” II Katowice, skarbnik Górnośląskiego Związku Ciężkiej Atletyki, w l. 1938–1939 kapitan związkowy odpowiedzialny za rozwój kontaktów międzynarodowych w polskim Związku Atletycznym. W 1928 towarzyszył ekipie zapaśników na IX IO. Był członkiem kolegium redakcyjnego „Wiadomości Polskiego Związku Atletycznego” w Katowicach, przyczynił się do umocnienia hegemonii Śląska w polskim sporcie zapaśniczym. We wrześniu 1939 w służbie utrzymania porządku wycofującego się 73. Pułku Piechoty i władz wojewódzkich, potem żołnierzem II Korpusu Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Po 1945 pracownik UNRRA, następnie inzynier w przemyśle włókienniczym. Brat ►Jana Gałuszki.

gansiniec-alfred

GANSINIEC Alfred (29 X 1919, Giszowiec – 20 III 1999, Katowice), pseud. Ferdek – hokeista na lodzie, zawodnik Oddziału Młodzieży Powstańczej Giszowiec, „Polonii” Janów, „Siły” Giszowiec, „Górnika” Janów, „Górnika” Katowice i „Fortuny” Wyry. 47-krotny reprezentant Polski (15 goli); uczestniczył w IO (1948, 1952) i MŚ (1955). Po zakończeniu kariery sportowej pracował jako trener, w 1959 był trenerem reprezentacji Polski. Jako pierwszy wprowadził letnią zaprawę kondycyjną dla hokeistów. Był też piłkarzem w RKS „Siła” Giszowiec.
B. Tuszyński, H. Kurzyński: Od Chamonix i Paryża do Vancouver. Leksykon olimpijczyków polskich 1924–2010. Warszawa 2010; W. Zieleśkiewicz: Historia polskiego hokeja. Krynica Zdrój 2006; materiały dotyczące A. Gansińca w zbiorach MHK.

GANSINIEC Walter (19 VII 1909, Dąb – 5 IX 2004, Katowice) – działacz robotniczego ruchu sportowego, w l. 30. XX w. rozwinął działalność w Śląskim Okręgowym Związku Gier Ruchowych i RKS „Sile” Giszowiec, który w 1945 reaktywował. Był prezesem (1957–1966) i wiceprezesem (1971–1972, 1977–1982) GKS „Naprzód” Janów, inicjatorem budowy lodowiska „Jantor”, wieloletnim prezesem Śląskiego Związku Hokeja na Lodzie. Brat ►Alfreda Gansińca.
W. Zieleśkiewicz: Historia polskiego hokeja. Krynica Zdrój 2006.

ganzera-henryk

GANZERA Henryk (1909, Rybnik? – 1983, ?) – zapaśnik w stylu klasycznym, olimpijczyk, zawodnik KS „Gwiazda” Rybnik (1922–1923), TG „Sokół” Rybnik (1923–1927), TG „Sokół” Knurów (1928–1929), TG „Sokół” II Katowice (1930–1933), KS „Heros 03” Gliwice (1933–1939), 5-krotny mistrz Polski w stylu klasycznym – w wadze muszej (1927, 1928) i w wadze koguciej (1929, 1931, 1932) oraz reprezentant Polski (1928–1933). Był założycielem i działaczem TG „Sokół” Knurów (1923–1933).
A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku (1878–1945). Katowice 1986.

GBUREK Wiktor (17 XI 1920, Giszowiec – 2 VI 1986, Berlin) – hokeista na lodzie, zawodnik klubów: „Siła” Giszowiec (1946–1949), „Górnik” Janów (1949–1955), „Górnik” Katowice (1955–1956). Osiągnięcia: 6 (0–3–3) medali MP – 2 m. (1950, 1952, 1956), 3 m. (1946, 1953, 1955). Pochowany na cmentarzu w Giszowcu.
W. Zieleśkiewicz: Historia polskiego hokeja. Krynica Zdrój 2006.

GBURSKI Józef (11 XII 1907, Essen – 5 III 1988, Katowice) – działacz sportowy, współzałożyciel sekcji ciężkiej atletyki TG „Sokół” II Katowice, administrator Miejskiego Ośrodka Wychowania Fizycznego przy ul. Raciborskiej w Katowicach, trener kadry olimpijskiej zapaśników i sędzia turnieju zapaśniczego IO w 1952.
A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku (1878–1945). Katowice 1986.

GEDYGA Helena Agnieszka (12 IV 1914, Katowice – ?) – biegaczka, zawodniczka KS „Pogoń” Katowice [1935]. Osiągnięcia: 1 (0–1–0) medal MP – srebrny medal w biegu przełajowym (1935).
H. Kurzyński i in.: Historia finałów lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1922–2011: konkurencje kobiece. Bydgoszcz 2011.

GOŁAŚ Antoni (29 XII 1919, Bartoszewice – 18 VII 2003, Katowice) – zapaśnik w stylu klasycznym, olimpijczyk, zawodnik klubów: TG „Sokół” Brynów (1926–1935), TG „Sokół” II Katowice (1936–1939), „Baildon” Katowice (1945–1946), „Siła” („Związkowiec”) Mysłowice (1947–1951) i „Górnik” Janów Miejski (1951–1960), reprezentant Polski – IO (1952), Igrzyska Środkowoeuropejsko-Bałkańskie (1948). Osiągnięcia: 5 (5–0–0) medali MP – 1 m. w wadze średniej (1946, 1947) i półśredniej (1948–1950). Był trenerem II kl. (m.in. MKS „Pałac Młodzieży” Katowice) oraz wieloletnim masażystą (w „Sile” Mysłowice), działaczem sportowym. m.in. prezesem Śląskiego Okręgowego Związku Zapaśniczego w Katowicach (1961), honorowym członkiem Polskiego Związku Zapaśniczego. Zasłużony Mistrz Sportu (1963), Zasłużony Działacz Kultury Fizycznej, odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Złotym Krzyżem FILA (Międzynarodowej Federacji Zapaśniczej).
A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku (1878–1945). Katowice 1986.

GOPPEK Jerzy (25 I 1933, Katowice – 1 VII 2010, Katowice) – ksiądz, kapelan sportu śląskiego. Ukończył Śląskie Seminarium Duchowne w Krakowie (studiował też na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego). Po święceniach kapłańskich był: wikariuszem w parafii św. Szczepana w Katowicach-Bogucicach (1957–1959), katechetą w Liceum Ogólnokształcącym im. M. Kopernika i w Zasadniczej Szkole Zawodowej w Katowicach (1959/1960), wikariuszem na stacji duszpasterskiej przy kościele św. Jana Chrzciciela w Tychach (1960–1961) oraz w parafiach: Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Świętochłowicach (1961–1964), św. Anny w Katowicach-Janowie (1964–1968), Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Wodzisławiu Śląskim (1968–1972), Najświętszego Serca Pana Jezusa w Rybnej-Strzybnicy, lokalistą, a następnie proboszczem (1981–1984) w Rybnej-Pniowcu (budowniczy kościoła), proboszczem w parafiach Trójcy Przenajświętszej w Katowicach-Kostuchnie (1984–1993) i Essen-Steele-Eiberg (1993–1995), św. Anny w Lędzinach (1996–2000). Sprawował funkcje: Diecezjalnego Referenta ds. Sportu i Turystyki przy kurii w Katowicach (1990–1996), Archidiecezjalnego Duszpasterza Sportowców i Działaczy Sportowych (1996–1998); działał w Komisji Pastoralnej przy Międzynarodowej Federacji Katolickiej ds. Sportu i Kultury Fizycznej. Pochowany w Lędzinach.
http://encyklo.pl/index.=Goppek_Jerzy.

GRĄDKOWSKI Aleksander (10 X 1916,Warszawa – 1978) – bokser, zawodnik klubu „Czechowice” Warszawa i Wojewódzkiego Milicyjnego Klubu Sportowego Katowice, 2-krotny reprezentant Polski (1945–1946), trener KS „Pogoń” Katowice, „Budowlani” Bytom, „Legia” Warszawa, „Stal” Stalowa Wola, działacz Polskiego Związku Bokserskiego. Osiągnięcia: 1 (0–1–0) medal MP – 2 m. w wadze półśredniej (1946). Jeden z dwóch „bezdomnych” warszawskich pięściarzy sprowadzonych do Katowic przez ►Alojzego Moczko po zakończeniu okupacji.

grobert-walter

GROBERT Walter (2 VIII 1911, Dąb – 2 VII 1993, Katowice) – łyżwiarz figurowy (solista), lekarz stomatolog. Trenował w Śląskim Towarzystwie Łyżwiarskim Katowice, „Siemianowiczance” Siemianowice, „Stali” Katowice. Reprezentował Polskę na ME w 1936. Osiągnięcia: 5 (1–0–4) medali MP – 1 m. (1935), 3 m. (1933, 1949–1951). Był pierwszym w dziejach kultury fizycznej w Polsce łyżwiarzem, który na ME wystąpił w konkurencji solistów.
W. Zieleśkiewicz: Encyklopedia sportów zimowych. Warszawa 2002.

GRYT Jerzy (24 VII 1921, Załęże – 27 V 2010, Mikołów) – zapaśnik w stylu klasycznym, olimpijczyk, zawodnik klubów: TG „Sokół” Załęże (1928–1935), „Biały Orzeł” Wełnowiec (1935–1937), TG „Sokół” II Katowice (1937–1939), RKS „Siła” („Związkowiec”, „Górnik”) Mysłowice (1947–1952), „Górnik Moj” Katowice (1953–1955), reprezentant Polski na IO w 1952, prezes Śląskiego Związku Zapaśniczego. Wcielony do Wehrmachtu, uczestniczył w II wojnie światowej; przeszedł do sowieckich oddziałów partyzanckich mjr. Koczara; przeszkolony na spadochroniarza, brał udział w wielu akcjach dywersyjnych na tyłach wojsk hitlerowskich. Po II wojnie światowej pracował jako kurier dyplomatyczny; napisał książkę Śląski James Bond. Wspomnienia (2005). Osiągnięcia sportowe: 1 (0–0–1) medal Igrzysk Środkowoeuropejsko- Bałkańskich – 3 m. w wadze średniej (1948); 7 (5–0–2) medali MP – 1 m. w wadze półśredniej (1947), w wadze średniej (1948, 1951, 1952) i drużynowo (1950), 3 m. w wadze średniej (1953, 1955). Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1945) i Krzyżem Partyzanckim.
A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku (1878–1945). Katowice 1986

 


LEKSYKON LUDZI KATOWICKIEJ KULTURY FIZYCZNEJ I TURYSTYKI

WSTĘP

W leksykonie Ludzie katowickiej kultury fizycznej i turystyki zamieszczono wyłącznie notki biograficzne osób już nieżyjących związanych z kulturą fizyczną i turystyką urodzonych bądź działających w Katowicach (we współcześnie obowiązujących granicach). Celem zebrania i opracowania dotąd rozproszonych informacji jest zaspokojenie elementarnych potrzeb Czytelników, przede wszystkim zaś leksykon ma służyć pomocą tym, którzy interesują się historią śląskiego i katowickiego sportu i chcą poznać sylwetki ludzi mających trwałe już miejsce w galerii zasłużonych dla kultury fizycznej.

Przyjęta forma prezentacji ma dostarczyć podstawowych wiadomości o zasłużonych sportowcach, trenerach, działaczach i innych postaciach związanych z katowicką kultura fizyczną, tzn. niezbędnych danych biograficznych oraz uwag o działalności i osiągnięciach. W zwięzły sposób podano niezbędne informacje, pozwalające na szybkie skojarzenie sylwetki z epoką i określona dziedziną sportową. Treść biogramów została ograniczona do spraw najistotniejszych. W treści haseł uwzględniono przede wszystkim pionierskie dokonania w rozwoju dyscyplin sportowych, działalność w ogólnopolskich i regionalnych związkach sportowych (turystycznych), aktywność w zakładaniu sekcji i klubów sportowych oraz gniazd Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, a w informacjach o sportowcach ich osiągnięcia, takie jak: medale mistrzostw Polski i innych ważnych zawodów regionalnych i ogólnopolskich, osiągnięcia jako reprezentanta Polski (olimpijczyka, uczestnika mistrzostw świata, mistrzostw Europy i innych zawodów wysokiej rangi międzynarodowej).

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł