Ś

 

scigala-franciszek

ŚCIGAŁA Franciszek Xawery (1 XII 1882, Woźniki – 2 IX 1940, Gusen), proboszcz, działacz narodowo-społeczny, absolwent Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego. Związany z polskim ruchem intelektualnym, był członkiem Kółka Polskiego, słuchaczem wykładów prof. Władysława Nehringa. Po święceniach kapłańskich w 1910 służył jako wikary w Bogucicach. L. 1914–1917 spędził w służbie sanitarnej wojsk niemieckich w Goczałkowicach. Był duszpasterzem w Siemianowicach. Uczestniczył akcji plebiscytowej. Od 1923 był proboszczem ►kościoła p.w. św. Szczepana i Doroty w Bogucicach. Współzałożyciel i członek zarządu ►Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Katowicach; działacz chadecki; patronował Narodowemu Związkowi Powstańców Śląskich i Żołnierzy, ►Stowarzyszeniu Pań Miłosierdzia p.w. św. Wincentego à Paulo. Autor licznych gawęd w „Gościu Niedzielnym”, współzałożyciel gwarectwa węglowego Abendstern w Małej Dąbrówce. Od 1937 sprawował funkcję wicedziekana Dekanatu Katowickiego. W 1940 aresztowany przez gestapo, osadzony w obozach koncentracyjnych Dachau, następnie w Gusen, gdzie zginął.
O duszą polską. Wystawa historyczna o działalności duchowieństwa śląskiego w XIX i XX w. Katowice 1991; Patronowie katowickich ulic i placów. Red. U. Rzewiczok. Katowice 2013.

ŚCIGAŁY FRANCISZKA OSIEDLE, wybudowane w 1976. Tworzy je 18 budynków, w których zamieszkuje 2,1 tys. osób w 777 mieszkaniach. Rada Osiedla wydaje gazetę „Wspólne Sprawy”. Osiedle posiada 11 lokali użytkowych, 8 kiosków wolno stojących, tereny zielone zajmują 3,2 ha. Od wielu lat tutejsi mieszkańcy własnym sumptem ozdabiają i balkony i tereny przylegające do budynków. W 2001 w miejskim konkursie na „Najpiękniejszy ogród Katowic” osiedle zajęło III miejsce w ogólnomiejskiej rywalizacji.
http://www.ksm.katowice.pl/index.

ŚWIĘTOJANKA (JOHANKA), kolonia pracowników kolejowych na ►Alpach Wełnowieckich, wybudowana w 1. 50. XIX w. w północnej części Bogucice; teren należał do ►parafii św. Szczepana w Bogucicach. W 1930 liczyła 50 mieszkańców.
P. Piwowarczyk: Historia parafii i kościoła p.w. św. Szczepana w Katowicach-Bogucicach. Katowice 2014.

 


LEKSYKON BOGUCKI

WSTĘP

Leksykon bogucicki ma charakter popularny, będzie zawierać minimum 2000 haseł ujmujących okres od czasów zamierzchłych do współczesności. Granice terytorialne powstającego dzieła wyznaczają granice historyczne Bogucic z ich obszarem dworskim, Zawodziem, Koszutką, Kuźnicą Bogucką, Burowcem i włączoną już po I wojnie światowej do Dzielnicy II kolonią Agnes-Amanda, różniące się od współczesnych. Uwzględniono także najdalszy zasięg parafii p.w. św. Szczepana Męczennika. Miejscowości, które jej podlegały (Katowice, Kuźnica Bogucka, Dąbrówka Mała, Załęże, Brynów), zostaną opisane w kontekście ich związków z kościołem. Ponadto opisane zostaną struktury administracji terenowej, w obrębie których funkcjonowały miejscowości Bogucice i Zawodzie (jednostki terytorialne takie, jak: księstwo cieszyńskie, księstwo raciborskie, majorat mysłowicki, powiat bytomski i powiat katowicki), a także struktury administracji kościelnej (dekanaty), do których miejscowości należały.

W hasłach poruszono tematy: biograficzne, topograficzne, topograficzno-historyczne, historyczne, gospodarcze, wyznaniowe, kulturalno-oświatowe, omówiono zabytki i pomniki, struktury lecznictwa i kultury fizycznej, parę haseł poświęcono kulturze ludowej.

Notki biograficzne dotyczą wyłącznie osób nieżyjących, pochodzących z Bogucic, Koszutki, Zawodzia, a także tam zamieszkałych bądź działających, rozsławiających je poza ich granicami, o ile o ich działalności zachowały się ślady w źródłach lub dostępnych opracowaniach. Było to jedyne kryterium, jakie zastosowano, stąd w leksykonie znalazły się osoby o różnych opcjach narodowych i różnych orientacjach politycznych (m.in. działacze lewicowi, przedstawiciele duchowieństwa, osoby konsekrowane, właściciele Bogucic – przedstawiciele rodów Salomonów, Mieroszewskich, Tiele-Wincklerów, działacze samorządowi, powstańcy śląscy, sportowcy, nauczyciele, przedstawiciele świata kultury, dyrektorzy zakładów pracy, osoby zasłużone dla nauki polskiej).

Ważną część leksykonu stanowią hasła topograficzne – zarówno z topografii urzędowej (dotyczą  większości ulic Bogucic, Koszutki i Zawodzia), nazw osiedli i kolonii, miejsc historycznych, jak i z onomastyki ludowej (np. Tyfus, Drajok, Mrówcza Górka). Pewna grupa haseł dotyczy wydarzeń historycznych, ich wpływu na dzieje Bogucic (np. działalności Armii Radzieckiej w styczniu 1945, II wojny światowej, struktur ruchu oporu podczas okupacji, I wojny światowej, powstań śląskich, plebiscytu górnośląskiego, wojny trzydziestoletniej, wojen saskich, wielkiego kryzysu gospodarczego).

Duża grupa haseł dotyczy jednostek gospodarczych. W tej grupie znajdują się wszystkie kopalnie z  szybami i polami górniczymi, huty, kuźnica i inne jednostki gospodarcze różnych branż. Pewna grupa haseł odnosi się do rzemiosła, usług i handlu – obejmuje opracowania dotyczące nazw branżowych (np. fryzjerstwo, kowalstwo, piekarstwo), rzemieślników wykonujących wybrane zawody (np. budowlańcy, piekarze, stolarze), a także niektórych hurtowni, sklepów i mających długoletnie tradycje restauracji. Nie pominięto również haseł związanych z rolnictwem (np.  hodowla bydła, drobiu, koni, trzody oraz uprawa roślin użytkowych, ziemniaków i żyta).

Starając się uwzględnić wszystkie aspekty dziejów Bogucic, Koszutki i Zawodzia opracowano też hasła związane z życiem parafialnym realizowanym w 3 istniejących kościołach (parafie, związki i stowarzyszenia kościelne, obiekty sakralne), edukacją przedszkolną, szkolną, pozaszkolną i akademicką, lecznictwem (szpitale, ważniejsze przychodnie, apteki), kulturą fizyczną i turystyką (struktury i kluby sportowe).

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł


 


wspolczesne granice bogucic
Współczesne granice Bogucic