P

 

PADEREWSKIEGO IGNACEGO OSIEDLE, zajmuje powierzchnię 24,63 ha, wchodzi w skład dzielnicy Osiedle Paderewskiego – Muchowiec, należącej do dzielnic śródmiejskich, sąsiaduje z ►Doliną Trzech Stawów. Powstało na terenie należącym wcześniej do Karbowej oraz częściowo do Zawodzia. Inwestorem była Katowicka Spółdzielnia Mieszkaniowa, która podjęła decyzję o jego budowie w 1965. Autorami projektu osiedla są: Jurand Jarecki, Stanisław Kwaśniewicz i Ryszard Ćwikliński. Budowę rozpoczęto w 1970, zakończono w 1980 (prowadząc prace w 3 etapach w 1. 1970–1973, 1974–1978, 1979–1980). Obecnie osiedlem zarządza ►Spółdzielnia Mieszkaniowa im. I. Paderewskeigo. Jego zabudowę stanowią wielokondygnacyjne bloki mieszkalne, zamieszkałe przez ponad 12 tys. mieszkańców. Znajdują się tu m.in.: Biblioteka Śląska, stacja Wojewódzkiego Pogotowia Ratunkowego w Katowicach, ►pomnik Żołnierza Polskiego, ►Klub „Rezonans”, ►Szkoła Podstawowa nr 12, ►Miejskie Przedszkole nr 55, basen Międzyszkolnego Ośrodka Sportowego. Pod względem przynależności parafialnej osiedle jest częścią parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Katowicach. Jego częścią jest ►Cyprysowe Osiedle.
J. Tofilska, A. Steuer: Osady i osiedla. W: Katowice. Środowisko, dzieje, kultura, język i spoleczeństwo. Red. A. Barciak, E. Chojecka, S. Fertacz. T. 2. Katowice 2012.

PARAFIA OPATRZNOŚCI BOŻEJ w ZAWODZIU, erygowana dekretem bp. Arkadiusza Lisieckiego 31 XII 1926 jako lokalia wyodrębniona z terytorium parafii bogucickiej. 13 IX 1926 do parafii w Bogucicach skierowano ►ks. Antoniego Lindnera, którego zadaniem było utworzenie parafii i wybudowanie kościoła w Zawodziu. Lokalia zajmowała obszar: na wschodzie do granicy administracyjnej miasta, na południu objęła kolonie ►Zuzanny i ►Agnieszki-Amandy, od północy granicę stanowiła ►Rawa, na zachodzie ►ul. Graniczna. Parafianie organizowali się w licznych stowarzyszeniach; jeszcze w okresie przynależności Zawodzia do parafii św. Szczepana ok 1900 rozpoczęło działalność ►Towarzystwo Katowickie Mężów i Młodzieńców pod opieką św. Szczepana; w l. 1930–1931 działały m.in.: ►Aspirantki, ►Bractwo Różańcowe, ►Kongregacja Panień, ►Trzeci Zakon św. Franciszka – które dzieliły się na grupy polskie i niemieckie, ►Stowarzyszenie Kobiet św. Wincentego à Paulo, ►Arcybractwo Pocieszenia, ►Arcybractwo Serca Pana Jezusowego, ►Dzieło Dziecięctwa Pana Jezusa, ►Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej, ►Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Żeńskiej, ►Katolickie Stowarzyszenie Kobiet, ►Katolickie Stowarzyszenie Mężów – w których Polacy i Niemcy współuczestniczyli, dając wyraz tolerancji wobec innych przekonań politycznych. W 1945 odrodził się ►Trzeci Zakon św. Franciszka, w 1946 – ►Kongregacja Mariańska, Krucjata Eucharystyczna, w 1947 – ►Sodalicja Mariańska. Kuracja została podniesiona do godności parafii w grudniu 1957 dekretem bp. Herberta Bednorza. Probostwo wybudowano w l. 1948–1950. W kolejnych latach obszar parafii ulegał przekształceniom (np. w 1970 jej granice przesunięto poza ►Rawę). Obecnie do parafii należą ulice: ►Bogucicka, ►Bohaterów Monte Cassino, ►Braci Stawowych, ►Burowiecka, ►P. Chromika, ►Cynkowa, ►S. Czarneckiego, ►B. Czecha, Długa, Drzewna, Floriana, ►G. Hołubki, ►Karola, ►Łączna, ►Władysława Łokietka, ►K. Marcinkowskiego, ►K. Miarki, ►Murckowska, ►Nad Potokiem, ►P. Niedurnego, ►I. Paderewskiego 1–4, ►Piaskowa, ►1 Maja, ►Porcelanowa, ►Racławicka, ►M. Reja, ►T. Rejtana, ►al. W. Roździeńskiego, ►Saint Étienne, ►S. Staszica, ►Szeroka, ►Waleriana, ►S. Żółkiewskiego. Parafia należy do dekanatu Katowice-Śródmieście; skupia ok. 8,5 tys. wiernych; odpust przypada na pierwszą niedzielę września. Współcześnie w parafii działają grupy parafialne: ►Legion Maryi, ►Dzieci Maryi, ►Żywy Różaniec, ►Oaza Ruch Światło-Życie, ►Duszpasterstwo Akademickie, ►Zespół Charytatywny, ►Ruch Kościoła Domowego, Oaza Młodzieżowa, Oaza Rodzin, Świecki Zakon św. Franciszka.
Obiekty sakralne: pierwotny kościół w ►restauracji Posza, ►kościół p.w. Opatrzności Bożej, ►krzyż przydrożny przy ul. 1 Maja, ►krzyż przydrożny na Drajoku, probostwo. W l. 1945–1950 funkcjonowało przedszkole parafialne prowadzone przez ss. jadwiżanki.
AKAD, zesp. Akta lokalne, sygn. 2542; E. Breitkopf, E. Skorwider, A. Steuer: Zawodzie. Monografia historyczna dzielnicy Katowice-Zawodzie i parafii p.w. Opatrzności Bożej. Katowice 2011; H. Domagała,  Zgromadzenie Sióstr św. Jadwigi, Lublin 2014; „Katolik” 1900, nr 3.

Proboszczowie parafii Opatrzności Bożej w Zawodziu

Imię, nazwiskoFunkcjaLata urzędowania
Antoni Lindner lokalista 1926-1927
kuratus 1927-1930
proboszcz 1930-1942
Józef Bańka administrator 1942-1957
proboszcz 1957-1979
Karol Wollnik proboszcz 1979-1988
Eugeniusz Breitkopf proboszcz 1988-2015
Leszek Czernecki proboszcz 2015 - nadal

 

PARAFIA św. SZCZEPANA w BOGUCICACH, najstarsza na terenie Katowic jednostka administracji kościelnej. Pierwsza wzmianka o bogucickiej parafii znajduje się w dokumencie historycznym z 5 III 1403 (zapis rozprawy w sądzie grodzkim na zamku w Będzinie); na podstawie dokumentu wymieniającego miejscowości należące do parafii mysłowickiej można domniemywać, że powstała przed 1397. Od początku swego istnienia do 1868 wchodziła w skład dekanatu bytomskiego należącego do diecezji krakowskiej, potem przydzielono ja do nowo utworzonego dekanatu mysłowickiego. Obecnie należy do dekanatu Katowice-Bogucice w archidiecezji katowickiej. Parafia św. Szczepana jest parafią macierzystą dla: parafii Antoniego Padewskiego w Dąbrówce Małej, parafii św. Józefa w Załężu, ►parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa na Koszutce, parafii Niepokalanego Poczęcia Maryi Panny w Katowicach, ►parafii Opatrzności Bożej w Zawodziu. Po ostatnich zmianach granicznych (1957 i 1974) do parafii należą ulice: ks. F. Blachnickiego, ks. N. Bończyka, Brzozowa (nr. nieparzyste), Górna, Grabonia, K. Hoppego, Karoliny, Karpacka, Katowicka, Z. Koniarkowej, Kopalniana, Kowalska, Krakusa, J.I. Kraszewskiego, Kujawska, Kurpiowska, ►Leopolda, Lubuska, Ludwika, Łużycka, ks. L. Markiefki, ►K. Mieroszewskiego, Modrzewiowa, Morawska, Morwowa, Nadgórników, Na Obrzeżu, Normy, Nowa, Nowotarska, Piotra, Podhalańska, Puławska, Ryszarda, Sandomierska, Sztygarska, ks. F. Ścigały, W. Wajdy, Węglana, Wiązowa, Wiślana, Wrocławska, W. Wróblewskiego, Zakopiańska, B. Żogały.
Rozwój gospodarczy i demograficzny wspólnoty bogucickiej przyczyniał się do wzrostu liczby parafian, ale zmiany granic administracyjnych powodowały zmniejszenie liczby wiernych w parafii: w 1750 – 713 parafian, w 1791 – 1360, w 1846 – 4113, w 1851 – 4720, w 1853 – 5100, w 1861 – 10 328, w 1871 – 16347, 1891 – 18 379, 1927 – 21 800, 1931 – 11 300, 1950 – 8300, 1956 – 9072, 1970 – 8300, 1978 – 10 000; obecnie parafia skupia ok. 15 000 wiernych.
W okresie przedindustrialnym parafia posiadała grunta: pierwotnie ►Kędzierczyna, ►Michalkowitzer Forst, ►Podżabnice, ►Stawiska, ►Tomachowska, ►Staw Starowojciechowski. Większe obszary własności kościelnej występowały w rejonach ►Alp Wełnowieckich, w północnej części ►gminy Bogucice (w obrębie ►ul. Leopolda); w części południowej własność plebana została zajęta przez ►folwark bogucicki. Dochody czerpała z dzierżawy ziemi, kolekty, opłat pogrzebowych, użyczania krów, opłat od gospody, z ►czopowego i z ►olszowego młyna, a także danin w naturze (ze wsi, od kuźnika), z ►dziesięciny snopowej i wytycznej; do rozchodów należała opłata na scholastyka krakowskiego. Od XIX w. grunty kościelne były przejmowane przez rozwijający się przemysł i budownictwo mieszkaniowe. W 1952 parafia dysponowała gruntem o powierzchni 4 ha 27 a 92 m2, beneficjum organisty wynosiło 13 a 74 m2; otrzymywała też dary w naturze od ►kopalni „Katowice” (drzewo, węgiel).
Na terenie parafii zapoczątkowany został rozwój zgromadzeń zakonnych: ►bonifratrzy, ►boromeuszki, ►jadwiżanki, ►oblaci, ►Służebniczki Maryi Panny (1962–1978), ►Zgromadzenie Misjonarzy z Mariannhill. Podjęto też pionierską działalność w zakresie ►Duszpasterstwa Głuchoniemych; prowadzono duszpasterstwo jenieckie w ►Obozie Pracy kopalni „Katowice”. Działalność wydawnicza: ►Droga do Nieba i ►Wiadomości Misyjne. Zob. też ►Kult maryjny, ►Odpusty parafialne.

Chronologiczny rozwój bractw i stowarzyszeń parafialnych przy parafii św. Szczepana w Bogucicach

Lp.NazwaRok
1. Bractwo Niepokalanego Poczęcia NMP 1843
2. Bractwo Trzeźwości 1844
3. Żywy Różaniec 1849
4. Najświętszego Serca Pana Jezusa 1855
5. Trzeci Zakon Karmelitański 1857 [1921]
6. Trzeci Zakon Franciszkański 1865 – nadal
7. Bractwo św. Leona 1887
8. Towarzystwo Trzeźwości 1890
9. Stowarzyszenie Kobiet Pracujących 1891
10. Katolickie Stowarzyszenie Robotników 1891
11. Stowarzyszenie św. Rodziny 1894
12. Towarzystwo św. Alojzego 1894
13. Katolickie Stowarzyszenie Czeladników  
14. Kongregacja Mariańska Panien 1898
15. Kongregacja Mariańska Młodzieńców 1900
16. Towarzystwo św. Szczepana przed 1902
17. Dzieło o Dziecięctwo Pana Jezusa 1902
18. Jungfrau Marianische Kongregation 1902
19. Związek Katolicko-Społeczny 1903
20. Związek Abstynentów 1903
21. Arcybractwo Matek Chrześcijańskich 1903
22. Związek Nadziei p.w. Anioła Stróża 1903 [?]
23. Konferencja Pań p.w. św. Wincentego à Paulo 1903
24. Stowarzyszenie św. Karola Boromeusza 1907
25. Stowarzyszenie św. Cecylii 1909
26. Stowarzyszenie Kobiet Pracujących p.w. św. Agnieszki 1914
27. Komunia Wynagradzająca 1923
28. Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej 1928
29. Stowarzyszenie Pań p.w. św. Wincentego à Paulo – chadeckie 1930
30. Aspirantinnen 1931
31. Stowarzyszenie Pań p.w. św. Wincentego à Paulo – sanacyjne 1931
32. Stowarzyszenie Mężów Katolickich 1934
33. Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Żeńskiej 1934
34. Stowarzyszenie Katolickich Kobiet 1936
35. Związek Mszalny 1936

 

Stowarzyszenia działające na przełomie XX–XXI w.: Bractwo Adoracji Najświętszego Sakramentu, Bractwo Miłosierdzia Bożego, Róża Różańcowa Rodziców, Bractwo Różańca Świętego, Bractwo Szkaplerzne, Chór parafialny, Duszpasterstwo nauczycieli, Grupa mężczyzn, Katecheza „Kamyczki”, Krąg biblijno-misyjny, Oaza rodzin, Odnowa w Duchu Świętym, Rodzina Maryi Matki Pięknej Miłości, Anonimowi Alkoholicy, Parafialny Zespół Charytatywny, Lectio divina, Chórek dziecięcy, Dzieci Maryi, Ruch Światło-Życie, Duszpasterstwo Studentów, Animatorzy Ruchu Światło-Życie.
Obiekty sakralne: ►kościół na górce, ►kościół św. Szczepana i Doroty, ►Bazylika Mniejsza p.w. św. Szczepana; ►cmentarze: przykościelny, parafialny, bonifratrów; ►klasztory: bonifratrów, jadwiżanek oraz liczne kaplice i krzyże przydrożne.

Proboszczowie parafii św. Szczepana w Bogucicach

Imię, nazwiskoWzmianka lub daty działalności
Mikołaj [1403]
Piotr [1529]
Marcin z Koziegłów [1572]
Jan Sochacki [1619]
Bartłomiej Michniukiewicz 1628
Wawrzyniec Churznius 1628-1660
Kazimierz Wydrzych 1660-1687
Stanisław Starzyński 1687-1703
Antoni Jerzy Mieroszowski 1703-1717
Mateusz Nieszporkiewicz 1717-1720
Jakub Pieroszkiewicz 1738-1746
Kasper Kucnowicz  
Antoni Brysch 1746-1768
Wawrzyniec Pieńciński 1768-1770
Florian Operskalski 1771-1784
Jan Zając 1784-1796
Mateusz Zając 1796-1818
Mateusz Szczepański 1718-1821
Jan Ociepka 1822-1836
Ludwik Markiefka 1836-1839
Leopold Markiefka 1840-1882
Juliusz Bronder 1882-1889
Ludwik Skowronek 1889-1922
Franciszek Ścigała 1923-1940
Jan Masny 1945-1946
Józef Brzenska 1946-1951
Alfons Tomaszewski 1951-1972
Józef Oleś 1972-1993
Jan Morcinek 1993 - nadal

P. Piwowarczyk: Historia parafii i kościoła pw. św. Szczepana w Katowicach-Bogucicach. Katowice 2014; Parafia bogucicka – tradycja i współczesność. Księga jubileuszowa. Red. W. Świątkiewicz, J. Wycisło. Katowice 2000.

PARK BOGUCICKI (dawniej Park Kopalniany), obiekt rekreacyjny o powierzchni 3,8 ha w pobliżu ►ul. Kopalnianej, ►ul. ks. F. Ścigały i ►ul. Nadgórników w Bogucicach, wzmiankowany po raz pierwszy w 1913. Nazwa została wprowadzona uchwałą Rady Miasta Katowice nr LXIII/1274/10 z 30 X 2010 (wcześniej używana potocznie). Park prezentuje kompozycję historyczną (przełom XIX–XX w.) typu zakładowego, tworzonego przez przemysłowców w obrębie zakładów i w ich bezpośrednim sąsiedztwie; jest zapewne pozostałością znacznie większego, sięgającego brzegu ►Rawy ►parku Tiele-Wincklerów (znanego z widokówek sprzed I wojny światowej). Obecnie administrowany przez Zakład Zieleni Miejskiej w Katowicach. Na terenie parku organizowane są imprezy dzielnicowe, znajdują się tam place zabaw (m.in. plac zabaw dziecięcych z drewnianymi zjeżdżalniami, huśtawkami, ściankami wspinaczkowymi nagrodzony w ogólnopolskim konkursie na najbardziej wesołe miasto w 2005) oraz mały amfiteatr. W pobliżu mieszczą się siedziby: ►Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia, ►Muzeum Śląskiego. Przez park biegnie ►Szlak Historii Górnictwa. Zob. też ►Katowicka Strefa Kultury.

PAULINEGLÜCK, pole górnicze nadane 11 XI 1838 (znajdowało się w pobliżu stacji benzynowej przy ►ul. Murckowskiej); eksploatowane w l. 1844–1847 (zob. ►Paulineglückgrubbe) i 1913; udziałowcami byli: Antoni Klausa, dominium mysłowickie, od 1842 Morys Fridlander, od 1866 ►Waleska von Tiele-Winckler; później własność ►Katowickiej Spółki Akcyjnej. W 1873 wydobyto 400 t węgla.
R. Borowy: Wczoraj – dziś – jutro... kopalni „Katowice-Kleofas”. Historia węglem pisana. Katowice 1997; G. Grzegorek, A. Frużyński, P. Rygus: Kopalnie i huty Katowic. Katowice 2017.

PAWLICZEK Stanisław (13 XI 1912, Zawodzie – 1 IV 1973, Chorzów), redaktor Polskiego Radia w Katowicach, działacz ruchu oporu, współzałożyciel ►Oddziału Młodzieży Powstańczej w ►Zawodziu. Od pierwszych dni IX 1939 był dowódcą jednostki bojowej na terenie Zawodzia; do 15 IV 1940 – inspektorem Polskiej Organizacji Partyzanckiej w Katowicach. Aresztowany, osadzony w więzieniach w Zabrzu i Sosnowcu, od 1944 w Auschwitz-Birkenau. W roku 1945 po udanej ucieczce z obozu wrócił na Górny Śląsk. Należał do współzałożycieli Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych na województwo śląsko-dąbrowskie, od 1946 roku był prezesem tej organizacji. Autor wspomnień obozowych Z aniołami nawet w piekle. Odznaczony Medalem Niepodległości i Śląskim Krzyżem Powstańczym. Pochowany na ►cmentarzu bonifratrów w Bogucicach.
E. Breitkopf, E. Skorwider, A. Steuer: Zawodzie. Monografia dzielnicy i para/ii Opatrzności Bożej w Katowicach. Katowice 2011.

PFFARFELD (Pole Farne), pole górnicze pomiędzy Bogucicami i Roździeniem, dwukrotnie mierzone (powierzchnia: 2 723 336,17 m²); dzieliło się na pole pierwotne (3 762 253,5 m²) i pole scalone (2 732 336,17 m²); wraz z polami Giesche, Neue Louisenglück weszło w skład ►kopalni „Ferdynand” (zob. ►kopalnia „Katowice”).
R. Borowy: Wczoraj – dziś – jutro... kopalni „Katowice-Kleofas”. Historia węglem pisana. Katowice 1997.

XV [PIĘTNASTA] DRUŻYNA HARCERSKA IM. LISA-KULI, jednostka harcerska w ►Zawodziu, zał. 1935 przez Adama Kiszę; od 1936 drużynowym był Michał Oczko; skupiała 51 członków. Zakończyła działalność w 1939.
A. Steuer: Harcerskie drużyny męskie w Bogucicach i Zawodziu w latach 1919–1939, [w:] Parafia bogucicka – tradycja i współczesność. Księga jubileuszowa. Red. W. Świątkiewicz, J. Wycisło. Katowice 2000.

PLAC PRZYKOŚCIELNY, teren wokół ►Bazyliki Mniejszej p.w. św. Szczepana w Bogucicach. Znajdują się na nim: ►kaplica św. Barbary, ►Ośrodek Formacyjno-Rekolekcyjny, dawny budynek ►Marowni, ►Grota Maryi Niepokalanej, ►ogród parafialny, ►plebania, ►cmentarz przykościelny, ►grupa 6 figur świętych, ►stacje drogi krzyżowej oraz wyremontowane i przystosowane do nowych funkcji: ►budynek gospodarczy, ►stajnia plebańska, ►stodoła plebańska.
P. Piwowarczyk: Historia parafii i kościoła p.w. św. Szczepana w Katowicach-Bogucicach. Katowice 2014.

 

PLEBANIA ►Bazyliki Mniejszej p.w. św. Szczepana w Bogucicach, budynek (murowany z cegły, otynkowany, podpiwniczony, kryty dachówką, z przybudówką z cegły) powstał ok. 1800 lub w połowie XIX w. Pawilon letni dobudowany w 1889 przez Paula Millera, a facjatka na poddaszu w 1895 według projektu Ericha Keila. Budynek podłączono do wodociągu w 1889, a do kanalizacji w 1910. Od 1911 posiada energię elektryczną. Został przebudowany w 1974 i na początku XXI w. (wg projektu Wojciecha Wojciechowskiego).
AKAD, zesp. Akta lokalne, sygn. 134; G. Grzegorek: Parafie i kościoły Katowic. Katowice 2014.

POKŁADNIK Edward Jerzy (12 III 1917, Bogucice – 2 III 1987, Kalifornia), działacz młodzieżowy; w 1933 założył ►Oddział Młodzieży Powstańczej Bogucice; napisał wiersz na poświęcenie proporczyka OMP Bogucice. Od 1936 w Marynarce RP – na ORP „Mazur” i ORP „Błyskawica”, na którym w 1939 przedostał się do Anglii. W 1950 wyjechał do USA (wykładał przyrodę na jednej z uczelni); inicjator powstania muzeum marynarki wojennej RP w Londynie.
Spuścizna po Władysławie Sali w zbiorach MHK.

pokladnik-pawel

POKŁADNIK Paweł (4 IX 1900, Katowice – 19 IX 1986, Katowice), członek gniazda ►Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” Bogucice, ►chóru im. A. Mickiewicza; od 1919 działał w ►Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska; uczestnik I ►powstania śląskiego (brał udział w rozbrojeniu Grenzschutzu, walkach o ►ratusz w Bogucicach i ►kantynę huty Ferrum);  w III powstaniu był sekcyjnym w 9 kompanii III baonu (udział w walkach o ►dworzec w Zawodziu i w bitwie pod św. Anną). Był działaczem Związku Powstańców Śląskich. W 1939 walczył w obronie Katowic (Katowice-Most, więzienie); potem zesłany na roboty przymusowe. Po wojnie organizator MO w Zawodziu, działacz Związku Weteranów Powstań Śląskich, ZBOWiD-u. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1966). Mieszkał przy ►ul. Gabriela Hołubki.
Kronika Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w Zawodziu, t. 2 – Zbiory Specjalne Biblioteki Śląskiej, sygn. R. 2153 III; Pismo USC Katowice z 31 X 2016 w MHK.

POLA GÓRNICZE, zob. ►Albert, ►Arcona, ►Arcona I, ►Arcona Consuliert, ►Arcona-Ostfeld, Arcona Westfeld, ►Arthur, Arthur Erwaiterung, ►Baranowice, ►Belle Aliance, ►Belle Aliance II, ►Corax, ►Eisenach, ►Ferdynand Consuliert, ►Ferdinand I a, ►Ferdinand II, ►Katowice (Kattowitz), ►Kleine Franziska, ►Mammouth, ►Martin, ►Martin-Nordfeld, ►Paulineglück, ►Pffarfeld, ►Präserwativ, ►Schilling, ►Wilhelms Freude.
R. Borowy: Wczoraj – dziś – jutro... kopalni „Katowice-Kleofas”. Historia węglem pisana. Katowice 1997.

POLICHROMIA BURZA NA MORZU w ►kościele Opatrzności Bożej w Zawodziu; przedstawia Chrystusa uciszającego burzę na Jeziorze Galilejskim; według pomysłu ►ks. Józefa Bańki namalował w 1955 ►Adam Bunsch.
E. Breitkopf, E. Skorwider, A. Steuer: Zawodzie. Monografia historyczna dzielnicy Katowice-Zawodzie i parafii p.w. Opatrzności Bożej. Katowice 2011.

POLSKA PARTIA SOCJALISTYCZNA W BOGUCICACH, od 1920 działały sekcje: kobieca (Furgołowa) i młodzieżowa; kółka: teatralne (Paweł Furgoł), śpiewacze (chór „Słowik”). Przejściowo była sekcją Towarzystwo Oświatowe; pod jej wpływem pozostawał Centralny Związek Zawodowy Polski. Po 1922 jej znaczenie spadało; w 1927 wygrała wybory do Rady Zakładowej w ►kopalni Ferdynand (Katowice), zdobywając 499 głosów. W 1930 przewodniczącym był ►Jan Jasny, sekretarzem – Franciszek Gawlik, skarbnikiem – Franciszek Falkus. Członkami partii byli m.in. Pawlok, Franciszek Domagała, Dróżka, Daniel, Olkis.
„Gazeta Robotnicza” 1920, nr 20 i 93; 1930, nr 15; „Goniec Śląski” 1927, nr 99.

POLSKIE TOWARZYSTWO TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZE KOŁO PRZY KOPALNI KATOWICE, zał. 20 VI 1955; do 1968 brało udział w imprezach turystycznych organizowanych przez inne koła PTTK (Beskid Śląski, Beskid Żywiecki, Góry Świętokrzyskie, Jura Krakowsko-Częstochowska); od 1969 nastąpił rozwój turystyki kwalifikowanej (górskiej), organizowano 18 rajdów rocznie. W 1982 koła wizytował przewodniczący Głównego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki. Od 1985 funkcjonowała sekcja turystyki kolarskiej. Koło dysponowało własnym lokalem; prowadzono bibliotekę, organizowano seanse filmowe o tematyce turystycznej i krajoznawczej w ramach szkolenia wewnątrzzakładowego. W 1988 skupiało 125 członków. Działacze: Oswald Rakoczy, Maria Wróbel, Andrzej Michałek, Władysław Wawrow, Edward Jasiński, Roman Krajzel, Zygmunt Rzychoń.
H. Maroszek: Kopalnia Węgla Kamiennego „Katowice” 1823–1988. Katowice 1988.

POŁUDNIOWY, szyb ►kopalni „Katowice” („Kattowitz”), zlokalizowany w obrębie Lotniska na Muchowcu i ul. Szybowcowej; jedyny przejęty przez kopalnię „Katowice” (dawniej „Ferdynand”); zmodernizowany w 1952; od 1955 wyposażony w urządzenie wentylacyjne o wydajności 4000 m³/min.; zmodernizowany w 1961 (z zakładem przeróbczym); na przełomie XX–XXI w. zakończył działalność.
F. Cisek: 150 lat Kopalni Węgla Kamiennego „Katowice”. Katowice 1973.

POMYKOŁ Emil (19 IX 1905, Bujaków – 19 VI 1987, Katowice), misjonarz, oblat. Maturę zdał w Niższym Seminarium Duchownym Misjonarzy Oblatów Marii Niepokalanej w Lublińcu; po święceniach kapłańskich w 1931 pracował na placówkach w Markowicach i Kodniu; w l. 1934–1968 był misjonarzem na Cejlonie, prowadził działalność duszpasterską wśród Tamilów (diecezja Dżafna); od 1969 spowiednikiem stałego konfesjonału przy oblackiej ►parafii p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa na Koszutce. Ceniony za humor i gotowość służenia każdemu. Pochowany na ►Cmentarzu Bonifraterskim w Bogucicach.
A. Steuer: Kalendarium dziejów Katowic. Katowice 2001.

PRÄSERWATIV, pole górnicze nadane 20–27 VII 1841; od 1899 współwłasność gwarectwa Oheim, eksploatowane przez kopalnię „Oheim” („Wujek”); po utworzeniu ►kopalni „Katowice” („Kattowitz”), powiększone do 82,136 m².
R. Borowy: Wczoraj – dziś – jutro... kopalni „Katowice-Kleofas”. Historia węglem pisana. Katowice 1997.

 


LEKSYKON BOGUCKI

WSTĘP

Leksykon bogucicki ma charakter popularny, będzie zawierać minimum 2000 haseł ujmujących okres od czasów zamierzchłych do współczesności. Granice terytorialne powstającego dzieła wyznaczają granice historyczne Bogucic z ich obszarem dworskim, Zawodziem, Koszutką, Kuźnicą Bogucką, Burowcem i włączoną już po I wojnie światowej do Dzielnicy II kolonią Agnes-Amanda, różniące się od współczesnych. Uwzględniono także najdalszy zasięg parafii p.w. św. Szczepana Męczennika. Miejscowości, które jej podlegały (Katowice, Kuźnica Bogucka, Dąbrówka Mała, Załęże, Brynów), zostaną opisane w kontekście ich związków z kościołem. Ponadto opisane zostaną struktury administracji terenowej, w obrębie których funkcjonowały miejscowości Bogucice i Zawodzie (jednostki terytorialne takie, jak: księstwo cieszyńskie, księstwo raciborskie, majorat mysłowicki, powiat bytomski i powiat katowicki), a także struktury administracji kościelnej (dekanaty), do których miejscowości należały.

W hasłach poruszono tematy: biograficzne, topograficzne, topograficzno-historyczne, historyczne, gospodarcze, wyznaniowe, kulturalno-oświatowe, omówiono zabytki i pomniki, struktury lecznictwa i kultury fizycznej, parę haseł poświęcono kulturze ludowej.

Notki biograficzne dotyczą wyłącznie osób nieżyjących, pochodzących z Bogucic, Koszutki, Zawodzia, a także tam zamieszkałych bądź działających, rozsławiających je poza ich granicami, o ile o ich działalności zachowały się ślady w źródłach lub dostępnych opracowaniach. Było to jedyne kryterium, jakie zastosowano, stąd w leksykonie znalazły się osoby o różnych opcjach narodowych i różnych orientacjach politycznych (m.in. działacze lewicowi, przedstawiciele duchowieństwa, osoby konsekrowane, właściciele Bogucic – przedstawiciele rodów Salomonów, Mieroszewskich, Tiele-Wincklerów, działacze samorządowi, powstańcy śląscy, sportowcy, nauczyciele, przedstawiciele świata kultury, dyrektorzy zakładów pracy, osoby zasłużone dla nauki polskiej).

Ważną część leksykonu stanowią hasła topograficzne – zarówno z topografii urzędowej (dotyczą  większości ulic Bogucic, Koszutki i Zawodzia), nazw osiedli i kolonii, miejsc historycznych, jak i z onomastyki ludowej (np. Tyfus, Drajok, Mrówcza Górka). Pewna grupa haseł dotyczy wydarzeń historycznych, ich wpływu na dzieje Bogucic (np. działalności Armii Radzieckiej w styczniu 1945, II wojny światowej, struktur ruchu oporu podczas okupacji, I wojny światowej, powstań śląskich, plebiscytu górnośląskiego, wojny trzydziestoletniej, wojen saskich, wielkiego kryzysu gospodarczego).

Duża grupa haseł dotyczy jednostek gospodarczych. W tej grupie znajdują się wszystkie kopalnie z  szybami i polami górniczymi, huty, kuźnica i inne jednostki gospodarcze różnych branż. Pewna grupa haseł odnosi się do rzemiosła, usług i handlu – obejmuje opracowania dotyczące nazw branżowych (np. fryzjerstwo, kowalstwo, piekarstwo), rzemieślników wykonujących wybrane zawody (np. budowlańcy, piekarze, stolarze), a także niektórych hurtowni, sklepów i mających długoletnie tradycje restauracji. Nie pominięto również haseł związanych z rolnictwem (np.  hodowla bydła, drobiu, koni, trzody oraz uprawa roślin użytkowych, ziemniaków i żyta).

Starając się uwzględnić wszystkie aspekty dziejów Bogucic, Koszutki i Zawodzia opracowano też hasła związane z życiem parafialnym realizowanym w 3 istniejących kościołach (parafie, związki i stowarzyszenia kościelne, obiekty sakralne), edukacją przedszkolną, szkolną, pozaszkolną i akademicką, lecznictwem (szpitale, ważniejsze przychodnie, apteki), kulturą fizyczną i turystyką (struktury i kluby sportowe).

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł


 


wspolczesne granice bogucic
Współczesne granice Bogucic