O

 

OAZA RUCH ŚWIATŁO-ŻYCIE, wspólnota kościelna założona w połowie 1. 50 XX w. przez ks. Franciszka Blachnickiego. W ►Zawodziu utworzona w 1985 przez ►Eugeniusza Breitkopfa. Organizuje cotygodniowe spotkania formacyjne w małej grupie, których celem jest pogłębianie wiary i kształtowanie właściwych postaw moralnych poprzez przyglądanie się życiu w świetle słów Pisma Świętego; prowadzi ewangelizację i deuterokatechumenat (wtórny, powtórzony katechumenat, co ma prowadzić do odkrycia pełni życia płynącego z sakramentów i kształtowania postaw życiowych oraz nauczenia uczestnika formacji nowego stylu życia, odpowiadającego dojrzałemu życiu chrześcijańskiemu. Obecnie wspólnota liczy kilkanaście osób; moderatorem i opiekunem jest ks. Ryszard Chwała.
E. Breitkopf, E. Skorwider, A. Steuer: Zawodzie. Monografia dzielnicy i parafii Opatrzności Bożej w Katowicach. Katowice 2011.

OBIEKTY w ZESPOLE ZABUDOWY po KOPALNI „KATOWICE”, zlokalizowane na terenie ►Muzeum Śląskiego przy ►ul. Kopalnianej 6: kotłownia – budynek z 1910, bezstylowy, murowany z cegły, nietynkowany, w rzucie nieregularny; kuźnia – budynek z 1899, historyzujący, murowany z cegły, na rzucie prostokąta, wewnątrz zabytkowe urządzenia technologicznie; łaźnia główna – budynek historyzujący, o cechach neogotyckich, murowany z cegły, nietynkowany, na rzucie prostokąta; łaźnia „Gwarek” – budynek z 1903, historyzujący, o cechach neogotyckich, murowany z cegły, tynkowany wtórnie (pozostawienie ceglanych elementów dekoracyjnych), na rzucie zbliżonym do kwadratu; magazyn odzieży – budynek z 1905, historyzujący, o cechach neogotyckich, murowany z cegły, nietynkowany, na rzucie prostokąta; budynek maszyny wyciągowej szybu Warszawa – z 1905, historyzujący, o cechach neogotyckich, murowany z cegły nietynkowany, na rzucie prostokąta; nadszybowy budynek szybów Warszawa i Gwarek – z 1870, rozbudowany i przebudowany w 1905 i 1930, bezstylowy, częściowo konstrukcji murowanej z cegły, częściowo konstrukcji szkieletowej, stalowej z wypełnieniem cegłą, na rzucie wydłużonego wielokąta; wieża wyciągowa szybu Bartosz – budynek z l. 1881–1883, przebudowany w l. 1895–1900, historyzujący, murowany z cegły, nietynkowany, na rzucie prostokąta, wieża wyciągowa w konstrukcji stalowej, kratownicowej z 1900; mechaniczna oczyszczalnia wody – budynek z 1912, pierwotnie historyzujący, przebudowany, murowany, z cegły, tynkowany, na rzucie zbliżonym do prostokąta; przepompownia wody – z I dekady XX w., bezstylowy, w konstrukcji szkieletowej stalowej z wypełnieniami cegłą, na rzucie prostokąta; domek rymarza – budynek z 1905, historyzujący, o cechach neogotyckich, murowany z cegły, nietynkowany, na rzucie zbliżonym do kwadratu; siłownia energetyczna – budynek z l. 1893–1895), historyzujący, o cechach neogotyckich, murowany z cegły, nietynkowany, w rzucie nieregularnym; stolarnia – budynek z 1910, historyzujący, z elementami secesji, murowany, na rzucie prostokąta; warsztaty mechaniczne – budynek z 1911, historyzujący o cechach neogotyckich, murowany z cegły, tynkowany wtórnie, na rzucie prostokąta; warsztat elektryczny – budynek z 1905, historyzujący, cechach neogotyckich, murowany z cegły, nietynkowany, na elewacjach detal z cegły, w rzucie zbliżonym do kwadratu; wieża wodna – obiekt z 1915, historyzujący, murowany z cegły, tynkowany, na rzucie okręgu, z cylindrycznym trzonem (obiekt zalecony do zachowania).
Biuro Konserwatora Zabytków, Urząd Miasta Katowice: KWK Katowice-Kleofas. Region Główny. Wykaz zabytkowych obiektów poprzemysłowych. Katowice 2001 – maszynopis w Dziale Historii MHK.

 

OBLACI zob. ►Misjonarze Oblaci Maryi Niepokalanej.

OBRAZ MATKI BOSKIEJ BOGUCKIEJ w ►Bazylice Mniejszej p.w. św. Szczepana w Bogucicach; najcenniejszy zabytek w kościele; wizerunek Matki Boskiej Boguckiej (o wymiarach 101 x 79 cm i grubości 12 mm), przedstawiający Marię z Dzieciątkiem Jezus w półpostaci, pochodzi z XV w. Pierwotnie stanowił kopię obrazu częstochowskiego, przyniesioną przez pielgrzymów boguckich, która następnie przemalowano (przedstawiając Marię z berłem jako Wspomożycielkę). W ciągu stuleci kult Matki Boskiej Boguckiej przejawiał się w pielgrzymowaniu do niej rzesz pątników. W 1857 ►ks. Leopold Markiefka zainicjował Arcybractwo Szkaplerza św. de Monte Carmel; nabożeństwo szkaplerzne ożywiło bogucickie sanktuarium, przeobraziło kult Matki Boskiej Boguckiej w kult Matki Boskiej Szkaplerznej, co trwało do 1954. Pierwotnie ikona znajdowała się w drugiej boguckiej świątyni, która stała na wschód od parafialnego kościoła. Do obecnego miejsca przeniesiono cudowny obraz podczas jego konsekracji w 1894 i umieszczono w ołtarzu bocznym. W 1930 dokonano renowacji obrazu (artysta malarz Jan Bąkowski z Krakowa zmienił twarz i układ rak Matki Boskiej i Dzieciątka), a ówczesny proboszcz ►ks. Franciszek Ścigała zorganizował wśród parafian zbiórkę srebra i szlachetnych kamieni na ozdobną sukienkę dla Matki Boskiej. W 1954 obraz przeniesiono do ołtarza głównego; obecne miejsce (powyżej św. Szczepana) zajął w 1982, po kolejnym remoncie świątyni. W 1994 obraz został przebadany i poddany renowacji na ASP w Krakowie. W 1999 Tadeusz Rybski z Krakowa – dzięki staraniom proboszcza ►ks. Jana Morcinka – wykonał komplet złotych koron dla obrazu, ufundowany przez parafian i dwukrotnie poświęcony przez Jana Pawła II. 3I 4 VI 2000 odbyły się uroczystości koronacyjne obrazu.

OCHRONKA przy ►parafii Opatrzności Bożej w Zawodziu, założona w 1991; obejmuje opieką 35 dzieci; organizuje katechezę, zajęcia dobrane do zainteresowań podopiecznych oraz kolonie letnie.

OCHRONKA W ZAWODZIU, założona przez Zgromadzenie Sióstr Świętej Jadwigi (zob. ►jadwiżanki) w 1901 w Bogucicach (prawdopodobnie w budynku należącym do gminy); opieką objęto 60 dzieci; kierownictwo sprawowała s. Maria Moll (z domu w Załężu). Zlikwidowana w 1920 (budynek zamieniono na mieszkania); reaktywowana w 1925. W pierwszych latach po zakończeniu II wojny światowej funkcjonowała jako parafialne przedszkole.
I. Mierzwa: Zaangażowanie charytatywne parafii boguckiej od połowy XIX w. po czasy współczesne. [W:] Parafia bogucicka – tradycja i współczesność. Księga jubileuszowa. Red. W. Świątkiewicz, J. Wycisło. Katowice 2000; H. Domagała: Zgromadzenie Sióstr św. Jadwigi. Lublin 2014; H. Domagała: Fundacja opiekuńczo-wychowawcza imienia ks. Leopolda Markiefki w Katowicach-Bogucicach w latach 1858–1990. Katowice 2011; B. Czaplicki: Ksiądz Ludwik Skowronek (1859–1934) i jego dzieła. Katowice 2016; „Polak” 1920, nr 9.

ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ BOGUCICE, zał. 24 III 1933 z udziałem 31 członków, 31 XII 1933 skupiał 78 członków, a w 1934 – 101. Dysponował własną świetlicą; prowadził sekcje: oświatową, teatralną, muzyczną, szachową, koszykówki, tenisa stołowego. Działacze: ►Henryk Kolon, ►Augustyn Rzepka, L. Szczyrba. Osiągnięcia: 3 miejsce na mistrzostwach okręgu katowickiego OMP w 1937 w koszykówce, siatkówce i tenisie stołowym.
Sprawozdanie roczne z działalności Organizacji Młodzieży Powstańczej. Katowice 1934; II sprawozdanie roczne z działalności Organizacji Młodzieży Powstańczej za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 1934 roku. Katowice 1935; „Młodzież Powstańcza” 1937, nr 3.

ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ IM. HENRYKA DĄBROWSKIEGO ZAWODZIE, zał. 2 IV 1933; w 1933 liczył 19 członków, a w 1934 – 96. Oddział wybudował własną świetlicę na terenie podarowanym przez władze miejskie Katowic. Prowadził bibliotekę (w 1934 dysponowała 150 tomami) oraz sekcje: oświatową, teatralną, muzyczną, szachową, śpiewacką, lekkoatletyczną, piłki nożnej, koszykówki, siatkówki. Prezesi: J. Zorembik, A. Niemczyk; opiekun ►Rudolf Niemczyk. Osiągnięcia: II m. w Marszu nad Olzę (1936) w kategorii oddziałów młodzieży powstańczej.
Sprawozdanie roczne z działalności Organizacji Młodzieży Powstańczej. Katowice 1934; II sprawozdanie roczne z działalności Organizacji Młodzieży Powstańczej za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 1934 roku. Katowice 1935; „Powstaniec Śląski” 1936, nr 9–10.

OLEŚ Józef (29 I 1925, Stara Wieś – 13 VI 2013, Pszczyna), ksiądz. Uczęszczał do Państwowego Gimnazjum im. B. Chrobrego w Pszczynie. Został zaciągnięty przymusowo w szeregi „Reichsarbeitsdienstu”. Od II 1945 pracował w Zarządzie Gminnym w Starej Wsi, a od IX 1945 w Powiatowym Zarządzie Drogowym; równolegle kontynuował naukę na kursach popołudniowych dla dorosłych przy pszczyńskim gimnazjum, w VII zdał egzamin dojrzałości. Studiował w Śląskim Seminarium Duchownym w Krakowie i na Wydziale Teologicznym UJ. Po święceniach prezbiteratu 22 VI 1952 w kościele św. Apostołów Piotra i Pawła w Katowicach i pobycie w Kolegium Księży Neoprezbiterów w Katowicach-Załężu był duszpasterzem w parafiach św. Jadwigi Śląskiej w Chorzowie (1953–1957), katechetą w liceum ogólnokształcącym i szkole zawodowej w Mikołowie, a jednocześnie duszpasterzem części parafii św. Marii Magdaleny w Tychach na terenie organizowanej stacji duszpasterskiej w Wilkowyjach (do 1960) oraz wikariuszem substytutem, a potem administratorem parafii Wniebowzięcia NMP w Zebrzydowicach (do 1963), w l. 1963–1972 rektorem kościoła św. Jana Chrzciciela w Tychach. W 1972 przybył do Bogucic, gdzie był proboszczem ►parafii św. Szczepana Męczennika (praca duszpasterska, remont nadwyrężonego przez szkody górnicze kościoła, budowa domu katechetycznego) do 1993; w tym czasie był też: dziekanem i ojcem duchownym dekanatu Katowice-Wschód (2 kadencje), członkiem Archidiecezjalnej Rady Kapłańskiej (2 kadencje) i Archidiecezjalnej Komisji Ekumenicznej, delegatem biskupim w procesie beatyfikacyjnym Sługi Bożej Siostry Marii Dulcissimy Hoffmann; od 1993 kanonikiem honorowym Kapituły Metropolitalnej Katowickiej. Już jako emerytowany proboszcz pełnił obowiązki dziekana dekanatu Pszczyna (1996–2001). Zamieszkał w Pszczynie-Starej Wsi. Pochowany został w parafii Wszystkich Świętych w Pszczynie.
http://www.archidiecezja.katowice.pl/pl/kapani-archidiecezji/38-archidiecezja/kapani-zmarli/3106-sp-ks-jozef-oles

OŁTARZ GŁÓWNY w ►Bazylice Mniejszej p.w. św. Szczepana w Bogucicach, wykonany ok. 1893 w pracowni Carla Buhla we Wrocławiu z drewna dębowego, bogato zdobiony, w stylu neogotyckim, przypominający gotycką monstrancję lub relikwiarz. Pierwotnie centralne miejsce zajmowała płaskorzeźba przedstawiająca ukamieniowanie św. Szczepana., ponadto wizerunek Madonny i obraz Bożego Narodzenia, a także rząd 12 ceramicznych figur apostołów. W ołtarzu znajdują się figury naturalnej wielkości: Chrystusa Dobrego Pasterza, św. Michała Archanioła, św. Jana Chrzciciela, śś. Piotra i Pawła oraz 4 Wielkich Doktorów Kościoła: Augustyna, Ambrożego, Hieronima i Grzegorza. U nastawy ołtarza znajduje się scena Ostatniej Wieczerzy. W 1954 przebudowany wg projektu Pawła Szneli; umieszczono w nim wówczas ►obraz Matki Boskiej Boguckiej.
AKAD, Akta lokalne, sygn. 134; P. Piwowarczyk: Historia parafii i kościoła p.w. św. Szczepana w Katowicach-Bogucicach. Katowice 2014.

 

OŁTARZ KALWARYJSKI (Ukrzyżowania), ołtarz boczny w ►Bazylice Mniejszej p.w. św. Szczepana w Bogucicach, umieszczony we wschodnim skrzydle transeptu, neogotycki; powstał 1898 w pracowniach kilku artystów; wykonany w drewnie dębowym. Umieszczono w nim figury większe: Ukrzyżowany Zbawiciel, Matka Boska i św. Jan (aut. August Wittig z Neurode), 6 (4 większe + 2 mniejsze) figur Aniołów (aut. Ferdinand Stufflesser z Sankt Ulrich w Tyrolu); płaskorzeźby: Wjazd Jezusa Chrystusa do Jerozolimy, Góra Oliwna, a w mensie figurę naturalnej wielkości Jezus w Grobie (aut. Johan Baumeister z Wrocławia).
AKAD, zesp. Akta lokalne, sygn. 124, 126, 134; P. Piwowarczyk: Historia parafii i kościoła p.w. św. Szczepana w Katowicach-Bogucicach. Katowice 2014.

 

OŁTARZ MATKI BOSKIEJ SZKAPLERZNEJ, ołtarz boczny w ►Bazylice Mniejszej p.w. św. Szczepana w Bogucicach, przeniesiony w 1894 ze starego („drugiego”) ►kościoła św. Szczepana w Bogucicach, wykonany w drewnie sosnowym. Umieszczono w nim obrazy olejne: Narodzenie Pana Jezusa, Ukamieniowanie św. Szczepana, Matka Boska Szkaplerzna z Dzieciątkiem (obraz główny), a także 2 figury większe: św. Elżbiety i św. Jadwigi oraz 10 figur mniejszych Apostołów: Mateusza, Bartłomieja, Szymona, Filipa, Jakuba Starszego, Jakuba Młodszego, Tomasza, Andrzeja, Judy Tadeusza, Piotra.
AKAD, zesp. Akta lokalne, sygn. 126; P. Piwowarczyk: Historia parafii i kościoła p.w. św. Szczepana w Katowicach-Bogucicach. Katowice 2014.

 

OŁTARZ św. BARBARY, ołtarz boczny w ►Bazylice Mniejszej p.w. św. Szczepana w Bogucicach, wykonany w l. 1893–1894 w pracowni Carla Buhla we Wrocławiu w drewnie dębowym; fundowany przez kopalnię „Ferdynand” (zob. ►kopalnia „Katowice”). Umieszczono w nim figurę naturalnej wielkości Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej, płaskorzeźbę naśladującą obraz św. Barbary, figury św. Gertrudy, św. Alojzego, płaskorzeźbę Ofiara Melchidezeka. Był ołtarzem ►Sodalicji (Kongregacji) Mariańskiej. Został odnowiony w 1955.
AKAD, zesp. Akta lokalne, sygn. 124–125, 134; G. Grzegorek: Parafie i kościoły Katowic. Katowice 2014.

 

OŁTARZ św. FLORIANA, ołtarz boczny w ►Bazylice Mniejszej p.w. św. Szczepana w Bogucicach, wykonany w 1894 w stylu neogotyckim w drewnie dębowym w pracowni Carla Buhla we Wrocławiu; ufundowany prawdopodobnie przez ►Zakłady Hohenlohe lub Hutę Baildon. Umieszczono w nim figury naturalnej wielkości: św. Józefa z Dzieciątkiem, św. Anny, św. Stanisława Biskupa, Ofiara Izaaka i obraz olejny św. Floriana.
AKAD, zesp. Akta lokalne, sygn. 134; P. Piwowarczyk: Historia parafii i kościoła p.w. św. Szczepana w Katowicach-Bogucicach. Katowice 2014; G. Grzegorek: Parafie i kościoły Katowic. Katowice 2014.

 

ORENDORZ (Orędorz) Karol (27 X 1894, Zawodzie – 27 X 1957, Katowice), działacz społeczny. Był absolwentem szkoły handlowej; w l. 1911–1914 pracował jako pomocnik biurowy, w l. 1920–1928 w dyrekcjach ceł w Poznaniu i Mysłowicach, do 1939 w Generalnej Dyrekcji Huty „Pokój” w Katowicach. Był członkiem zarządu gniazda ►Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Bogucicach. W 1939 brał udział w walkach w obronie Katowic; do 1947 przebywał w Armii Polskiej na Zachodzie. Był sekretarzem ►Związku Powstańców Śląskich, prezesem ►Związku Peowiaków w Zawodziu, skarbnikiem ►Ligi Morskiej i Kolonialnej, członkiem zarządu koła ►Związku Podoficerów Rezerwy w Zawodziu i ►Związku Inwalidów Wojennych, sekretarzem koła ►Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w Zawodziu.
APK, zesp. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Katowicach, sygn. 575; „Sokół na Śląsku” 1936, nr 4; Pismo USC Katowice z 17 V2016 w MHK.

ORĘDORZ Karol zob. ►Orendorz Karol

ORGANIZACJE I STOWARZYSZENIA (1843-1938)

Lp.Rok powstaniaNazwa organizacjiCharakter organizacji
1. 1843 Bractwo Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny parafialna, dewocyjna, szerząca kult maryjny
2. 1844 Bractwo Wstrzemięźliwości parafialna, abstynencka
3. 11 XI 1849 Żywy Różaniec parafialna, dewocyjna szerząca kult maryjny
4. 1855 Bractwo Najświętszego Serca Pana Jezusa parafialna, dewocyjna szerząca kult Najświętszego Serca Pana Jezusa
5. 1857 III Zakon Karmelitański parafialna, dewocyjna szerząca kult maryjny
6. 1867 III Zakon Franciszkański parafialna, dewocyjna
7. przed 1880 Bractwo Pocieszenia NMP parafialna, dewocyjna
8. 1880 Ochotnicza Straż Pożarna w Bogucicach świecka, użyteczności publicznej
9. 1887 Związek św. Leona parafialna, młodzieżowa
10. 1890 Männer Gesang Verein niemiecka, śpiewacza
11. 1890 Towarzystwo Trzeźwości parafialna, abstynencka
12. 1891 Stowarzyszenie Kobiet Pracujących polska, kobieca
13. 1891 Katolickie Stowarzyszenie Robotników polska, parafialna
14. 1893 Ochotnicza Straż Pożarna w Zawodziu niemiecka, świecka, użyteczności publicznej
15. 1893 Związek Katolickich Robotników p.w. św. Józefa w Bogucicach parafialna
16. 1894 Stowarzyszenie św. Rodziny parafialna
17. 1894 Stowarzyszenie Alojzjanów młodzieżowa
18. 1894 Towarzystwo Śpiewacze „Lutnia” śpiewacza, polska
19. 1894 Krigersverein paramilitarna
20. 1894 Gesselenverein „Silesia” Społeczna, zawodowa
21. 1894 Arbeier Gesang Verein „Ferdinandgrubbe” śpiewacza
22. 1896 Männer Turn Verein „Deutsche Eiche” kultury fizycznej
23. 1896 Katolickie Stowarzyszenie Czeladników młodzieżowa
24. [1898]* Ewangelicki Związek Śpiewaczy w Zawodziu parafialna
25. 1898 Kongregacja Mariacka Panien Polska parafialna
26. 1900 Towarzystwo Dobroczynności Bogucice polska, charytatywna, kulturalna
27. 1900 Kongregacja Mariacka Młodzieńców młodzieżowa
28. 1902 Dzieło Dziecięctwa Pana Jezusa parafialna
29. 1902 Jungfrau Marianische Kongregation parafialna
30. [1902]* Towarzystwo św. Szczepana parafialna
31. 1903 Związek Katolicko-Społeczny parafialna
32. 1903 Związek Abstynencki parafialna
33. 1903 Bractwo Matek Chrześcijańskich parafialna
34. 1903 Związek Nadziei pod opieką Anioła Stróża parafialna
35. 1904 Konferencja Pań św. Wincentego à Paulo parafialna
36. 1905 Spiel und Eislaufverein Zawodzie kultury fizycznej
37. 1905 Vaterländische Frauenverein Ortsgruppe Bogütschüschitz Zawodzie kobieca
38. 1906 Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży młodzieżowa
39. 1907 Stowarzyszenie św. Karola Boromeusza parafialna
40. 1907 Katolickie Stowarzyszenie Robotników (oddział polski) parafialna
41. 1907 Stowarzyszenie Kobiet Pracujących kobiece
42. 1909 Towarzystwo Śpiewacze „Lira” kulturalno-oświatowa, śpiewacza
43. 1909 Stowarzyszenie św. Cecylii kulturalno-oświatowa, śpiewacza
44. 1911 Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” kultury fizycznej
45. 1912 Schwerathletik Verein „Deutsche Eiche” Bogucice kultury fizycznej
46. 1912 Stowarzyszenie Kobiet Pracujących p.w. św. Agnieszki parafialna
47. 1914 Towarzystwo Hodowców Drobiu w Bogucicach gospodarcza
48. 1918 Straż Obywatelska paramilitarna
49. 1918 Związek Wojacki paramilitarna
50. 1919 Polska Organizacja Wojskowa Górnego Śląska Bogucice paramilitarna
51. 1919 Polska Organizacja Wojskowa Górnego Śląska Zawodzie paramilitarna
52. 1919 Drużyna Skautów im. Stefana Janasa młodzieżowa
53. 1919 Towarzystwo Oświatowe im. św. Jacka kulturalno-oświatowa
54. 1919 Chór Męski im. Juliusza Ligonia śpiewacza
55. 1920 Towarzystwo Polek w Zawodziu kobieca
56. 1920 Klub Sportowy „Siła” w Zawodziu kultury fizycznej
57. 1920 Klub Sportowy „Gwiazda” Bogucice kultury fizycznej
58. 1920 Towarzystwo Muzyczne Zawodzie śpiewacza
59. 1920 Chór „Mickiewicz” w Zawodziu śpiewacza
60. 1920 Towarzystwo Pogrzebowe Zawodzie zapomogowa
61. 1923 Kółko Śpiewacze „Słowik” przy Polskiej Partii Socjalistycznej w Bogucicach śpiewacza
62. 1923 Strzała Towarzystwo Cyklistów w Zawodziu kultury fizycznej
63. 1923 Towarzystwo Polek w Zawodziu kobieca
64. [1924]* Strzelec Zawodzie paramilitarna
65.   Strzelec Koszutka paramilitarna
66. 1924 Zjednoczone Towarzystwa Polskie społeczno-polityczna
67. 1924 Towarzystwo Budowy Kościoła w Zawodziu społeczna
68. 1924 Klub Szachowy „Caissa” kultury fizycznej
69. 1924 Klub Szachowy „Hetman” kultury fizycznej
70. 1924 Związek Powstańców Śląskich Bogucice paramilitarna
71. 1924 „Słowian” Katowice-Zawodzie kultury fizycznej
72. 1924 Związek Halerczyków Bogucice paramilitarna
73. 1924 Związek Powstańców Śląskich Zawodzie paramilitarna
74. 1924 Towarzystwo Ciężkoatletyczne „Promień” kultury fizycznej
75. 1924 Związek Obrony Kresów Zachodnich Bogucice społeczno-polityczna, polska
76. 1924 Zjednoczenie Towarzystw Polskich w Bogucicach społeczno-polityczna, polska
77. 1925 Towarzystwo Abstynentów Bogucice parafialna
78. [1926]* Siła Zawodzie kultury fizycznej
79. [1926]* Organizacja Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych w Zawodziu młodzieżowa
80. 1926 Strzelec Koszutka paramilitarna
81. 1926 Harcerski Klub Sportowy Bogucice kultury fizycznej
82. 1926 Związek Strzelecki Bogucice paramilitarna
83. 1926 VIII Drużyna Harcerzy im. Henryka Sienkiewicza młodzieżowa
84. 1926 Chór Żeński Fabryki Porcelany „Giesche: w Zawodziu kulturalno-oświatowa, śpiewacza
85. 1926 Narodowy Związek Powstańców i Byłych Wojskowych w Bogucicach paramilitarna
86. 1926 Związek Strzelecki w Bogucicach paramilitarna
87. [1927]* Koło dramatyczne Bogucice kulturalno-oświatowa
88. 1927 Klub Sportowy „Powstaniec” w Zawodziu kultury fizycznej
89. 1927 Ogólny Związek Podoficerów Rezerwy w Zawodziu paramilitarna
90. 1927 Towarzystwo Młodych Polek w Zawodziu młodzieżowa
91. 1928 Towarzystwo Polek w Bogucicach (sanacyjne) kobieca
92. 1928 Towarzystwo Polek w Zawodziu (sanacyjne) kobieca
93. 1928 Stowarzyszenie (Katolickie) Młodzieży Polskiej w Bogucicach parafialna
94. 1928 Towarzystwo Kawalerów i Źle Ożenionych towarzyskie
95. 1928 Towarzystwo Młodych Polek w Bogucicach kobieca
96. 1928 Towarzystwo Czytelni Ludowych w Bogucicach kulturalno-oświatowa
97. 1928 Towarzystwo Czytelni Ludowych w Zawodziu kulturalno-oświatowa
98. 1928 Koło Abstynencie przy SP nr 12 w Bogucicach abstynencka, szkolna
99. 1929 Bokserski Klub Sportowy 29 Bogucice kultury fizycznej
100. 1930 Stowarzyszenie św. Wincentego à Paulo w Bogucicach (chadeckie) parafialna
101. 1930 Oddział parafialny Caritas w Bogucicach parafialna
102. 1930 Oddział Parafialny Caritas w Zawodziu parafialna
103. 1930 Bractwo Różańca św. w Zawodziu parafialna
104. 1930 Dzieło Dziecięctwa Pana Jezusa w Zawodziu parafialna
105. 1930 Marianische Jungfrau Kongregation parafialna
106. 1930 Kinderheit Jesu Verein parafialna
107. 1930 Kongregacja Mariańska Panien w Zawodziu parafialna
108. 1930 Tabernakelbund w Zawodziu parafialna
109. [1931]* Ogólny Związek Podoficerów Rezerwy Bogucice paramilitarna
110. 1931 Stowarzyszenie św. Wincentego à Paulo w Zawodziu parafialna
111. 1931 Aspirantki Polskie parafialna
112. 1931 Aspirantinen parafialna
113. 1931 Stowarzyszenie św. Wincentego à Paulo w Bogucicach (sanacyjne) parafialna
114. 1931 Klub Hokejowy „Silesia” w Zawodziu parafialna
115. [1932]* Klub Sportowy „Mars” Bogucice kultury fizycznej
116. [1932]* Stowarzyszenie Miłośników Muzyki – Oddział „Jaskółka” w Bogucicach kulturalno-oświatowa
117. 1932 Polski Czerwony Krzyż w Bogucicach społeczna
118. 1932 Ochotnicza Kolumna Sanitarna w Bogucicach paramilitarna
119. 1932 Ochotnicza Kolumna Sanitarna w Zawodziu paramilitarna
120. 1932 Narodowa Organizacja Kobiet w Zawodziu kobieca
121. 1932 Związek Rezerwistów i Byłych Wojskowych w Bogucicach paramilitarne
122. 1932 Liga Morska i Kolonialna Zawodzie paramilitarna
123. 1932 Stowarzyszenie (Katolickie) Młodzieży Polskiej w Zawodziu młodzieżowa
124. 1932 Oddział Ligi Morskiej i Kolonialnej przy Hucie „Ferrum” paramilitarna
125. 1932 Oddział Ligi Morskiej i Kolonialnej przy Hucie „Kunegunda” paramilitarna
126. 1932 Bractwo Pocieszenia NMP w Zawodziu parafialna
127. [1932]* Towarzystwo Wycieczkowe „Silesia” Bogucice turystyczna
128. [1933]* Towarzystwo Mandolinistów „Chopin” kulturalno-oświatowa
129. 1933 Związek Peowiaków w Bogucicach paramilitarna
130. 1933 Oddział Młodzieży Powstańczej w Bogucicach młodzieżowa
131. 1933 Oddział Ligi Morskiej i Kolonialnej przy SP nr 12 paramilitarna
132. 1933 III Orden w Zawodziu parafialna
133. 1933 III Zakon w Zawodziu parafialna
134. [1933]* Towarzystwo Hodowców Drobnego Inwentarza w Bogucicach gospodarcza
135. [1928]* Stowarzyszenie Miłośników Muzyki – Oddział „Jaskółka” w Zawodziu kulturalno-oświatowa
136. 1934 Oddział Młodzieży Powstańczej w Zawodziu młodzieżowa
137. 1934 Orkiestra kopalni „Ferdynand” w Bogucicach kulturalno-oświatowa
138. 1934 Liga Morska i Kolonialna Obwód Zawodzie paramilitarna
139. [1933]* Robotnicza Kasa Pogrzebowa Huty „Ferrum” zapomogowa
140. 1934 Oddział Ligi Morskiej i Kolonialnej przy Fabryce Porcelany „Giesche” paramilitarna
141. 1934 Arcybractwo Serca Pana Jezusa Zawodziu parafialna
142. 1934 Stowarzyszenie Mężów Katolickich w Bogucicach parafialna
143. 1934 Chór Męski Huty „Ferrum” śpiewacza
144. 1934 XVIII Drużyna Harcerzy im. Zawiszy Czarnego przy Zakładzie Wychowawczym im ks. Leopolda Markiefki w Bogucicach młodzieżowa
145. 1935 Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Żeńskiej w Bogucicach parafialna, młodzieżowa
146. 1935 Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Żeńskiej w Zawodziu parafialna, młodzieżowa
147. 1935 Sekcja Szybowcowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej przy kopalni „Ferdynand” kultury fizycznej
148. 1935 Towarzystwo Hodowców Gołębi Pocztowych „Piast 059” w Bogucicach hobbystyczna, paramilitarna
149. [1933]* Oddział Ligi Morskiej i Kolonialnej w Bogucicach paramilitarna
150. 1935 XV Drużyna Harcerzy im. Lisa-Kuli w Zawodziu młodzieżowa
151. 1935 Towarzystwo Mandolinistów „Halka” w Zawodziu kulturalno-oświatowa
152. 1936 Katolickie Stowarzyszenie Kobiet w Bogucicach parafialna
153. 1936 Oddział Ligi Morskiej i Kolonialnej przy Fabryce Obuwia „Goldmann i S-ka” paramilitarna
154. 1936 Związek Mszalny w Bogucicach parafialna
155. [1938]* Pracownicze Towarzystwo Kulturalno-Oświatowe im. Stefana Żeromskiego w Zawodziu kulturalno-oświatowe
156. [1938]* Związek Ochrony Lokatorów Katowice II społeczna

* Brak dokładnej daty.

APK, zesp. Dyrekcja Policji Katowic, sygn. 42; A. Steuer: Stowarzyszenia społeczne w Bogucicach próba systematyki i ich rozwój w latach 1843–1939. [W:] Parafia bogucicka – tradycja i współczesność. Księga jubileuszowa. Red. W. Świątkiewicz, J. Wycisło. Katowice 2000; P. Piwowarczyk: Historia parafii i kościoła pw. św. Szczepana w Katowicach-Bogucicach. Katowice 2014.

ORGANY w ►Bazylice Mniejszej p.w. św. Szczepana Męczennika w Katowicach-Bogucicach; do murowanej świątyni zakupiono organy o 37 głosach ze świdnickiej firmy Schlag und Söhne. Instrument okazał się za mały do tak okazałego kościoła. W 1915 firma Josepha Goebla z Królewca rozbudowała go do 45 głosów.

ORKIESTRA DĘTA KOPALNI KATOWICE, zał. w 1934 z inicjatywy Jana Bogusza; po raz pierwszy wystąpiła na dożynkach w Parku im. T. Kościuszki (IX 1934); koncertowała też za granicą w Bytomiu. Stała się reprezentacyjną orkiestrą Wspólnoty Interesów (ok. 1938). Jej ostatni występ odbył się na Błoniach Krakowskich (VIII 1939). Reaktywowana 1945 (reprezentacyjna orkiestra Związku Zawodowego Górników). Od 1976 funkcjonowała jako orkiestra młodzieżowa ►ZSZ przy kopalni Katowice. W 1988 liczyła 65 członków. Dyrygenci: Jan Bogusz, Teodor Pyrtek, Adam Szopa, Florian Grzesik, Emil Czyż, Stefan Łebek.
H. Maroszek: Kopalnia Węgla Kamiennego „Katowice” 1823–1988. Katowice 1988; E. Breitkopf, E. Skorwider, A. Steuer: Zawodzie. Monografia dzielnicy i parafii Opatrzności Bożej w Katowicach. Katowice 2011.

OSIEDLA, zob. ►Agnieszka-Amanda, ►Bogucice, ►Boże Narodzenie, ►Cyprysowe, ►Dawida, ►Drajok (fińskie domki), ►Dwór Marii, ►Fanny-Franzhütte, ►Ferdynanda, ►Graniczna, ►Kolonia Urzędnicza, ►Kolonia Huty Ferrum, ►Kolonia Karoliny, ►Koszutka, ►Koszutka I, ►Koszutka II, ►Jerzego Kukuczki, ►Mrówcza Górka, ►Na Alpach, ►Niebieskie Bloki, ►Norma Ordona, ►Ignacego Paderewskiego, ►Rekreacyjna Dolina – Mały Staw, ►Walentego Roździeńskiego, ►ks. Franciszka Ścigały, ►Świętojanka (Johanka), ►T.O.R., ►Tyfus, ►Wincentego Wajdy, ►Zuzanna.

OŚRODEK FORMACYJNO-REKOLEKCYJNY przy ►parafii św. Szczepana w Bogucicach, z siedzibą w budynku używanym dawniej przez ►Szkołę Katolicką Dziecka Poczętego w Bogucicach, zlokalizowanym w narożniku ►placu przykościelnego. Mieści archidiecezjalne centra ►Ruchu Dzieci Maryi, ►Duszpasterstwa Rodzin, ►Odnowy w Duchu Świętym, ►Służby Liturgicznej, a także Klub Ministrancki. Jedną z sal ośrodka przeznaczono na muzeum parafialne.
J. Morcinek: Program nowej ewangelizacji Ruchu Dzieci Maryi w świetle encykliki Jana Pawia II Redemptoris Missio. Katowice 2001; P. Piwowarczyk: Historia parafii i kościoła p.w. św. Szczepana w Katowicach-Bogucicach. Katowice 2014.

OŚRODEK SPORTOWY SŁOWIAN, zlokalizowany w dzielnicy Zawodzie przy ►ul. 1 Maja 99. Obiekt całoroczny, powstały na bazie obiektów sportowych klubu ►Słowian Katowice, przeznaczony jest do celów rekreacyjno-sportowych. W skład ośrodka wchodzą: boisko do piłki nożnej o sztucznej nawierzchni trawiastej, 2 korty tenisowe o sztucznej nawierzchni trawiastej, boisko do koszykówki o nawierzchni poliuretanowej (tartan), boisko wielofunkcyjne o nawierzchni poliuretanowej (tartan) do piłki ręcznej lub siatkowej, tor deskorolkowy o nawierzchni asfaltowej (skatepark), budynek zaplecza socjalno-administracyjnego z podjazdem dla niepełnosprawnych, siłownia, salka do tenisa stołowego (1 stół). Podlega Miejskiemu Ośrodkowi Sportu i Rekreacji w Katowicach.
www.mosir.katowice.pl/obiekty/52-osrodeksportowy-slowian.

OZDOBNY, staw o powierzchni 1,0 ha na terenie Muchowca (zob. ►Katowicki Park Leśny), wydzielony ze zbiornika wodnego ►Trzy Stawy; jedno z łowisk (szczupaki, liny, karpie, płocie, wzdręgi, leszcze, okonie i węgorze) podległych Okręgowi Katowickiemu Polskiego Związku Wędkarskiego.
E. Breitkopf, E. Skorwider, A. Steuer: Zawodzie. Monografia dzielnicy i parafii Opatrzności Bożej w Katowicach. Katowice 2011.

 


LEKSYKON BOGUCKI

WSTĘP

Leksykon bogucicki ma charakter popularny, będzie zawierać minimum 2000 haseł ujmujących okres od czasów zamierzchłych do współczesności. Granice terytorialne powstającego dzieła wyznaczają granice historyczne Bogucic z ich obszarem dworskim, Zawodziem, Koszutką, Kuźnicą Bogucką, Burowcem i włączoną już po I wojnie światowej do Dzielnicy II kolonią Agnes-Amanda, różniące się od współczesnych. Uwzględniono także najdalszy zasięg parafii p.w. św. Szczepana Męczennika. Miejscowości, które jej podlegały (Katowice, Kuźnica Bogucka, Dąbrówka Mała, Załęże, Brynów), zostaną opisane w kontekście ich związków z kościołem. Ponadto opisane zostaną struktury administracji terenowej, w obrębie których funkcjonowały miejscowości Bogucice i Zawodzie (jednostki terytorialne takie, jak: księstwo cieszyńskie, księstwo raciborskie, majorat mysłowicki, powiat bytomski i powiat katowicki), a także struktury administracji kościelnej (dekanaty), do których miejscowości należały.

W hasłach poruszono tematy: biograficzne, topograficzne, topograficzno-historyczne, historyczne, gospodarcze, wyznaniowe, kulturalno-oświatowe, omówiono zabytki i pomniki, struktury lecznictwa i kultury fizycznej, parę haseł poświęcono kulturze ludowej.

Notki biograficzne dotyczą wyłącznie osób nieżyjących, pochodzących z Bogucic, Koszutki, Zawodzia, a także tam zamieszkałych bądź działających, rozsławiających je poza ich granicami, o ile o ich działalności zachowały się ślady w źródłach lub dostępnych opracowaniach. Było to jedyne kryterium, jakie zastosowano, stąd w leksykonie znalazły się osoby o różnych opcjach narodowych i różnych orientacjach politycznych (m.in. działacze lewicowi, przedstawiciele duchowieństwa, osoby konsekrowane, właściciele Bogucic – przedstawiciele rodów Salomonów, Mieroszewskich, Tiele-Wincklerów, działacze samorządowi, powstańcy śląscy, sportowcy, nauczyciele, przedstawiciele świata kultury, dyrektorzy zakładów pracy, osoby zasłużone dla nauki polskiej).

Ważną część leksykonu stanowią hasła topograficzne – zarówno z topografii urzędowej (dotyczą  większości ulic Bogucic, Koszutki i Zawodzia), nazw osiedli i kolonii, miejsc historycznych, jak i z onomastyki ludowej (np. Tyfus, Drajok, Mrówcza Górka). Pewna grupa haseł dotyczy wydarzeń historycznych, ich wpływu na dzieje Bogucic (np. działalności Armii Radzieckiej w styczniu 1945, II wojny światowej, struktur ruchu oporu podczas okupacji, I wojny światowej, powstań śląskich, plebiscytu górnośląskiego, wojny trzydziestoletniej, wojen saskich, wielkiego kryzysu gospodarczego).

Duża grupa haseł dotyczy jednostek gospodarczych. W tej grupie znajdują się wszystkie kopalnie z  szybami i polami górniczymi, huty, kuźnica i inne jednostki gospodarcze różnych branż. Pewna grupa haseł odnosi się do rzemiosła, usług i handlu – obejmuje opracowania dotyczące nazw branżowych (np. fryzjerstwo, kowalstwo, piekarstwo), rzemieślników wykonujących wybrane zawody (np. budowlańcy, piekarze, stolarze), a także niektórych hurtowni, sklepów i mających długoletnie tradycje restauracji. Nie pominięto również haseł związanych z rolnictwem (np.  hodowla bydła, drobiu, koni, trzody oraz uprawa roślin użytkowych, ziemniaków i żyta).

Starając się uwzględnić wszystkie aspekty dziejów Bogucic, Koszutki i Zawodzia opracowano też hasła związane z życiem parafialnym realizowanym w 3 istniejących kościołach (parafie, związki i stowarzyszenia kościelne, obiekty sakralne), edukacją przedszkolną, szkolną, pozaszkolną i akademicką, lecznictwem (szpitale, ważniejsze przychodnie, apteki), kulturą fizyczną i turystyką (struktury i kluby sportowe).

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł


 


wspolczesne granice bogucic
Współczesne granice Bogucic