F

 

FABRYKA CHEMICZNA zob. ►MONTOKWAS.

FERDINAND zob. ►KWK (kopalnia) „Katowice”.

FERDINAND I A (później Katowice III), pole górnicze o powierzchni 5259 m² nadane przez Wyższy Urząd Górniczy we Wrocławiu 8 X 1891; powstało w wyniku likwidacji ostatnich nienadanych terenów przyległych do granic ►kopalni „Katowice” („Ferdynand”); opierało się o ul. ks. P. Ściegiennego w Dębie.

FERDINAND II (później Katowice IV), pole górnicze na pograniczu Siemianowic, Bogucic i Dąbrówki Małej o powierzchni 14 940 m², nadane 4 XII 1890; graniczyło z polami Caroline i ►Pfarfeld.
R. Borowy: Wczoraj – dziś – jutro... kopalni „Katowice-Kleofas”. Historia węglem pisana. Katowice 1997.

FERDYNAND zob. ►KWK (kopalnia) „Katowice”.

FLORIANA (Florianstraße) ULICA, w pd.-zach. cz. Zawodzia; dł. ok. 200 m; zabudowywana od 1. dekady XX w. na terenach należących do: ►Katowickiej Spółki Akcyjnej, Fabryki Chemicznej (zob. ►Montokwas), kopalni „Ferdynand” (zob. ►kopalnia „Katowice); od początku mocno zindustrializowana: zakład produkcji dla ►Górnictwa i Hutnictwa E. Dilla; ►tartak braci Goldstein, ►tartak Brochmanna (na jego miejscu Fabryka Cukierków ►Florida), ►Lisieckiego i Rosińskiego Spółka, ►Fabryka Wyrobów Blaszanych Risterny i Spółka, ►Komdrobit, ►Smoschewer i S-ka; w okresie okupacji hitlerowskiej: ►Kalesee. Fabryka Kas Pancernych, ►Warsztaty Elektrotechniczne, Gonsiorowski, Fabryka Kolejek Polowych i Wąskotorowych Helmut Peemöller; po 1945 powstały zabudowania Centrali Odpadów Materiałowych, Wędzarnia i Fabryka Konserw Rybnych; w l. 60.–70. XX w. Przetwórnia Owocowo-Warzywna (ob. SOLDAR 12); w l. 80. siedziba ►NSZZ Solidarność Regionu Śląskiego. Najbardziej znanym mieszkańcem był Józef Koniarek – działacz katolicki [ok. 1946].
AUM, zesp. 1, sygn. 383-391; APK, zesp. Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Bogucice-Zawodzie, sygn. 64; Spis mieszkańców, alfabetyczny spis branż, alfabetyczny spis zakładów i przedsiębiorstw przemysłowo-handlowych. Katowice 1936.

FLORIDA, Fabryka Wyrobów Cukierniczych (w 1. 1940–1945 Oberschlesische Bonbon-Schokoladen und Puffreis Fabrik). Założona w 1926, zarejestrowana 30 VII 1926 i wpisana do rejestru handlowego Sądu Powiatowego w Katowicach pod nr A. 2278 Kat. Właścicielami byli Ludwik i Leopold Broda (w 1. 1940–1945 Treuhandler Karl Tschabar z Katowic). Swoje siedziby miała w Katowicach przy ►ul. Warszwskiej 13a i w Bogucicach przy ►ul. L. Markiefki i ►ul. Katowickiej. Zajmowała się wyrobem czekolady, cukierków i cukrów prażonych. W 1926 zatrudniała 13 pracowników. Wznowiła produkcję w 1945; w 1950 decyzją Ministerstwa Rolnictwa, Leśnictwa i Przemysłu Spożywczego przejęta przez Skarb Państwa.
E. Breitkopf, E. Skorwider, A. Steuer: Zawodzie. Monografia dzielnicy i parafii Opatrzności Bożej w Katowicach. Katowice 2011.

FRAUENBUND, organizacja działająca przy ►parafii św. Szczepana w Bogucicach, w 1935 skupiała 80 członkiń.

FRIEDRICH, szyb ►kopalni „Katowice”, powstał w 1823; nazwa od imienia Fryderyka Wilhelma, najstarszego syna ►Johana Friedricha Weddinga; w XIX w. zakończył działalność.
R. Borowy: Wczoraj – dziś – jutro... kopalni „Katowice-Kleofas”. Historia węglem pisana. Katowice 1997.

FUNDACJA im. ks. LEOPOLDA MARKIEFKI p.w. MATKI BOSKIEJ BOLESNEJ, kontynuuje dzieło zakładu powstałego w 1858 z inicjatywy ►ks. Leopolda Markiefki. a stworzonego z osobistego majątku proboszcza bogucickiego (posiadłość zagrodnicza) i kwoty 2,5 tys. talarów przeznaczonej na utrzymanie ►Sierocińca i ►Wyższej Szkoły dla Dziewcząt. W kolejnych latach w zakładzie uruchamiano: szkołę elementarną, ochronkę dla małych dzieci, szkołę specjalną (1902–1917), pensjonat dla dziewcząt i inne formy opieki nad dziećmi. Po 1924 jadwiżanki z Bogucic prowadziły zakład wychowawczy dla sierot i zaniedbanych dzieci, trzyklasową szkołę powszechną, przedszkole, kuchnię dla ubogich, poradnię medyczną i poradnię dla matek. Po zakończeniu II wojny światowej otwarto Dom Dziecka im. ks. Leopolda Markiefki (pierwszy sierociniec na terenie Katowic). Uruchomiono też kuchnię ludową i stacje opieki dla uchodźców. W 1949 narzucono zakładowi Komitet Opiekuńczy. W 1955 władze zlikwidowały prywatne przedszkole, siostrom powierzono tylko dzieci upośledzone umysłowo. Obecnie siostry kontynuują misję, prowadząc Specjalny Ośrodek Wychowawczy im. ks. Leopolda Markiefki (placówka opieki całkowitej nad dziećmi) i przedszkole. Ponadto zajmują się katechizacją w szkołach oraz prowadzą dni skupienia dla dziewcząt.
H. Domagała: Fundacja opiekuńczo-wychowawcza imienia ks. Leopolda Markiefki w Katowicach-Bogucicach w latach 1858-1990. Katowice 2011.

 


LEKSYKON BOGUCKI

WSTĘP

Leksykon bogucicki ma charakter popularny, będzie zawierać minimum 2000 haseł ujmujących okres od czasów zamierzchłych do współczesności. Granice terytorialne powstającego dzieła wyznaczają granice historyczne Bogucic z ich obszarem dworskim, Zawodziem, Koszutką, Kuźnicą Bogucką, Burowcem i włączoną już po I wojnie światowej do Dzielnicy II kolonią Agnes-Amanda, różniące się od współczesnych. Uwzględniono także najdalszy zasięg parafii p.w. św. Szczepana Męczennika. Miejscowości, które jej podlegały (Katowice, Kuźnica Bogucka, Dąbrówka Mała, Załęże, Brynów), zostaną opisane w kontekście ich związków z kościołem. Ponadto opisane zostaną struktury administracji terenowej, w obrębie których funkcjonowały miejscowości Bogucice i Zawodzie (jednostki terytorialne takie, jak: księstwo cieszyńskie, księstwo raciborskie, majorat mysłowicki, powiat bytomski i powiat katowicki), a także struktury administracji kościelnej (dekanaty), do których miejscowości należały.

W hasłach poruszono tematy: biograficzne, topograficzne, topograficzno-historyczne, historyczne, gospodarcze, wyznaniowe, kulturalno-oświatowe, omówiono zabytki i pomniki, struktury lecznictwa i kultury fizycznej, parę haseł poświęcono kulturze ludowej.

Notki biograficzne dotyczą wyłącznie osób nieżyjących, pochodzących z Bogucic, Koszutki, Zawodzia, a także tam zamieszkałych bądź działających, rozsławiających je poza ich granicami, o ile o ich działalności zachowały się ślady w źródłach lub dostępnych opracowaniach. Było to jedyne kryterium, jakie zastosowano, stąd w leksykonie znalazły się osoby o różnych opcjach narodowych i różnych orientacjach politycznych (m.in. działacze lewicowi, przedstawiciele duchowieństwa, osoby konsekrowane, właściciele Bogucic – przedstawiciele rodów Salomonów, Mieroszewskich, Tiele-Wincklerów, działacze samorządowi, powstańcy śląscy, sportowcy, nauczyciele, przedstawiciele świata kultury, dyrektorzy zakładów pracy, osoby zasłużone dla nauki polskiej).

Ważną część leksykonu stanowią hasła topograficzne – zarówno z topografii urzędowej (dotyczą  większości ulic Bogucic, Koszutki i Zawodzia), nazw osiedli i kolonii, miejsc historycznych, jak i z onomastyki ludowej (np. Tyfus, Drajok, Mrówcza Górka). Pewna grupa haseł dotyczy wydarzeń historycznych, ich wpływu na dzieje Bogucic (np. działalności Armii Radzieckiej w styczniu 1945, II wojny światowej, struktur ruchu oporu podczas okupacji, I wojny światowej, powstań śląskich, plebiscytu górnośląskiego, wojny trzydziestoletniej, wojen saskich, wielkiego kryzysu gospodarczego).

Duża grupa haseł dotyczy jednostek gospodarczych. W tej grupie znajdują się wszystkie kopalnie z  szybami i polami górniczymi, huty, kuźnica i inne jednostki gospodarcze różnych branż. Pewna grupa haseł odnosi się do rzemiosła, usług i handlu – obejmuje opracowania dotyczące nazw branżowych (np. fryzjerstwo, kowalstwo, piekarstwo), rzemieślników wykonujących wybrane zawody (np. budowlańcy, piekarze, stolarze), a także niektórych hurtowni, sklepów i mających długoletnie tradycje restauracji. Nie pominięto również haseł związanych z rolnictwem (np.  hodowla bydła, drobiu, koni, trzody oraz uprawa roślin użytkowych, ziemniaków i żyta).

Starając się uwzględnić wszystkie aspekty dziejów Bogucic, Koszutki i Zawodzia opracowano też hasła związane z życiem parafialnym realizowanym w 3 istniejących kościołach (parafie, związki i stowarzyszenia kościelne, obiekty sakralne), edukacją przedszkolną, szkolną, pozaszkolną i akademicką, lecznictwem (szpitale, ważniejsze przychodnie, apteki), kulturą fizyczną i turystyką (struktury i kluby sportowe).

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł


 


wspolczesne granice bogucic
Współczesne granice Bogucic