L

 

LANGE ZELLE zob. ►Paderewskiego Ignacego ulica

LANUSZNY (Lanuśny) Rudolf (10 IV 1899, Zawodzie – 4 VI 1921, Zimna Wódka), powstaniec śląski, żołnierz ►Zawodzkiej Kompanii. Ciężko ranny w walce z korpusem bawarskim zmarł; pochowany na ►cmentarzu parafialnym w Bogucicach; nazwisko upamiętnione na tablicy przy rektoracie ►Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.
Zbiory Specjalne Biblioteki Śląskiej, Kronika Koła Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w Katowicach-Zawodziu, t. 2, sygn. R.2153 III; inskrypcja nagrobkowa na cmentarzu parafialnym w Bogucicach.

LANUŚNY Rudolf zob. ►Lanuszny Rudolf

LEGION MARYI, apostolski ruch katolików świeckich; powstał w Irlandii w 1921. Patronką ruchu jest Maryja Niepokalana, a członkiem może być każdy, kto świadomy jest swojego miejsca w Kościele katolickim, niezależnie od wieku, wykształcenia, wykonywanego zawodu czy posiadanej wiedzy religijnej. W ►parafii Opatrzności Bożej w Zawodziu powstał w 1981 z inicjatywy Senatu Legionu Maryi w Wiedniu i ►ks. Karola Wollnika. W programie działalności ustalone modlitwy z rozważaniem jednej części Różańca św., pogłębianie życia wewnętrznego członków organizowanie rekolekcji zamkniętych i dni skupienia, udział w uroczystościach legionowych, takich jak: Acies, Zlot Generalny, Adoracja w Panewnikach przy Bożym Żłóbku oraz w pielgrzymkach do Piekar Śląskich, Częstochowy (pielgrzymka połączona jest z nocnym czuwaniem) i Turzy Śląskiej. Członkowie Legionu odwiedzają chorych, starszych, samotnych parafian w domach i w szpitalach, przygotowują do sakramentów św. osoby dorosłe, odwiedzają rodziny, które nie mają kontaktu z kapłanem i wspólnotą parafialną, pomagają w nauce religii dzieciom z rodzin zaniedbanych religijnie.
P. Kurzela: Katolickie ruchy, stowarzyszenia i wspólnoty. Katowice 2010.

LIGA MORSKA I KOLONIALNA ZAWODZIE, obwód utworzony w 1934, należał do najprężniejszych w Okręgu Śląskim (5 kół zakładowych i 6 szkolnych); zasłużona w zagospodarowaniu ►Doliny Trzech Stawów i utworzeniu ►Ośrodka Sportów Wodnych – jednego z najlepiej urządzonych tego typu ośrodków w II Rzeczypospolitej, gdzie organizowano Dni Morza, Dni Kolonialne z udziałem władz miejskich, a także naukę pływania.
E. Breitkopf, E. Skorwider, A. Steuer: Zawodzie. Monografia dzielnicy i parafii Opatrzności Bożej w Katowicach. Katowice 2011.

LIGA OBRONY KRAJU (LOK), koło terenowe przy ►kopalni „Katowice”, spadkobierca założonej w 1945 Ligi Przyjaciół Żołnierza, od 1961 LOK. , podlega jej Klub Oficerów Rezerwy; sekcje strzelectwa sport., motorowa, wodna 194 czł. (1973), udział w imprezach sport, różnego szczebla, działalność popularyzatorska z zakresu obronności i wojskowości; współpraca z PCK.
F. Cisek: 150 [sto pięćdziesiąt] lat kopalni węgla kamiennego „Katowice”. Katowice 1973.

LIGOŃ zob. ►Chór Męski im. Juliusza Ligonia w Bogucicach.

antoni-lindner

LINDNER Antoni (17 I 1884, Głogówek – 19 VIII 1942, Zawodzie), ksiądz, powstaniec śląski, działacz społeczny; absolwent Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego, uczęszczał na wykłady z literatury polskiej prof. Władysława Nehringa. Święcenia kapłańskie przyjął w 1909. Ze względu na zły stan zdrowia pracował dorywczo jako: pomoc duszpasterska w pow. kluczborskim, w Dąbrowie Niemodlińskiej, wikary w parafii św. Andrzeja w Zabrzu (1912–1915), Brzezince k. Mysłowic (1916–1920), lokalista w Niedobczycach (1920–1922), Skrzyszowie (1922–1926), w ►Zawodziu (1926–1942), od 1931 proboszcz w ►parafii Opatrzności Bożej w Zawodziu. Budowniczy kościołów w Niedobczycach i Zawodziu. Działacz narodowy: w latach studenckich należał do Kółka Polskiego; był założycielem Robotniczych Kółek i Związków Katolickich na parafiach, w których pracował; czynnie zaangażowany w I ►powstaniu śląskim (z tego powodu musiał na krótko uchodzić do Polski); po 1926 zwolennik sanacji.
E. Breitkopf, E. Skorwider, A. Steuer: Zawodzie. Monografia dzielnicy i parafii Opatrzności Bożej w Katowicach. Katowice 2011.

LIRA zob. ►Towarzystwo Śpiewacze „Lira” w Bogucicach.

LOGANRSTRAßE zob. ►Wyspiańskiego Stanisława ulica (I)

LUDWIK, szyb ►kopalni „Katowice”, wentylacyjno-wdechowy, materiałowo-zjazdowy do pola górniczego Ludwik na pograniczu Bogucic i Wełnowca; w l. 1900–1907 pogłębiony do 125,02 m; przekrój beczkowy, w obudowie murowanej, z drewnianymi pomostami i dźwigarami szybowymi; konstruktorem był Louis Dame; w najbliższym jego otoczeniu znalazły się: łaźnia, kotłownia, maszynownia, cechownia. Dał nazwę ►ul. Ludwika. Po zakończeniu dotychczasowej działalności, ok. 1914 połączony z ►szybem Norma koleją wąskotorową w celu dostarczania piasku posadzkowego; do 1931 z parowozownią i Zakładami Naprawczymi Taboru Kolejowego; do 1955 z własną bocznicą.
AUM, zesp. 1, sygn. 1138; R. Borowy: Wczoraj – dziś – jutro... kopalni „Katowice-Kleofas”. Historia węglem pisana. Katowice 1997; P. Nadolski, K. Soida, D. Keller, E. Wieczorek: Węzeł kolejowy Katowice 1846–2017. Katowice 2017.

LUDWIKA ULICA, w południowej części Bogucic, dł. 1115 m, wytyczona na terenach należących do: ►Hohenlohe Werke, Antoniego Rzychonia (w tym 80 ha gruntów ornych oraz prywatne obiekty sportowe, w tym tor łyżwiarski), Karoliny Sikory, Konrada Hartmanna, Piotra Gruszki, Sophie Katzy, Johanna Kempy, Jakuba Lippy, Józefa Kleina, Aleksander Slowika, Franza Brody, Rozalie Nytz, a po 1922 do: Huty Jerzego, ►Katolickiej Gminy Kościelnej, huty Szelera, Marty Śmietany, Teodora Dyli, Marii Schwedy, Marii Otremby, Zofii Kacy, Leopoldyny Zając, Piotra Rzychonia, Józefa Nyca, Juliusza Platonia, Franciszka Bartosza, Pawła Kani, Emanuela Karczmarka, Jana Brody, Marii Lewan, Jana i Józefy Makowskich, Waleski Jesionek, Pauliny Ratki, Wilhelma i Sofii Koźlik, Franciszka Wiechuły, Klary Filetzowej, Konrada Hartmana, Jana Szczyrbowskiego, Marii Labrygi, Józefa Nyca, ►Juliusza Triebsa, Albina Podgorskiego. Zabudowę rozpoczęto od ok. 1885, m.in. powstał dom sypialny huty Johanna; funkcjonował też szyb ►Ludwik z łaźnią, cechownią. Przed 1900 prowadziły działalność: warsztat rzeźniczo-masarski Franza Rzychonia, wozownia Bernarda Lewana; po 1922: pralnia, hurtownie towarów Teodora Brzezinki i Henryka Rzychonia, sklepy spożywcze Marii Brzezinki, Rozalii Josz, Emilii Vogt, warsztat stolarski, po 1945: warsztat kamieniarski. Znani mieszkańcy: ►Czesław Achtelik, Jan Woźnikowski, Wawrzyniec Filetz.
AUM, zesp. 1, sygn. 1123-1143; Księga adresowa miasta Wielkich Katowic 1935/1936. Opis władz i urzędów państwowych, komunalnych, samorządowych i instytucyj prywatnych; alfabetyczny spis ulic; spis mieszkańców według ulic; alfabetyczny spis mieszkańców; alfabetyczny spis branż, alfabetyczny spis zakładów i przedsiębiorstw przemysłowo-handlowych. Katowice 1935; Skorowidz branż przemysłu, handlu, finansów, rzemiosła i zawodów wyzwolonych. Województwo śląskie 1929/30. Katowice [1930].

LUKSEMBURG Róży ULICA zob. ►Katowicka ulica

LUTNIA zob. ►Chór Lutnia przy parafii Opatrzności Bożej w Zawodziu.

 


LEKSYKON BOGUCKI

WSTĘP

Leksykon bogucicki ma charakter popularny, będzie zawierać minimum 2000 haseł ujmujących okres od czasów zamierzchłych do współczesności. Granice terytorialne powstającego dzieła wyznaczają granice historyczne Bogucic z ich obszarem dworskim, Zawodziem, Koszutką, Kuźnicą Bogucką, Burowcem i włączoną już po I wojnie światowej do Dzielnicy II kolonią Agnes-Amanda, różniące się od współczesnych. Uwzględniono także najdalszy zasięg parafii p.w. św. Szczepana Męczennika. Miejscowości, które jej podlegały (Katowice, Kuźnica Bogucka, Dąbrówka Mała, Załęże, Brynów), zostaną opisane w kontekście ich związków z kościołem. Ponadto opisane zostaną struktury administracji terenowej, w obrębie których funkcjonowały miejscowości Bogucice i Zawodzie (jednostki terytorialne takie, jak: księstwo cieszyńskie, księstwo raciborskie, majorat mysłowicki, powiat bytomski i powiat katowicki), a także struktury administracji kościelnej (dekanaty), do których miejscowości należały.

W hasłach poruszono tematy: biograficzne, topograficzne, topograficzno-historyczne, historyczne, gospodarcze, wyznaniowe, kulturalno-oświatowe, omówiono zabytki i pomniki, struktury lecznictwa i kultury fizycznej, parę haseł poświęcono kulturze ludowej.

Notki biograficzne dotyczą wyłącznie osób nieżyjących, pochodzących z Bogucic, Koszutki, Zawodzia, a także tam zamieszkałych bądź działających, rozsławiających je poza ich granicami, o ile o ich działalności zachowały się ślady w źródłach lub dostępnych opracowaniach. Było to jedyne kryterium, jakie zastosowano, stąd w leksykonie znalazły się osoby o różnych opcjach narodowych i różnych orientacjach politycznych (m.in. działacze lewicowi, przedstawiciele duchowieństwa, osoby konsekrowane, właściciele Bogucic – przedstawiciele rodów Salomonów, Mieroszewskich, Tiele-Wincklerów, działacze samorządowi, powstańcy śląscy, sportowcy, nauczyciele, przedstawiciele świata kultury, dyrektorzy zakładów pracy, osoby zasłużone dla nauki polskiej).

Ważną część leksykonu stanowią hasła topograficzne – zarówno z topografii urzędowej (dotyczą  większości ulic Bogucic, Koszutki i Zawodzia), nazw osiedli i kolonii, miejsc historycznych, jak i z onomastyki ludowej (np. Tyfus, Drajok, Mrówcza Górka). Pewna grupa haseł dotyczy wydarzeń historycznych, ich wpływu na dzieje Bogucic (np. działalności Armii Radzieckiej w styczniu 1945, II wojny światowej, struktur ruchu oporu podczas okupacji, I wojny światowej, powstań śląskich, plebiscytu górnośląskiego, wojny trzydziestoletniej, wojen saskich, wielkiego kryzysu gospodarczego).

Duża grupa haseł dotyczy jednostek gospodarczych. W tej grupie znajdują się wszystkie kopalnie z  szybami i polami górniczymi, huty, kuźnica i inne jednostki gospodarcze różnych branż. Pewna grupa haseł odnosi się do rzemiosła, usług i handlu – obejmuje opracowania dotyczące nazw branżowych (np. fryzjerstwo, kowalstwo, piekarstwo), rzemieślników wykonujących wybrane zawody (np. budowlańcy, piekarze, stolarze), a także niektórych hurtowni, sklepów i mających długoletnie tradycje restauracji. Nie pominięto również haseł związanych z rolnictwem (np.  hodowla bydła, drobiu, koni, trzody oraz uprawa roślin użytkowych, ziemniaków i żyta).

Starając się uwzględnić wszystkie aspekty dziejów Bogucic, Koszutki i Zawodzia opracowano też hasła związane z życiem parafialnym realizowanym w 3 istniejących kościołach (parafie, związki i stowarzyszenia kościelne, obiekty sakralne), edukacją przedszkolną, szkolną, pozaszkolną i akademicką, lecznictwem (szpitale, ważniejsze przychodnie, apteki), kulturą fizyczną i turystyką (struktury i kluby sportowe).

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł


 


wspolczesne granice bogucic
Współczesne granice Bogucic