Ekslibris – grafika w miniaturze

Dział Grafiki
5 IV 2017 - 30 VI 2017

Adres.Godziny otwarcia

 

 

Ekslibris – grafika w miniaturze
ze zbiorów Miejskiej Biblioteki Publicznej w Gliwicach

kurator wystawy: Kamilla Arabas-Mostek


Dla artystów i miłośników ekslibrisu nie jest tajemnicą, że Gliwice od ponad dwóch dekad są jedną ze stolic światowego ekslibrisu. Międzynarodowy Konkurs Graficzny na Ekslibris ma charakter cykliczny. Począwszy od roku 1995 odbywa się co dwa lata. Organizatorem Konkursu jest Miejska Biblioteka Publiczna w Gliwicach. Kolejne edycje gromadzą wśród uczestników wybitnych i uznanych twórców krajowych oraz zagranicznych. Swoich sił próbują również młodzi graficy, dla których konkurs jest dużą szansą na zaprezentowanie umiejętności w tej dziedzinie sztuki. Profesjonalne jury, złożone z artystów, historyków sztuki oraz kolekcjonerów przyznaje nagrody regulaminowe. Udział oraz zainteresowanie wielu twórców dowodzi słuszności kontynuacji przedsięwzięcia. Z kolei wysoki poziom artystyczny nadsyłanych prac świadczy o potrzebie takiej weryfikacji własnych dokonań twórczych oraz ich prezentacji.

Głównym zamierzeniem i celem konkursu stała się chęć przedstawienia współczesnych tendencji oraz kierunków w ekslibrisie światowym. Oddźwięk przerósł oczekiwania i zaskoczył twórców konkursu, a napływające prace dały początek bogatej kolekcji zbiorów Miejskiej Biblioteki Publicznej. Zgłoszone do Konkursu prace stanowią własność Biblioteki. Po zinwentaryzowaniu stają się one częścią zbiorów specjalnych, obecnie liczą ponad 21 000 ekslibrisów. Ze zgromadzonych ekslibrisów organizuje się liczne wystawy autorskie, tematyczne, prezentując aktualne kierunki, pomysły, możliwości artystyczne, różnorakie techniki, rozmaitość form i bogactwo tematyki. Upowszechniają kulturę artystyczną, a ponadto dostarczają wartościowych przeżyć i wzruszeń estetycznych.

Na prezentowanej wystawie miłośnicy księgoznaku będą mieli okazję „spotkać” ekslibrisy światowej klasy nagrodzone i wyróżnione w kolejnych edycjach konkursu, reprezentujące szeroki wachlarz technik graficznych.

Kamilla Arabas-Mostek


Ekslibris (łac. ex libris – z książek) – znak własnościowy, najczęściej ozdobny, danego egzemplarza książki. Typowy ekslibris jest małą, zadrukowaną karteczką przyklejoną do wewnętrznej strony okładki. Powstał na początku II połowy XV wieku, po pojawieniu się pierwszych drukowanych książek. Ta mała forma graficzna miała chronić książkę przed zgubieniem, wyrażać dumę właściciela z faktu jej posiadania, a także ją zdobić. Stąd kompozycje znaku zawierają imiona i nazwiska właścicieli księgozbioru (lub np. stylizowane inicjały), nazwę instytucji lub dedykację.

Projektowanie ekslibrisów jest jedną z dziedzin grafiki artystycznej. Ich tworzeniem zajmowało się wielu znanych grafików, rytowników i typografów. Był wykonywany w różnych technikach graficznych, takich jak np.: staloryt, miedzioryt, akwaforta, sucha igła, akwatinta, miękki werniks, mezzotinta, plastykoryt, drzeworyt wzdłużny, drzeworyt poprzeczny, linoryt, cynkografia, plastykoryt z tłoczeniem, litografia, cynkotypia kreskowa, offset, fotografia, światłodruk, serigrafia, mimeografia, typografia, technika mieszana, technika własna, CAD Computer-Aided Design, relief, wycinanka. Początek XX wieku przyniósł nie tylko odrodzenie, ale i emancypację ekslibrisu, który stopniowo tracił swoją funkcję użytkową, by w końcu „odkleić się” od książki i przeobrazić w dedykowaną miniaturę graficzną funkcjonującą jako obiekt kolekcjonerski i ekspozycyjny.

To wyjątkowe dzieło graficzne z wielowiekową tradycją jest nadal chętnie uprawiane przez wybitnych artystów nie tylko z Europy, ale też z Azji, Afryki i obu Ameryk. W 1989 roku w Katowicach w Bibliotece Wojewódzkiej, później w Bibliotece Śląskiej zrodziła się wspaniała inicjatywa kultywowania bibliofilskiej tradycji. Od 1995 roku Miejska Biblioteka Publiczna w Gliwicach jest organizatorem Międzynarodowego Konkursu Graficznego na Ekslibris.

Biennale przygotowane w 2016 roku było wyjątkowe, ponieważ zbiegło się z obchodami jubileuszu 500. rocznicy powstania pierwszego polskiego ekslibrisu, a na konkurs nadesłano wiele unikatowych dzieł.

Prezentowana wystawa to zbiór zaskakująco pięknych, precyzyjnie wykonanych znaków graficznych nagrodzonych oraz wyróżnionych w ostatnich pięciu edycjach Międzynarodowego Konkursu Graficznego na Ekslibris. Wystawa składa się z wybranych ekslibrisów pochodzących z trzech wystaw: Najlepsi z najlepszych, Być kobietą, być kobietą i 500 lat ekslibrisu polskiego 1516–2016. Serdecznie zapraszamy wszystkich, którzy kochają książki i wyrafinowaną sztukę w najlepszym tego słowa znaczeniu.

Organizatorzy ekspozycji składają serdecznie podziękowanie Pani Bognie Dobrakowskiej – dyrektorowi Miejskiej Biblioteki Publicznej w Gliwicach za użyczenie zbiorów, Pani Kamilli Arabas-Mostek za przygotowanie i opracowanie ekslibrisów do wystawy.

Ewa Liszka